Skip to main content

Full text of "Lexicon Minucianum [microform], Praemisit novam Octavii recensionem"

See other formats


MASTER NEGA TIVE 

NO. 93-81224- 




MICROFILMED 1993 
COLUMBIA UNIVERSITY LIBRARIES/NEW YORK 



as part of the 
"Foundations of Western Civilization Preservation Project" 



Funded by the 
NATIONAL ENDOWMENT FOR THE HUMANITIES 



Reproductions may not be made without permission from 

Columbia University Library 



COPYRIGHT STATEMENT 



The copyright law of the United States - Title 17, United 
States Code - concerns the malcing of photocopies or 
other reproductions of copyrighted material. 

Under certain conditions specified in the law, libraries and 
archives are authorized to furnish a photocopy or other 
reproduction. One of these specified conditions is that the 
photocopy or other reproduction is not to be "used for any 
purpose other than private study, schoiarship, or 
research." If a user makes a request for, or later uses, a 
photocopy or reproduction for purposes in excess of "fair 
use," that user may be liable for copyright infringement. 

This institution reserves the right to refuse to accept a 
copy order if , in its judgement, fulfillment of the order 
would involve violation of the copyright law. 



AUTHOR: 



MINUCIUS FELIX, 
MARCUS 



TITLE: 



LEXICON MINUCIANUM 



PLA CE: 



LIEGE 



DA TE : 



1909 



COLUMBIA UNIVERSITY LIBRARIES 
PRESERVATION DEPARTMENT 



Master Negative # 



BIBLIOGRAPHIC MICROFORM TARGET 



Original Material as Filmed - Existing Bibliograpliic Record 



r 



^'MMSWwMa- 



■V 



mi0mmm 



87Ia66 
IF09 



i • 




Restrictions on Use: 



■^r 



1909, 



Minucius Felix, iMarcus. 

Lexicori Minucianum, ccmposuit J. P. Waltzinr. 
Praemisit novarr. Octavii recensionem. Lier.e, 
Vaillant-Carnanne, 1909. 

231 p. fac-sim. 28 cn. (Bibliotheque de ]a 
Faculte de philosophie et lettres de l*Universite 
de Lie^e. Serie grand in 8"(Jesus). Fasc. 3.) 



J-^ 



r 



J^^f ^JM W^ 






O 




TECHNICAL MICROFORM DATA 



FILM SIZE:__fj;i/v?_/q._ _ REDUCTION RATIO: 

IMAGE PLACEMENT: lA (^lIA) IB IIB 

DATE FILMED:_ V12J5^3_ INITIALS__/U_J! C__ 

HLMEDBY: RESEARCH PUBLICATIONS. INC WOODBRIDGE. CT 



/yX^- 




c 




Association for Information and Image Management 

1100 Wayne Avenue, Suite 1100 
Silver Spring, Maryland 20910 

301/587-8202 




Centimeter 

1 2 3 4 5 6 7 8 



9 10 11 

liiiiliiiiliiiilimli 



12 13 14 15 mm 



iiiiii 



iiimmmiiimmi 



TTT 



T 



TTT 



I \ \ 



1 I I 



Inches 



1.0 


l^ {{2.8 

^ m 

■ «0 

£ m 
1.4 


2.5 
22 


l.l 


2.0 
1.8 

1.6 


1.25 



T 




MRNUFflCTURED TO fillM STflNDfiRDS 
BY fiPPLIED IMfiGEp INC. 







?>w 






CYj^4r* 












-r , 



^'l^ 






-r . 



yr 



'^:^t^ 


















r/- 



1 ^^ 






■ k'' 






'5\I'' -* *■!,•.•. ' . J 






ifeT^y-.'' i' :t^ 



u-«. 



>V 














Cdlunibiti ^iithcrsiftp 
ttttl)c€itpof3TeUigarfe 



LIBRARY 







'(■:'*:<' 

V #•'/'• 



^^- 



.:?^ 






'-i 



" . ♦ 




'^;*j; 



! A' 






! t 



-^ 






.. 

*''» 









X.'5 .. -■'.•;*.• -^-.- 






•V 



^l*. 






I , 



'•'''^ 



v-» 















r^ 



^^k^M- 



>:':i? 



» , . /■" . 



^^'H 



'■\ »» 








{ 



y 

! 

/ 






BlBLIOTHEQUE DE LA FaCULTE DE PhILOSOPHIE ET LeTTRES 

DE L'UnIVERSITE DE LiE(tE. 

S^RIE GRAND IN-8" (j^SUS). FAteCICULE III. 



J. P. WALTZING 

Xjexzicoxi IMIirL\:Lcia,2:na.m. 

PRAEMISSA EST NOVA OCTAVII RECENSIO. 



; 



1 



Lexicon Minucianum 



COMPOSUIT 



J- P. WALTZING 



'•RAKM.S.T NOVAM OcTAVU RKCKNMONKM 






I909 



Imprinierie VAILLANT-CARMANNE 

Socidt^ Anonyme 

8. RuE Saint-Adalbert. 8 

hltGE 



HONORE CHAMPION 

Libraire-Editeur 
6, QuAi Malaquais, 5 

PARIS 



?1 M^^ 



^ 



I 

r 
«1. 



4 






MEMORIAE 



PATRIS • ET • MATRIS 



SACRVM 






31 

m 

JC 

X 

UJ 

> 

'c 



t 

CM 
CM 



■I 



445723 



ii 



■i 



P. 33. App. erit. XXXI. P habet : testalus est. 

P. 40. App. rrit. XXXVIII, ■-. Legendum : oarpaiHus Stewer-hius etc. - boni P. corr. m a 

i'. (X), col. 2, 1. a fiue : iuvando ' ' 

lejem^ls 4*'" ^' ^* ^'^ '* '""^ ' ' """ '*'*''^" ^«'"'••'q"^ («•aehini terra.nque P) perspieias provideutiam. ordiuem. 
P. 86, fol, 2, 1. ultiina : eoniunffilur. 
P. 130, (01.2 : futurus, o. sum.p. 254, 
P. 149. Adde : indito (dedit P) de suo uomine 21,6. 
P. 184, coi. 1, 1, ;] : (masc. /fc/i.). 



^•im-^mi^ms^' nii'HH i .-ij i !|i i | p »|j ipi^pw 



■i I 



M. MINUCII FELICIS 

OCTAVIUS 



RECOGNOVIT 



ET COMMENTARIO CRITICO INSTRUXIT 



J. P. WALTZING. 






P = Codex Parisinas iG6i saec^IX. 

B = Codex Bruxellensis 10847, eodicis Farisiiii aj^ographum 
saec. XI. 

r = Editio Romana Fausti Sabaei Brixiani a. i543, quae e codice 
Parisiuo fluxit. 
Codicem Parisinum, qui textus constituendi tons est unicus, cum Halmii 
(18G7) apparatu eritico ij»se contuli Parisiis a. 1907. A quo codice quoties- 
cumque discedendum esse videbatur, et codicis lectionem et eauj coniec- 
turam, quae mihi probata erat, adscripsi. I»raeterea, quo fideiiorem codicis 
imaKineni darem, orilio^^raphicas varietates attuli omnes. Quae ad Ilalmia- 
num apparatum addidi pauca, vide in Mnseo Bel^nco. 1907, p. 319-821. 
Codicis Bruxellensis variam scripturanj et ingentem emendationum. (juae 
dicuntur, recentium molem hic iieglegendam esse censui ; (pias coniecturas 
si quem co^jnovisse iuvat. in editione nostra, (juae a. 1903 Lovanii prodiit. 
et in 67ti(///6- nostris Minuciunis (in Mus. Belg-., lyoG) congestas inveuiet. 






M. MINUCII FELICIS 



OCTAVI US 



I. Cogitanti mihi et cum animo meo Octavi boni et fidelissimi 
contubernalis memoriam recensenti tanta dulcedo et adfectio 
hominis inhaesit, nt ipse quodammodo mihi viderer iu praeterita 
redire, non ea quae iam transacta et decursa sunt, recor(hitione 
revocare : (2) ita eius contemplatio quantum subtracta est oculis, 
tantum pectori meo ac paene intimis sensibus inplicata est. (3) Nec 
inmerito discedens vir eximius et sanctus inmensum sui deside- 
rium nobis reliquit, utpote cum et ipse tanto nostri semper amore 
flagraverit, ut et in ludicris et seriis pari mecum voluntate 
concineret eadem velle vel nolle : crederes unam mentem in 
duobiis fuisse divisam. (4) Sic solus in amoribus conscius, ipse 
socius in erroribus : et, cum discussa caligine de tenebrarum 
profundo in lucem sapicntiae et veritatis emergerem, non respuit 
comitem, sed quod est gloriosius, praecucurrit. (5) Itaque cum per 
universam convictus nostri et familiaritatis aetatem mea cogitatio 
volveretur, in illo praecipue sermone eius mentis meae resedit 
intentio, quo Q. Caecilium superstitiosis vanitatibus etiamniinc 
inhaerentem disputatione gravissima ad veram religionem refor- 
mavit. 

II. Xam negotii et visendi mei gratia Romam contenderat, relicta 
domo, coniuge, liberis, et — quod est in liberis amabilius — adhuc 
annis innocentibus et adhuc dimidiata verba temptantibus, loquel- 
lam ipso offensantis linguae fragmine dulciorem. (2) (^uo in 

I. Aruobii Liber vii explicit iucipit liber viii feliciter P. — inhesit. — pene. 
— 4- glorius P m. /, gloriosius P m. 2. —5. quo Q] Baehrens : <iuod P : quo r 
et vulgo. 



Ir^ 



If 



8 - 



i **- 






adventu eiiis non possum exprimere sermonibus, quanto quamque 
inpatienti gaudio exultaverim, cum augeret maxime laetitiam 
meam amicissimi hominis inopinata praesentia. 

(3) Igitur post unum et alterum diem, eum iam et aviditatem 
desiderii frequens adsiduitatis usus implesset et quae per absen- 
tiam mutuam de nobis neseiebamus, relatione alterna comperis- 
semus, placuit Ostiam petere, amoenissimam civitatem , quod 
esset corpori meo siccandis umoribus de nuirinis lavacris blanda 
et adposita curatio : sane et ad vindcmiam leriae iudiciariam 
curam relaxaverant. Nam id temporis post aestivam diem in 
temperiem semet autumnitas dirigebat. 

(4) Itaque cum diluculo ad mare inambulando litor/ pergeremus, 
ut et aura adspirans leniter membra vegetaret et cum eximia 
voluptate molli vestigio cedens harena subsideret, Caecilius simu- 
lacro Serapidis denotato, ut vulgus superstitiosus solet, manum 
ori admovens osculum labiis pressit. 

III. Tunc Octavius ait : a Xon boni viri est, Marce frater, 
hominem domi forisque lateri tuo inliacrentem sic in hac inj^eritiae 
vulgaris caecitate deserere, ut tam hiculento die in hipides eum 
patiaris inpingere, efligiatos sane et unctos et coronatos, cum 
scias huius erroris non minorem ad te quam ad ipsum inlamiam 
redundare. » 

(2) Cum hoc sermone eius medium spatium civitatis emensi iam 
liberum litus tenebamus. (3) Ibi harenas extimas, velut sterneret 
ambulacro, perfundens lenis unda tcndebat ; et, ut semper mare 
etiam positis flatibus inquietum est, etsi non canis spumosisque 
fUictibus exibat ad terram, tamen crispis tortuosisque ibidem 
erroribus delectati perquam sumus, cum in ipso aequoris limine 
plantas tingiiercnuis,quod vicissim niinc adpulsum nostris pedibus 
adluderet fluctus, nunc relabens ac vestigia retrahens in sese 
resorberet. (4) Sensim itaque tranquilleiiue progressi oram curvi 
molliter litoris iter fabulis fallentibus legcbamus. Haec fabulae 
erant Octavi disserentis de navigationc narratio. (5) Sed ubi eundi 
spatium satis iustum cum sermoue consumpsimus, eandem emensi 



II, 3, hostiam. — 4. Htori] Cellariiis, P. Thonias ; litore P. — voluptate] 
Sabaeus in praef. ; voluntate P. — praessit. 

III. 3. velud. — semper rorr. ex super. — tTispis. — eciuoris. — tortuo- 
sistjue] P. Dauiel (in ed. Woweri) ; toro' sisqut^ P ; torosisciue r. — 4- ^iJiec] 
hjve P corr. m. 2 in hiee. — G. compraehensani- — raderet enataret] Holden; 
raderet vel enataret K — laeni. 






I 






-9 - 

viam rursus versis vestigiis terebamus, et cum ad id loci ventum 
est, ubi subductae naviculae substratis roboribus a terrena hibe 
suspensae quiescebant, pueros videmus certatim gestientes testa- 
rum in marc iacuhitionibus hidere. (6) Is lusus est testam teretem 
iactatione fhictuum Icvigataiii legere de litore, eam testam plano 
situ digitis comprchensam inclinem ipsumatque humilem quantum 
potest super undas inrotare, ut illud iaculum vel dorsum maris 
raderet enatarct, dum leni impetu labitur, vel siimmis fhictibus 
tonsis emicaret cmergeret, dum adsiduo saltu sublevatur. Is se 
in piieris victorem ferebat, cuius testa et procurreret longius et 
frequentius exsiliret. 

IV. Igitur cum omnes liac spectaculi vohiptate caperemur, 
Caecilius nihil intendere ncque de contentione ridere, sed tacens, 
anxius, segregatus doh're nescio quid vultu fatebatur. (2) Cui 
ego : a Quid hoc est rei ? cur non agnosco, Caecili, alacritatem 
tuam illam ct illam ocuh)rum etiam in seriis hilaritatem requiro?» 

(3) Tum ille : « lam dudum me Octavi nostri acriter angit et 
remordet oratio, qua in tc invectus obiurgavit neglegentiae, ut 
me dissimulanter grnvius argueret inscientiae. (4) Tta(iue progre- 
diar ulterius : de toto integro mihi cum Octavio i^s est. Si 
phicet, tit ipsius sectae homo cum eo disputem, iam j^rofecto 
intelleget facilius esse in contubernalibus disputare quam conse- 
rere sapientiam. (5) Modo istis ad tuteham bahiearum iactis et 
in altum procurrentibus petrarum obicibus residamus, ut et 
requiescere de itinere possimus et intentius disputare. » 

(6) Et cum dicto cius adsedimus, ita ut me ex tribus medium 
lateris ambitione protegerent : nec hoc obsequi fuit aut ordinis aut 
honoris, quippe cum amicitia pares semper aut accipiat aut faciat, 
sed ut arbiter et uti-isque proximus aures darem et disceptantes 
duos medius segregarem. 

V. Tum sic Caecilius exorsus est : « Quamquam tibi, Marce 
frater, de quo cum maxime quaerimus non sit ambiguum, utpote 
cum diligenter in utroque vivendi genere versatus repudiaris 
alterum, alteriim conprobaris, in praesentiarum tamen ita tibi 
informandus est animus, ut librani teneas aequissimi iudicis nec 
in alteram partem propensus incumbas, ne non tam ex nostris 

IV, I. dolere] Ursinus ; dolore P. ~ 3 anj,nt et (et in litura). — 4 toto 
integro] P ; toto & integro P m. 2 et & supra scr. — 5 / /requiescere. - 
obsequi' P(i add. 2 vel potius 3 m.). 

V, I. alterum] add. r, om. P. — sententia corr. m. i ex sentia. — ex tuis 



— 10 — 



•'f 






disputatiouibns nata sententia ([uam ex tuis sensibns prolata 
videatur. (2) Proinde, si mihi (luasi novus aliqui et (|uasi ignarus 
partis utriusque eonsidas, nullum negotium est patefaeere, omnia 
in rebus humanis dubia, inoerta, suspensa magisque omnia veri- 
similia qiiam vera : (3) quo nuigis mirum est nonnullos taedio 
investigan(hie penitus veritatis cuilibet opinioni temere suceum- 
bere quam in expU^rando pertinaci diligentia perseverare . 
(^) Itaque indignandum omnibus, indolescendum est audere 
quosdam, et hoc studiorum rudes, litterarum profanos, expertes 
artium etiam sordidarum, certum aliquid de summa rerum ac 
maiestate decernere, de qua tot omnibus saeculis sectarum 
phirimarum usque adhuc ipsa phiU)sophia deliberat. (5) Xec 
inmerito, cum tantum absit ab exploratione divina hnmana 
mediocritas, ut neque ([uae supra nos caelo suspensa subhita 
sunt, neque quae infra terram profiinda demersa sunt, aut scire 
sit datum aut ruspari religiosum, et beati satis satisque prudentes 
iure videamur, si secundum illud vetus sapientis oraculum nosmet 
ipsos familiarius noverimus. (6) Sed quatenus indulgentes insano 
atque inepto labori ultra humilitatis nostrae terminos evagamur 
et in terram proiecti caehim ipsum et ipsa sidera audaci cupi- 
ditate transcendimus, vel hunc errorem saltem non vanis et formi- 
dulosis opinionibus implicemus. (7) Sint principio omnium semina 
natura in se coeunte densata, quis liic auctor deus ? Sint fortuitis 
concursionibus totius mundi membra coalita, digesta, formata, 
(juis deus machinator? Sidera licet ignis accenderit et caelum 
licet sua materia suspenderit, licet terram lundaverit pondere et 
mare licet influxerit e liquore, unde haec religio, unde formido, 
quae superstitio est ? (8) Homo et animal omn(* quod nascitur, 
ins])iratur, attollitur, elementorum ut voluntaria concretio est, in 
quae rursum homo et animal omne dividitur, solvitur, dissipatur : 
ita in fontem refluunt et in semet omnia revolvuntur, nullo artifice 
nec iudice nec auctore. (9) Sic congregatis ignium seminibus soles 
alios atque alios semper splendere, sic ex/ialatis terrae vaporibus 
nebulas semper adolescere, ciuibus densatis coactisque nubes 

corr. m. 2 ex exnis. — 3. tedio. — 4- rudes] r ; riide P. — qua corr. m. i e 
,|U(). — filost)fia. — 5. aut scire sit datnm aut ruspari reiijjriosum] E. 
Xorden ; aut seire sit datum ut serutare permissum aut stuprari 
reli^iosum P. — 7. et mare et licet P nnte rnsuram. — 8. coneretio rorr. e 
coucreto. — <). atcpie iinte alios bis habet P. — exalatis. — 10. mixtam erita 
Pm.i. — uocentunKiue] Winterield numeri cHusa ; nocentiumque P. — 
12. diouisius. — i3. praemitur. 



'•> ,^ 






— II — 



■ 



altius surgere, isdem labentibus pluvias fluere, flare ventos, 
grandines increpare, vel nimbis conlidentibus tonitrua mugire,' 
rutilare fulgora, fulmina praemicare : adeo passim cadunt, montes 
inruunt, arboribus incurrunt, sine dilectu tangunt loca sacra et 
profana, homines noxios feriunt et saepe religiosos. (10) Quid 
tempestates loquar varias et incertas, quibus nullo ordine vel 
examine rerum omnium impetus volutatur ? in naufragiis bono- 
rum malorumque fata mixta, merita confusa? in incendiis interi- 
tum convenire insontium nocentumque ? et cum tabe pestifera 
caeli tractus inficitur, sine discrimine omnes deperire ? et cum 
belli ardore saevitur, meliores potius occumbere ? (11) In pace 
etiam non tantum aequatur nequitia melioribus, sed et colitur, ut 
in pluribus nescias, utrum sit eorum detestanda pravitas an 
optanda felicitas. (12) Quod si mundus divina providentia et ali- 
cuius numinisauctoritateregeretur, numquam mereretur Plialaris 
et Dionysius regnum, numquam Rutilius et Camillus exilium, 
numquam Socrates venenum. (i3) Ecce arbusta frugifera, ecce 
iam seges cana, iam temulenta vindemia imbri corrumpitur, 
grandine caeditur. Adeo aut incerta nobis veritas occultatur et 
premitur, aut, quod magis credendum est, variis et lubricis casibus 
soluta legibus fortuna dominatur. 

VI. Cum igitur aut fortima certa aut incerta natura sit, quanto 
venerabilius ac melius antistitem veritatis maiorum excipere 
disciplinam, religiones traditas colere, deos, quos a parentibus 
ante inbutus es timere quam nosse familiarius, adorare, nec de 
numinibus ferre sententiam, sed prioribus credere, qui adhuc 
nidi saeculo in ipsius mundi natalibus meruerunt deos vel faciles 
habere vel reges ! Inde adeo per universa imperia, provincias, 
oppida videmus singulos sacrorum ritus gentiles habere et deos 
colere municipes, iit Eleusinios Cererem, Phrygas Matrem, Epi- 
daurios Aesculapium, Chaldaeos Belum, Astarten Syros, Dianam 
Taurios, Gallos Mercurium, niimina universa Romanos. (2) Sic 
eorum potestas et auctoritas totius orbis ambitus occupavit, sic 
imperium suum ultra solis vias et ipsius oceani limites propa- 
gavit, dum exercent in armis virtutem religiosam, dum urbem 
muniunt sacrorum religionibus, castis virginibus, multis honori- 

VI. I. autistitem] Wowerus , antistites P. — mundi corr. e mundus — 
opKla. - ut Eleusinios] r ; et E. P. - esculapium. - chaldeos. - numina 
umversa] Halm ; uuiversam P sed m erasa. — 2. spraevisset. - captis] r ; 






— 12 — 



— i3 



f: 






bus ac iiominihiis saoerdotum, dum obsessi et citra solum 
Capitolium capti cohiiit deos, quos alius iam sprevisset iratos, et 
per Gallorum acies mirantium superstitionis audaciam pergunt 
telis inermes, sed cultu religionis armati, <1um captis in hostilibus 
moenibus adhuc ferociente victoria numina victa venerantur, dum 
undiipie hospites deos quaerunt et suos faciunt, dum aras extruunt 
etiam ignotis numinibus et Munibus. (3) Sic, dum universarum 
gentium sacra suscipiunt, etiam regna mer/zcrunt. Ilinc perpetuus 
venerationis tenor mansit, qui h)nga aetate non infringitur, sed 
augetur : (piii^pc anti^iuitas caerimoniis atque fanis tantum sancti- 
tatis tribuere consuevit ([uantum adstruxerit vetustatis. 

VII. Nec tamen temere (ausim enim interim et ipse concedere 
et sic melius crrare) maiores nostri aut observandis auguriis aut 
extis consulendis aut instituendis sacris aut dehibris dedicandis 
operam navaverunt. (2) Specta de libris memoria//? ; iam eos 
deprehendes initiasse ritus omnium religionum, vel ut remunera- 
retur divina indulgentia, vel ut averteretur imminens ira aut iam 
tumens et saeviens placaretur. (3) Testis Mater Idaea, quae 
adventu suo et probavit mati-onae castitatem et urbem metu 
hostili liheravit ; testes equestriuui fratrum in lacu, sicut se osten- 
derant, statuae consecratae, qui anlieli spumantibus equis atque 
fumantibus de Perse victoriam eadem die qua fecerant nuntiave- 
runt ; testis ludorum offensi lovis de somn/o plebei hominis 
iteratio : et Deciorum devotio rata testis est ; testis et Curtius, 
({ui equitis sui vel mole vel honore hiatum profundae voraginis 
coaequavit. (4) Frequentius etiam, (|uam volebamus, deorum 
praesentiam contempta auspicia contestata sunt. Sic Allia « nomen 
infaustum », sic Claudi et luni non proelium in Po(3nos, sed 
ferale naufragium est, et ut Trasimenus Romanorum sanguine 
et maior esset et decolor, sprevit auguria Flaminius, et ut 

capti P. - extrinint etiam] /■ ; extruunt (ium etiaui P. — 3, uieruerunt] r ; 
nieruntP. — cerimoniis. — adstruxerit corr. ni. i ex adstrucserit. 

VII, i.aut observandis] niilg-o; uto. Pr. — 2. memoriam] r ; memoria P. — 
depraehendes. — aut iam] Halm ; aut ut iam P add. ut m. i siipra lineam. — 
:i. Idaea] Irsinus; / (leaPeA: idea; dea r. — sicut se]Ursinus; sic(ut) P, serf c 
iti rasiira. — anheli] Gelenius ; anhelis P; cf. Florus, i, i5 : Castorem et Pol- 
lucem luisse creditum voljxo..., a Macedouia venisse, (piod ndhuc anheiarent 
etc. — persae. — nunciaverunt P m. i. — olfensi] Ri<;aitius ; ollensio P. — 
somnio] Gelenius ; somno P. — Deciorum] r ; decuriorum P. — coe(j[uavit. 
— 4- l>i"aelium P m. i. — thrysimenus (non thras^menus). — saiiguinem ante 
ra.snram. - pliartos. — inpraecationes «j;rassus. — 5. cultu] r ; cultu P. — 
G. solatium F m. a. corr. e solacium. — impiae. 



Parthos signa repetamus, dirarum inprecationes Crassus et meruit 
et inrisit. (5) Omitto vetera quae multa sunt, et de deorum 
natalibus, donis, muneribus neglego carmina poetarum, prae- 
dicta etiam de oraculis fata transilio, ne vobis antiquitas nimium 
fabulosa videatur. Intende tem])lis ac dehibris deorum (juibus 
Romana civitas et protegitur et ornatur : magis sunt augusta 
numinibus incolis, praesentibus, inquilinis quam cultu, insignibus 
et muneribus opulenta. (6) Inde adeo pleni et mixti deo vates 
futura })raecerpunt, dant cautcUim periculis, morbis medellam, 
spem adflictis, opem miseris, sohacium calamitatibus, laboribus 
levamentum. Etiam per quietem deos videmus, audimus, agnos- 
cimus, quos impie per diem negamus, nolumus, peieramus. 

VIII. Ttacpie cum omnium gentium de dis inmortalibus, quamvis 
incerta sit vel ratio vel origo, maneat tamen firma cons(ijisio, 
neminem fero tanta audacia tamque inreligiosa nescio qua 
prudentia tumescentem, qui hanc religioncm tam vetustam, tani 
utilem, tam salubrem dissolvere aut infirmare nitatur. (2) 8it 
licetille Theodorus Cyrenaeus, vel qui prior Diagoras Melius, cui 
Atheon cognomen adposuit antiquitas, qui uterque nullos deos 
adseverando timorem omnem, ({uo liumanitas regitur, veneratio- 
nemque penitus sustuh^runt : numquam tamen in liac impietatis 
(lisci])lina simulatae ])hi]osophiae nomine at(]ue auctoritate ])olIe- 
bunt. (3) Cum Abderiten Protagoram Athenienses viri consulte 
potius quam profane de divinitate disputantem et expulerint suis 
finibus et in contione eius scri])ta deusserint, quid? homines (susti- 
nebitis (Miim me impetum susceptae actionis liberius exerentem) 
homines, in^iuam, deploratae, inlicitae ac desperatae factionis 
grassari in deos non ingemescendum est? (4) Qui de ultima faece 
collectis imperitioribus et mulieribus credulis sexus sui facilitate 
labentibus plebem profanae coniurationis instituunt, quae noc- 
turnis congregationibus et ieiuniis sollemnibus et inhumanis cibis 
non sacro quodam, sed piaculo foederatur, latebrosa et lucifuga 
natio, in publicum muta, in angulis garrula : templa ut busta 

VIII. I . dis P add. i .v. /. — tam] add. (jelenius. — 2. theudorus cyreneus. 

dar^^oras add. .snp. a littera i. — Melius] r ; milesius P, inccrtnm' anrtorisne 

ipsius errore an lityrarii (Halm). — filosofiae. — 3. pitaj^oram. — scribta. 

4. fece. — lal)endil)us. — foederatur] Vahlcn ; foederantur P. — lucifu^^a] 
P. Daniei {ap. Wow.), Heumann ; iucifugax P. — 5. mira corr. e.v miram. — 
incredibilis sed s erasa. 

0) 



l f '1 



b- < 



- i4 - 

dospioinnt, deos (lespiiunt, rident saera , niiserentni- niiseri (si 
fas est) saeerdotnni, lionores et pnrpnras despiciunt, ipsi semi- 
nndi ! (5) Pro mira stultitia et incredibilis andacia ! spernnnt 
tormenta praesentia, dnni incerta metnnnt et fntnra, et dnni niori 
post mortem timent, interim mori non timent : ita illis pavorem 
fallax spes solacia rediviva blanditnr ! 

IX. Ac iam, nt fecnndins netjniora proveninnt, serpentibns 
in dies perditis moribns per nniversum orbem sacraria ista taeter- 
rima impiae coiticmis adolescnnt. Ernenda prorsns haec et exe- 
cranda ccmsensio. (2) Occnltis se notis et insignibns noscunt et 
amant mntno paenc antcijuam novcrint : passim etiam inter eos 
vebit (luaedam libidinnin religio miscetnr, ac se promisce appel- 
lant fratres et sorores, ut etiain non insolens stuprnm interces- 
sione sacri nominis fiat incestum Ita corum vana et demens 
superstitio s(>eleribus oloriatnr. (3) Nec de ipsis, nisi subsisteret 
veritas, maximc yjcfaria et honore praefanda sagax famax kxpie- 
retur. Audio eos turpissimae pecudis caput asini consecratum 
inei)ta nescio (]ua pcrsuasione venerari : digna ct nata religio 
talibus moribus ! (4) Alii eos feriint ipsius antis//tis ac sacer(k)tis 
colere genitalia et ([uasi parcntis sui a(k)rare naturam : nescio an 
falsa, c^erte occultis ac nocturnis sacris adposita suspicio ! Et (jui 
liominem sunimo supplicio pro facinore punitum et crucis ligna 
feraiia eorum cacrimonias fabulatur, congrucntia perditis scelera- 
tisque tribuit altaria, ut id colant (piod merentur. (5) lam de 
initiandis tirunculis fabula tam dctestanda (luam nota est. Infans 
farrc contectus, u^ decipiat incautos, adp(niitur ei (lui sacris inbua- 
tur. Is infans a tiruncuk) fari'is superficie quasi ad innoxios ictus 
provocato caecis occuItis(pie vulneribus occiditur. Ilnius, pro 
nefas ! sitientcr sanguineni lambunt, huius certatim membra 
dispertiunt. hac foederantui- liostia, hac conscientia sceleris ad 
sik^ntinm mutuum pignerantur. Ilaec sacra sacrilegiis omnibus 
taetriora. (G) Et de convivio notum est ; passim omncs locuntur, 
id ctiam Cirtensis nostri tcstatur oratio. Ad epulas sollemni die 
coeunt cum omnibus liberis, sororibus, matribus, sexus omnis 

^ IX, 1. tetemma. — heriieuda. — 2. i^ene. — velml. — A. maxime nefaria] 
P. Daniel ; maxiina et varia 1". - praefandas sed s ernsu. — pecu/dis. — 
4. iiUised i ndd. s. l. - antistitis] r : antistis P. — fabulatiu-] /• : fabulautur 
P. —5. tjetrioi-a. — (j. hominis. — aei)ulas ubi comvivium. — caluit] r ; 
caruit F. - incaestae lividinis. — cbriatis] Meursius : ebrictatisp. canis] 
Subneus inprnef. ; cariiis 7^/-. — ;. operaj iialm ; opere Ileumann ; opora P 
{noii oporae). 



— l5 



homines et omnis aetatis. Illic post multas epulas, ubi convivium 
caluit et incestae libidinis ebriatis fervor exarsit, canis qui cande- 
labro nexus est, iactu offulae ultra spatium lineae, qua vinctus 
est, ad impettim et saltiim provo^nittir. (7) Sic everso et extincto 
conscio lumine inpudentibtis tenebris nextis infandae cupiditatis 
involvtint per incertum sortis, etsi n(m omnes opcra, conscientia 
tamen pariter incesti, quoniam voto universorum adpetittir quic- 
qtiid accidere potest in actu singtilorum. 

X. Mtilta praetereo consnlto : nam et haec nimis multa sunt, 
(luac aut omnia aut pleraque omnium vera declarat ipsius j^ravae 
rcligionis obscuritas. (2) Cur etenim occultare et abscondere 
(luicquid illud colunt magnopere nituntur, cum honesta semper 
publico gaudeant, scelera secreta sint ? cur nullas aras habent, 
teinpla nulla, nulla nota simulacra, numquam palam loqui, ntim- 
(Itiam libere c(mgregari, nisi illud, (luod colunt et interprimtint, 
atit puniendum est aut pudendum ? (3) Unde autem vel quis \\\e 
aut ubi deus unicus, solitarius, destitutus, quem non gens libera, 
non ivgna. non saltem Romana superstitio noverunt? (4) ludaeo- 
nim sola et miscra gentilitas unum ct ipsi deum, sed palam, sed 
templis, aris, victimis caerimoniisque coluerunt, cuius adeo nulla 
vis nec potestas est, ut sit Romanis /^ominibus cum sua sibi 
natione captivus. (5) At etiam Christiani tpianta m^mstra, quae 
portenta confingunt ! Deum illtim suum, quem nec ostendere 
possunt nec videre, in oinnium mores, actus omnium, verba 
dcnique et occultas cogitationes diligenter in(piir(u-e, disctir- 
rentem scilicet atqiie tibique praesentem ; molesttim illum volunt, 
inqtiietum, inpudcnter etiam cttriosum, sicpiidcm adstat factis 
omnibtis, locis omnibus intererrat, cum nec singiilis inservire 
possit per universa dzstrictus nec tiniversis sufficere in singulis 
occupatus. 

XI. Qnid qiiod toto orbi et ipsi mundo ciim sideribus snis 
minantur incendium, ruinam molitinttir, quasi atit nattirae divinis 
legibusconstitutus aeterntis ordo turbetur,atit, rupto elementorum 
omnium foedere et caelesti conpage divisa, moles ista, qua conti- 
netur et cingitur, subruatur ? (2) Nec hac furiosa opinione contenti 



I 



■1 



X, ^^C^rimonisq. P (e ndd. snprn Ut. ernsnm). - hominibus] r ; nomi- 
niDus p.— 5. 'Aim.sex ad. — ypiani.— .juanta monstra] Davisius ; quantam 
[corr. in (luamtam) nra P. — districtus] r ; destrictus P. 

XI, I. compaj>:e] r ; compagetur P, sed tur est jmmlatum. - 2. fabillas. — 



I 



h 



t 






li 

l 



I 



- i6 



anilcs 1'ubnlas adstruunt et adneotunt : renasei se ferunt post 
mortem et ciueres et favillas et neseio qiui fiducia mendaciis suis 
invicem credunt : putes eos iam revixisse. (3) Anccps malum et 
gcmina dementia, caelo et astris, (puie sic relincjuimus, ut inve- 
niuius, interitum denuutiarc, sibi mortuis extinctis, qui sicut 
nascimur et intcrifuus, aeternitatcm rcpromittcr'* ! (4) Inde vide- 
licet et execrantur rogos ct damnant ignium scpulturas, quasi 
non omne corpus, etsi flaiumis subtrabatur, annis tamen et 
aetatii)us iu terraui resolvatur, nec intcrsit, utrum ferac dirij^iant 
an maria consnmaut an iiumus contegat an flamma subducat, 
cuui cadavei-ibus omnis scpultura, si sentiunt, poena sit, si non 
sentiunt, ipsa conficiendi celeritate medicina. (5) IIoc errore 
decei)ti beatam sibi, ut bonis, et i^erpetem vitam mortui.s ])ollicen- 
tur, ceteris, ut iniustis, poenam scmi^itcrnam. Multa ad liaec sub- 
petuut, ui festinet oratio. Iniustos ipsos niagis nec laboi-o, iam 
docui: quamquam,etsi iustos darem, culpam tamen vel innocentiam 
iioui fato tribui senteutiis piurimorura.(6) Kt haec vestra consensio 
est ; nam (luiecpiid agimus, ut alii fato ita vos deo dicitis : sic 
sectac vestrae non spontancos cupere, sed electos. Igitiir ini(|uum 
iudicem fiugitis qui sortem in hominibus {^uniat, nou voluntatem. 

(7) Vcllcm tamcu sciscitari, ntrumne cum corporibus tiyj ubsijiiv 
corporibiis, et coi-poribus (juibus, ipsisne an innovatis rcsurgatur. 
Sine corporc ? lioc, (piod sciaui, uc^pie mens ne(|ucanima nec vita 
est. Ipso corpore ? sed iam ante dilapsum est. Alio corpore ? crgo 
liomo uovus nascitur, non i^rior illc reparatur. (8) Et tamen tanta 
aetas abiit, saecula innuuua-a fluxcruut : (piis unus ulius ab inferis 
vcl Protesilai sorte remeavit, horarum saltem permisso commeatu, 
vel ut excmplo crcder^Muus ? (9) Omnia ista figmenta male sanae 
opinionis et ine[)ta solacia a poetis fallacibus in dulcedine//i car- 
miuis lusa a vobis nimirum credulis in deum vestrum turpiter 
reformata sunt. 

XII. Xec saltem de praesentibus capitis experimentum, quam 

4. baejitaiu. — etjr; utP. — mortuis]/-; luortui P. — 5. iiovi]o/«. P, />osl lAiivimo- 
riuu inseruit ValiltMi (apud Ilalui;. pust iuuoeeutiau» Nordeii. — <iuaiu(iuaiu] 
(iuaiu f&'. /.) (iiuuu P.— G.ut alii fato] /'. Fortasse lcgcndum: fato < fieri . oel 
: aj^i . oide Cic, dedin., i. I25 : fieri ouiiiia fato raiio co^nt fateri ; sed vide 
de din.. 2. 20 : vullis euiui oiuuia fato. — 7. au al)S(|ue eorporihus^ ;u/^/.\Viu- 
terfel(l,o//j. P. - 8. vel ut] r; velud P. — duleediiuMuj Wopkeus; dulcediue P. 

XII, I. saliteiu unte rnsurum. — pollicatiouis (corr. r). — 3. lacera^^isP. — 
seiiUs P (t sup. ser.). — 4- "ou potest P uou s. /. m. i. — 5. cax)ud PK 



4 



- 17 — 

vosinritae pollic/7ationis cassa vota decipiant : qnid post mortem 
inpendeat, miseri, dum adhuc vivitis, aestimate. (2) Ecce pars 
vestrum, et maior, melior, ut dicitis, egetis algetis, opere fame 
laboratis, et deus patitur dissimulat, non vult aut non potest 
oi)itulari suis : ita aut invalidus aut iniquus est ! (3) Tu, qui 
inmortalitatem postumam somnias, cum periculo quateris, (Mim 
febribus ureris, cum dolore laceraris, nondum condicionem tuam 
sentis ? nondum adgnoscis fragilitatem ? invitus miser infirmitatis 
argueris nec fateris ! 

(4) Sed omitto communia. Ecce vobis minae, suj^plicia, tor- 
menta, et iam non adorandae sed subeundae cruces, ignes etiam 
quos et praedicitis et timetis : ubi deus ille, qui subvenire 
revivescentibus potest, viventibus non potest ? (5) Nonne Romani 
sine vestro deo imperant regnant, fruuntui' orbe toto vestrique 
dominantur ? Vos vero suspensi interim atquc solliciti honestis 
voluptatibus abstinetis : non spectacula visitis, non pompis intc?- 
restis, convivia publica absque vobis ; sacra certamina, praecerp- 
tos cibos et delibatos altaribus potus abhorretis. Sic reformidatis 
deos quos negatis ! (6) Xon floribus caput nectitis, non corpus 
odoribus honestatis ; reservatis unguenta funeribus, coronas etiam 
sepulcris denegatis, pallidi trepidi, misericordia digni, sed 
nostrorum deorum. Ita nec resurgitis miseri nec interim vivitis ! 

(7) Proinde si quid sapientiae vobis aut verecundiae est, desinite 
caeli plagas et mundi fata et secreta rimari : satis est pro pedibus 
aspicere raaxime indoctis inpolitis, rudibus agrestibus, quibus 
non est datura intellegere civilia, multo raagis denegatuni est 
disserere divina. 

XIII. Quaraquani si philosophandi libido est, Socraten , 
sapientiae principera, quisque vestruni tantus est, si potuerit, 
iraitetur. Eius viri, quotiens de caelestibus rogabatur, nota res- 
ponsio est : « quod supra nos, nihil ad nos ». (2) Merito ergo de 
oraculo testinioniura raeruitprudentiae singularis. Quod oraculura, 
idera ipse persensit, idcirco universis se esse praepositura, non 
quod orania coraperisset, sed quod nihil se scire didicisset : ita 
confessae inperitiae suraraa prudentia est. (3) Hoc fonte defluxit 

XIII, I. filosofaudi lihido (corr. e.\ filosofari dilibido). ~ 2. persensit] 
Ouzelius ; i)raoseusit P. — se esse] Wowerus (sese esse Davisiusj ; om. se 
P. — 3. arcesile. — carueadis P. corr. e carueatis. — 4. Siuiouidis inelici] r ; 
Simonides uielclii P. tiuereretur. - petit posttridie. — adiuuxsit, sed x in 
rusurn. 



— i8 — 



; • 



Arcesilae et multo post Carneadis et Aoademicoriim plurimoriim 
in summis quaestionibus tuta dubitatio, quo genere philoso- 
phari et caute indocti possunt et docti gloriose. (4) Quid? Simo- 
nidis Melici nonne admiranda omnibus et sectanda cunctatio ? 
(^ui Simonides, cum de eo, quid et quales arbitraretur deos, ab 
Hierone tyranno quaereretur, primo deliberationi diem petiit, 
postridie biduum prorogavit, mox alterum tantum admonitus 
adiunxit. Postremo, cum causas tantae moraetyrannus inquireret, 
respondit ille «quod sibi, quanto inquisitio tardior pergeret, tanto 
veritas fieret obscurior». (5) Mea quoque opinione quae sunt dubia, 
ut sunt, relinquenda sunt, nec, tot ac tantis viris deliberantibus, 
temere et audaciter in alteram partem ferenda sententia est, ne 
aut anilis inducatur superstitio aut omnis religio destruatur. » 

XIV. Sic Caecilius et reniJens (nam indignationis eius tumo- 
rem effusae orationis impetus relaxaverat) : « Erquir/ ad haec » 
ait (c audet Octavius, liomo Plautinae prosapiae, ut pistorum 
praecipuus, ita postremus philosophorum ? » 

(2) « Parce )), inquam, « in eum pUiudere : neque enim prius 
exultare te dignum est concinnitate sermonis, quam utrimque 
plenius fuerit peroratum, maxime cum non Uiudi, set veritati 
disceptatio vestra nitatur. (3) Et quamquam magnum in modum 
me subtili varietate tua delectarit oi'atio, tamen altius moveor, 
non de praesenti actione. sed de toto genere disputandi, (piod 
plerumque pro disserentium viribus et eh)quentiae potestate 
etiam perspicuae veritatis condicio mutetur. (4) Id accidere 
pernotum est auditorum facilitate, qui dum verborum lenocinio 
a rerum intentionibus avocantur, sine dilectu adsentiuntur dictis 
omnibus nec a rectis falsa secernunt, nescientes inesse et 
incredibile verum et verisimile mendacium. (5) Itaque, quo 
saepius adseverationibus credunt, eo frequentius a peritioribus 
arguuntur : sic adsidue temeritate decepti culpam iudicis tranfe- 
runt ad incerti querellam, ut damnatis omnibus malint universa 
suspendere quam de falUicibus iudicare. (6) Igitur nobis provi- 
dendum est, ne odio identidem sermonum omnium Uaboremus 

XIV, I. reiiiteiis (corr. r). - ecquid] Ursinus ; et qui P. - filosoforum 
— 2. laudi set] Halm ; laudis et P (sed corr. 2 vel 3 m.) ; oide 87,9 — 
dilectum. — incredibilej Winterfeld ; incredibili P. ^ verisimile] Wiiiter- 
feld mimeri cansa ; in versimile P. — 5. quaerellam. — malliut. — G. ab Iiis] 
P {cf. 33,4) ; Ji^ ii^ FUilni et imlgo. 



ita, ut in execrationem et odium hominum plerique simpliciores 
efferantur. Nam incaute creduli circumveniuntur abhisquos bonos 
putaverunt : mox errore consimili iam suspectis omnibus ut 
improbos metuunt etiam quos optimos sentire potuerunt 

(7) Nos proinde solliciti, quod utrinuiue omni negotio disseratur 
et ex altera parte plerumque obscura sit veritas, ex altero latere 
mira subtihtas quae nonnumquam ubertate dicendi fidem con 
fessae probationis imitetur, diligenter quantum potest sinoula 
ponderemus, ut argutias quidem laudare, ea vero quae recta sunt 
eiigere, probare, suscipere possimus. » 

XV. « Decedis » inquit Caecilius « officio iudicis religiosi • 
nam periniurium est vires te actionis meae intergressu gravis- 
simae disputationis infringere, cum Octavius integra et inlibata 
habeat smgula, si potest, refutare. » 

(2) « Id quod criminaris >, inquam « in commune, nisi fallor con- 
pendium protuli, ut examine scrupuloso nostram sententiam non 
eloquentiae tumore, sed rerum ipsarum soliditate libremus Nec 
avocanda, quod quereris, diutius intentio, cum toto silentio 
hceat responsionem lanuari nostri iam gestientis audire » 

XVI. Et Octavius : « Dicam equidem, ut potero, pro viribus 
et adnitendum tibi mecum est, ut conviciorun. anutrissinutm 
labem verborum veracium /'lumine diluamus. 

Nec dissimulabo principio ita Xatalis mei erranten., vagam 
labricam nutasse sententiam, ut sit nobis ambigendum, utrun; 
vatritia turbata sit, an vacillaverit per errorem. (2) Nam interim 
deos credere, interim se deliberare variavit, ut propositionis 
mcerto zncertior responsionis nostrae intentio fundaretur. Sed in 
Natah meo versutiam nolo, non credo : procul est ab eius 
simphcitate subtiHs urbanitas. (3) Quid igitur ? Ut qui rectam 
viam nescit, ubi, ut ftt, in plures una diff/nditur, quia viam 
nescit, haeret anxius nec singulas audet eligere nec universas 
probare : 31C, cui non est veri stabile iudicium, prout infida suspi- 
cio spargitur, ita eius dubia opinio dissipatur. (4) Nullum itaque 

XV, I. refutare] Heraldus ; reputare P. — 2. quaereris 

mi^ " :~1 h" 0^';;:' -nviciorum. - flumine] Meursius ; i„l„. 
Ursiin,« ■ 2 *• i) y ' '^^«"^^-^ ^ahlen ; tua eruditio P. — incertiorl 

3 ut itl (ir • ~ «"".J^^^S^^^tel (ielenius ; subtilitate sin.plieit 'e P - 
quia w\ P. ' '. "' sit P. - diffinditur] Gelenius ; diffundiurP - 

quia sed a erasa. - heret. - nec (c .. /.) universas. - 4. aestu et. - com- 



20 — 



\f< 



niiraculum esi, si Caecilius identidem in contrariis ac repugnan- 
tibus iactetur, aestuet, fluctuetur. Quod ne fiat ulterius, convincam 
et redargiuim ([uamvis diversa, quae dicta sunt, una veritate 
confirmata probataque : sic nec dubitandum ei de cetero est nec 
vagandum. 

(5) Etqnoniam meus frater erupit, aegre se ferre, stomachari, 
indignari , dolere, inliteratos, pauperes, inperitos de rebus 
caelestibus disj^utare, sciat omnes liomines, sine dilectu aetatis, 
sexus, dignitatis, rationis et sensus capaces et habiles procreatos 
nec fortuna nanctos, sed natura insitos esse sapientiam : quin 
ipsos etiam philosophos , vel si qui alii artium repertores in 
memorias exierunt, priusquam sollertia mentis parerent nominis 
claritatem, habitos esse plebeios, indoctos, seminudos : adeo 
divites facultatibus suis inligatos magis aurumsuspicereconsuessc 
quam caelum, nostrates pauperes et commentos esse prudentiam 
et tradidisse ceteris disciplinam. Unde apparet ingenium non dari 
facultatibus nec studio parari, sed cum ipsa mentis formatione 
generari. (6) Xihil itaque indignandum vel dolendum, si quicum- 
que de divinis quaerat, sentiat, proferat, cum uon disputantis 
auctoritas, seddisputationis ipsius veritasrequiratur. Atqueetiam, 
quo imperitior sermo, hoc inlustrior ratio est, quoniam ncm fuca- 
tur pompa facundiae etgratiae,sed, ut est, recti regula sustiuetur. 
XVII. Nec recuso, quod Caecilius adserere inter praecipua 
conisus est, hominem nosse se et circumspicere debere, quid sit, 
uude sit, quare sit : utrum elementis concretus an concinnatus 
atomis, an potius a deo factus, formatus , animatus. (2) Quod 
ipsura explorare et eruere sine uuiversitatis inquisitione non 
possumus, cum ita cohaerentia, conexa, concatenata sint^ ut nisi 
divinitatis rationem diligenter excusseriS; nescias hunuinitatis, 
nec possis pulchre gerere rem civilem, uisi cognoveris hanc com- 
munem omnium niundi civitatem, praecipue cum a feris beluis 
hoc differamus, quod illa prona in terramque vergentia nihil nata 
sint prospicere nisi pabulum, nos, quibus vultus erectus, quibus 



V lii^^&.ki. — iJi-oData(iue sic] Davisius ; provataq. siut P. — 5. stomacari. — 
philosofos. — exieruut sed i s. l. m. 2. — claritate F i. m. — 0. fugatur 
(corr. in r). 

XVII, I. aelemeutis. — athomis. — 2. coherentia. — 3. cohereutibus. — 
5. astrolegis corr. i. m. in astrologis. — G. perspicis sed s erasa. —7. testa- 
tur ? VerP; recte distin.xit Ileumauu. — hiemps. — 8. lavereutur. — 10. 
septas P. — caeleriiate. — 11. seusibus {corr. inr). — velud. 



\^ 



' .J 



— 21 — 



suspectus in caelum datus est, sermo et ratio, per quae deum 
adgnoscimus, sentimus, imitamur, ignorare nec fas nec licet 
ingerentem sese oculis et sensibus nostris caelestem claritatem : 
sacrilegii enim vel maxime instar est, humi quaerere quod in 
sublimi debeas invenire. 

(3) Quo magis mihi videntur qui hunc mundi totius ornatum 
non divina ratione perfectum volunt, sed frustis quibusdam 
temere cohaerentibus conglobatum , mentem, sensum, oculos 
denique ipsos non habere. (4) Quid enim potest esse tam apej-tum, 
tam confessum tamque perspicuum , cum oculos in caelum 
sustuleris et quae sunt infra circaque lustraveris, quam esse 
aliquod numen praestantissimae mentis, quo omnis natura inspi- 
retur, moveatur, alatur, gubernetur? 

(5) Caelum ipsum vide: quam late tenditur, quam rapide 
volvitur, vel quod in noctem astris distinguitur, vel quod in 
diem sole lustratur : iam scies, quam sit in eo summi moderatoris 
mira et divina libratio. Vide et annum, ut solis ambitus faciat, et 
mensem vide, ut luna auctu, senio, labore circumagat. (6) Quid 
tenebrarum et luminis dicam recursantes vices, ut sit nobis operis 
et quietis alterna reparatio ? Relinquenda vero astrologis j)i*oIixior 
de sideribus oratio^ vel quod regant cursum navigandi; vel quod 
arandi metendique tempus inducant. Quae singula non modo ut 
crearentur, fierent, disponerentur , summi opificis et perfectae 
rationis eguerunt, verum etiam sentiri, perspici , intellegi sine 
summa sollertia et ratione non i)ossunt. 

(7) Qnid ? cum ordo temporura ai*. frugura stabili varietate 
distinguitur, nonne auctorem suum parentemque testatur ver 
aeque cum suis floribus et aestas cum suis messibus et autumni 
raaturitas grata et hiberna olivitas necessaria ? Qui ordo facile 
turbaretur, nisi maxima ratione consisteret. (8) lam providentiae 
quantae, ne hiems sola glacie ureret aut sola aestas ardore 
torreret, autumni et veris inserere raediura temperaraentum, ut 
per vestigia sua anni revertentis occulti et innoxii transitus 
laberentur ! 

(9) Mari intende : lege litoris stringitur. Quicquid arborum 
est vide : quara e terrae visceribus aniraatur ! Aspice oceanura : 
refluit reciprocis aestibus. Vide fontes : manant venis perenni- 
bus. Fluvios intuere : euut semper exercitis lapsibus. 



o 



I 



22 — 



(lo) Quid loquar apte disposita recta montium, collium flexa, 
porrecta cam[)()rum t «luidve animantium loquar advei*sus sese 
tutelam multitormem ? alias armatas cornibus, alias dentibus 
saeptas et fundatas ungulis et spicatas aculeis aut pedum celeri- 
tate liberas aut elatione i)innarum ? 

(ii) Ipsa praecii)ue formae nostrae pulcliritudo deum fatetur 
ai*tificem : status rigidus, vultus ercctus, oculi in summo velut in 
specula constituti et omnes ceteri sensus velut in arce compositi. 

XVIII. Lougum est ire per singula. Niliil in homine membro- 
rum est, (luod non et necessitatis causa sit et decoris, et quod 
magis mirum est, eadem figura omnibus. sed quaedam unicuique 
liniamenta deflexa : sic et similcs universi videmur et inter se 
singuli dissimiles invenimur. 

(2) Quid nascendi ratio ? (^uid ? cupido generandi nonne a deo 
data est, et ut ubera partu maturescente lactescant et ut tener 
fetus ubertate lactei roris adolescat ? 

(3) Nec universitati solummodo deus, sed et partibus consulit. 
Britanniasole deficitui',sed circumflncntis maris tepore recrcatur; 
Acgypti siccitatem teni[)eia/"e Nilus umnis .solet, Euplirates Meso- 
potamiam pro imbribus pensat, Indus flumen et serere orientem 
dicitur et rigai"e. 

(4) Quod si ingressus ali(]uam domum omiiia exculta, disposita, 
ornata vidisses, utique praeesse ei crederes dominum et illis bonis 
rebus multo esse meliorem : ita in hac niundi domo, cum caelo 
terraque peispicias providentiam, ordinem, legem, crede esse 
universitatis doininuni i>areiitenuiue i})sis sideribns et totius 
miindi partibns puUdirioiem. 

(5) Ni forte, (luoniani de providcntia niilla dubitatio est, inqui- 
reudum putas, utrum unius inq^erio iin arbitrio pluriinorum cae- 
leste regnum gubernetur : (juod ipsum noii est multi laboris 
a[)erire (.'ogitanti imperia terrena, (|uibus exempla uti(|ue de caeh^. 
(6) Quaiido uuKiuain regui societas aut cuni fide coepit aut sine 
cruore discessit ? Omitto Persas de C([U()ruin hinnitu augurantes 
pi'incipatum, et Thebanorum par, mortuam fabulam, transeo. 
Ob pastorum et casae regiinm de geminis memoria notissima est. 

XVIII. 2. inaturosceiite F fina in vnftura, tu .v. /.). — 'i. brvttauia. — 
K^^ypti. — teinperare Mhis anniis solet ("inia ; leniperai N. a, colet P. — 
5. caelo terraque] F. 'riionias: eaeluni terranniue /^ ( perlustrans udd. Vahlen 
ap. Ilalm). — siderebus P i m. G. \n\i\ inortuamj Meursius, Riyaltius ; j^er 



- 23 — 

Generi et soceri bella toto orbe diffusa sunt, et tam* magiii 
imperii duos fortuna non cepit. 

(7) Vide cetera : rex unus apibus, dux unus in gregibus, in 
armentis rector unus. Tu in caelo summam potestatem diVidi 
credas et scindi veri illius ac divini imperii totam //jci/estatem, 
cum palam sit parentem omnium dcum nec principiuin haberil 
nec terminum, qui nativitatem omnibus praestet, sibi perpetuita- 
tatem,qui ante mundum fuerit sibi ipse pro inundo : qui universa, 
quaecumque sunt, verbo iubet, ratione dispensat, virtute con- 
summat. 

(8) Hic non videri potest : visu clarior est ; nec conpre/^endi : 
tactii piirior est ; nec aestimari : sensibus maior est, infinitus, 
inmensus et soli sibi tantus, quantus est, notus. Nobis vero ad 
intellectum pectus angustum est, et ideo sic eum digne aesti- 
mamus, dum inaestimabilem dicimus. (9). Eloquar quemad- 
modum sentio: magnitudinem dei qui se putat nosse, minuit ; 
qui non vult minuere, non novit. 

(10) Nec nomen deo quaeras : deus nomeii est. Illic vocabulis 
opus est , cum per singulos propriis appellationum insignibus 
multitudo dirimenda est : deo, qui solus est, dei vocabulum 
totum est. Quem si patrem dixero, carnalem opineris ; si regem, 
terrenum suspiceris ; si dominum, intelleges utiquc mortalem! 
Aufer additamenta nominnni et perspicies eius claritatem. 

(11) Quid quod omnium de isto habeo consensum ? Audio 
vulgus : cum ad caelum manus tendunt, nihil alind quam .. deum )> 
dicunt et « deus magnus est » et a deus verus cst )> et u si deus 
dederit ». Vulgi iste naturalis sermo est an Christiani confitentis 
oratio ? Et qui lovem principem volunt, falluntur in nomine, sed 
de una potestate consentiunt. 

XIX. Audio poetas quoque unum patrem divum atque homi- 
num praedicantes , et talem esse mortaliiim mentem qualem 
parens omiiium diem duxerit. (2) Quid ? Mantuanus Maro nonne 
apertius, proximius, verius «principio)) ait « eaehim ac terras )) 

mortuam P. - Ihebanorum P(h .v. /.). -;. maiestatem] J. Gronovius : potes- 
ta em] Pex dittogr. - prestet. 8. nec conprelien^H fXorden) : taclu purior 
estj Canterus e/ Ursmus ex Ubro De idoL, 9 ; nec conprendi j^otest P. - vero 
[corr e verbo). - 10. carnalem... terrenum] Wopkens ; terrenum... carna- 
lem/>. - nitelleges] hubetF. ii . de \nsio unte rasurum. ii.<ireu)m verus 
corr. in (l(omi)n(u)s verus {j,ro deus verusj. /piani. 

XIX 1 duxerit]du xeritr: cf. Aen., 2. 801; Ilom.. O./., 18. .87.- 
2. verba] Lrsmus ; vera P. - 3. hominum genus] ^'ahlen {cf. Aen., 1,743 ; 

o 



- ^4 - 

et cetera imiiuli inenibra « si)iritiis intus alit et inlusa mens 
agitat, inde lioniinuni peeudunujue genus » et quicquid aliud 
animalium t Idem alio loco mentem isfam et spii-itum deum 
nominat. Haec enim verba sunt : 

(ieiiin iiam<iue ire per omiies 
terras(|iie tnu*tus(iue inaris caelunKiue prolundum, 
unde homiiua// ^-eiu/s et jiecudes. uiule imber et ignes. 

Quid aliud et a nobis deus (juam mens et ratio et spiritus 
praedicatur ? 

(3) Recenseamus, si placet, discii^linam pliilosopliorum : depre- 
liendes eos, etsi sermonibus variis, ipsis tamen rebus in hanc 
unam coire et conspirare sententiam. (4) Omitto illos rudes et 
veteres, qui de suis dictis sajiientes esse meruerunt. Sit Tliales 
Milesius omnium primus , qui primus omnium de caelestibus 
disputavit. Js cH//em Milesius Tluiles rerum initium aquam dixit, 
deum autem eam mentem quae ex a^iua cuncta formaverit. E.s7o 
altior et sublimior aquae et spiritus ratio, quam ut ab liomiue 
pot//crit inveniri, a deo traditum : vides pliilosophi i)i-incipalis 
nobiscum penitus opinionem consonare. (5] Anaximenes deinceps 
et post Apolloniates Diogenes aera deum statuunt infinitum et 
inmensum : horuin (juocpie similis de divinitate consensio est. 
(6) Anaxagorae vero d/scriptio et motus infinitae mentis deus 
dicitur, et Pythagorae deus est animus per universara rerum natu- 
ram commeans et intentus, ex quo etiam animalium omnium vita 
carpatur. (7) Xenophanen notum est omne infinitum cum mente 
deum tradere, et Antisthenen poptilares deos multos, sed natura- 
lem ununi praecipuum, Speusippum vim animalem, qua omnia 
regantur, deum nosse. (8) Quid ? Dcmocritus, quamvis atomorum 
primus inventor, nonnc plerumque naturam quae imagines fundat 
et intellegentiam dcuni h)quitiir? Straton quoque et ipse naturam. 
Ktiam Kpicurus ille, qui deos aut otiosos fingit aut nulh)s, natii- 
ram tamen supcrponit. (9) Aristoteles variat et adsignat tamen 

Georg-.. 4. iiui ; liomines P. — a nobis corr. ex ad nobis. — depraeheiules. — 
4. thales Oi c/rW. s. /.). — is autem] Vahlen njmd Halm : isdem P. ~ esto] 
Nalilen ; eo P. - potuerit] Vahlen ; poterit P. lilosoj^hi. 5. anaxamenes. 

— discriptio] Isener : descriptio P. — motus] Meursius et Rigaltius; metus 
P. - far})atur] Vahlen, Xorden icf. Cw., <le iwl. deor.. i, 27); eapitatur P. 

— 7. xenofanen. — antistenen. — zeuxipj^us {em. (ielenius). — vim anima- 
lem^ Davisius (c/'. Cic , ib.., i, 3^) ; vim naturalem animalem P. -- qua] P; 
<luo P rorr. m. a. — athomorum. — (j. praeficit aristoles j^onticus variat 



ii 



23 — 



/1 



unam potestatem : nam interim nientem, mundum interim deum 
dicit, interim mundo deum praeficit. Theophrastus etiam 
variat, alias mimdo, alias menti divinae tribuens principatum. 
Heraclides Ponticus (pioque inimdo divinam menteni quamvis 
varie adscribit. (10) Zenon et Chrysippus et Chianthes sunt et ipsi 
multiformes, sed ad unitatem providentiae omnes revolvuntur. 
Cleanthes enini mentem modo naiiirae atque animum, modo 
aethera, i^lerunujue rationem deum disserit. Zenon, eiusdem 
magistcr, naturalem legem atque divinam et aethera interim 
interdiimque rationem vult omnium esse principium ; idem inter- 
pretando lunonem acra, loveni caelum, X^^^tunum niarc, igncm 
esse Vulcanum et ceteros similiter vulgi deos elementa esse 
monstrando piiblicum arguit graviter et revincit errorem. 
(ri) Eadem fere Chrysippus : vim divinam rationalem, naturam 
et mundum, interim et fatalem necessitatem deum credit 
Zenonemque interpretatione phys/ologira in Ilesiodi, Iiomeri 
Orpheique carminibus imitatur. (12) Habylonio etiani Diogeni 
disciplina est exponendi et disserendi lovis partum et ortuiii 
Minervae et hoc genus cetera reruni vocnibuhi esse, iion dcoruni 
(t3) Xam Socraticus Xenophon forniam dei veri negat videri posse 
et ideo quaeri non oportere, Ariston Stoicus conprehendi omnino 
non posse : uterque maiestatem dei intelh^.gendi desperatione sen- 
serunt. (14) Platoni apertior de deo et rebus ipsis et nominibus 
oratio est et quae tota esset caelestis, nisi iiersuasionis civilis 
nonnunquam admixtionc sordesceret. Platoni itaquc in Tiniaeo 
deus est ipso suo nomine mundi parens, artifex animae, caeles- 
tium terrenorumque fabricator, quem et invenire difficile prae 
uimia et incredibili potestate, et cum inveneris, in publicum 
dicere inpossibile praefatur. 

i5. Kadem fere et ista, quae nostra sunt : nam et deum novimus 



ahas mundo alias menti divinae tribuens j)rincij)atum heraclides j)onticus 
quofjue de deo divinam nientem quamvis varie adscribit (s. .s d()) theo- 
jrastus et Zenon et crysi,)pus] Sir Imbet P. - Theoj»hrastus et] trHn.,po,iiit 
Hoei-<3n deletis nerbis aristoles ,)onticus ; TJieo,)lirastus etiam Valilen — 
mundo] Sau,)j,e [rf. Cic, de mit. deor.. i. 34). - k,. mentem modo naturae 
atqiieanimum] cf. Cic, //,., ,,,^7; mentem modo animuni P. - disserit] 
Davisius, Wmterfeld {mimeri cHusa) ■ disseruit P ,1. ^.hvsioIoKncal 

Hui-sian ; phylolo-iae P corr. ex j)liysolo-iae. — aesiodi hoinen oVfeique - 
12. cetera] Rijraltius ; ceterarum P — i3. xenofou. — aristo stonicus - 
c-()mj)i-aehendi. - magistatem. - ,4. ij)so suo] P rorr. (>.v ijisuo. - inveneris 
r corr. ex inveniris. 



- 26 - 

et parentem omniiim dieimus et nnmquam publieenisi interi-ogati 
praedicamns. 

XX. Exposui opiniones omnium ferme pliilosopliorum, quibus 
inlustrior gloria est^ deum unum multis licet designasse nomi- 
nibus, ut (piivis arbitretur, aut nunc Cliristianos philosoplios 
esse aut philosoplios fuisse iam tunc Christianos. 

(2) Quod si providentia mun(his regitur et unius dei nutu 
gubernatur, non nos debet anticiuitas inperitorum fabellis suis 
delectata vel capta ad errorem mutui rapere consensus, cum phi- 
h)sophorum suorum sententiis refelhitur, quibus et rationis et 
vetustatis adsistitauctoritas.(3) Maioribus enim nostris tam facilis 
in mendaciis fides fuit, ut temere crediderint etiam alia mon- 
struosa, mcra miracuhi : Scylhim multipliccm, Chimaeram multi- 
formem et Hydram felicibus vulneribus renascentem et Centauros 
equos suis hominibus inplexos, et quicquid famae licet fingere, 
illis crat libcntcr audire. (4) Quid illas aniles fabulas, de homini- 
bus aves et feras et de liominibus arbores atque flores ? Quae 
si essent facta, fierent ; quia fieri non j^ossunt, ideo nec facta sunt. 
(5) Siuiilitcr emweriint erga deos (luoque maiores nostri : 
inprovidi, creduli rudi simplicitate crediderunt. Dum reges suos 
colunt religiose, dum defunctos eos desiderant in imaginibus 
videre, dum gestiunt corum memorias in statuis detinere, sacra 
facta sunt (luae fuerant adsumpta solacia. (6) Deniciue et antequam 
commerciis orbis pateret et antequam gentes ritus suos moresque 
miscerent, una^piaeciue natio conditorem suum aut ducem inclv- 
tuui aut rcginam pudicam sexu suo fortiorem aut alicuius muneris 
vel artis repertorem venerabatur ut civem bonae memoriae : sic 
et defunctis ])raemium et futuris dabatur exemplum. 

XXI. Lege historicorum scripta vel scripta sapientium : eadem 
niecum recognosces 

Ob merita virtutis aut muneris deos habitos Evhemcrus exse- 
quitur, et eorum natales, patrias, sepulcra dinumerat et per 
provincias monstrat, Dictaei lovis et ApoUinisDelphici et Phariae 
Tsidis et Cereris Eleusiniae. (2) Prodicus adsumptos in deos 

XX, I . ()i)i()nes.— filosophonnn. — filosofos {bis). - /pianos {bis}. — nieral 
Haehi-ens. Vahlen : inira P(ex (liftog-r:). — clumerani. — 2. filosoforuni. — 
4. leras] feras honiines] P. — non j^ossnnt] P (non s. l. sed i m.). — 5. erra- 
vernnt] Vahlen ; ac vero P. — 5. credulis nnte rnsurum. 

XXI, I. historicorunjj P. Daniel et Ursinus : stoicoruni P. — Kvhenierus] 
Gelenius; erueret R — dicta eiiouis P {e\ cnrr. in et). — delfices fariae 
{corr. m. a. delfi et pariae). — 2. prodigus. — perseus. — filosofatur. — et 



iX 



) 



/->fTBW'f1 i>l'll|iii 



— 2' 



71 



Io(|uitur, qui errando inventis novis frugibus utilitati hominum 

profuerunt. In eandem sententiam et Persaeus i)hilosoi>hatur 

et adnectit inventas fruges et frugum ipsarum repertores isdem 

nominibus, ut comicus sermo est « Venerem sine Libero et 

Cerere frigere ». Alexander ille Magnus Macedo insigni vohimine 

ad matrem suam scripsit, metu suae potestatis proditum sibi de 

diis hominibus a sacenh^te secrctum : illic Vuh*auum facit omniuui 

principem, et postea lovis gentem. {\) Saturuum enim, priucipem 

huius generis et examinis, omnes scriptores vetustatis Graeci 

Romanique lu)minem tradiderunt. Scit hoc Xepos et Cassius in 

historia, et Thallus ac Diodorus hoc loquuntur. (5) Is itaque 

Saturnus Creta profugus Italiam metu filii saevientis accessei-at, 

et lani susceptus hospitio rudes illos homines et agrestes multa 

docuit ut Graeculus et politus, litteras inprimere, nummos signare, 

iustrumenta conficerc. (6) Itaciue latebram suam, quod tuto 

latuisset, vocari maluit Latium, et urbem Saturniam mdito de 

suo nomine et laniculum lanus ad memoriam utercpie posteritatis 

reliquerunt. (7) Homo igitur utique qui fugit, homo utique qui 

hituit, et pater hominis et natus ex homine : Terrae enim vel Caeli 

filius, quod apud Italos esset ignotis parentibus, proditus, ut in 

liodiernuiu inopinato visos caelo missos, ignobiles et iguotos 

terrae filios nominamus. (8) Eius filius luppiter Cretae excluso 

parente regnavit, illic obiit, illic filios habuit : adhuc antrum 

lovis visitur et sepulcrum eius ostenditur, et ipsis sacris suis 

humanitatis arguitur. 

(9) Otiosum est ire per singulos et totam seriem generis istius 
explicare, cum in primis parentibus probata mortalitas in ceteros 
ipso ordine successionis influxerit. Xisi forte post mortem deos 
fingitis, et perjerante Proculo deus Romulus, et luba Mauris 
volentibus dcus est, et divi ceteri reges, qui consecrantur non ad 
fidem numinis, sed ad honorem emeritae potestatis. (10) Invitis 
his denique lioc nomen adscribitur : optant in homine perseverare 
fieri se deos metuunt, etsi iam senes nolunt. 



adiiectit] et///ud nectit P. — W. nia^nius macedo. — illic] Kigaltius ; illi P. - 
gentemj .SV7«/7«r mcof//r-f^ Pet de-.picis Isidis (c. 22, 10) ... sed re^iuiren- 
tihus (c. 24, 8). Verum ordinem restitnisse mihi nideor in ephem. a Le 
Musee Selge », X, 190G. p. S'i-ioo. c/ //j Studiis me/6- Minucianis. p. i9-*iG, 
Lindnernm jmrtim serntns. - 4. j;reci. — 5. iani. — indito] Dombart ; dedit 
P. — H. craete. — j). iuua. — 10. jjotest] ^^Owerus (rertc\ opinor. nnmeri 
cansa) ; posset P. — 12. posseut] Gelenius ; possint P. — aera. 



I . 



- 28 



(ii) Ergo nec de inortuis dii, qnoniani deus mori non po/est, nec 
de ntitis, quoniam moritur omne ([uod nascitur : divinnm autem id 
est, quod nec ortum habet nec occasum. Cur enim, si nati sunt, 
non liodie(iue nascuntur ? Xisi forte iam luppiter senuit et partus 
in lunone defecit et Minerva canuit antequam peperit. An ideo 
cessavit ista generatio^quoniam nulla liuiusmodi fabulis praebetur 
adsensio ? 

(12) Ceterum si dii cn^are ])ossent, interire non possent, plures 
totis liominibus deos haberemus, ut iam eos nec caehim contineret 
necarT caperet nec terra gestaret. Tnde manifestum est liomines 
illos fuisse, quos et natos legimus et mortuos scimus. 

XXII. Quis ergo dubitat horum inuigines ccmsecratas vulgus 
orare et publice colere, dum opinio et mens imperitorum artis 
concinnitatt^ decipitur, auri fulgore praestringitur, argenti nitore 
et candore eboris hebctatur ? (2) (^uodsi in animum quis inducat, 
tormentis cpiibus et quibus macliinis simuhicrum omne formetur, 
eru})escet timere se matericmab artificc, ut deum faceret, inUisam. 
(3) Deus cnim iigneus, rogi fortasse vel infelicis stipitis portio, 
suspenditur, caeditur, (h)hitur, runcinatur ; (4) et deus aereus vel 
argcnteus de immunch) vascuh), ut saepius factum Aegyj)tio rcgi, 
conflatur, tunditur jnalleis et incudibus figuratur ; et hapideus 
(lciis caeditur, scalpitur ct ab impurato homine levigatur, nec 
sentit suae nativitatis iniuriam, ita ut ncc postea de vestra vene- 
ratione culturam. 

(5) Nisi forte nondum deus saxum est vel lignum vel argentum. 
(^uando igitur hic nascitur? Ecce funditur, fabricatur, sculpitur : 
non^him deus est ; ecce phimbatur, construitur, erigitur : nec 
adhuc deus est ; ecce ornatur, consecratur, oratur ; tunc ]»ostremo 
deus est, cum homo illum vohiit et dedicavit. 

(6) (^uanto yeviiis de diis vestris animalia muta naturaliter 
iudicant ! Murcs, hirundines, milvi non sentire eos sciunt : 
ror/unt, inculcanl, insident, ac nisi abigatis, in ipso dei vestri ore 
nidificant ; araneae vero faciem eius intcxunt et de ipso capite 
sua fila susj)endunt. (7) Vos tergetis, mundatis, eraditis et illos, 
(pios facitis protegitis, et timetis, dum unus(iuis(pie vestrum non 
cogitat prius se debere deum nosse quam colerc, dum inconsulte 

XXII, 2. eruhescet. — msilei-ie (e m ra.s{/r« ). — S. liiij;eus. — 4. oreiis. 
— deus] ndd. Vahleu. — <i. (luauto verius] Ursiuus ; quaula vero P : (luaula 
vero < soIlertia> Nordeu. — roduut] Wowerus ; uoruut P. — 7. malluut.— 



— ^9 — 

gestiunt parentibus oboedire, dum fieri malunt alieni erroris 
accessio qiiam sibi credere, dum nihil ex his quae timent norunt. 
8ic in auro et argento avaritia consecrata est, sic statuarum 
inanium consignata forma, sic nata Romana superstitio. 

(8) (^uorum ritus si percenseas, ridenda quam multa, quam 
multa etiam miseranda sunt ! Xudi cruda liieme discurrunt, alii 
incedunt pilleati, scuta vetera circumferunt, pelles caedunt, men- 
dicantes vicatim deos ducunt : qiuiedam fana semel anno adire 
permittunt, quaedam in totum nefas visere : est quo viro non licet 
et nonnulla absque feminis sacra sunt, etiam servo quibusdam 
caerimoniis interesse piaculare flagitium est : alia sacra coronat 
univira, alia multivira, et magna religione conquiritur quac plura 
possit adulteria numerarc. (9) Quid ? qui sanguine suo libat et 
vulneribus suis supplicat, non profanus melius esset quam sic 
religiosus ? aut cui /e.sta sunt obscena demessa, quo modo deum 
violat qui hoc modo placat, cum si eunuchos deus vellet, posset 
l)rocreare, non facere ? 

(10) (^uis non intellegat m^ale sanos et vanae et perditae mentis 

in ista desipere et ipsam errantium turbam mutua sibi patrocinia 

praestare? Ilic defensio communisfurorisest furentium multitudo. 

t Et despicis Isidis ad hirundinem sisti'um et adsparsis mem- 

bris inanemtui Serapidis sive Osiris tumulum. 

XXIII. (]!oiisidera denique sacra ipsa et ipsa mysteria : invenies 
exitus tristes, fata et funera et luctus atque planctus miserorum 
deoruin. Isis perditum tilium cum Cynocephalo suo ct calvis 
sacerdotibus luget, plangit, inquirit, et Isiaci iniseri caedunt 
pectora et dolorem infelicissimae matris imitantiir ; mox invento 
parvulo gaudet Isis, exultant sacerdotes, Cynocepiialus inventor 
gloriatur, nec desinunt annis omnibus vel perdere quod inveninnt 

8. quaiu multa] ndd. Tleumauu — vicatiui] Geleuius ; vicaules P. — cerimo- 
mis. — (). testa] Geleuius (cf. Pliu., Hhl. nat.. 35, i65 : Samia testa Malris 
deuui sacerdotes qui Galli vocautur virilitatem amputare cet.) ; exta F. — 
10. Et despicis — tumulum] verba jiartiin coimptu glo.ssema esse videntiw 
quue Vahleu {apud Halm, j). 3i, v. 7) post Romaua saci^U sunt (28, i) trans- 
ponenda et sic corrigenda censehat : At desipias Isidis ad hirundinem etc. h 
e. et licet tibi iam desipere (cf. 122, 10) ad Isidis hirundinem, sistrum. sive ad 
ea quae ad Isidis cultum pertinent nialm). Winterfeld (Philologus, 1904, 3iG) 
ea verba propter rhythmicam structuram Minuciana esse censet et sic legenda \ 
Et desi)icis Isidis ad hirundinem sistrum (creticus cum trochaeo) et adsparsis 
membris luanem tui Serapidis sive Osiridis tumulum (idem, trochaei soiuta 
longaprima). Quem secutus Ausserer (De clausulis Minucianis, p. i^j legit : 
despice (cf. c. 17, 5) eaque verba post miserorum deorum (28, i) poni vult. 



3o — 



vel iiiveiiire quod perdiiiit. Xonne ridieulinn est vel liigere qiiod 
colas vel eolere quod lugeas ? Haec tanien Aegyptia quondani 
nunc et sacra Romana sunt. 

(2) Ceres facibus accensis et serpente circunidata errore 
subreptara et corruptam Liberam anxia et sollicita vestigat : haec 
sunt Eleusinia. (3) Et quae louis sacra sunt ? Xutrix capella est, 
et avido patri subtraliitur infanS; ne voretur, et Corybantum 
cymbalis, ne pater audiat vagitus, /in/?itus eliditur. (4) Cybelae 
Dindyma pudetdicere, quac adulterum suum infeliciter ])lacitum, 
quoniiim et ipsa defoi*mis et vetula, ut multorum deorum mater, 
ad stuprum inlicere non poterat, exsecuit ut deum scilicet faceret 
eunuchum. Propter hanc fabulam (ialli eam et semiviri sui 
corporis supplicio colunt. Haec iam non sunt sacra, tormenta 
sunt. 

(5) Quid? formae ipsae et habitus nonne arguunt hidibria et 
(ledecora deorum vestrorum ? Vulcanus claudus deus et debilis, 
xVpoIIotot aetatibus levis, Aesculapius bene barbatus, etsi seniper 
adulescentis Apollinis filiuS; Xeptuniis glaucis oculis, Minerva 
caesiis, bubulis luno, pedibus Mercurius alatis, Pan ungulatis, 
Saturnus compeditis. lauus vero fnmtcs duas gestat, quasi et 
aversus incedat ; Diana interim est alte succincta venatrix, et 
Ephesia mammis multis et u6eribus extructa, et Trivia trinis 
capitibus et multis manibus horrifica. (6) Quid ipse lui^piter 
vester? modo inberbis statuitur, modo barbatus locatur ; et cum 
Hammon dicitur, habet cornua, et cum Capitolinus, tunc gerit 
fulmina, et cum Latiaris, cruorc perfunditur, et cum Feretrius 
corona imliiitni'. Et ne longius multos loves obeam, tot sunt lovis 
monstra quof nomina. (7) Erigone suspensa de laqueo est, ut 
Virgo inter astra ignzta sit, Castores alternismoriuutur ut vivant, 
Aesculapius ut in deum surgat fulminatur, Hercules ut homincm 
exuat, ignibus concrematur. 



XXHI, I. tyiiocefalo. — egyptia. — 2. lil)eraui. — ,3. tiniiitusj Gelenius ; 

initus P. 4. cybele. — et ipsa] P (numeri chush : ^ - | -w- | _^^) ; 

cf. 23,1 : et sacra ; i»5,() : et tropaea : 28.6 : et negotium; 344 : et esse ; 
40.4 : et quod. laceret eunuchum] Ilalm, Xorden : faceret ' eunuchum P (et 
eriisum. dHtogr.). — et semivirij P [et = etiam ; rf. et ipsa. .supm, g 3). — 
5. dedecora] (ieleniiis ; decora P. — uhenhus] Trsinus : uerihus P."— tri- 
hia. — 6. inharhis corr. ex inharuis. — corona induitur] Haehrens (cf. CIL., 
VIII G981) : non auditur P. — quot] Halm ; quod P icf. 20, G). — 7. ignata 
P. — Oetaeis] Rio^altius : henneis P (cf. 35, 3). 



. 



- 3i — 

XXIV. Has fabulas ct errores et ab inperitis parentibus disci- 
mus, et quod est gravius, ipsis studiis et disciplinis elaboramus, 
carminibus praecipue poetarum, qui plurimum quantum veritati 
ipsi suaauctoritate nocuerunt. (2) Et Plato ideo praeclare Home- 
rum illum inclytum laudatum et coronatum de civitate, quam in 
sermone instituebat, eiecit. (3) Hic enim praecipuus bello Troico 
deos vestros, etsi ludos facit, tamen in liominum rebus et actibus 
miscuit, hic eorum paria composuit, sauciavit Venerem, Martem 
vinxit, vulneravit, fugavit. (4) lovem nan-at Briareo liberatum, 
ne a diis ceteris ligaretur, et Sarpedonem filium, quoniam morti 
non poterat eripere, cruentis imbribus flerc, et /oro Veneris 
inlectum flagrantius, quam in adulteras soleat, cum lunone uxore 
concumbere. (5) Alibi Hercules stercora egerit et Apollo Admeto 
pecus pascit. Laomedonti vero muros Neptunus instituit, nec 
mercedem operis infelix sti-uctor accepit. (6) Illic lovis fulmen 
cum Aeneae armis iu incude fabricatur, cum caelum et fulmina 
et fulgura longe ante fuerint, quam luppiter in Creta nasceretur, 
et flammas veri fulminis nec Cyclops potuerit imitari nec ipse 
luppiter non vereri. (7) Quid loquar Martis et Veneris adulterium 
deprehensum et in Ganymeden lovis stuprum caelo consecratum ? 
Quae omnia in lioc prodita, ut vitiis liominum quaedam auctoritas 
pararetur. 

(8) His atque huiusmodi figmentis et mendaciis dulcioribus 
corrumpuntur ingenia puerorum et isdem fabulis inhaerentibus 
adusque summae aetatis robur adolescunt et in isdem opinionibus 
miseri consenescunt, cum sit veritas obvia, sed requirentibus. 

XXV. At tamen ista ipsa superstitio Romanis dedit, aiuvit, 
fundavit imperium, cum non tam virtute quam rcligione et pietate 
pollerent. Nimirum insignis et nobilis iustitia Romana ab ipsis 
imperii nascentis incunabulis auspicata est! (2) Nonne in ortu suo 
et scelere collecti et inuniti immanitatis suae terrore creverunt ? 
Nam asylo prima plebs congregata est : confluxerant perditi, faci- 
nerosi, incesti, sicarii, proditores, et ut i])se Romulus imperator 
etrector populum suum facinore praecelleret, parricidium fecit. 
Haec prima sunt auspicia religiosae civitatis ! (3) Mox alienas 
virgines iam desponsatas, iam destinatas et nonnullas de matri- 

XXIV, 3. Martem] r ; matrem P. — 4. fJere] Winterfeld (ut concumhere, 
numeri cau.sii) : flevit P. — loro] Heraldus ; thoro P. — (5. cyclohs. — -.' 
dei)raehensum. — ganimeden. — ut ui "tiis. — 8. his] r ; hiis 'P. 



:d 



(1 



f^ 



I ii 



— 32 — 

moiiio mulierculas sine inore rapuit, violavit, inlusit, et cuni 
earum parentibus, id est cum soceris suis bellum miscuit, pro- 
pinquum sanguinem fudit. Quid inreligiosius, quid audacius' quid 
ipsa sceleris confidentia tutius ? (4) lam finitimos agro pjuere 
civitates proximas evertere cum templis et altaribus, captos 
cogere, damnis alienis et suis sceleribus adolescere cum Romulo 
regibus ceteris et posteris ducibus disciplina communis est. 

(5) Ita quicquid Romani tenent, colunt, possident, audaciae 
praeda est : templa omnia de manubiis, id est de ruinis urbium, 
de spoliis deorum, de caedibus sacerdotum. 

(6j Hoc insultare et inludereest victis religionibus servire, cap- 
tivas eas post victorias adorare. Xam adorare quae manu ceperis, 
sacrilegium est consecrare, non numina. Totiens ergo Romanis 
inpiatum est quotiens triumpliatum, tot de diis soolia quot de 
gentibus et tropaea. (7) Igitur Romani non ideo tanti, quod reli- 
giosi, sed quod ini,une sacrilcgi : neque enim potiierunt in ipsis 
belhs deos adiutores habere, adversus quos arma rapuerunt. .It, 
quos />/m/raverant, detriumphatos colere coeperunt : quid autem 
istidiiproRomanisimssunt, quinihil pro suis adversus eorum 
arma valuerunt r 

(8) Romanorum enim vernaculos deos novimus : Romulus Picus 
Tiberinus et Consus et Piiumnus ac Volumnus dii ; Cloacinam 
Tatius et invenit et coluit, Pavorem Hostilius atque Pallorem • 
mox a nescio quo Febris dedicata : haec alumna urbis istius 
superstitio, morbi et malae valetudines! Sane et Acca Larentia et 
Flora, meretrices propudiosae, inter morbos Ronuinorum ct deos 
computandae. 

(9) Isti scilicet adversus ceteros, qui in genti})us colebantur 
Romanorum imperium protulerunt : neque enim eos adversum 
suos homines vel Mars Thracius vel luppiter Creticus vel luno 
nunc Argiva. nunc Samia, nunc Poena, vel Diana Taurica vel 
Mater Idaea vel Aegyptia illa non numina, sed portenta iuverunt. 

(10) Xisi forte apud istos maior castitas virginum aut religio 
sanctior sacerdotum, cum paene in pluribus virginibus, iit quae 

XXV, I. nuxit] r : ausit P. — iunerii n *? iiii..r;n;^ ^ . -1 

. he 7.r '■ 'rl7""^ f • - "• "";■'] '■ ■■ 'i"-l l-irf. .3.\ - ..•o.a./pr i 



- 33 — 

inoonsultius se viris miscuissent, Vesta sane nes.-iente, sit inees- 
tum vindicatum, in J-esiduisinpunitatem feceritnon castitastutior 
sed inpudicitia lelicior.(,i) TTl.i antem n.agis (juam a sacerdotibus 
inter aras et delubra conducuntur stupra, tractantur lenocinia 
adultena meditantur? Frequentius denique in aedituorum cellulis 
quam in ipsis lupanaribus flagrans libido defiingitnr 

(12) Et tamen ante eos deo dispensante ,liu regna tenuerunt 
Assyrn, Medi, Persae, Graeci etiam et Aegyptii, cun. l'ontifices 
et Arvales et Salios et Vestales et Augures non haberent nec 
pullos cavea redusos, quorum cibo vel fastidio res publica summa 
regeretur. 

XXVI. lam enim venio ad illa auspicia et auguria Romana 
quae summo labore collecta testatus es et paenitenter omissa et 
observata felicitcr. (2) Clo,lius scilicet ct Flan.inius et lunius ideo 
exerc.tns pe.-di,le..unt, quo.l pull„rum HoUstinmm tripudiu.u ex 
spectandum non putaverunt. (3) Quid ? Regulus nonne a„g,.ria 
servav.t et captus est? llancinus religioncn. tenuit, et sub i.Tgu... 
.n.ss,.sestetdeditus. r,.ll„s eda.-es l.abuit et Pauh.s. apud Cannas 
tamen ,■„.« maiore reipublicae parte p.ostratus est. (4) Gaius 
Caesar, ne ante br,.ma.u i., Af.-icam navigia transmitteret,a,.gu..iis 
et auspiciis renitentibus, sprevit : eo fa..ilius et navigavit et vicit 
(5) Quaeve.'o ot quanta dc o.aculis p,'oseq,.ar ? Post mortem 
A.nph,a,-a„s ventura respondit, qui proditu.n i,.i se ob monile ab 
uxore nescnit. Ti^-esias caecus f«tu,.a videbat. qui praesentia non 
v„lebat. (6) De P.v^-rho E.,nius Apollinis Pytl.i .-esponsa confinxit 
cum .an. Apollo versus face.-e desisset : cuius tunc cautum illud 
et amb.guu.n ,lete,.it o.-aculum, cum et i.olitiorcs homines et 
m.nus c.eduli esse coeper,.nt. Et Den.osthenes, q„od sci,.et res- 
ponsa s..nulata, 'f<l'.-7ziZe:-, Pythiam querebatui-. 

(r) At nonnumquam tamen ve,-itatem vel auspi.-ia vel oracula 
tet.gerunt. Qua.nquam inler multa .nendacia vide,.i possit indus 
tr,am casus i.nitatus, adgrediar famen fonten, ips,.n, «rro,.is et 
pravitat.s, unde omnis caligo ista ,nanavit, et altius eruere et 
aperire inanifestius. 

intZtp'"'" " ^"'•.''■•""'i''"-] 'lem»a.,„ : „.,ws.. s„,.e,-,lo,il,„s .,„„„, P 

AAVl, I. testjitus es] Gelenius (ci. c. 7) • testafim P ,.«, :. . 



i i 



- M 



35 



n 



I 






(8) Spiritus sunt insiuceri, vagi, a cuelesti vigore terrenis labi- 
bus et cupiditatibus degravati. Isti igitur spiritus, posteaquam 
simplicitatem substantiae suaeonusti et inmersi vitiis perdiderunt 
ad solacium calamitatis suae non desinunt perditi iam perdere et 
depravati errorem pravitatis iniundere et alienati a deo inductis 
pravis religionibus a deo segregare. (9) Eos spiritus daemonas 
esse poetae sciunt, pliilosophi disserunt, Socrates novit, qui ad 
nutum et arbitrium adsidentis sibi daemonis vel declinabat negotia 
vel petebat. (10) Magi quoquc non tantum sciunt daemonas, sed 
etiam quicquid miraculi ludunt, per daemonas faciunt : illisadspi- 
rantibus et infundentibus praestigias edunt, vel quae non sunt 
videri, vel quae sunt non videri. (11) Eorum magorum et eloquio 
et negotio primus Hostanes et verum deum merita maiestate 
prosequitur et angelos, id est ministros et nuntios, dei sedem 
tueri eiusque veneratioiii novit adsistere, ut et nutu ipso et vultu 
domini territi contremescant. Idem etiani daemonas prodidit ter- 
renos, vagos, humanitatis inimicos. (12) Quidy Plato, qui invenire 
deum negotium credidit, nonne et angelos sine negotio narrat et 
daemonas? et in Symposio etiam suo naturam daemonum expri- 
mere conititur ? Vult enim esse substantiam inter mortalem 
inmortalemque, id est inter corpus et spiritum mediam, terreni 
ponderis et caelestis levitatis admixtione concretam, ex qua monet 
etiam nos amore//i informari et //zlabi i^ectoribus hunuuiis et sen- 
sum niovere et adfectus fingere et ardorem cupiditatis infundere. 
XXVII. Isti igitur impuri spiritus, daemones, ut ostensum magis 
ac philosophis, sub statuis et iuuiginibus conseci-ati.s deli- 
tiscunt et adfUitu suo auctoritatem quasi praesentis numinis 
consequuntur, dum inspirant interim vatibus, dum fanis 
inmorantur, duni nonnumquam extorum fibras animaut, aviuni 
volatus gubernant, sortes regunt, oracula efficiimt, falsis phiribus 

zaeno i^hytiam P. — quaerebatur. — 8. insingeri. - huiibus P pr. m. — 11. 
mii«;uoYm\\ P ante ras II rHin. — prinius sosthenes P, em. Gelenius — sedeni 
tueri] Ilartel : sedet ueri P {cf. de idoL, 4, 2 : angelos veros se<ii eius dicit 
adsistere (Hostanes). - 12. inuenire corr. pa; inueniri. — laeuitatis — nionet 
etiam nos aniorem informari] Saupi^e ; monet etiam nos procunidinem 
amoris et dieit informari P (cf. Plato, Symp.. 002 e sqqj.— inlabi] Gelenius • 
labi P. -" ' 

XXVII, I. ma-is ac i)hilosophis] Dombart : ma«?is a philosophis et a 
Flatone P. — consecratis] Balduinus : consecrati P. - inspirant] Ileu- 
mann ; inspirantur P (cf. de idol.. 4, 3 : hi afflatu suo vatum pectora iiispi- 



invohita. (2) Nam et falluntur et fallunt, ut et nescientes sinceram 

veritatem et quam sciunt, in perditionem sui non confitentes. Sic 

a caelo deorsum gravant et a deo vero ad materias avocant, 

vitam turbant, .somnos inquietant, inrepentes etiam corporibus 

occulte, ut spiritus tenues, morbos fingunt, terrent mentes, mem- 

bra distorquent, ut ad cultum sui cogant, ut nidore altarium vel 

hostiispecudum saginati, remissis quae constrinxerant, curasse 

videantur. (3) Hi/ic sunt et furentes, quos in publicum videtis 

excurrere, vates et ipsi absque temph), sic insaniunt, sic bacchan- 

tur, sic rotantur : par et in illis instigatio daemonis, sed argu- 

mentum dispar furoris. (4) l)e ipsis etiam illa, quae paulo ante 

tibi dicta siint, ut luppiter ludos repeteret ex somnio, ut cum 

equis Castores viderentur, ut cingulum matronae navicula seque- 

]'etur. 

(5) Haec omnia sciunt pleraque pars vestrum ipsos daemonas 
de semetipsis confitei-i, quotiens a nobis tormentis verborum et 
orationis incendiis de corporibus exiguntur. (6 Ipse Saturnus et 
Serapis et luppiter et quicquid daemonum colitis, victi dolore 
quod sunt eloquuntur, nec utique in turpitudinem sui, nonnullis 
praesertim vestrum adsistentibus mentiuntur. (7) Ipsis testibus, 
esse eos daemonas, de se veriim c(mfitentibus credite : adiurati 
enim per deum verum et solum, iuviti, miseri corporibus inhor- 
rescunt et vel exiliunt statim vel evanescunt gradatim, prout fides 
patientis adiuvat aut gratia curantis adspirat. Sic Cliristianos 
de proximo fugitant, quos longe iu coetibus per vos lacessebant. 
(8) Ideo inserti mentibus imperitorum odium nostri serunt occulte 
per timorem: naturale est enim et odisse quem timeas, et quem 
metueris infestare, si possis Sic occupant animos et obsti-uunt 
pectora, ut ante nos incipiant homines odisse quam nosse, ne 
cognitos aut imitari possint aut damnare non possint. 

XXVIII. Quam autem inicum sit, incognitis et inexploratis 
iudicare, quod facitis, nobis ipsis paenitentibus ci"edite. (2j Et nos 
enim idem fuiinus et eadem vobiscum quondam adhuc caeci et 

rantj.— 2. somnos] Ursinus : oinnes P. - occultae. — alterium uel hostis P 
pr. m.— remissis P. j,r. m. ; remissius P 2 m. (u ndd. .s. l.). — 3. hinc] 
Davisius ; hi P. — uacchantur. — 5. plera^iue pars] Davisius; pleriq. pars P 
e/B; plerique r(nonhabel B). de se verum confitentibus] P s. /. — credite] 
in Pseqnebatur fassis vel fessis sed erasnm e.st. — /piani. - 8. timeasl vulgo • 
tnnens P (Utera npunctata) ; tiinens li. ~ infestares si P pr. m. 

XXVIII. I. penitentibus. — i>. haebet siie es P sed siie erasnm. — probari 



h 



D 



— 36 



hebetes sentiebanus, quasi Christiani monstra colerent, inlantes 
vorarent, convivia incesta miscerent, nec intellegebamus ab his 
fabulas istas semper ventihiri et niimqiiam vel investigari vel 
probari, nec tanto tempore aliquem cxisterC; qui proderet, non 
tantum facti veniam, verum etiam indicii gratiam consecuturum : 
malum autem adeo non esse, ut Christianus reus nec erubesceret 
nec timeret, et unum solummodo, quod non ante fuerit, paeniteret. 
(3)Nos tamen cum sacrilegos aliquos et incestos, parricidas etiam 
defendeudos et tuendos suscipiebamus, hos nec audiendos in 
totum putabamus, ut torquei-emus confitentes ad negandun), vide- 
licet ne perirent, exercentes in iiis perversam quaestionem, non 
quae verum erueret, sed quae mendacium cogeret. (4) Et si qui 
infirmior mah) pressus et victus Christianum se negasset, faveba- 
mus ei, quasi eierato nomine iam omnia facta sua ilhi negatione 
purgaret. (5) Adgnoscitisne eadem nos sensisse et egisse, quae 
sentitis et geritis?cum, si ratio, non instigatio daemonis iudica- 
ret, essent urguendi magis, non ut diffiterentur se Christianos, 
sed ut de incestis stupris, de inpiatis sacris, de infantibus immo- 
latis faterentur. (6) His enim et huiusmodi fabulis idem daemones 
ad execrationis horroi-em imperitoium aures adversus uos refer- 
serunt. Nec tamen mirum, cum omnium fama, quae semper 
insparsis mendaciis alitur, ostensa veritate consumitur, si/ et 
negotium daemonum ; ab ipsis enim rumor falsus et seritur et 
fovetur. 

(7) Inde est quod audire te dicis, caput asiui rem nobis esse 
diviuam. Quis tam stultus, ut lioc colat? Quis stultior, ut hoc coli 
credat? Nisi quod vos et totos asinos in stabulis cum vestra vel 
Epona consecratis et eosdem asinos cum Iside religiose devoratis, 
item boum capita et capita vervecum et immolatis et colitis, de 
capro etiam et homine mixtos deos et leonum et canum vultu 
deos dedicatis. (8) Nonne et Apin bovem cum Aegyptiis adoratis 
etpascitis? Nec eorum sacra damnatis instituta serpentibus, cro- 
codillis, beluis ceteris et avibus et piscibus, quorum aliquem 

corr. ex provari. — solumodo. — i^eneteret. - «S. perireiit] /• ; perieut F. — 
questionem. — 4. praessus. — fauehamus rorr. e.\. fabehamus. — 5. essent] 
add. Cellarius. /ian</ .scio .111 perjternm. - (i. sit et] .1. F. Gronovius, 
Observ., c. 7 ; sic est P. — 7. ej)ona. — verbeeum j)r. m. — vultu] (ielenius ; 
vultus P : ef. Tert., Apol., 1(5.13 : cauino et leonino capite conimixtos deos. 



- 37 - 

deum si quis occiderit, etiam capite punitur. (9) Idem Aegyptii 
ciim plerisque vobis non magis Isidem quam ceparum acrimJnias 
metuunt, nec Serapidem magis quam strepitus per pudenda cor- 
poris expressos contremescunt. 

(10) Etiam ilie, qui de adoratis sacerdotis virilibus advei-sum 
nos fabuKatur, temptat in nos conferre quae sua sunt. Ista enim 
impudicitiae eorum forsitan sacra sint, apud quos sexus omnis 
membris omnibus prostat, apud quos tota inpudicitia vocatur 
urbanitas, qui scortorum licentiae invident, qui medios viros 
lambunt, libidinoso ore inguinibus inhaerescunt, liomines mahae 
linguae etiam si tacerent, quos prius taedescit impudicitiae suae 
quam pudescit. (11) Pro nefas ! id in se mali facinoris admittunt, 
quod nec aetas potest pati mollior nec cogi servitus durior. 

XXIX. Haec et huiusmodi propudia nobis non licet nec audire 
etiam pluribus turpe defendere est : ea enim de castis fingitis et 
pudicis, quae fieri non crederemus, nisi de vobis probaretis. 

(2) Nam quod religioni nostrae liominem noxium et crucem 
eius adscribitis, longe de vicinia veritatis erratis, qui putatis 
deumcrediaut meruisse noxium aut i^otuisse terrenum. (3) Ne 
ille miserabilis, cuius in homine mortali spes oranis innititur : 
totum enim eius auxilium cum extincto homine finitur ! (4) Aegyp- 
tii sane hominem sibi quem colant eligunt : illum unum proi^itiant, 
illum de omnibus consulunt, illi victimas caedunt. At ille, qui 
ceteris deus, sibi certe homo est, velit nolit : nec enim consc/en- 
tiam suam decipit, si fallit alienam. (5) Etiam principibus et regi- 
bus, non ut magnis et electis viris, sicut fas cst, sed ut deis tur- 
l)iter adulatio falsa blanditur, ciim et praeclaro viro honor verius 
et optimo amor dulcius praebeatur. Sic eorum numen vocant, 
ad imagines supplicant, Genium, id est daemonem, implorant', 
et est eis tutius per louis Genium peierare quam regis. (6) Cruces 
etiam nec colimus nec optamus. Vos plane, qui ligneos deos 
consecratis, cruces ligneas ut deorum vestrorum j^artes forsitan 
adoratis. (7) Nam et signa ipsa et cantabra-et vexilla castro- 

- 8. Ai)in „e/ Apen] P. - 9. vobis] Ursinus ; vobiscum P. - expraessos.- 
10. inpuditiae P udd. «. /. ci. — tedescit. 

XXIX :i. ne 1 m//^o ; nec P. _ 4. at] Vahlen ; et P. - conscentiam. - 
5. ut deisj r ; ut de eis P. - daemonem] Ausserer ; daemonem eius P _ 
7. tropea. 



38 — 



rum quid aliud quain inauratae cruces sunt et ornatae ? Tropaea 
vestra victricia non tantum simj^licis crucis faciem, verum et ad- 
fixi hominis imitantur. (8) Signum sane crucis m.turaliter visimus 
in navi, cum velis tumentibus veliitur, cum expansis palmulis 
labitur : et cum erigitur iugum, crucis signum est, et cum homo 
porrectis manibus deum pura mente veneratur. Ita signo crucis 
aut ratio naturalis innititur aut vestra religio formatur. 

XXX. Illum iam velim convenire, qui initiari nos dicit aut 
credit de caede infantis et sangume. Putas posse fieri, ut tam 
molle, tam parvulum corpus fata vulnerum capiat v ut quisquam 
illum i-udem sanguinem novelli et vixdum hominis caedat, fundat, 
exhauriat ? Nemo hoc potest credere nisi qui possit audere. (2) 
Vos enim video procreatos filios nunc feris et avibus exponere, 
nunc adstrangulatos misero mortis genere elidere : sunt quae in 
ipsis visceribus medicaminibus epotis originem futuri hominis 
extinguant et parricidium faciant, antequam pariant. 

(3) Et haec utique de deorum vestrorum disciplina descendunt : 
nam Saturnus filios suos non exposuit, sed voravit. Merito e/ in 
nonnullis Africae partibus a parentibus infantes immolabantur, 
blanditiis et osculo coiiq^rimente vagitum, ne flebilis hostia immo- 
laretur. (4) Tauris etiam Ponticis et Aegyptio Busiridi ritus fuit 
hospites immolare, et Mercurio Gall/s humanas vel inhumanas 
victimas caedere, Romani Graecum et Graecam, Gallum et Gal- 
lara sacrificii viventes obruerc, hodieque ab ipsis Latiaris luppi- 
ter homicidio colitur, et quod Saturni filio dignum est, mali et 
noxii hominis sanguine saginatur. (5) Ipsum credo docuisse san- 
guinis foedere coniurare Catilinam, et Bellonam sacrum suum 
haustu humani cruoris imbuere, et comitialem morbum hominis 
sanguine, id est morbo graviore sanare. (6) Non dissimiles et qui 
de harena feras devorant inlitas et infectas cruore vel membris 
hominis et viscere saginatas. Xobis homicidium nec videre fas 
nec audire, tantumque ab humano sanguine cavemus, ut nec 
edulium pecorum in cibis sanguinem noverimus. 

XXXI. Et de incesto convivio fabulam grandem adversum nos 

X.XX. I. exauriat. — audere] (ielenius : audire P. — 2. epotisl /• • et 
potis P -- :i. ei] Geleuius : et P. - ininiolaretur] Ursinus ; immolaetur P 
- egyptio. - 4. Gallis] Mopkens ; Kallos P. — cedere. — 5. uellonam — 
austu. -0. inlectas]/- : infactus P. — videret se(lter»sa. 

XXXI, I. (iemonum. - cotio corr. in. contio. - aspersioue] Wowerus ; 



H 



- 39 - 

daemcnum coitio mentita est, ut gk)riam pudicitiae deformis 

infamiae aspersione macularet, ut ante exploratam veritatem 

homines a nobis terrore infandae opinionis averteret. (2) Sic de 

isto et tuus Fronto non ut adfirmator testimonium fecit, sed con- 

vicium ut orator adspersit : liaec enim potius de vestris gentibus 

natasunt.(3)Ius est apudPersas misceri ciim matribus, Aegyptiis 

et Athenis cum sororibus legitima conubia, memoriae et tragoe- 

diae vestrae incestis gloriantur, quas vos libenter et legitis 

et auditis ; sic et deos colitis incestos, cum matre, cum filia, cum 

sorore coniunctos. (4) Merito igitur incestum penes vos saepe 

deprehenditur, semper admittitur. Etiam nescientes, miseri, 

potestis in inlicita proruere : dum Yenerem promisce spargitis, 

dum passim liberos seritis, duin etiam domi natos alienae mise- 

ricordiae frequenter exponitis, necesse est in vestros recurrere, 

in filios inerrare. Sic incesti fabulam nectitis, etiam cum conscien- 

tiam non habetis. 

(5) At nos pudorem non facie, sed mente praestamus : unius 
matrimonii vinculo libenter inhaeremus, cupiditate procreandi 
aut unam scimus aut nuUam. Convivia non tantum pudica coli- 
mus, sed et sobria : nec enim indulgemus epulis aut convivium 
mero ducimus, sed gravitate hilaritatem temperamus : casto ser- 
mone, corpore castiore plerique inviolati corporis virginitate 
perpetua fruuntur potius quam gloriantur : tantum denique abest 
incesti cupido, utnonnullis rubori sit etiam pudica coniunctio. 

(6) Nec de ultima statim plebe consistimus, si honores vestros 
et purpuras recusamus, nec factiosi sumus, si omnes unum bonum 
sapimus eadem congregati quiete qua singuli, nec in angulis 
garruli, si audire nos publice aut erubescitis aut timetis. 

(7) Et quod in dies nostri numerus augetur, non est crimen 
erroris, sed testimonium laudis ; nam in pulcro genere vivendi 
et perseverat suus et adcrescit alienus. (8) Sic nos denique mm 
notaculo corporis, ut putatis, sed innocentiae ac modestiae 
signo facile dinoscimus : sic nos mutuo, quod doletis, amore 
diligimus, quoniam odisse non novimus : sic nos, quod invidetis, 

auersione P. — 2. fronte non ut a<l firmor Py>/-. m., corr. m. 2. — convitium. 
— 3. conubia corr. eA,-. conbuia. — 4. dei^raehenditur. — promisces ante 
rasuram. — miae P (— misericordiae). — 5. aepulis. — 6. factiosi] Heral- 
dus; fastidiosi P. —7. et j^erseverat] Xorden: et praestat (perstat Gelenius) 
et perseverat P. — 8. nos add. Halm. — adgnoscitis corr. in. agnoscitis 



D 



3 'f 



r 



- 40 - 

iratres vocamus, ut unius dei parentis liomiues, ut consortes 
fidei, ut spei eolieredes. Vos enini nec invicem adgnoscitis et in 
mutua odia saevitis, nec fratres vos nisi sane ad parricidium 
recognoscitis. 

XXXII. Putatis autem nos occultare quod colimus, si delubra 
et aras non habemus ? Quod enim simulacrum deo fingam, cum, 
si recte existimes, sit dei Iiomo ipse siniulacrum ? Templum quod 
ei extruam, cumtotus hic munduseius opere fabricatus eum capere 
nonpossitr Et cum homo hitius maneam, intra unam aediculam 
vim tantae maiestatis inclu(him ? (2) Nonne melius in nostro dedi- 
candus est mente ? in nostro immo consecrandus est pectore V 
Hostias et victimas deo offeram, quas in usum mei protulit, ut 
reiciam ei sunm niunus? Ingratum est, cum sit litabilis hostia 
bonus animus et pura luens et sincera sententia. (3) Igitur qui 
innocentiam coiit, deo supplicat ; qui iustitiam, deo libat, qui 
fraudibus abstinet, propitiat deum, qui hominem periculo subripit, 
optimam victimani caedit. Ilaec nostra sacrificia, haec de: sacra 
sunt : sic apud nos religiosior est ille qui iustior. 

(4) At enim (iuem colimus deum, nec ostendimus nec videmus. 

Injmo ox hoc deuni ( redinius, quod eum sentire possumus, videre 

non possunius. In operibus cnini eius et in mundi omnibus moti- 

bus virtutem eius semper praesentem aspicimus, cuni t(mat, 

fulgurat, lulniinat, cum serenat. (5) Xec mireris, si deum non 

vides : vento et fhitibus omnia impeliuntur, vibrantur, agitantur, 

etsuboculis lanien non venit ventus et flatus. In soIe/7J adeo, qui 

videndi omnibus causa est, videre non possumus : radiis acies 

submovetur, obtutus intuentis hebetatur, et, si diutius insj^icias, 

omnis visus extinguitur. (6) (^iid ? ipsum solis artificem, illum 

luminis fontem possis sustinere, cuni te ab eius fulgoribus avertas, 

a fuiminibus abscondas ? Deum oculis carnalibus vis videre, cum 

ipsam animam tuam, (pia vivificaris et loqueris, nec aspicere 

possis nec tenere ? 

(7) Sed enim deus actum hominis ignorat et in caelo c(msti- 
tutus non potest aut omnes obire aut singulos nosse. Erras, 
o homo, et falleris : unde enim deus hmge est, cum omnia caelestia 
terrenaque et quae extra istam orbis provinciam sunt, deo 

XXXII, ti et victimas do (/. e. deoj P supra l. hubet. sed a primn munu. 
— o. luirerisj r : inereris P. — in solem] Celhirius: in sole P. — 7. deo j)lena] 



- 41 - 

plena sint ? Ubique non tantum nobis proximus, sed infusus est. 
(8) In solem adeo rursus intende : caelo adfixus, sed terris omnibus 
sparsus est; pariter praesens ubique interest et miscetur omnibus, 
nusquam (iius claritudo violatur. (9) Quanto magis deus auctor 
omnium ac speculator omnium, a quo nullum potest esse secretum, 
tenebris interest, interest cogitationibus nostris, quasi alteris 
tenebris ! Non tantum sub illo agimus, sed et cum illo, ut prope 
dixei'im, vivimus. 

XXXIII. Nec nobis de nostra frequentia blandiamur : multi 
nobis videmur, sed deo admodum pauci sumus. Xos gentes natio- 
nesque distinguimus : deo una domus est mundus hic totus. Reges 
tamen regni sui per officia ministrorum universa noverunt, deo 
indiciis opus non est : non solum in oculis eius^ sed in sinu 
vivimus. 

(2) Sed ludaeis nihil profuit, quod unum et ipsi deum aris 
atque templis maxima superstitione coluerunt. Ignorantia laberis 
si, priorum aut oblitusaut inscius, post(iriorum recordaris. (3) Nam 
et ipsi deum nostrum, idem enim omnium deus, est, dereliqiieriint : 
quamdiu enim eum caste, innoxie religioseque coluerunt, quamdiu 
praeceptis salubribus obtemperaverunt, de paucis innumeri facti, 
de egentibus divites, de servientibus reges : modici multos, inermi 
armatos, dum fugiunt insequentes, dei iussi et elementis adni- 
tentibus obruerunt. f^) Scripta eorum relege, vel, ut transeamus 
veteres, Flavi losephi, vel, si Romanis magis gaudes, Ant(mi 
luliani de ludaeis require : iam scies, nequitia sua hanc eos 
meruisse fortunam, nec (luidquam accidisse quod non sit his, si 
in contumacia perseverarent, ante praedictum. (5) Ita prius eos 
deseruisse conprehendes quam esse desertos nec, ut impie loque- 
ris, cum deo suo captos, sed a deo ut disciplinae transfugas 
deditos. 

Ursiuus; deo cognita plena P. — 8. in solem] Gelenius : in sole P. — celo. 
— ei (/. e. eius) claritudo P. 

XXXIII, 1. non solum in] r : non in solum P. — sed in in sinu sed in 
erusum. — 2. iudeis. — derelitiuerunt] om. P. ; dereliquerant Svnncrberj,' : 
experti sunt Halm. — 4. gaudes corr. e gaudis. — vel.... gaudes] ordinem 
restituerunt Lindner et Haehrens : vel si romanis ma^ns gaudes ut tran- 
seamus veteres flavi josepi vel antonii P fiosei)i corr. ex. iosaepi : antcmii, 
sed ii in rasurn ex antonini, ut nidetur). — de iudeis. — quod non sit his] P; 
iis Heumann e/ /)///</-o. sed rf. 14, G. - 5. con])rae]iendes. 







•'•««*«*»M«JP^«l«waB*»W'?8»»(*-»t.!9Bl(«! 



ii—Pi 




iJ^^^ 



42- 



f 
1 



XXXIV. ('eteriim de incendio miindi, aut iniprovisum ignem 
cader-e aut deiicere iimorem non credere, vulgaris erroris est. 

(2) Quis enim sapientium dubitat, quis ignorat, omnia quae orta 
suntoccidere.quae facta sunt interire,caelum quoque cum omnibus 
quae caelo continentur, ita ut coepisse, desinere. Omnem adeo 
miiiuliim,Si solem liinam relhjiia astra desierit fontium dulcis aqua 
et aqiia mari/m nutrire, in vim ignis abiturum, Stoicis constans 
opinio est, quod consumto umore mundus liic omnis ignescat. 

(3) VA Epicnreis de elementorum conflagratione et mundi ruina 
eadem ipsa sententia est. (4) Loquitur Plato partes orbis nunc 
inundare nunc alternis vicibus ardescere, et cum ipsum mundum 
perpetaum et insolubilem diceret esse fabricatum, addit tamen, 
ipsi artifi(!i deo soli et solubilem et esse mortalem. Ita niliil 
mirum est, si ista moles ab eo, quo exstructa est, destruatur. 

(5t Animadvertis, pliilosophos eadem disputare quae dicimus, 
non quod nos simus eorum vestigia subsecuti, sed quod illi de 
divinis praedictionibus prophetarum umbram interpolatae veri- 
tatis imitati sint. 

(6) Sic etiam condici(mem renascendi sapientium clariores, 
Pythagoras primus et praecipuus Plato, corrupta et dimidiata fide 
tradiderunt : nam corporibus dissolutis solas animas vohmt et 
perpetuo manere et in alia nova corpora saepius commeare. 
(7) Addunt istis et illa ad retorquendam veritatem, in pecudes, 
aves, beUias hominum animas redire. Non phih)sophi sane studio^ 
sed miini co/zvicio digna ista sententia est. (8) Sed ad propositum 
satis est, etiam in hoc sapientes vestros in aliquem modum nobis- 
cum consonare. 

(9) Ceterum (^uis tam stultus aut brutus est, ut audeat repu- 
gnare, hominem a deo, ut primum potuisse fingi ita posse denuo 
reformari ? nihil esse post obitum, et ante ortum nihil fuisse ? sicut 
de nihih) nasci licuit, ita de nihilo licere reparari ? Porro difficilius 
est, id quod non sit incipere, quam id quod fuerit iterare. (10) Tu 






XXXIV. I. <leficere umorem] Nordeii dubibms ; diffioileP. — 2. omnem 
adeo... desierit] omisU P : urchetyin linea iiiui inlercidisse nidetnr; cf. Cic., 
de nnt. d., 2. 118 et:\,'^-;, et Kaelireiis. — - et aquu mariuaj Vahlen ; maria P. 
— 4. Io(iuitur Plato. — inundare] inundare (hcit P (dicit glossema essc 
videtnr: cf. 21,2 : loquitur) — 5. fih)sofos. — i^raedicationibus profetarum 
P. corr. Gelenius. - (j. pytaKoras. — abes ueluas Ppr. m. — mimi convicio] 
Ursinus ; mimico vitio P. — 10. humorem P sedcorr. — nidorem] /• ; nidore 
P. — II. re(Uint sed corr. m. 2. — 12. suplicia. 



Vt 



-43 - 

perire et deo credis, si quid oculis nostris liebetibus subtrahitur ? 
Corpus omne sive arescit in pulverem sive in umorem solvitur 
vel in cinerem comprimitur vel in nidore//? tenuatui-, sub(Uicitur 
nobis, sed deo elementorum custodia reservatur. Nec, ut creditis, 
ulUim damnum sepuUurae timemus, sed veterem et meUorem 
consuetudinem humandi frequentamus. 

(11) Vide adeo, quam in solacium nostri resurrectionem futuram 
omnis natura meditetur. Sol demergit et nascitur, astra Uibuntur 
et redeunt, flores occidunt et revivescunt, post senium arbusta 
frondescunt, semina nonnisi corruj^ta i'evirescunt : ita corpus in 
saeculo, ut arbores in hiberno : occultant virorem ariditate 
mentita. (12) Quid festinas, ut cruda adhuc hieme revivescat et 
redeat ? Expectandum nobis etiam corporis ver est. 

Nec ignoro plerosque conscientia meritorum nihil se esse post 
mortem magis optare quam credere ; malunt enim extingui penitus 
quam ad suppUcia reparari. Quorum error augetur et in saeculo 
Ubertate remissa et dei patientia maxima, cuius quanto iudicium 
tardum, tanto magis iustum est. 

XXXV. Et tameii admonentur homines doctissimorum li/)ris 
et carminibus poetarum ilUus ignei fUiminis et de Stygia palude 
saepius ambientis ardoris, quae cruciatibus aeternis praeparata, 
et daemonum indiciis et de oracuUs prophetarum cognita, tradide- 
runt. '2) Et ideo apud eos etiain ipse rex luppiter per torrentes 
ripas et atram voraginem iurat reUgiose : destinata//? enim sibi 
cum suis cuUoribus poenam praescius perhorrescit. (3) Nec tor- 
mentis aut modus ulUis aut terminus. lUic sapiens ignis membra 
urit et reficit, carpit et nutrit. Sicut ignes fuUninum corpora 
tangunt necabsumunt,sicutignes .4e/naei montis et ]'esu/;i montis 
et ardentium ubique terrarum flagrant nec erogantur : ita poenale 
illud incendium non damnis ardentium pascitur, sed inexesa 
corporum hiceratione nutritur. 

(4) Eos autem merito torqueri, qui deum nesciunt, ut impios, 
ut iniustos^ iiisi })rofanus nemo doUberat, cum parentem omuiuin 
et omnium dominum non minoris sceleris sit ignorare quam 
hiedere. (5) Et quamquam inperitia dei sufficiat ad poenam, ita 

XXXV, 1. libris] r ; liris P. — indiciisj hnbet P. — destinatam] r ; desti- 
nata P. — 3 Aetnaei] Oehler ; hennei P {cf. 22, 7). — Vesuvi] Wowerus ; 
lesui P; \'esuvii r. — inexaesa. — 4. ininoris/ sceleris. — ledere. - 5. inor 
P sed. add m. s. l. — depraehendemur. — G. solumodo sed. corr. m. u. 



"> i^ 



O 



k 
I 



-44 - 

ut notitia prosit ad veniani, tamen si vobiscum Christiani compa- 
remur, (inamvis in nonnullis disciplina nostra minor est, multo 
tamen vobis meliores deprehendemnr. (6) Vos enim adulteria 
prohibetis et facitis, nos uxoribus nostris solum/ijodo viri nasci- 
mur : vos scelera admissa punitis, apud nos et cogitare peccare 
est : vos conscios timetis, nos etiam conscientiam solam, sine qua 
esse non possumus : denique de vestro numero carcer exaestuat, 
Christianus ibi nullus nisi aut reus suae religionis aut profugus. 
XXXVI. Xec de fato quistiuam aut sohicium ca[)tet aut excuset 
eventum : sit sor&- fortunae, mens tamen libera est, et ideo actus 
hominis, non dignitas iudicatur. (2) Quid enim aliud est fatum 
quam quod (h' unoquoque nostrum deus fatu.s est ? (^ui cum possit 
praescire materiam, pro meritis et qualitatibus singuh)rum etiam 
fata determinat. Ita in nobis non genitura plectitui-, sed ingenii 
natura punitur. Ac de fato satis, vel si pauca, pro tempore, dispu- 
taturi alias et u6erius et plenius. 

(3) Ceterum quod pleri(]ue pauperes dicimur, non est infamia 
nostra, sed gh>ria : animus enini ut luxu solvitur, ita frugalitate 
firmatur. (4) Et tamen quis potest pauper esse qui non eget, qui 
non inhiat alieno, qui deo dives est ? Magis pauper ille est, qui 
cum multa habeat, phii-a desiderat. (5) Dicam tamen quemadmo- 
dum sentio : nemo tam pauper i^otest esse quam natus est. Aves 
sine i)atrimonio vivunt et in diem pecua [^ascuntur : et ha.c nobis 
tamen nata sunt, quae omnia, si non concupiscimus, possidemus. 
(6) Igitur ut (lui viam terit, eo felicior quo levior incedit, ita 
beatior in hoc itinere vivendi, qui paupertate se sublevat, non 
sub divitiarum onere suspirat. (7) Et tamen facultates, si utiles 
putaremus, a deo posceremus : uti^jue indulgere posset aliquan- 
tum cuius est totum. Sed nos contemnere malumus opes quam noii 
continere, iunocentiam magis cupimus, magis patientiam flagi- 
tamus, malumus nos bonos esse quam })rodigos. 

(8) Et (luod corporis luimana vitia sentimus et patimur, non 
est poena, militia est, Fortitudo enim infirmitatibus roboratur 
et calamitas saepius disciplina virtutis est ; vires denique et 
mentis et corporis sine laboris exercitatione torpescunt. Omnes 

XXXVI. i.sors] rieiimannfc/-. 11,7); soHis P. - :>. fatus] Sabaeus in 
pnief.: tatui.i R — ubei-ius] Meursius, quocnm facio numeri causa; veriu.s P. 
— 5. poeua] (Jeienius : pascua P. - G. itineri P sed cori: m. :?. — 7. uon 
continere] Norden ; continere F : conlinj?ere Oehler. 



u 



-45 - 

adeo vestri viri fortes, quos in exemplum praedicatis, aerumnis 
suis incyti floruerunt. (9) Itaque et nobis deus nec non potest 
subvenire nec despicit, cum sit et omnium rector et amator suo- 
rum, sed in adversis unumquemque explorat et examinat, inge- 
nium singulorum periculis pensitat, usque ad extremam mortem 
voUintatem hominis sciscitatur, nihil sibi posse perire securus. 
Itaque ut aurum ignibus, sic nos discriminibus arguimur. 

XXXVII. Quam pulchrum spectaculum deo, cum Christianus 
cum dolore congreditui', cum adversum minas et supplicia et tor- 
menta componitur, cum strepitum mortis et horrorem carnificis 
inri(/ens inculcat, cum libertatem suam adversus reges et princi- 
pes erigit, soli deo, cuius est, cedit, cum triumphator et victor 
ipsi, qui adversum se sententiam dixit, //isultat ! Vicit enim qui, 
quod contendit, obtinuit. (2) Quis non miles sub oculis impera- 
toris audacius periculum provocet ? Nemo enim praemium percipit 
ante experimentum. Et imperator tamen quod non habet, non 
dat : non potest propagare vitam, potest honestare militiam. 
(3) At enim dei miles uec in dolore deseritur nec morte finitur. Sic 
Christianus miser videri potest, non potest inveniri. Vos ipsi 
calamitosos viros fertis ad caelum, iit Mucium Scaevolam, qui, 
cum errasset in regem, perisset in hostibus, nisi dexteram perdi- 
disset. (4) Et quot ex nostris, non dextram solum, sed totum cor- 
pus uri, cremari sine ullis eiulatibus pertulerunt, cum dimitti 
praesertim haberent in sua potestate ! (5) Viros cum Mucio vel 
cum Aquilio aut Regulo comparo ? Pueri et mulierculae nostrae 
cruces et tormenta, feras et omnes suppliciorum terriculas inspi- 
rata patientia doloris inludunt. (6) Nec intellegitis, o miseri, nemi- 
nem esse qui aut sine ratione velit poenam subire aut tormenta 
sine deo possz7 sustinere. 

(7) Nisi forte vos decipit, quod deum nescientes divitiis afluant, 
honoribus floreant, poUeant potestatibus. Miseri in hoc altius 
tolluntur, ut decidant altius. Hi enim ut victimae ad supplicium 
saginantur, ut hostiae ad poenam coronantur : in hoc adeo qui- 
dam imperiis ac dominationibus eriguntur, ut ingenium eorum 
perditae mentis licentiae potestatis libere nundinentur. (8) Absque 
enim notitia dei (juae potest esse solida felicitas, cum mors sit ? 

XXXVII. I. inridens] Gelenius : inripiens P. — insultat] /• ; stultat P. 
— 3. a<l euim P sed corr. m. 2. — ut] add. Heumann. — scevolam. — 4. 
cumdis mitti P. — 6. possit] r ; posse P. — 7. suplicium. — 9. es? Set] nos ; 



o 



.5 



41 



-46 - 

Soinnio similis, antequaiu tenetur, elabitur. (9) Rex es ? Set tam 
times quam timeris, et qiiamlibet sis nuilto comitatu stipatus, 
ad periculum tamen solus es. Dives es ? Sed fortunae male 
creditur et magno viatico breve vitae iter non instruitur, sed 
oneratur. (10) Fascibus et purpuris gloriaris ? Vanus error 
hominis et inanis cnltus dignitatis, tulgere purpura, mente sor- 
descere. Xobilitate generosus es? Parentes tuos laudas ? Omnes 
tamen pari sorte nascimur, sola virtute distinguimur. 

(11) Nos igitur, qui moribus et pudore censemur, merito malis 
voluptatibus et })ompis vestris et spectaculis abstinemus, quorum 
et de sacris originem novimus et noxia blandimenta damnamus. 
Nam in ludis currulibus quis non horreat populi in se rixantis 
insaniam ? in gladiatoriis homicidii disciplinam ? (12) Tn scenicis 
etiam non minor furor et turpitudo prolixior : nunc enim mimus 
vel exponit adulteria vel monstrat, nunc enervis histrio amorem 
dum fingit, infligit : idem deos vestros inchiendo stupra, suspiria, 
odia dedecorat, idem simuhitis doloribus lacrimas vestras vanis 
gestibus et nutibus ])rovocat : sic liomicidium in vero fhxgitatis, 
in mendacio fletis. 

XXXVIII. Quod vero sacrificiorum reliquias et pocula delibata 
contemnimus, non confessio timoris est, sed verae libertatis adser- 
tio. Nam, etsi omne quod nascitur, ut inviolabile dei munus, 
nullo opere conrumpitur, abstinemus tamen, ne quis nos existimet 
aut daemoniis, quibus libatum est, cedere aut nostrae religionis 
pudere. 

(2) Quis autem ille qui dubitat, vernis inthilgere nos fh)ribus, 
cum carpamus et rosam veris et lilium et quicquid aliud in flori- 
bus blandi coloris et odoris est ? His enim et sparsis utimur ac 
solutis et sertis mollibus colhi conplectimur. Sane quod caput non 
coronamus, ignoscite : auram bona//i floris naribus ducere, non 
occipitio capillisve .solemus haurire. 

(3) Xec mortuos coronamus. Ego vos in hoc magis miror, quem- 
admodum tribuatis exanimi aut sentienti facem aut non sentienti 

eet^ - esset) P m. i. corr. m. a in esef ; es sed Ri^altius ; cf. 14,2. — 10. 
110 bili t ates .ser/ s erasa. — 12. furor el] Meursius ; furore P. 

XXXVIII. I. contomiiini' P, .^ed im' in rua. m. a. — nos] mld. Heumann. 
— 2. carpauuis] Stewach ud A/niL. Met., 10. p. 3S3 ; capiamus P. — sertis 
moilibus! Dombart ; utimur mollibus ac- solutis et sertis P. — bonam] Halm; 
bona P/>r. //j., boni Pcorr. pr. m. a. — capillisve solenuis] r ; eapillis U3 
olemus P. — 3. aut sentienti faeemj Ursinus et Sahnasius (Exerc. Plin. p. 



\ 



- 47 



coronam, cum et beatus non egeat et miser non gaudeat floribus. 
(4) At enim nos exsequias adornamus eadem tranquillitate qua 
vivimus, nec adnectimus arescentem coronam, sed a deo aeternis 
floribus vividam sustinemus : quiet/, modesti, dei nostri libera- 
litate securi spem futurae felicitatis fide praesentis eius maiestatis 
animamus. Sic et beati resurgimus et futuri contemplatione iam 
vivimus. 

(5) Proinde Socrates scurra Atticus viderit, nihil se scire 
confessus, testimonio licet fallacissimi daemonis gloriosus, Arce- 
silas quoque et Carneades et Pyrrho et omnis Academicorum 
multitudo deliberet, Simonides etiam in perpetuum conperen- 
dinet : philosophorum supercilia contemnimus, quos corruptores 
et adulteros novimus et tyrannos et semper adversus sua vitia 
facundos. (6) Xos, qiii non habitu sapientiam sed mente praefe- 
rimus, non eloquimur magna sed vivimus, gloriamur nos conse- 
cutos quod illi sumnia intentione quaesiverunt nec invenire 
potuerunt. 

(7) Quid ingrati sumus, quid nobis invidemus, si veritas divi- 
nitatis nostri temporis aetate maturuit ? Fruamur bono nostro et 
recti sententiam temperemus : cohibeatur superstitio, impietas 
expietur, vera religio reservetur. 

XXXIX. Cum Octavius perorasset, aliquamdiu nos ad silen- 
tium stupefacti intentos vultus tenebamus, et quod ad me est, 
magnitudine admirationis evanui, quod ea, quae facilius est sen- 
tire quam dicere, et argumentis et exemplis et lectionum auctori- 
tatibus adornasset et quod malevolos isdem illis quibus armantur, 
philosophorum telis retudisse^ ostendisset etiam veritatem non 
tantummodo facilem sed et favorabilem. 

XL. Dum istaec igitur apud me tacitus evolvo^ Caecilius erupit: 

g63 ed. Par.) ; aut non sentienti facem P. — 4. ad enim. — quieti] Rigaltius ; 
quietmodesti P. — animamus] Vahlen ; animamur P. — 5. Arcesilas] r (cf. 
i3,3) ; arcesilaus P. - j^yrro. — comperendinet] Sabaeus ; conpraehendi nec 
P. — 6. qui] add. Ursiuus (ex C\pr..De bonopat.,3). - raeferimus add. f a m. 
— sumam. .sed m erasa. — 7. invidemus] invidemur P.' — recti] P; rej,^ula 
recti Dombartfc/". iG,6) ; foriasse legendum : recti conscientiam temperemus, 
nam Minucium imitatus Cyprianus scribit (De bono patientiae, 3, 2) : « qui 
virtutum conscientiam magis quam iactantiam novimus. » 

XXXIX, I. aliquan diu corr. ex aliquam diu. — malevolos corr. ex 
malevolis. — retudisset] r; retudisse P. — faborabilem. 

XLi, I. istaec] r ; iste haec P. — quantum, sed] quantum eadem tranquilli- 
tate. qua vivimus sed Pr; verba aliena ex 38,4 repetita sunt (Halm). — trium- 



■3 



/ 



mmfi 



i8 



« Ego Octavio meo plurimum qnantum, sed et mihi gratulor nec 
expeeto sententiam. Vicimus et ita : ut improbe, usurpo victo- 
riam. Nam ut ille mei victor est, ita ego triumpliator erroris. 

(2) Itaque quod pertineat ad summam quaestionis, et de provi- 
dentia fateor et de deo cedo et de sectae iam nostrae sinceritate 
eonsentio. Etiam nunc tamen aliqua consubsidunt non obstre- 
pentia veritati, sed perfectae institutioni necessaria, de quibus 
crastino, quod iam sol occasui declivis est, ut de toto congruentes 
promptius requiremus. » 

(3) (( At ego, inquam, prolixius omnium nostrum vice gaudeo, 
quod etiam milii Octavius vicerit, ciim maxima iudicandi mihi 
invidia detracta sit. Xec tamen possum meritum eius verborum 
laudibuR repensare : testimonium et hominis et unius infirmum 
est : habet dei munus eximium, a quo et inspiratus oravit et 
obtinuit adiutus. » 

(4) Posthaec laeti hihiresciue discessimus, Caecilius quod credi- 
derit, Octavius quod vicerit, ego et quod hic crediderit et hic 
vicerit. 



i 



o 

c 



c 

x 



c: 



P 



X 






;3 




I 

; ■ 



fator. — 2. (lej add. L rsiuus. — coutjrueutesj Vahleu ; cougruentius Pr. - 
3. ad ego P sed. corr. m. a. — infirmiuui sed tertiii i erHsa. — Octavius] P. 
Daniel et Ursinus ; Octavius gaudere P. 



■o 



P«i 



ir 



^f 



t 1 






o 



® 



w 



fD 



® 



4s^ 



» 

« 



X 



t 




O 



siii 



I 



i > 



■" i 






j 



; 



LEXICON MINUCIANUM 



' / 



4 



o 



.A ^>; 



V 



A 






\ 



a. ab. forma abs iinsqiiam inve- 
nitni\ a an(e C(msona7i/f's, ab anie 
vocales et\\. 1 de loco i) «ft' 5^^^- 
ratione, proprie vel iranslaie a) 
pendei ex verhis transiiivis : cum te 
ab eius tulgoribus avertas, a fulmi- 
nibus abscondas 32,6 ; ut homines 
a nobis terrore infandae opinionis 
averteret 31,1 ; a deo vero ad 
materias avocant dae?nones i'] ,2 ; 
dum verborum lenocinio a reruni 
intentionibus avocantur 14,4 ; a 
caelesti vigore terrenis labibus et 
cupiditatibus degravati spiriins 
26,8; nec a rectis falsa secernunt 
14^4; a deo segregare 26,8. cum 
a feris beluis hoc differamus quod 
17.2 ; alienati a deo spiriins 
26,8 ; a caelo deorsum gravant 
27,2 {cf. degravati). b) pendet cx 
adverbiis : procul est ab eius 
simplicitate subtilis urbanitas 13,2; 
a caelo deorsum gravant daemones 
27,2 {cf. snpra). 2) de initio motns 
[itndel] : quis unus ullus ab inferis 
r e m e a v i t ? 1 1 , 8 . translaie : facul- 
tates, si utiles putaremus. adeo pos- 
ceremus 36.7. 3) de disianiia: 
cum tantum absit ab exploratione 
divina humana mediocritas ^,4 ; a 
quo (.V6-. a deo) nullum potest esse 
secretum 32^9, 

II de auctore et cansa i) cnm 



o 



■i 



SEP,)*flSKlWK'Ji*J|IP«*!> j iiurB» 




verhis passivisi^ab ^- Jt.6): aperitio- 
ribus arguuntur 14,5 ; incaute 
creduH circumveniun tur ab iis 
quos bonos putaverunt 14.6 ; ab 
ipsis {se. Romanis) f.atiaris Iu})})iter 
colitur 30.4 ; a sacerdotibus con- 
ducuntur stupra 25.11 ; a nescio 
quo Febris dedicata {est) 25,8; a 
deo deditos ludaeos 33,;; si 
ista moles ab eo, quo exstructa 
est. destruatur 34.5 ; cupido 
generandi nonne a deo data est? 
18,2 ; a nobis de corporibus exi- 
guntur daemones 27,5 ; a deo 
factus, formatus. anitnatus ho- 
mo 17, I ; deos, quos a parentibus 
ante imbutus es timere 6,1; a 
])arentibus infantes immolaban- 
tur 30,3 ; materiem ab artifice... 
inlusam 22,2 (23,10); a quo et 
inspiratus oravit et obtinuit 
adiutus 40,3 ; ut ab homine 
potuerit inveniri.a deo traditum 
iQ,4;lapideus' deus ab impurato 
honiine levigatur 22,4 (23,12) ; 
ne a diis ceteris ligaretur luppiter 
24(23), 4; figmenta a poetis fallacibus 
lusa ii,q; is infans a tirunculo 
occiditur q,s; ut ostensum iest) 
[a Platone delendnm videtur^ 27,1 ; 
quid aUud et a nobis deus prae- 
dicatur ? iq,3; proditum sibi a 
sacerdote secretum 21,3; prodi- 



^sawT'-»^ 



5G 



- 57 - 






.■ i. 



tum iri se ab uxore 26,5; ciini ab 
Hiero-ie t^Tanno qiiaereretur 13.4- 
ista tignienta a vobis iii deum ves- 
trum turpiter reformata sunt 
11,9; hominem a deo, ut nrimum 
potuisse fingi. ita posse denuo 
reformari 34,^; ab ipsis rumor 
falsus et seritur et fovetur 2X,6 . 
abhisfabulasistas semperven ti lari 
28,2. 2) de ori^i7ie et cansa, ctim 
verbis a) cavendi : ab humano san- 
guine cavemus 30,6 ; naviculae a 
terrena labe suspensae(/. e. securae^ 
3,5. b) sperandi : a deo aeternis 
floribus vividam coronam sustine- 
mus (z. e speramns, exspectamns , 
38^4. c) discendi : has fabulas et 
errores ab inperitis parentibus dis- 
cimus 24 (23), I. 

III de tempore : iustitia Romana 
ab ipsis imperii incunabuHs auspi- 
cata est 25,1. 

Notandnm : si ista moles ab eo, 

quo exstructa est, destruatur 34,5. 

Abderiten Protagoram 8,3. 

abeo. tanta aetas -iit 11,8. mnti- 

dum in vim ignis -iturum 34,2. 

abhorreo. deUbatos altaribus 

potus -etis 12,5. 

abigo. nisi -atis (sc. himndines) 
22.6 (24. 1 ). 

abscondo. occultare et -ere quic- 
quid iUud cokint 10,2 ; cum te ...a 
fuhuinibus -as 32,6. 

absentia. quae per -iam mutuam 
de nobis nesciebamus 2^3. 

absque. praepositio, 1. q. sine : 
convivia pubhca a. vobis 12,5; 
nonnullaa. feminis sacra sunt 22,8 



(24,3) ; vates et ipsi a. templo (opp. 
vates qni in templis snnt 27,1) 27,3; 
a. ...notitia dei quae potest esse 
fehcitas ? 37,8 ; utrumne cum cor- 
poribus <ana. corporibus resur- 
gatur 11,7. 

abstineo. honestis vohiptatibus 
-etis 12,5; mahs voluptatibus et 
pompis vestris et spectacuhs -emus 
37, 1 1 ; -emus {sc. sacriiiciornm reli- 
qniis et pocnlis delibatis) 38. i . qui 
fraudibus -et 32,3. 

absum. cum tantum absit ab 
exploratione divina humanamedio- 
critas 5,5; tantum ...abest incesti 
cupido, ut 31^5. 

absumo. sicut ignes fuhninum 
corpora tangunt nec -unt 35,3. 
ac. v. atquc. 

Academicorum phirimorum in 
summis quaestionibus tuta delibe- 
ratio 13,3; omnis -orum multitudo 
dehberet 38,5. 

Acca Larentia et Flora, mere- 
trices propudiosae 25,8. 

accedo. Saturnus ...Itaham... 
-sserat 21,5. 

accendo. sidera hcet ignis -erit 
5^7 ; facibus -sis 23 (22)^2. 

accessio. fieri malunt aheni 
erroris -o quam sibi credere 22,7 
(24,2). 

accido. quicquid -ere potest in 
actu singulorum 9;7;id-ere audl- 
torum facihtate 14,4; nec quidqram 
-isse qucrd non sit his... ante prae- 
dictum 33,4. 

accipio. nec mercedem ope- 
ris. . . accepit 24 ( 23), 5. quippe cum 






afuicitia pares semper aut -iat aut 
faciat 4,6. 

acies. sohs radiis ocnlorum -es 
submovetur32.5. perGallorum -es 
pergunt 6,2. 

acrimonia. ceparum -as metu- 
unt Ae^yptii 28,9. 

acriter me Octavi nostri a. 
angit et remordet oratio 4,3. 

actio. impetum susceptae -nis h- 
berius exerentem 8,3 ; vires te -nis 
meae ...infringere 15,1 ; altius mo- 
veor^ non de praesenti -ne^ sed de 
toto generedisputandi 14^3. 

actus. agendi ratio : quoniam 
voto universorum adpetitur quic- 
quid accidere potest in -u singulo- 
rum q,7; deus -um hominis igno- 
rat 32.7 ; -us hominis, non digni- 
tas iudicatur 36, 1 . de singnlis 
factis : deos in hominum rebus et 
-ibus miscuit Homcrns 24 (2 3), 3 ; 
in omnium mores, -us omnium 
inquirere deum 10,5. 

aculeus. animantes spicatas -is 
17,10. 

ad. de loco I de motn et direc- 
tione I cnm verbis movendi : etsi 
mare non exibat ad terram 3,2; 
cum ad mare pergeremus 2,4; 
cum ad caelum manus tendunt 
18,11 ; cum ad id loci ventum est 
3,5. 2 translate de motn : a deo 
vero ad materias 2i\ OQ,2iWi daemo- 
nes 27,2 ; viros fertis ad caelum 
37,3; quod pertineat ad sum- 
mam quaestionis 40,2 ; ad erro- 
rem mutui rapere consensus 20,2 ; 
non minorem ad te quam ad ipsum 



infamlam redundare 3,1 ; Caeci- 
hum... ad verani rehgionem refor- 
mavit 1,5 ; ad unitatem providen- 
tiae omnes revolvuntur iq,io; 
culpam iudicis transferunt ad 
incerti querelam 14.5 ; iam enim 
venio ad iUa auspicia et auguria 
Romana 26,1. cnm vcrbis scri- 
bcndi: Alexander ad matrem suam 
scripsit 21,3. II dc positionc et 
sitn : des/p/as (de spicis P) Isidis 
ad hirundinem, sistrum, et ad ... 
inanem tui Serapidis ... tumulum 
22, 10*. de sacrificando: ad imagi- 
gines supplicant 20,5. III de rela- 
tionc fifiali : ad epulas coeunt q,6 ; 
utadcultum suicogant 27^2 ; qui 
consecrantur non ad fidem lui- 
minis, sed ad honorem emeritae 
potestatis 21. q; hi enim ut hos- 
tiae ad poenam coronantur 37,7; 
in istis ad tutelam balnearum iac- 
tis petrarum obicibus 4.5 ; quo- 
niam aduUerum suum ad stuprum 
inlicere non poterat 23 (22)^4 ; 
hac conscientia sceleris ad mutuum 
silentium pignerantur q,5 ; ita 
ut notitia dci prosit ad veniam 
35,5 ; ad impetum et saUum pro- 
vocatur canis q^6 ; a tirunculo 
quasi ad innoxios ictus provocato 
Q.5 ; nec fratres vos nisi sane ad 
parricidium recognosci ti s 31^8 ; 
ad supphcia reparari 34,12 ; hi 
enim ut victimae ad suppHcium 
saginantur 37,7 ; ad propositum 
satis est 34,7 ; quamquam impe- 
ritia dei sufficiat ad poenam 
35,5. coniungitnr cum gerundio 



o 



!J 



vc! ^cinndivo : ut torquereinus coii- 
fite ;tes ad iiegaiiduin 28,3 ; adduiit 
... ad retorquendain veritatein 
34,7. nobis vero ad intellectum 
pectus a;igustuin est iS,8 ; ad sola- 
ciuin calainitatis suae 26,8. 

partim finis partim tcmpns spccta- 
tnr : ad meinoriani posteritatis re- 
liquerunt 2 1 ,6. 

dc consccntionc ct cfcctn : ad si- 
leiUium stupefacti (/. c. nsqnc ad) 
30.1. idein daemones ad execra- 
tio;iis horroiem impcritoruin aures 
adversusnos referserunt 28,6. v i?i. 
de relationc gcncralitcr, in formn- 
iis : quod supra no^. niliil ad nos 
13, 1 ; quod ad me est 39,1. 

de modo ct rutionc, i. q. sccnn- 
dnm : ad iiutum et arbitrium adsi- 
dentis sibi daemonis vel declinabat 
negotia vel petebat 26, q. 

cnm verhis respondendi : ecquid 
ad haec, ail . audet Octavius {dicerc) 
14. 1 ; multa ad haec subpetunt 
i 1.5. 

dc tcmpore a) nsqne ad : usque ad 
extremain mortem 36,9. b) qno 
qnid tcmpore fiat dicititr : ad pericu- 
hnn (/. c. pcricn/o immincntc) tamen 
solus es 37,0. cnm snbstantivo : ad 
viiidemiam feriae 2.3. 

adcresco. et perseverat suus et 
-it ahenus 31,7. 

additamentum. cnm gen. rei 

additac : auter -a nomiiium 18,10. 

addunt istis et illa 34,7. -it 
tamen Piato {scqnitnr acc. c. inf.) 
34.4- 

adeo. verbnm : quaedam fana 



58 - 

semel anno -ire permittunt ...; est 
quovironon hcet(r/^//r6') 22,8(24,3). 
adeo. adverbinm a) spectat ad 
praeccdentia : adeo aut incerta nobis 
veritasoccultatur et premitur aut... 
fortuna dominatur 5,13. b) scqni- 
tnrut: cuius adeo nullavisnec 
potestas est, ut sit... captivus 10^4; 
malum autem adco non esse, ut 
Christianus reus nec erubesceret 
nec timeret 28,2 2 qnasi parti- 
cnla ad an^s^cnda cnnntiata, a) non 
coninncta cntn aliis particnlis : adeo 
passim cadunt />//;«///^ 5,^; adeo 
divites magis aurum suspicere con- 
suesse 16. 5. b) ad an^endas sin- 
gnlas voces qnibns postponitnr, y) 
snbstantiva : iti solem adet^ videre 
iion possumus \2r^\ in solem adeo 
rursus intende32.8. 'y) pronomiiia: 
ornnes adeo vestri viri fortes aerum- 
nis suis inclyti Horuernut 36,8; in 
hoc adeo quidam ...eriguntur, ut 
37» 7 V) verba : vide adeo 34, 1 1 . 
0) adverbia : inde adeo... videmus 
6,1 ; inde adeo... vates futura prae- 
cerpunt 7,6. 

adfectio. /. q. amor : mihi tanta 
dulcedo et -o homiius inhaesit 1,1. 
adfectus. amorem -us tingere 
26.12. 

adfigo. crnci adfixi hominis 
faciem imitantur tropaca 29,7 sol 
caelo adfixus 32.8. 

adfirmator. tcstis : tuus Fronto 
non ut -or testimonium fecit 31,2. 

adflatu suo auctoritatem quasi 
praesentis numinis consequuntur 
dacmones 27^1. 



I^ 












adflictus . vates dant spem -is 7 , 6. 

adgnosco. (agnosco 4,2; 7,6; 
I2;3) cur non -o alacritatem tuam 
illam ? 4,2; per quietem deos... 
-imus 7.6 ; nondum -is fragihtatem ? 
12,3; sermo et ratio. perquae deum 
-imus 17,2 ; vos... nec invicem -itis 
3i;8. -itisne eadem nos sensisse ? 
28,4. 

adgrediar. -ar fontem ipsum 
erroris altius eruere 26,7. 

adhuc. de tcmpore pracscfiti : de 
qua usque a. ipsa philosophia deh- 
berat 5,4; dum a. vivitis 12,1; 
a. antrum lovis visi4:ur 21 .8 ; nec 
a. deus est 22,5 (23,13); cruda a. 
hieme 34, 12. de tcmporc practerito: 
hberis et a, annis innocentibus et 
...a. dimidiata verba temptantibus 
2,1 ; a. rudi saeculo 5, i ; a. fero- 
ciente victoria 6,2 ; nos a. caeci et 
hebetes 28,1. 

adiungo. akemm tantum (/. e. 
bidnuni) admonitus -xit Simonides 

13,4- 

adiurati per deum verum et 
solum daemoncs 27,7. 

adiutor. in ipsis beUis deos -es 
habere 25^7. 

adiuvo. absoJnte : prout fides 
patientis -at 27,7; a quo (/. e. a 
deo) obtinuit -tus 40^3. 

adludo. traiisitive : quod [sc. 
aeqnor) adpulsum nostris pedibus 
-eret fiuctus 3^3. 

Admetus. ApoUo -o pecus pas- 
cit 24 (23)5. 

admiratio. magnitudine -nis 
evanui 3q. 



59- 

admiror . -anda omnibus. . . cunc- 
tatio 13,4. 

admitto. id in se mali faci- 
noris-unt 28,11 ; incestum penes 
vos ... semper -itur 31,4; scelera 
-ssa 35,6. 

admixtio. terreni ponderis et 
caelestis levitatis -ne 26.12; nisi 
persuasionis civihsnonnunquam -ne 
sordesceret oratio Platonis 19, 14. 
admodum pauci 33,1. 
admonenturhomines ilhusignei 
fluminis 35,1. -tus Simo7iides 13,4. 
admoveo. manum ori -ens 2,4. 
adnecto. nec -imus arescentem 
coronam38,4. aniles fabulas ad- 
struunt et -unt 1 1,2 -it inventas 
fruges etfrugum ipsaruminventores 
isdem nominibus 21,2. 

adnitor. -endum tibi mecum 
est, ut ...diluamus 16,1 ; elementis 
-entibus 33,3. 

adolesco.uttener fetus ubertate 
lactei roris -at 18,2 ; inendaciis 
ingenia puerorum adusque summae 
aetatis robur -unt 24 (23)^8; nebulas 
semper -ere 5,9; damnis alienis et 
suis sceleribus -ere 25.4; per uni- 
versum orbem sacraria ista taeter- 
rima impiae coitionis -unt u,i. 

adorno. appararc : exsequias 
-amus 38,3. instrnere : quod ea, 
quae faciUus ^st sentire quam 
dicere, et argumentis et exemphs 
et lectionum auctoritahbus -asset 
3^. 

adoro. vcnerari, colere : deos 
-are 6,1; quasi parentis sui -are 
naturam 0,4; non -andae sed sube- 



o 



— 6() — 



6i 



undae cruces 12,4; captivas eas {sc. 
rcli^mnes) -are 25,6; -are quae 
inanu ceperis ibid. \ Apin bovem ... 
-atis2X,,S; de -atis sacerdotis virili- 
bus 2M,io; cruces ligneas -atis 2q^6. 
adpello. adpulsuni nostris pedi- 
bus (lequor 3,3. 

adpeto. voto universoruni -itur 
quicquid ... q,7. 

adpono. infans farre contectus 
-itur ei qui sacris inbuatur q,;; cui 
atheon cognomen -suit antiquitas 
^,2. quod esset corpori meo sic- 
candis umoribus de marinis lavacris 
blandaet -sitacuratio 2.3 ; nocturnis 
sacris -sita suspicio 0,4. 

adscribo. invitis his ... hoc 
nomep [sc dcus) -itur 2 1 , i o ; Hera- 
clides mundo divinam mentem 
-it iq,q; reHgioni nostrae hominem 
noxium -itis 2q,2. 

adsensio. nuUa huiusmodi fa- 
buUs praebetur -o 21,11. 

adsentior. sine dilectu -untur 
dictis omnibus 14,4. 

adsero. quod Caecihus inter 
praecipua -ere conisus est 17.1. 
adsertio. verae libertatis -03^,1. 
adseveratio. quo saepius -bus 
credunt 14. ;. 

adsevero. nullos deos -ando 
timorem omnem sustulerunt 8,2. 

adsideo adsedimus 4,6; -entis 
sibi {sc. Socrati) daemonis 26, q. 

adsidue temeritate decepti 14, ^. 

adsiduitas. frequens -tis usus 
2,3. 

adsiduus. dum -o saltu suble- 
vatur festti 4,6. 



adsigno. Aristoteles -at unam 
potestatem i :),q. 

adsisto. /. q. adesse, adstare : 
nonnulii^ vestrum -entibus (/. q. 
praesentibus) 27,6 ; angelos dei 
venerationi -ere 25^11. auxilio 
esse : quibus et rationis et vetus- 
tatis -it auctoritas 20,2. 

adspergo. Fronto convicium 
ut orator -sit 31,2. 

adspersio. v. aspersio. 

adspiro. proprie : aura -ans 2,4. 
ifispiuire : illis [sc. daemoniis) -anti- 
bus et infundentibus 26,10. fa- 
vcre: j)rout gratia curantis -at 27,7. 

adsto. deus -at factis omnibus 

adstrangulo. filios -atos 30,2 
adstruo. addere : antiquitas fanis 
tantumsanctitatistrihuereconsuevit 
quantum -xerit vetustatis6,3; aniles 
fabulas -unt et adnectunt 11,2. 

adsumo. -ptos in deos 21,2; 
sacra facta sunt quae fuerant -pta 
solacia 20,5. 

adventus. quo in -u eius 2,2; 
quae -u suo probavit 7,3. 

adversus. adiect. : \n -isunum- 
quemque explorat deus 36, q. 

adversus, adversum. praepos. 
I) exadversus, ante : hbertatem 
suam adversus reges et principes 
erigit 37,1. 2) co7itra a) de pu- 
s^nando, iurando, defendendo : cum 
Christianus -um minas et supplicia 
et tormenta componitur 37,1 ; 
animantium -us sese tutelam multi- 
formem 17,10; deos -us quos arma 
rapuerunt 25,7 ; dii... qui nihil 



I 



pro suis -us eoruni arma valuerunt 
25,7; isti [sc. dei) -us ceteros... 
Romanorum imperium protulerunt 
25, q; neque... eos -um suos homi- 
nes... iuverunt dei 25.^; b) de 
dicendo : qui de adoratis sacerdotis 
virihbus -um nos fabulatur 28.10; 
fabulam grandem -um nos daemo- 
num coitio mentita est 31.1; qui 
-um se sententiam dixit 37,1; -us 
sua vitia facundos philosophos^^,; ; 
daemones ... imperitorum aures 
-us nos referserunt 2^,6. 

adulatio.])rincipibus...utdeis-o 
falsa blanditur 20,5. 

adulescens. semper adulescentis 
.ApolUnis iilius 23 (22). 5. 

adulter, adultera. philoso- 
phorum... quos corru})tores et -os 
novinuis 38,5; adulterum suum 
{sc. Cybelae) 23 (22), 4; in adul- 
teras (^sc. lovis) 24 (23)^ 4. 

adulterium. Martis et Veneris 
-um 24 (23)^ 7; quae plura possit 
-a numerare 22.8 (24,3); ubi magis 
... -a meditantur 25,11; -a prohi- 
betis et facitis 35,6; mimus vel 
exponit -a vel monstrat 37,12. 

adusque. a. suinmae aetatis 
robur adolescunt 24 (23), 8. 

aedicula. intra unam -am vim 
tantae maiestatis includam? 32^1. 

aedituus. in -orum celhiUs 
25,11. 

aegre. a. se ferre, stomachari^ 
indignari. dolere 16,5. 

Aegyptius. ut saepius factum 
-o regi 22,4 (23,12); -o Busiridi 
30,4. -is cum sororibus legitima co- 



nubia 31,3; diu regna tenuerunt -i 
25,12 ; idem -i ceparum acrimonias 
metuunt 28, q; -i sane hominem 
sibi quem colant eligunt 2^,4. 
nonne et Apin bovem cum -is 
adoratis? 28,8. -a illa non numina 
sed portenta 25, q; haec -a quon- 
dam sacra 23 (22), 2. 

Aegyptus. -i siccitatem tempe- 
rart' Nilus amnis ^olet 18,3. 

Aeneas.cum -aearmis 24 (23), 6. 
aeque. nonne auctorem suum 
parentemque testatur ver aeque 
cum suis floribus et aestas cum suis 
messibus et autumni maturitas grata 
et hiberna olivitas necessaria? 17^7. 
aequo. -atur nequitia melioribus 
5,, 1 1 . 
aequor. in ipso -ris Hmine 3,3. 
aequus. -issimi iudicis 5,1. 
aer. -a deum statuunt 19,5 ; in- 
terpretando lunonem -a iq,io; 
ut iam eos (sc.deos) nec caelum con- 
tineret nec -r caperet 21,12. 

aereus. -us deus 22.3 (23,11). 

aerumna. -is suis inclyti 36,8. 

Aesculapius. Epidaurios -um 

co/ere 6, i ; -us bene barbatus 23 

(22), 5 ; -us ut in deum surgat ful- 

minatur 23 (22^,7. 

aestas. aut sola -s ardore torre- 
ret 17,8; nonne auctorem suum 
testatur... -s cum suis messibus ? 
I7;7. 

aestimo. quid post mortein im- 
pendeat-ate 12,1 ; nec -ari deus po- 
test 18,8 ; sic eum {sc. deuni) digne 
-amus, dum 18,8. 

aestivus. post -am diem 2,3. 



— 62 - 



— 63 



aestuo. si Caecilius identidem in 
contrariis ac repugnantibus iacte- 
tur, aestuet, fluctuetur 16,4. 

aestus. refluit reciprocis -ibus 
Oceanus IJ^Q. 

aetas. i ) totnm vitae spatiurn vel 
singulae partes : omnes homines 
sine dilectu -tis 16^5 ; sexus omnis 
honiines et omnis -tis 0,6 ; adusque 
summae -tis robur adolescunt 24 
(23)^8; quod nec -s potest pati 
mollior nec. 28,11. 2) tempus : 
perpetuus venerationis tenor ... qui 
longa -te non infringitur 6^3; tanta 
-sabiitii,8. cum per universam 
convictus nostri et familiaritatis 
-tem mea cogitatio volveretur i,;; 
si veritas divinitatis nostri temporis 
-te maturuit 38,5. Apollo tot 
-tibus levis 23 (22). 5 ; quasi non 
omne corpus... annis et -tibus in 
terram resolvatur 1 1 .4. 

aeternitas. /. q. immortalitas : 
sibi -tem repromittere. 11.3. 

aeternus. naturae divinislegibus 
constitutus -us ordo 1 1, i ; cruciati- 
bus -is 35,1 ; a deo -is fioribus vivi- 
dam coronam sustinemus 38,4. 

aether. Cleanthes modo -a... 
deuin disserit iQ,io; Zenon -a... 
vult omnium esseprincipium iq.io. 
Aetnaeus. ignes Aetnaei (hen- 
nei P) montis 35,3. Cf. 23 (22), 7, 
ubi P hahet : Hercules henneis (/. e. 
Aetnaeis, pro Oetaeis) ignibus con- 
crematur. 

afluo. quod deum nescientes 
divitiis athiant {sic P) 37.7. 

Africa. ne ante bruniani in 



-am transmitteret Caesar 26,4 ; in 
nonnullis -ae partibus 30,3. 

ager. finitimosagro pellere 25,4. 

agito. « caehmi ac terras infusa 

mens -at » (V^erg., Aen., 6,727) 

iq,2 ; ventis et flatibus omnia im- 

pelhintur, vibrantur, -antur^2o. 

agnosco. t. adgnosco 

ago. eadem nos sensisse et egis- 
se 28,5 ; quidquid agimus 11,6. 
non tantum sub illo \sc. deo)-\m\\^ 
sed et cuin illo vivimus 32,9. 

agrestis. rudes illos homines et 
-es2i,5. subst. indoctis inpohtis, 
rudibus -ibus 12,7. 

aio. tunc Octavius ait 3,1 ; ec- 
quid ad haec^ ait, audet Octavius 
14,1 ; nonne apertius^ proximius, 
verius « principio » ait Maro iq,2. 

alacritas. cur non agnosco -tem 
tuam illam.^ 4,2. 

alatus. pedibus Mercurius -is 23 

(22),;. 

Alexander ille Magnus Macedo 
insigni vohiniine ad matrem suam 
scripsit 21,5. 

algeo. egetis -tis 12^2. 

alias. semcl ponitur : disputaturi 
a. (/. e. in alio scripto) et uberius et 
plenius36.2. bis ponitur : 2.. mun- 
do, a. menti divinae tribuens prin- 
cipatum iQ,io. 

alibi Hercules stercora egerit 
(/. e. in alio Homeri loco) 24 (23)^5. 

alienati a deo spiritus 26,8. 

alienus. fieri ... -i erroris acces- 
sio 22,7 (24,2) ; mox -as virgines 
rapuit 25,3; damnis -is adolescere 
25,4 ; nec enim conscientiaixi 



suam decipit, si falht -am 29,4 ; 
domi natos -ae misericordiae expo- 
nitis 3i;4- i" pulcro genere 
vivendiet perseverat suus et adcres- 
cit -us 31,7. non inhiat -o (w. ) 
36,4. 

aliquamdiu nos intentos vultus 
tenebamus(V'erg., Aen., 2,\) 3q,i. 
aliquantum. indulgere posset 
-um, cuius est totum 36,7. 

aliquis. coniungitur cum subst. : 
quorum -em deum 28,8 ; ingressus 
-am domum 18,4 ; in -em modum, 
8 ; -ius muneris vel artis reperto- 
rem 20,6 ; -ius numinis auctoritate 
5^12 ; -od numen 17,4. 

aliquis (aliqui). ponitur cum 
adi : certum -id 5,4 ; quasi novus 
-i 5,2 ; sacrilegos -os et incestos 
28^3. ponitur solum : nec -em 
existere qui proderet 28,2 ; -a con- 
subsidunt 40^2. 

alius. I semel ponitur, cum 
subst. : si qui -i artiuni repertores 
16; 5 ; an -o corpore resurgatur ? 
11,7 ; in -a nova corpora commeare 
34,6. cum pronom. 7'el adiect. : -a 
monstruosa 20,3 ; quicquid -ud in 
floribus blandi coloris et odoris est 
38,2 ; quid -ud quam ? 19,3; 29,7; 
36,2 ; nihil -ud quam 18,11. 
solum : deos quos -us iam sprevisset 
6,2 ; ut -i fato a^ sic vos deo dici- 
tisii.b; -i ... ferunt 9;4 ; -i ince- 
dunt pilleati 22,8 (24,3). H bis 
ponitur eodem casu : -a (sc. /emina) 
sacra coronat univira, -a multivira 
^2,8 (24,3) ; soles -os atque -os sem- 
per splendere 5,9 ; -as {sc. animan- 



tes) armatas cornibus, -as dentibus 
saeptas 17,10. 

Allia « nomen infaustum » 
(Verg., Aen., 7,717) 7^4. 

alo. mundi membra « spiritus 
intus -it » (Verg., Aen., 6,728) 
19,2 ; quae (sc. fama) semper in- 
sparsis mendaciis alitur 28,6 ; quo 
omnis natura inspiretur, moveatur, 
-atur, gubernetur 17^4. 

altaria. congruentia perditis... 
-ia Q,4 ; delibatos -ibus potus 12,5; 
civitates evertere cum templis et 
-ibus 25,4 ; nidore -ium saginati 
27,2. 

alte. Diana a. succincta venatrix 
23 (22), 5. altius. nubes a. surgere 
5,Q ; miseri in hoc a. tolluntur, ut 
decidant a. 37,7 ; a. moveor 14,3 ; 
tontem ipsum erroris a. eruere 
26,7. 

alter. I semel pofiitur, cum 

subst. : deus interest cogitationi- 

bus nostris, quasi -is tenebris 32,9; 

mox -um tantum ... adiunxit 

13^4- ^- 9' ^itejyiter .- necin -am 

partem ferenda sententia est 

13,5 ; iiec in -am ... partem pro- 

pensus incumbas 5.1. U bis poni- 

t7ir : ex -a parte (;jl£v)... ex -o late- 

re (o£) 14,7 ; utpote cum ... repu- 

diaris alterum {sc. vivendi g;enus), 

alterum improbaris 5,1. HI post 

unum et -um diem 2,'},. 

alternus. cum ... relatione -a 
comperissemus 2,3 ; operis et quie- 
tis -a reparatio 17,6 ; paites orbis 
-is vicibus ardescere 34,4 ; Castores 
-is {sc. vicibus) moriuntur 23 (22)^7. 







- 64 



altus. esto -ior et sublimior 
aquae et s{)iritus ratio 19,4. aHtini 
= alUim marc : \\\ -uin procutrenti- 
bus petrarum obicibus 4^5. v. alte. 
alumna. haec -a urbis istius su- 
perstitio 25, H. 

amabilis. quod est in liberis 
-ius 2,1. 

amarus. conviciorum -issimam 
labeni 16. i. 

amator suorum deus 36,0. 
ambigo. ut sit nobis -endum, 
utrum... an \b,\. 

ambiguus. quainquam tibi \id), 
de quo quaerimus, non sit -um 5,1 ; 
-um oraculum 26.6. 

ambio. de Stygia palude sae- 
pius -ntis ardoris 35;i. 

ambitio. ita ut me ex tribus me- 

dium lateris -ne protegerent 4,6. 

ambitus. ut solis-us faciat a?inus 

17,5 ; totius orbis -us occupavit 6,2. 

ambulacrum. harenas extimas 

vehit sterneret -o 3,3. 

amicitia. cum -a pares semper 
aut accipiat aut faciat 4,6. 

amicus. issimi hominis 2,2. 
amnis. Xihis a. 18,3. 
amo. se noscunt et -ant mutuo 
isc. Christiani) 9.2. 

aemoenus. Ostiam, -issimam ci- 
vitatem 2,3. 

amor. cum tanto nostri semper 
-e flagraverit Octavius 1,3; cum 
optimo viro -r dulcius praebeatur 
29.5; nos > mutuo -e dihgimus 
31^8. -em inlabi pectoribus hu 
manis 26,12; -em dum tingit intii- 
git /listrio 37,12. /. q. deliciae 



sive res cupide appctitae {cf. V^erg., 
cci., Q,56): sohis in -ibus conscius 

Amphiaraus. port mortem -us 
ventura respondit, qui... 26,5. 

an. in intcrrog. disiunct. solum : 
vulgi iste naturalis sermo est an 
Christiani confitentis oratio ? 18, 
1 1 . utrum -an : ut nescias u t r u m 
sit eorum detestanda pravitas an 
optanda fehcitas 5,11 ; ut sit am- 
bigendum, utrum vafritia turbata 
sit Natalis scntentia, an vacillaverit 
per errorem b.i ; ni forte inquiren- 
dum putas utrum unius imperio 
an arbitrio phiiimorum caeleste 
regnum gubernetur 18,5 ; nec in- 
tersit. utrum ferae diripiant an 
maria consumant an humus con- 
tegat an tiamma subducat corpus 
omnc ii,4;hominem circumspicere 
debere ...utrum elementis con- 
cretus an concinnatus atomis, an 
potius a deo factus sit 17,1. 
utrumne -an : vellem sciscitari 
utrumne cum corporibus <an 
absque corporibus - rcsurgatur 
11,7. -nc—an] vehem sciscitari 
ipsisne corporibus an innovatis 
resurgatur 11,7. varia : an ideo 
cessavit ista generatio, quoniam... ? 
21,11. nescio an falsa, certe 
occultis ac nocturnis sacris adposita 
suspicio g.a. 

Anaxagora ; discriptio et mo- 
tus intinitae mentis deus dicitur 
IQ,6. 

Anaximenes ct Diogenes aera 
deum statuunt intinitum IQ,5. 



anceps malum et gemina demen- 
tia 1 1 . 3 . 

angelos, id est ministros etnun- 
tios, dei sedem tueri ...novit 
Hostanes 25.11 ; et -os sine negotio 
narrat et daemonas Plato 26,12. 

ango. me Octavi nostri acriter 
-it et remordet oratio ^,\. 

angulus. in -is garrula natio 8,4; 
nec in -is garruh sumus 31,6. 

angustus. nobis ad intellectuin 
pectus -um est 18,8. 

anheli. qui {sc. Castorcs) -i de 
Perse victoriam nuntiaverunt 7,3. 
anilis..-es fabulas 11,2 ; 20,4 ; 
-is superstitio 13,5. 

anima. hoc isc. sine corpore rc- 
stirgere) neque mens neque -a nec 
vita est 11,7; artifex -ae {deus) 
1 9; 1 4; cum ipsam -am tuam nec aspi- 
cere possis nec tenere32,6 ; solas 
-as volunt perpetuo manere 34,6 ; 
in pecudes ... hominum -as redire 
34.7. 

animadverto. -is philosophos 
eadem disputare 34,5. 

animal. homo et a. omne ^^^i^ 
fbis) ; -ium omnium vita IQ,6 ; -ia 
muta 22,6 (24, ij. 
animalis. vim -em 10,7. 
animans. subst. f. : -tium adver- 
sus sese tutelam 17,10. 

animo. quicquid arborum est 
vide : quam e terrae visceribus -atur 
I7,Q ; extorum tibras -ant daemo- 
nes 27,1 ; a deo factus, formatus, 
-us sit homo [ 7, i . ificitare : spem 
futurae fehcitatis... -amus 38,4. 
animus -us frugahtate firmatus 



65 — 

36,3 ; ita tibi informandus est -us 
5,1 ; Pythagorae deus est -us per 
universam rerum naturam com- 
means iq,6 ; bonus -us et pura 
mens 32,2 ; mentem - naturae 
atque > -um deum di.sserit Clean- 
thes lQ,lo ; quodsi in -um quis 
inducat 22,2 (23,10) ; cum -o meo 
... memoriam recensenti i/i;occu- 
pant -os dacmoTics 27,8. 

annus. -i revertentis transitus 
17,8; fana semel -o adire 22,8 
(24,3) ; vide et -um ut sohs ambi- 
tus faciat I7,5;adhuc -is innocen- 
tibus liberis 2,1 ; quasi non omne 
corpus annis ... et aetatibus in ter- 
ram resolvatur 11,4; nec desinunt 
-is omnibus perdere 23 (22),!. 

ante. adverbitim : sed iam a. di- 
lapsum est corpus 11,7 ; quae paulo 
a. tibi dicta sunt 27,4 ; quod non 
a. fuerit 28,2 ; quod lum sit his... 
ante praedictum 33,4. atitequatn : 
deos quos a. imbutus es timere 
quam nosse 6,1 ; amant mutuo 
paene a. q. noverint 9,2 ; et a. q. 
commerciis orbis pateret et a. q. 
gentes ritus suos moresque misce- 
rent 20,6; nisi forte Minervacanuit 
a. q. peperit 21,11 ; cum fulgura 
longe a. fuerint, q. luppiter nasce- 
retur 24 (23);b ; ut a. incipiant ho- 
inines odisse quam novisse 27,8 ; 
sunt quae parricidium faciant, a. 
q. pariant 30,2 ; a. q. tenetur /^//- 
citas, elabitur 37,8. 

ante. praepositio, de tempore : qui 
ante inundum fuerit sibi ipse pro 
mundo 18,7; a tto^i^^sc. Romanos)d\\i 



cJ 



- 66 ~ 



- 6- — 



'•^" 



regnateiiueruntAssyrii 25^12 ;ne a. 
bruniam in Africam navigia trans- 
mitteret 26,4 ; a. exploratam veri- 
tatem 31,1 ; a. ortum nihil fuisse 
34; 9 ; nemo praemium percipit 
a experimentum 37,2. 

antiquitas. ne vobis -s nimium 
fabulosa videatur 7,5. /. g, cuiti- 
qni: -sconsuevit 6,3; cui atheoncon- 
gnomen adposuit -s 8,2 ; -s imperi- 
torum fabellis suis delectata 20.2 
Antisthenes. -en populares deos 
multos tradere, sed naturalem 
unum praecipuum iq,6. 

antistes. /. q. sacerdos : ipsius 
antistitis ac sacerdotis colere geni- 
talia 9,4. /. q. magistra rantistitem 
(antistites P) veritatis maiorum 
excipere disciplinam 6,1. 

Antonius lulianus. Antoni 
(Antonii corr, ex -nini) luliani de 
ludaeis scripta 33,4. 

antrum. adhuc -um lovis visi- 
tur {sc. in Creta) 21,8. 

anxius. tacens, us, segrega- 
tus 4,1 ; haeret -us 10,3 ; -a et sol- 
licita vestigat Ceres 23 (22)^2. 

aperio. quod ipsum non est 
multi laboris -ire 18,5 ; fontem 
ipsum erroris... altius eruere et -ire 
manifestius 26,7. 

aperte. nonne -ius, proximius, 
verius... ait ^faro 19^2. 

apertus. quid potest esse tam 
-um^ tam confessum tamque pers- 
picuum ? 17.4 ; Platoni -ior de deo 
oratio est iq, 14. 

apis. rex unus -ibus 18,7. 
Apis. nonne et Apin bovem cum 



Aegyptiis adoratis et pascitis? 28,8. 
Apollo. -0 tot aetatibus levis 23 
(22), 5 ; AesculajMussemper adules- 
centis -inis filius ib. ; -o Admeto 
pecus pascit 24 (23)^5 ; -inis Del- 
phici 26,1 ; de Pyrrho Ennius -inis 
responsa confinxit , cum iam -o 
versus facere desisset 2b,^. 

Apolloniates Diogenes 19,5. ^'. 
Diogeties. 

appareo. unde apparet {cnm 
acc. etinf.) 16^5. 

appellatio. cum per singulos 
propriis -num insignibus multitudo 
dirimenda est 18,10. 

appello. sepromisce-ant fratres 

et sorores q,2. 

apte disposita recta montium 
17,10. 

apud. i) de loco: a. Cannas pros- 
tatus est Panlns 26,3. 2) coitinn- 
gitnr cnm persofia : quod a. Italos 
esset ignotis parentibus 21,7; a. 
istos maior castitas virginum est 
25.10; eorum sacra ... a quos 
sexus omnis membris omnibus 
prostat, a. quos tota impudicitia 
vocatur urbanitas 28.10; ius est 
a. Persas misceri cum macribus 
3i;3 ; a. nos religiosior est ille qui 
iustior 32,3 ; a. eos {sc. poetas) 
luppiter per torrentes ripas iurat 
35; 2 ; a. nos et cogitare peccare 
e^t 35.^ ; dum istaec .. a. me 
tacitus evolvo 40.1. 

aqua. Thales rerum initium -am 
dixit, deum autem eam mentem 
quae ex -a cuncta formaverit 19,4 ; 
-ae et spiritus ratio ib. ; fontinm 



dulcis -a < et aqua> marina 34,2. 
Aquilius. viros cum -o com- 
paro? 37,4. 

ara. dum -as extruunt b,2 ; cur 
nullas -as habent ? 10,2 ; si -as non 
habemus32,i ; inter aras et delu- 
bra conducuntur stupra 2;, 11 ; 
denm tempUs, -is, victimis caeri- 
moniisque coluerunt Indaei 10,4 ; 
deum -is atque templis coluerunt 
33.2. 

araneae faciem eius {sc. dei 
vestri) intexunt* 22,6 (24,1). 

arbiter. ut -er et utrisque pro- 
ximus aures darem 4,6. 

arbitrium. utrum unius impe- 
rio an -o plurimorum caeleste reg- 
num gubernetur 18.5 ; ad nutum et 
-um adsidentis sibi daemonis 26,9. 
arbitror. quid et quales -aretur 
deos 13,4; ut quivis -etur {cnm 
acc. et inf.) 20,1. 

arbor. ut -es in hiberno 34, 1 1 ; 
de hominibus -Qsfactas esse) 20,4; 
quicquid -um est 17,9 ; -ibus incur- 
runt fnlmina 5^9. 

arbustum. ecce -a frugifera 
5,13 ; post senium -a frondescunt 
34; 1 1 . 

Arcesilas deliberet 38,5 ; -ae... 
tuta dubitatio 13,3. 

ardens. -tium ubique terrarum 
35,3 ; ita poenale illud incendium 
non damnis -tium pascitur ib. 

ardesco. partes orbis alternis 
vicibus -ere 34^4. 

ardor. de Stygia palude saepius 
ambientis -is 35,1 ; -em cupiditatis 
infundere 26,12 ; cum belU -e sae- 



vitur 5,10 ; ne sola aestas -e torre- 
ret 17,8. 

aresco. corpus omne sive -it in 
pulverem 34,10 ; nec adnectimus 
-entem coronam 38,4. 

argenteus deiis 22,4 (23,12). 
argentum. nisi forte nondum 
deus saxum est vel Ugnum vel -um 
-2,4 (23,13) ; -i nitore 22,1 (23,9) ; 
sic in auro et -o avaritia consecrata 
est 22,7 (24,2). 

Argiva. luno nunc Argiva, 
nunc Samia, nunc Poena 2^,q. 

argumentum. par et in illis 
instigatio daemonis, sed -um dispar 
furoris 27,3 ; quod ea... et -is et 
exemplis et lectionum auctoritati- 
bus adornasset 39. 

arguo. cnm acc. et gen. : ut me 
dissimulanter gravius -eret inscien- 
tiae 4,3; infirmitatis -eris 12,3; 
ipsis sacris suis humanitatis -itur 
Inppiter 2\f'^. cnm acc. : formae 
ipsae et habitus nonne -unt ludibria 
et dedecora deorum vestrorum ? 
2i,5;pub]icum -it graviter et revin- 
cit errorem iq,io. passive : a peri- 
tioribus -untur 14,5. i.q.exami- 
nare : ut aurum ignibus, sic nos 
discriminibus -imur 36,9. 

argutiae. ut -asquidemlaudare, 
ea vero... 14,7. 

ariditas. occultant virorem -te 
mentita arbores 34, 11. 

Ariston Stoicus. comprehendi 
omnino non posse dei veri formam 
dicit 19,13. 

Aristoteles variat {sc. de deo) 

I9;9. 







- 68 - 



- 6C,- 



arma. adversus quos -a rapue- 
ruiit 25,7; dei qui nihil pro suis 
adversus eorum -a valueruut^ ib. ; 
dum exercent in -is virtutem religio- 
sam 6^2 ; cum Aeneae -is 24 (23), 6. 

armentum. in -is rector unus 
18.7. 

armo. quibus -antur, philoso- 
phorum telis 39,1. 

armatus. cultu religionis -i 6,2 ; 
inermi -os obruerunt 33^3 ; alias -as 
cornibus 5C. (Uiimantes) 17,10. 

arandimetendique tempus \,jb. 

ars. mens imperitorum -tis con- 
cinnitate decipitur 22^1(23,9); ali- 
cuius muneris vel -tis repertorem 
20,6; si qui alii -tium repertores 
16,5; expertes -tium etiam sordi- 
darum 5^4. 

artifex animae {dens) iQ^i^; 
ipifi -ici deo soli {sc. mnndi) 34^4; 
deum fatetur -icem 17,11; ipsum 
soUs -icem 32,6; nullo -ice nec 
iudice nec auctore 5,8; materiem 
ab -ice, ut deum faceret, inlusam 
22,2 (23,10). 

Arvales 25,12. 

arx. omnes ceteri sensus velut 
in arce compositi 17,11. 

asinus. turpissimae pecudis ca- 
put -i 9,2; caput -i rem nobis esse 
divinam 28,7; totos asinos ...con- 
secratis et eosdem -os cum Iside 
religiose devoratis 28,7. 

aspersio. utgloriam pudicitiae 
deformis infamiae -ne macularet 
31,1. V. adspergo. 

aspicio. in mundi omnibus mo- 
tibus virtutem eius {sc. dei) semper 



praesentem -imus 32,4; -e oceanum 
i7,q; satis est pro pedibus -ere 12,7 ; 
cum ipsam animam tuam ...nec 
-ere possis nec tenere 32,6. 

Assyrii. diu regna tenuerunt 
-ii 25,12. 

Astarten Syros colere o, i . 
astrum. ut Virgo inter -a ignita 
sit 23 (22),7 ; -a labuntur etredeunt 
34;ii; caelo et -is ...interitum 
denuntiare 11,3; in noctem -is 
distinguitur caelum 1 7 , > . 

astrologi. relinquenda vero -is 
prolixior de sideribusoratio 17,6. 

asylo prima plebs congregata 
est 25,2. 

at. sequitur substa^itivum vel 
profiomen : at etiam Christiani 
quanta monstra ... contingunt ! 
iO;5; at (et P) ille 29,4; at nos 
31.5; at ego, inquani 40,3. at 
cnim -3 at vero : at enim dei miles 
37,3; at enim nos 38,4. /« ante- 
occupatione « mais, dira-t-on » : 
at tamen ista ipsa superstitio 
Romanis dedit ... imperium 2;,i ; 
at fet P) quos prostraverant ... 
colere coeperunt 25,7 ; at nonnum- 
quam tamen veritatem ... oracula 
tetigerunt 26,7; at enim quem 
colimus deum, nec ostendimus nec 
videmus 32,4. v. sed. 

ater. per. torrentes ripas et 
atram voraginem iurat 35,2. 

Athenae. Aegyptiis et -is cum 
sororibus legitima conubia 31,3. 

Athenienses. cum Abderiten 
Protagoram -es viri ... cxpulerint 
suis tinibus 8,3. 



V 

,1 



atheos. Diagoras Melius, cui -on 
cognomen adposuit antiquitas 8,2. 

atomus. concinnatus -is homo 
17,1: -orum primusinventor Demo- 
critus ig,8. 

ac, atque. I. Forma : ac (25''^"), 
ante de 36,2 ; delubris 7.5 ; despe- 
ratae 8,3; Diodorus 21,4; divini 
18,7 ; dominationibus 37,7 ; fru- 
gum 17,7 ; iam q.i ; maiestate 5,4 ; 
melius 6,1 ; modestiae 31,8 ; nisi 
22,6(24, i);nocturnisq,4; nominibus 
6,2 ; paene 1,2 ; philosophis 27,1 ; 
repugnantibus 16,4; sacerdotis q,4; 
seq,2;sparsis38,2; speculator 32,q; 
tantis 13,5; terras 19. i ; vestigia 
3,3; Volumnus 25,8. atque (//''^^. 
ajite alios 5,q ; animum iq,io; 
auctoritate 8,2; divinam iq,io; 
etiam 16,6, ; fanis 6,3 ; tiores 

20.4 ; fumantibus 7,3 ; hominum 
iq, I, ; huiusmodi 24(23), 8; humi- 
lem 3,6 ; inepto 5,6 ; Pallorem 
25,8 ; planctus 23(22),! ; solliciti 

12.5 ; templis 33,2 ; ubique 10,5. 
saepe numeri causa, v. Ausserer, 
De clausulis Min., p. 52. 

II. SiG.NiFiCATio. i) coniungit 
substantiva : pectori meo ac paene 
intimis sensibus 1,1 ; de summa re- 
rum ac maiestate 5,4; multis hono- 
ribus ac nominibus sacerdotum 6,2; 
caerimoniis a. fanis 6,3 ; templis 
ac delubri^ deorum 7,5 ; simulatae 
philosophiae nomine a. auctoritate 
8.2 ; ipsiu^ antistitis ac sacerdotis 
... genitalia 9,4 ; temporum ac fru- 
gum varietate 17,7 ; caelum ac ter- 
ras et cetera mundi membra iq,i; 



patrem divum a. hominum iq,i ; 
mentem <naturae atque> ani- 
mum iq,io ; de hominibus arbores 
a. flores 20.4 ; Thallus ac Diodorus 
2i,4;magis ac ])hiIosophis 27,1; 
exitus tristes, fata et funera et 
luctus a. planctus 23 (22),! ; Ro- 
mulus, Picus, Tiberinus et Consus 
et Pilujnnus ac Volumnus 25,8 ; 
Pavorem a. Pallorem 25,8 ; inno- 
centiae ac modestiae signo 31,8 ; 
auctor omnium ac speculator om- 
nium 32, q ; aris atque temphs 
33,2 ; imperiis ac dominationibus 
37,7. 2) adiect. sive participia : re- 
labens ac vestigia retrahens aeqiior 
3,3 ; inclinem ipsum a. humilem 
3,6 ; insano a. inepto labori 5,6 ; 
alios a. alios ^,^ ; spumantibus 
equis a. fumantibus 7,3 ; inlicitae 
ac desperatae factionis 8.3 ; occultis 
ac nocturnis sacris q,4 : discurren- 
tem deum a. ubique praesentem 
10.5 ; suspensi ... ac solliciti 12,5 ; 
tot ac tantis viris 13,5 ; in contra- 
riis ac repugnantibus 16,4 ; veri 
illius ac divini imperii 18,7 ; natu- 
ralem legem a. divinam iq,io; his 
a. huiusmodi figmentis 24 (23), 8 ; 
his ... et sparsis utimur acsolutis et 
38,2. 'x) adverbia: quanto venera- 
bilius ac melius 6, i . 4) enuntiata : 
rodunt, incuIcaiU, insident. ac... 
nidificant 22,6 (24,1) ; intereos re- 
ligio miscetur.ac se promisce appel- 
lant fratres et sorores q , 2 . ^)varia: 
ac iam in ifiitio q, i ; ac de fato 
satis 36,1 ; atque etiam 16,6. 
Atticus scurra (Socrates) 38, ;. 



i 







^mr 



/ 



— :« — 



attoUo. animal omne quod nas- 
citur, iiispiratur. -itur 5,8. 

avaritia consecrata est 22,6 
{2^,2). V. ars^eiitnm. 

auctor. quis hic r deus ? 5,7 ; 
deus -r omnium 32^9 ; nonne -em 
suum parentemque testatur ver ? 
17,7 ; nullo... -re 5,8. 

auctoritas sic eorum (5 . Ro- 
mamn/m jpotestds et -s totius mun- 
di ambitus occapavit 6.2 ; cum non 
disputantis s requiratur 16,6 ; qui- 
bus et rationis et vetustatis adsistit 
-s 20,2 ; ut vitiis hominum quae- 
dam -s pararetur 24 (23 1,7 ; -em 
quasi praesentis numinis conse- 
quuntur daemones 27,1 ; si mundus 
ahcuius numinis -te regeretur 5,12 ; 
numquam . . simulatae philoso- 
phiae nomine atque -te pollebunt 
8,2 ; veritati ipsi sua te nocuerunt 
poeiae 2j^[2},),\ ; lectionum -tibus 
39 {v. argumetitiim). 

auctus. mensem vide, ut luna 
-u, senio, labore circumagat :7,5. 
audacia. superstitionis -am 6,2; 
tanta -a tumescentem 8.1 ; incredi- 
bilis -a ?>,'>. ; quicquid Romani te- 
nent ... -ae praeda est 25,5. 

audaciter. nec ... a. in alteram 
partem sententia ferenda est 13,5 ; 
quis non miles sub oculis imperato- 
ris -ius periculum provocet ? 37,2. 
audax. ipsa sidera -ci cupiditate 
transcendimus 5,0 ; quid -ius?^;,^. 
audeo. ecquid ad haec -et Octa- 
vius ^ysc. respondere)! 14,1. nec 
singulas {vias) -et eligere 16,3 ; ut 
-eat repugnare 34, g ; ausim conce- 



dere 7,1 ; -ere quosdam ... decer- 
nere 5,4 ; nemo hoc potest cre- 
dere, nisi qui possit -ere 30,1. 

audio ciim. accus : -0 vulgus 

i'^.ii ; -opoetas ... praedicantes 

iQ,i ; per quietem deos videmus, 

-imus. agnoscimus 7.6 ; quas {sc. 

trajroedias) vos libenter et legitis et 

-itis 31,3 ; ne pater -iat vagitus 23 

(22), 3 ; responsionem -ire 15,1 ; 

quicquid famae licet tingere illis 

erat libenter ire 20,3 ; haec nobis 

nnn licet nec -ire 29, i ; nobis homi- 

cidium nec videre fas nec -ire 30,6; 

si -ire nos publice aut erubescitisaut 

timetis 31.6 ; hos nec -iendos in to- 

tum 28,3. cum acc. et ifif. : -o eos 

caput asini venerari 9,3 ; inde est 

quod -ire te dicis, caput asini rem 

nobis esse divinam 28,7. 

auditorum facilitate id accidere 

aversus. quasi et a. incedat 
lanus 23 (22), 5. 

averto. cum te ab eius fulgoribus 
-as 32,6 ; ut homines anobis terrore 
intandae opinionis -ret 31^1; ut 
-eretur imminens ira 7,2. 

aufero. aufer additamenta no- 
minum 18,10. 

augeo. -etur venerationis tetior 
6,3; quorum error -etur 34,12; 
nostri numerus -etur 31^7; ista 
superstitio Romanis dedit, -xit, 
fundavit imperium 25,1 ; cum -eret 
maxime laetitiam 2,2. 

augures. 25,12. 

augurium. sprevit-ia Flaminius 
7.4; venio ad illa auspicia et -ia 



- 71 - 



Romana26, 1; nonne auguria ser- 
vavit Reguiusl 26,3 ; maiores nostri 
observandis -iis operam navaverunt 
7,1; -iis et auspiciis renitentibus 
26^4. 

auguror. Persas de equorum 
hinnitu -antes principatum 18^6. 

augustus. templa magis sunt -a 
numinibus 7^5. 

aviditas. cum iam -tem desiderii 
frequens adsiduitatis usus implesset 

avido patri subtrahitur infans, 
ne voretur 23 (22), 3. 

avis. de hominibus -es {sc. fac- 
tas esse) 20^4; inaves... hominum 
animas redire 34,7; -es sine patri- 
monio vivunt 36,5; -ium volatus 
gubernant 7'ates 27,1 ; Aegyptiorum 
saciainstituta -bus 28^8; vos video 
procreatos tilios feris et -ibus expo- 
nere 30,2. 

avoco. a deo vero ad materias 
-ant daemones 27^2 ; dum verborum 
lenocinio a rerum intentionibus 
-antur 14,4; nec -anda diutius 
intentio 15,2. 

aura . ut et aura adspirans 
leniter membra vegetaret 2,4 ; 
-am bonam fioris naribus ducere 
38,2. 

auris. ut utrisque proximus 
-es darem 4.6; imperitorum -es 
adversus nos referserunt daemones 
28,6. 

aurum. ut -um ignibus, sic nos 
discriminibus arguimur 36,9 ; di- 
vites magis -um suspicere consuesse 
quam caelum 16^5 ; opinio et mens 



im})eritorum -i fulgore praestrin- 
gitur 22,1 (23. q); in -o 22.7(24,2). 
V. argenttim. 

auspicia. contempta -a 7,4 ; 
-a et auguria Romana 26,1 ; vel -a 
vel oracula 26,7 ; auguriis et -is 
renitentibus 26,4. i. q. initia[cf. 
auspicor) : haec prima sunt -a 
religiosae civitatis 25,2. 

auspicor. iustitia Romana ab 
ipsis imperii nascentis incunabulis 
-ata est 25,1. 

aut. I. setnel ponitur i) nulla 
praecedit negatio . disiunguntur 
a) bi7ia substantiva sive pronomina : 
si quid sapientiae vobis a. verecun- 
diae est 12,7; ob merita virtutis 
a. muneris 21,1; maior castitas 
virginum aut religio sanctior sacer- 
dotum 25,10. b) bina verba : 
non vult a. non potest I2.2;dicit 
a. credit^o, I. c) bina etiuntiata: 
ut averteretur imminens ira a. iam 
tumens et saeviens ])Iacaretur 7,2 ; 
unde autem vel quis ille a. ubi 
deus unicus est'i 10,3; prout iides 
patientis adiuvat a. gratia curantis 
adspirat 27,7 ; quid ? qui sanguine 
suo libat ... aut cui testa sunt 
obscena demessa 24,4. 2) prae- 
cedit negatio {vel interrogationis est 
sensus negativus) , disiunguritur 
a) bina subst. : viros cum Mucio 

• 

vel cum Aquilio a. Regulo com- 
paro ? 37,5. b) bifia adiect. : q uis 
tamstultusa. hrutus est ? 34^9. 
c) bi7ia verba : neminem fero qui 
hanc religionem dissolvere aut 
infirmare nitatur 8,2. dj bina 



l 



J 



■.'::^.~^ j*- .■*'■-, 



^ 



c' 



enuntiata : ne hiems sola glacie 
ureret a. >oIa aestas ardore torrerct 
17,8 ; 11 ec enim indulgenuis epulis 
a. convivium mero ducimus 31,5. 

II. bis ponitur \) 7mllii praecedit 
}ieg;atir) a) disiiiti^nntur bifia subst. 
sive prou. : cum a. fortuna certa a. 
incertanaturasitb, i;a. pedum cele- 
ritate liberas a. elatione pinnarum 
17. 10 : a. omnia a. pleraque omnia 
10. 1 ; a. unam scimus a. nuUam 
31^5. b) bitia adiect. sive piirtic. : 
aut invalidus a. iniquus 12,2 ; qui 
deos a. otiosos fingit aut nullos 
iq,H ; priorum a. oblitus a. inscius 
posteriorum 33,2. ; tribuatis exa- 
nimi a. sentienti facem a. non sen- 
tienti coronam^X.^. c)bina verba: 
a.accipiat a. faciat 4,6 ; a. punien- 
dum est a. pudendum 10,2 ; a. 
nunc Christianos philosophosessea. 
philosophos fuisse iam tunc Chris- 
tianos 20, i ; a. meruisse a. potuisse 
2g,2 ; a. erubescitis a. timetis 31,6 ; 
a. cadere a. deHcere 34,1. d; bina 
enuntiata : a. incerta nobis veritas 
occultatur et premitur. a. fortuna 
dominatur 5.13; quasi a. naturae 
aeternus ordo turbetur.a. moles ista 
subruatur ii,i; signo crucis a. 
ratio naturalis innititur a. vestra 
religio formatur 2g,<S. 2 ) praecedit 
tiegatio vel interro^ationis sensus 
est negativus, disiun^untur a) bina 
subst. : nec hoc obsequi fuit a. 
ordinis a. honoris 4,6 ; nec tor- 
mentis a. modus ullus a. terminus 
35,3; nullus nisi a. reus a. profugus 
35^6. h) binai^erba : ■SL. daemoniis 



72 — 

cedere, a. nostrae religionis pudere 
38^ I ; a. omnes obire a. singulos 
nosse -12,^. c) bina enuntiata : ut 
neque ... a. scire sit datum a. rus- 
pari reHgiosum ^,^\ quando um- 
quam regni societas a. cum Hde 
coepit a. sine cruore discessit ? 
18^6 ; ne a. anilis inducatur super- 
stitio a. omnis reHgio destruatur 
13^5 ; ne cognitos a. imitari possint 
aut damnare non possint 27,8 ; nec 
de fato quisquam a. solacium cap- 
tet a. excuset eventum 36^1 ; ne- 
minem esse qui a. velit a. possit 
37.^- 

III. ter ponitur i) non praecedit 
nes^atio: conditorem suum a. ducem 
inclytum a. reginam pudicam sexu 
suo fortiorem a. alicuius muneris 
vel artis repertorem 20^6. 

IV. quater ponitur : nec tamen 
temere ... maiores nostri a. obser- 
vandis auguriis a. extis consulendis 
a. instituendis sacris a. delubris 
dedicandis operam navaverunt 7,1. 

W varietatis causa aut et vel 
promiscue ponimtur : 10,3 ; 37,4. 
V. vel. 

autem. I. Collocatur semper 
secundo loco. In interrog. freque?iter 
usurpatur. II. Si^nificatio \) oppo- 
nit : quoniam moritur omne quod 
nascitur : divinum a. id. est. quod 
...21, 10 ; quid a. isti dii pro Roma- 
nis possunt ? 25,7. 

2) adiungit : unde a. vel quis ille 
aut ubi deus unicus? 10,3 ; rerum 
initium aquain dixit. deum a. 
eam mentem ... 19,4; ubi a. magis 



— -.3 



conducuntur stupra ? 25,11 ; quam 
a. inicum sit ... 28,1 ; putatis a. 
nos occultare ? 32, i ; eos a. meriio 
torqueri 35,4 ; quis a. ille dubitat ? 
3'^,. 2. 

3) describit : is aut^m (isdem P) 
Milesius Thales ig,^. 



autumnitas. in temperiem 
semet -as dirinebat 2,3. 

autumnus. -i maturitas grata 
I7w ; -i et veris inserere medium 
temperamentum 17.8. 

auxilium totum eius -um 
cum extincto homine iinitur li:^,},. 



Babylonio Diogeni ig,i2. v. 
Dio^enes . 

bacchor. sic insaniunt, sic-antur^ 

sic rotantur 27,3. 

balneae. in istis ad tutelam 
-arum iactis petrarum obicibus^,^. 

barbatus. modo -us locatur 
Tuppiter 23 (22), 6 ; Aesculapius 
bene -us ib., ;. 

beatus. cum et beatus non egeat 
et miser non gaudeat fioribus homo 
mortuus 38,3 ;-am sibi et perpetem 
vitam mortuis poliicentur 11^;; -i 
satis satisque prudentes iure videa- 
mur 5,5; -i resurgimus 38,4; ita 
-ior in hoc itinere vivendi qui 
paupertate se sublevat 36,6. 

bellum. cum soceris suis -um 
miscuit Romulus 25^3 ; cum -i 
ardore saevitur 5,10 ; -o Troico 24 
(23); 3 ; generi et soceri -a toto 
orbe dififusa sunt 18,6; in ipsis -is 
deosadiutores habere 25,7. 

belua. in -as hominum animas 
redire 34,7 ; Aegyptiorum sacra 
instituta ... beluis ceteris 28,8 ; 
cnm a feris, -is hoc differamus, 
quod ... 17.2. 

Belum Chaldaeos colere 6, i . 






B 



bene barbatus Aesculapius 23 
(22),;. melius: quanto venerabilius 
ac m. cst ... excipere ? 6.1 ; sic m. 
errare 7,1; nonne profanus m. esset 
quam sic religiosus ? 22^9(24,4); 
nonne m. in nostra dedicandus est 
mente ? 32,2. 

biduum. postridie de/iberationi 
-um prorogavit Simonides 13,4. 

blandimenta. noxia -a damna- 
mus 37,11. 

blandior. scquiturdativus: prin- 
cipibus et regibus ut deis turpiter 
adulatio falsa -itur2q, 5. sequuntur 
dativtis et abl. cum de : nec nobis 
de nostra frequentia -iamur 33,1. 
sequutitur dat. et acc. : ita iUis 
pavorem fallax spes solacia rediviva 
-itur (z. e. blandiendo praebet) %,^. 

blanditia -is et osculo compH- 
mente vagitum 30,3. 

blandus. -a et adposita curatio 
2,3 ; quicquid aJiud in tioribus -i 
coloris et odoris est 38.2. 

bonus, melior.optimus. adiect. 
-us animus et pura mens 32,2 ; 
civem -ae memoriae 20,6; -i et 
fidelissimi contubernalis i^ i ; non -i 
viri est 3^1 ; auram -am floris 38,2 ; 







fc^^_ 






— 73 — 



malumus nos -os esse 3(3,7 ; ab his, 
quos -os putaverunt 14,6 ; beatam 
sibi^ ut-is, vitam mortuis pollicentur 
11,5. illis -is rebus multo esse 
meliorem ^/tv//« 18,4; pars vestrum, 
et maior, melior, ut dicitis 12,2 ; 
meliorem consuetudinem humandi 
34^10; multo vobis meliores de- 
prehendimur }^,^. ut improbos 
metuunt; quos optimos sentire 
potuerunt 14,6; optimo {viroj 29,5. 

snhst. masc. -orum malorumque 
fata mixta 5,10; mehores potius 
occumbere ib. ; aequatur nequitia 
mehoribus 5,11. 

subst. uent. : fruamur -o nostro 
38^6 ; si omnes unum -um sapimus 



31.6. 

bovis. Apin bovem 2S,S; boum 
capita coHtis 28,7. 

brevis. -e vitae iter 37,9. 

Briareus. -0 Uberatum lovem 
24^23), 4. 

bruma. ne ante -am in Africam 
transmitleret 26,4. 

Britannia sole deficitur 18,3. 

brutus. quis tam stultus aut -us 
est ? 34,9. 

bubulus. -is ocnlis luno 23 
(22), 5. 

Busiris. Aegyptio -idi ritus fuit 
hospites immolare 30,4. • 

bustum. templa ut -a despiciunt 
8,4. 



C 



cadaver. cum -ibus omnis sepul- 
tura, si sentiunt, poena sit 11.4. 

cado. passim -unt fulmina 5,'j ; 
inprovisum ignem -ere 34, i . 

Caecilius. -us 2,4; 4,1 ; 5,1 ; 
14,1 ; 15,1 ; 16,4 ; ^l A \ 40;3. 
Caecih [vocat.) 4,2 ; <Q.> Caeci- 
Hum 1,5. 

caecitas. in hac inperitiae vul- 
garis -te deserere 3,1. 

caecus. Tiresias -us 25,5. /. q. 
occnltns. -is o c c u 1 1 i s qu e vuhieri bus 
9,5 . translatc : et nos . . . quondam 
adhuc -i et hebetes 28,1. 

caedes.de -e infantis etsanguine 
30.1 ; de -ibus sacerdotum 25,5. 

caedo. \) proprie \ deus Hgneus 
suspeiuiitur, -itur. dolatur. runci- 
natur 22,3 ',23^ ii) ; et lapideus 



<deus> -itur, scalpitur et leviga- 
tur 22,4 (23,12;. -unt pectora 23 
(22), I ; peHem -unt iSalii) 22,8 
(24,3] ; grandine -itur vindemia 
5,13. 2) occidere, iminoiare : victi- 
mas caedunt 2^,4 ; victimas -ere 
30,4 ; victimam -it 32,5. ut quis- 
quam iHum rudem sanguinem 
noveHi et vixdum hominis -at, 
fundat, exhauriat 30,1. 

caelestis. terreni ponderis et 
-is levitatis 20, 12 ; -e regnum 18,5; 
-em clarita em 17,2 ; -i compage 
II , I ; a -i vigore terrenis labibus 
degravati spiritus 26,8 ; de rebus 
-ibus disputare 16,5 ; quae [sc. Pla- 
to7iis oratio de deo) tota esset -is 
T'M4. fieutr. snbstant.: omnia -ia 
terrenaque 32,7 ; -ium terreno- 






rumque fabricator 19,14 ; quotiens 
de -ibus rogabatur 13,1 ; de -ibus 
disputavit I9;4. 

caelum. nom. : ut iam eos {sc. 
dcos) nec -um contineret 21,12. 
gen. : -i tractus 5,10 ; -i plagas 
12,7. dat. : -o interitum denun- 
tiare 11,3 ; -o adfixus sol 32,8 
acc. : -um i{)sum audac' cupiditate 
transcendimus 5,6 ; -um Hcet sua 
materia suspenderit 5,7 ; magis 
aurum suspicere quam -um 16,5 ; 
suspectus in -um 17,2 ; cum ocu- 
los in -um sustuleris iq,4 ; -uni 
ipsum vide 17,5; ad -um manus 
tendunt 18,11 ; -um ac terras spi- 
ritus intus aHt(Verg., Aen., 6,j2b] 
19,2 ; -umque profundum (Verg., 
Geor^., 4, 222) iq.2 ; lovem -um 
esse 19, 10 ; cum -um et fulmina et 
fulgura longe ante fuerint 24(23), 6 ; 
-um quoque, ita ut coepisse, desi- 
nere 34.1; viros fertis ad -um 37,3. 
ahl. : quae supra nos -o suspensa 
sublata sunt 5,5 ; cum caelo terra- 
que aspicias ordinem 32,4 ; lovis 
stuprum -o consecratum 24 (23), 7 ; 
imperia terrena quibus exempla 
utique de -o 18.5 ; tu in -o summam 
potestatem dividi credas 18,7 ; -o 
missos 21,7 ; a -o deorsum gravant 
spiritus 27,2 ; in -o constitutus dens 
32,7 ; cum omnibus quae -o conti- 
nentur 34,2. 

Caelum. Terrae vel CaeH fiHus 
Saturnus 21,7. 

caerimonia. -is interesse 22,8 
(24,3);antiquitas -is atque fanis tan- 
tum sanctitatis tribuere consuevit 



6,3. Tudaei denm victimis caerimo- 
niisque coluerunt 10.4. /. q. sacra: 
qui hominem summo supplicio pro 
facinore punitum et crucis Hgna 
feraHa eorum -as fabulatur ^,4. 

Caesar Gaius Caesar anguria 
sprcvit 26,4. 

caesius. Minerva -is oculis 23 
(22), 5. 

calamitas saepius disciplina vir- 
tutis est 36.8 ; ad solaciuin -is suae 
26,8 ; solacium -ibus dant vates 7,6. 

calamitosos viros 37.3. 

calesco. uhi convivium uit 9,6. 

caligo. Iranslate : unde omnis 
-oista manavit 26,7 ; cum discussa 
-ine de tenebrarum profundo in 
lucem sapientiae et veritatis emer- 
gerein 1,4. 

calvus. cntn -is sacerdotibus 
Isidis 23 (22), I. 

Camillus. numquam merereiur 
-us exiHum 5,12. 

campus. porrecta -orum 17,10. 

candelabrum. canis, qui -0 
nexus est 9^6. 

candore eboris hebetatur mens 
etopinio 22,1 (23,9). 

canesco. nisi forte Minerva -uit 
antequam peperit 21, 1 1. 

canis ad impetum et saltum 
provocatur 9,6 ; leonum et um 
vultu mixtos deos dedicatis 28,7. 

Cannae. apud -as ... prostratus 
est Panlus 26,3. 

cantabrum. signa ipsa et -a et 
vexiHa castrorum 29,7. 

canus. -is spumosisque fluctihus 
3,3 ; ecce iam seges -a 5,13. 



5 



If:. 

'f. 



- 76 - 



capax. rationis et sensus -ces et 
- habiles ih,^. 

capella. mitrix /o7'is -a est 23 

caper. de -ro et homine mixtos 
deos 28,7. 

capillus. auram bonam floris non 
occipitio -isve solemus ducere ^^^.^. 

capio. \) proprie: citra solum Ca- 

pitoliimi capti Romaui t),2 ; captis 

in hostilibus moenibus 6,2 ; quac 

manu ceperis 25^6 ; captus est 

Reguhis 26,3 ; cum deo suo captos 

cssc hidaeos 33,5. 2) tratislatc : 

cum omnes voluptate -eremur 4,1. 

antiquitas fabellis suis delectata vel 

capta ( i. e. decepta 1 20. 2 . 3 ) recipcre: 

tam magni imperii duos fortuna 

non cepit iS.b; ut iam eos [sc. deos) 

nec aer -eret 21, 12 ; cum totus hic 

mundus -ere non possit dciim 32.1; 

putas possefieri, ut tam molle, tam 

parvulum corpus fala vulnerum ca- 

piat ? 30,1. \) i . q sibi compararc: 

nec saltem de praesentibus -itis 

experimentum 12,12. 5) part. 

subst. : captos cogere 2 5, 4. cf. 

carpo (lQ,6). 

Capitolinus luppitcr dicitur 23 
(22), 6. 

Capitolium. citra solum -um 
capti Romaui b,2. 

captivus. ut sit Romanis homi- 
nibus cum sua sibi natione -us dcfis 
ludaeorum 10,4 ; captivas eas i^sc. 
re/is^iones) adorare 25^6. 

capto. nec de fato quisquam aut 
solacium -et aut cxcuset eventum 
36,1. 



caput. proprie : non floribus -t 
nectitis 12,6 ; -t non coronamus 
38^2 ; de ipso -ite dci sua fila sus- 
pendunt araneae 2i,h (24,1); -t 
asini9^3; 28^7 ; boum -ita et -ita 
vervecum 28^7. translate : -ite 
{)unitur 28, S. 

carcer. de vestro numero -r 
exaestuat 35,6. 

carmen. omnia ista figmenta a 
poetis fallacibus in dulcedinem -is 
lusa 11,8 ; -a poetarum 7,5 ; in 
Hesiodi, Homeri, Orpheique -ibus 
19,11 ; -ibus praecipue poetarum 
24 (2 3), 2; -ibus poetarum 35; i. 

carnalis. quem [sc. deum) si 

patrem dixero, -em opineris 18,10 ; 

deum oculis -ibus vis videre ? 32,6. 

Carneades deliberet 38,5 ; -is 

... tuta deliberatio i^,^. 

carnifex. horrorem -cis inridens 
inculcat Christianus 37,1. 

carpo. cum -amus et rosam 
veris 35,3 ; illic sapiens ignis mem- 
bra -it et nutrit 35,3 ; animus, 
ex quo etiam animalium omnium 
vita -atur (capitatur P\ capiatur 
Tulgo) 19,6. 

casa. ob pastorum et -ae regnum 
18,6. 

Cassius in liistoria scit hoc 21,4. 
cassus. quam vos inritae poUi- 
citationis -a vota decipiant I2;i. 

caste. quamdiu eum [sc. deum) 
innoxie reUgioseque coluerunt ///- 
daei 33,3. 

castitas. nisi forte apud istos 
maior -s virginum 25,10 ; -s tutior 
ib. ; matronae -tem 7^3. 



t ^- -A^ Ji ^ 






11 — 



Castores alternis moriuntur ut 
vivant 23 (22), 7 ; ut cum equis -es 
viderentur 27,4. cf. 7,3 : eques- 
trium fratrum in lacu statuae 
consecratae, 

castrorum Texilla 29,7. 
castus. -is virginibus 6,2 ; -o 
sermone, corpore-iore 31,5. masc. 
suhst. : ea de castis fingitis et 
pudicis 29,1. 

casus. industriam -us imitatus 
26,7 ; variis et lubricis -ibus fortuna 
dominatur 5,13. 

cavea. pullos -a reclusos 25.12. 
caveo. tantumque ab humano 
sanguine -emus 30,6. 

causa. qui videndi omnibus -a 
est {sc. so/) 32,5 ; nihil in homine 
membrorum est, quod non et 
necessitatis -a sit et decoris 18,1 ; 
-as tantae morae 13,4. 

caute. quo genere philosophari 
et c. indocti possunt et docti glo- 
riose 13.3. 

cautela. dant -am pericuUs 7ui/es 
7.0. 

cautum illud et ambiguum ora- 
cuhim 26,6. 

cedo. molH vestigio -ens harena 
2.4 ; soli deo -it Christiafius 37,1 ; 
daemoniis -ere 38,1. <de> deo 
-o 40,2. 

celeritas. ipsa conficiendi -te 
11. 4 ; pedum -te Hberas 17,10. 
cellula. in aedituorum -is 25,11. 
censeo. qui moribus et pudore 
-emur 37, 11. 

Centauros equos suis hominibus 
inplexos 20,3. 



ceparum acrimonias metuunt 

Aegyptii 28,9. 

Ceres ... Liberam ... vestigat 23 
(22),2; -ris Eleusiniae [nata/es etc.) 
21,1 ; Eleusinios -rem co/ere b,i ; 
Venerem sine Libero et -re frigere 
{Terent., Eun., 733 ; Cic, de n. d., 
2,60) 21,2. 

certamen. sacra -ina ubhorretis 
12,5. 

certatim. pueros c. gestientes 
ludere 3,5 ; huius \sc. infantis. c. 
membra dispertiunt q,5. 

certe. nescio an falsa, c. occultis 
ac nocturnis sacris adposita suspicio ! 
9,4 ; at ille qui ceteris deus, sibi c. 
homo est 29,4. 

certus. cum... aut fortuna -a 
aut incerta natura sit 6,1. um 
ahquid de summa rerum ac maies- 
tate decernere 5,4. 

cesso. an ideo -avit ista genera- 
tio ? 21,11. 

ceterum. in transitionc .' c. si 
21,12; c. de 34,1 ; c. quis 34,0; 
c. quod 36,3. /. q. sed : 34,1 ; 9. 

ceterus. omnes -i sensus 17,11; 
-a mundi membra 19^2 ; ceteros 
vulgi deos 19.10; divi -i reges 2i,q; 
a diis -is 24 (23), 4 ; regibus -is 
25,4; beluis -is 28,8. masc. subst.: 
po//icc7itur -is poenam sempiternam 
11,5 ; tradidisse -is discipHnam 
16,5 ; in -os 2i,q ; adversus -os 
{sc. deos) 25,9 ; qui -is deus est 29,4. 

neutr. S7ibst. : vide -a 18,7 ; hoc 
genus -a 19,12. Notandum : nec 
dubitandum ei de cetero (/. e. in 
posterum)Q^t 16,4. 



v:? 



!» 



-78- 



'1 



Chaldaeos Relum colere 6^1. 
Chimaeram inultifonnem 20.3. 
Christianus. ut -us reus nec 
erubesceret nec timeret 2^,2 ; -us 
ibi [^sc. incarcere)w\i\\wi>\\\iA...'\i,t)\ 
cum -us cum dolore congreditur 
37,1 ; -us miser videri potest, non 
potest inveniri 37.3. -i confiteiitis 
oratio 18,11. si qui infirmior -uin 
se negasset 28,4. -i quanta mons- 
tra confingunt 1 10,; ; quasi -i 
monstracolerent i^^^,! ; si vobiscum 
-i comparemur 35,5. aut nunc-os 
philosophos, aut philosophos fuisse 
iam tunc -os 20,1 ; -os de proximo 
fugitant daemones 2"] n \ non ut 
diffiterentur se -os 28,;. 

Chrysippus et Cleanthes sunt 
multiformes iq^io ; eadem fere 
Chrysippus (de deo) l q, 1 1 . 

Cibus. quorum isc. pnllornm) -o 
vel fastidio respublica suinma rege- 
retur 25,12 ; praecerptos -os 12,5 ; 
inhumanis -is 8.4 ; ut nec edulium 
pecorum in -is sanguinem noveri- 
mus 30,6. 

cingo. moles ista, qua contine- 
tur et -itur mnndns \\,\. 

cingulus. ut -um inatronae na- 
vicula sequeretur 27,4. 

c nis. vel in -rem comprimitur 
corpus 34.10 ; post mortem et -res 
er favillas 11,2. 

circa. adv. : quae sunt infra cir- 
caque 17,4. 

Cirtensis nostri oratio q,6. v. 
Fronto. 

circumago. mensem vide, ut 
luna auctu. senio; labore -at 17,5. 



circumdo. Ceres serpentc -ta 21 

(22). 2. 

circumfero. scuta vetera -unt 
iSaln) 22 (24), 3. 

circumfluo. -entis maris tepore 
recreatur Britan?iia 18,3. 

circumspicio. hominem nosse 
se et -ere debere quid sit 1 7^ 1 . 

circumvenio. creduli -untur 
ab his quos 14,6. 

citra solum Capitohum capti 
Romani 6,2. 

civilis. quae tota {sc. Platonis 
de deo oratio) esset caelestis, nisi 
persuasionis -is nonnunquam ad- 
mixtione sordesceret IQ,I4 ; gerere 
rem -em 17,2. fietitr. subs t. : qui- 
bus non datum est intellegere ia 
{op>p. divina) 12,7. 

civis. -em bonae memoriae20,6. 
civitas. a' Romana -s 7,5 ; reli- 
giosae -is 25,2 ; hanc communem 
onunum mundi -em 17.2 ; Plato 
Homernm de -e, quam in sermone 
instituebat; eiecit 24 23), 2. b) 
oppidum : medium spatium -is 
emensi 3,2; Ostiam, amoenissimam 
-em 2,3 ; -es proximas evertere 

25.4- 

claritas. nominis -em 10,5; cae- 
lestem -em 17,2 ; perspicies eius 
{sc. dei) -em 18,10. 

claritudo. nusquam eius {sc. 
so/is) -o violatur 32,8. 

clarus. visu -ior est dens 18,8; 
sapientium -iores 34,6. 

Claudi et luni ferale naufragium 
est 7,4. 

claudus deus J^u/canus 23(22) ,5 . 



- 79 ~ 



C 1 o d i u s exercitu m pe rdidit 26,2. 

Cloacinam Tatius et invenit et 
coluit 25,8. 

Cleanthes (et alii) sunt et ipsi 
multiformes iQ^io ; -es enim... 
rationem deum disserit ib. 

coaequo. equitis sui vel mole 
vel honore hiatum profundae vora- 
ginis -avit Curlius 7^3. 

coalesco. sint fortuitis concur- 
sionibus totius mundi membra 
coaHta 5,7. 

coeo. ad epulas solemni die -unt 
cum omnibus liberis Q,b. natura 
in se coeunte 5,7. eos... in hanc 
unam coire et conspirare senten- 
tiam IQ,3. 

coepi. a) regni societas... cum 
fide -it 18,6 ; caelum..._, ita ut coe- 
pisse; desinere 34,1, b) deos co- 
lere -erunt 25,7; minus creduli esse 
-erunt 26,6. 

coetus. CJiristianorum : quos 
longe in -ibus per vos lacessebant 

27;7. 

cogitatio. cum per universam . . . 
aetatem mea -0 volveretur 1^5 ; /;; 
occultas -es inquirere 10,5; interest 
-ibus nostris deus 32,Q. 

cogito. a) apud nos et -are 
peccareest 35,6; -anti mihi... in- 
haesit i^i. b) -anti imperia terre- 
na 18^5. c) dum... non cogitat 
prius se debere deum nosse 22,6 
(24,2). 

cognomen. cui Atheon -n ad- 
posuit antiquitas 8,2. 

cognosco. nisi -veris hanc mun- 
di civitatem 17,2 ; ne -itos aut 



imitari possint aut... 27,8 ; quae... 
et daemonum indiciis et de oraculis 
prophetarum -ita tiadiderunt 35,1. 

COgo. a) captos -ere [sc. in 
unum locum 25,4 ; ?icbniis densatis 
coactisque 5,9. b) quaestionem... 
quae mendacium -eret 28,3 ; ut ad 
cultum sui -ant daemones 27,2. c) 
id in se mali facinoris admittunt 
quod nec aetas potest pati mollior. 
nec -i servitus durior 28, 1 1 . 

cohaereo.cum ita -ntia, conexa, 
concatenata sint 17,2; frustis qui- 
busdam temere -ibus conglobatum 
mundum 17,3. 

coheres. ut spei -des 31,8. 

cohibeo. -eatur superstitio 38.6. 

COitio daemonum 31,1 ; impiae 
-is 9,1. 

collectus. scelere -i Romani 
25^2 ; de ultima faece -is imperitio- 
ribus 8^4; summo labore -a auguria 
26,1. 

collis. -ium flexa 17,10. 

colla com\)\Qct\mur Jloribus 38.2. 

colo. a^ proprie : quicquid Ko- 
mani tenent. -unt, possident 25,5. 

b) convivia non tantum pudica 
-imus, sed et sobria 31,5 ; qui inno- 
centiam -it 32,3 ; religiones traditas 
-ere 6,1. c) de deo : deos -ere 
municipes6,i ; -untdeos6,2; ///- 
daei et ipsi deum, sed palam, sed 
templis, aris, victimis caerimoniis- 
que -uerunt 10,4 ; dum reges suos 
-unt religiose 20,5 ; eam iCybelam) 
sui corporis supplicio -unt 23 (22),4; 
deum -ere 22 (24)^2 ; deos -ere coe- 
perunt 25,7; Cloacinam Tatius... 



>:) 



— 8o — 



-it25,8 ; cetero?, dros , qui in genti- 
bur -cbaiitur 2 5,g ; quicquid dae- 
moiium -itis 27 ,h ; hominem sibi 
quem -ant eligunt Ae^yptii 2Q.4 ; 
ab ipsis Latiaris luppiter hornicidio 
-itur 30,4 ; deos -itis incestos 31,3 ; 
quem -imus deum 32,4 ; quod 
unum et ipsi deum aris atque tem- 
plis maxima superstitione -uerunt 
33,2 ; quamdiu eum caste. innoxie 
religioseque -uerunt ib., 3. d) de 
rebus sacris : sacerdotis -ere geni- 
talia Q.4 ; horum imagines conse- 
cratas vulgus orare et publice -ere 
22.1 (23, Q) ; quasi Christiani mons- 
tra -erent 2S.2 ; boum capita et ca- 
pita vervecum -itis 2S.7; cruces nec 
-imus nec optamus 2Q.6 ; ut id -ant, 
quod merentur Q.4 ; quicquid ilkid 
-unt 10,2 ; iliud quod -unt 10.2 ; 
kjgere quod -as vel -ere quod 
kigeas 23 {22), 2\ ut koc -at 28,7 ; 
ut hoc -i credat ib. ; nos occul- 
tare quod -imus 32.1 ; e, non 
taiitum aequatur nequitia mekori- 
bus. sed et -itur 5. 1 1 . 

color. quicquid akud in Horibus 
blandi -is est -^^,2. 

comes. non respuit (se) comitem 
Octavius 1 .4. 

comicus. ut -us serino est 21.2. 

COmitatUS. quamvis sis muUo 
-u stipatus 37. Q. 

commeatus. korarum saUem 
permisso -u i i .H. 

COmmeo. animus per univer- 
sam reruni iiaturam -ans et intentus 
iQ.b ; aniinas in alia nova corpora 
saepius -are 34^ 6. 



commercium. antequam -is or- 
bis [)ateret 20.5. 

comm niscor. nostrates paupe- 
res -entos esse sapientiain 16.;. 

communis rtnitimosagro peHere 
cu m Romulo regibus ceteris et pos- 
teris ducibus discipkiia -is est 25,4; 
defensio -is furoris 24,5 ; kanc -em 
omnium mundi civitatem 17,2; 
id in -e conpendium protuk 15,1, 

tieutr. subst. : onntto communia 
12.4. 

comparo. si vobiscum Ckristiani 
-enuir 35,5 ; viros cum Mucio -o ? 

3 7 • 5 • 

compedio. -itis pedibus Satur- 

nus 2\ {22),-^. 

comperio. cum, quae de nobis 
nesciebamus, rehitione akerna -isse- 
mus 2,3 ; non quod omnia -isset 
13,2. 

compono. omnes ceteri sensus 
veh.it -i n arce-siti 17,11. hiceorum 
[sc. deorum\ paria -suit 23,3 ; cum 
adversuin ininas et supphcia et tor- 
menta -itur Christianus 37,1. 

comprimo. corpus in cinerem 
-itur 34,10; osculo -ente vagitum 
30,3. 

computo. inter morbos Romano- 
rum et deos -ndae 25,8. 

concateno.cum ita cohaerentia, 
conexa -ata sint 17,2. 

concedo. ausim et ipse -ere 7,1. 

concinno. -atus atomis homo 
17.1- 

concinnitas. mens imperitorum 
artis -te decipitur 22.1 (23^9); -te 
sermonis I4;2. 



— 81 



concino. ut et in ludicris et 
seriis pari mecum vokmtate conci- 
neret eadem velle vel noke 1.3. 

concremo . Hercules Oetaeis 
ignibus -atur 23 (22),7. 

concretio. komo elementorum 
ut voluntaria -o est 5.8. 

concresco. elementia -etus homo 
17^1 ; substantiam terreni ponderis 
et caelestis levitatis admixtione -am 
26,12. 

concumbo. fiagiantius^ quam in 
adukeras soleat, cum lunone uxore 
-ere lovem 24 (23), 4. 

concupisco. quae omnia, si non 
-imus, possidemus 36^5. 

concursio sint fortuitis -ibus 
totius mundi meinbra coakta ;,7. 

condicio. nondum -em tuam 
sentis? 12,3; quod etiam perspicuae 
veritatis -o mutetur 14,3; -em 
renascendi (/. q. resurrectio?iem sa- 
pientium clariores tradiderunt 34 6. 
conditor. unaquaeque natio -em 
suum venerabatur 20^6. 

conduco. -untur stupra 2^,1 1. 
conecto. cum ita cokaerentia, 
-xa, concatenata sint 17,2. 

confero. temptat in uos -rre 
quae sua sunt 28,10. 

confessio. non -o timoris e.st 
38,1. 

conficio. instrumenta -ere 21,;. 
deigfie : ipsa -ndi celeritate 11,4. 
confidentia. quid ipsa sceleris -a 
tutius est ? 25,3. 

confingo. quae portenta -unt 
Christiani? 10,5; dePyrrko Ennius 
ApoHinis Pytki responsa-xit 26,6. 



confirmo. una veritate -ata 
probataque 16,4. 

confiteor. de daemonibus : kaec 
omnia sciunt ... ipsos daemonas de 
semetipsis -eri 27,5; veritatem in 
perditionem sui non -ntes 27.2 • 
de se verum -ntibus 27,7. ut tor- 
queremus -ntes Christianos 28,3; 
an Ckristiani ntis oratio 18,11 ; 
nikil se scire -ssus Socrates 38,:;. 

part. passive: ita ssae inperitiae 
summa prudentia e.st 13,2 ; mira 
subtihtas, quae ... fidem -ssae pro- 
bationis imitetur 14,7; tam aper- 
tum,tam -ssum tainque perspicuum 
17.4. 

conflagratio. de elementorum 
-ne Epicureorum sententia 17,3. 

conflo.deus aereus vel argenteus 
de immu ndo vasculo -atur 24(23), 1 2 . 

confluo. -xerant perditi 25,2. 

confundo. bonoruni inalorum- 
que merita -sa 5,10. 

conglobatus. mundum frustis 
... -um 17,3. 

congredior. cum Ckristianus 

cum dolore -itur 37,1. 

congrego. numquam h'bere -ari 
10,2 ; asylo prima plebs -ata est 
25^2 ; eadem -ati quiete qua singuk 
31,6 ; -atis igniuin seminibus 5,0. 

congregatio. nocturnis -nibus 
8,4. 

congruo. ut de toto -entes 40.2; 
-entia perditis sceleratisque tribuit 
akaria q,4. 

conitor. naturam daemonum 
exprimere -itur Plato 26,12 ; quod 
adserere -sus est 17^1. 



— 82 — 



— 83 — 



n 
» 

I' 

I 



coniunctio. ut nonnullis rubori 
sit etiam pudica -o 31^5. 

coniungo. deos cum matre, cum 
filia, cum sorore -ctos^i,^. 

coniuratio. plebem profanae -is 
instituunt 8,4. 

coniuro.* ipsum credo docuisse 
sanguinis foedere -are Catilinam 

30; 5 . 

coniux. relicta domo, -ge, 
liberis 2,1. 

conlido. -entibus nimbis 5,9. 

conpages. caelesti -e divisa 

II;I. 

conpendium. id quod crimina- 
ris in commune -um protuli 15,1. 

conperendino. Simonides etiam 
in perpetuum -et 38,5. 

complector. sertis mollibus colla 
-imur 38.2. 

conprehendo. testam plano 
situ digitis -sam i,,b. ita prius eos 
deseruisse -es 33,4 ; nec conpre- 
hendi potest detis 18,8; -i omnino 
non posse deum IQ,I3. 

conprobo. cum alterum viveyidi 
^enu3 -aris 5,1. 

conquiro. magna religione con- 
quiritur /"^v«/W quae 22,8 (24,3) 

conrumpo. etsi omne quod 
nascitur ut inviolabile dei munus 
nullo opere -itur 38,1. 

conscientia. a) hac -a sceleris 
... pignerantur Q,;; -a meritorum 
34.12. b) etiam cum -am non 
habetis3i,4; etsinon omnes opere, 
-a tamen pariter incesti q,7 / nec 
enim -am suam decipit, si fallit 
alienam 2^,4; vos conscios timetis^ 



nos etiam -am solam, sine qua esse 
non possumus 35;6. 

conscius. sohis in amoribus -us 
1,4 ; vos -os timetis 35,6 ; extincto 
-o himine q,7. 

consecro a) de deo : in nostro 
-andus est pectore 32,2. b) de deis: 
divi ceteri reges, qui -antur non ad 
fidem numinis, sed ad honorem 
emeritae potestatis 21^9 ; qui 
hgneos deos -atis 2Q,6 ; ecce orna- 
tur^ -atur, oratur fl^^//5 ligyieus 22,5 
(23,13). c) de animalibus \ caput 
asini -atum q^3 ; totos asiuos in 
stabuhs cum vestra vel Epona 
-atis 28,7. d)de rebus : equestrium 
fratrum in lacu statuae -atae 7,3 ; 
horum imagines -atas* 22,1 (23,^) ; 
sub statuis et imaginibus -atis 
27,1 ; in Ganymeden lovis stuprum 
caelo -atum 24(23)^7 ; in auro et 
argento avaritia -ata est2 2,7(24,2) ; 
nam adorare quae manu ceperis^ 
sacrilegium est -are, non uumina 
25,6. 

consenesco. in isdem opinioni- 
bus miseri -unt 24 (23), 8. 

consensio. a) cum omnium gen- 
tium de dis inmortahbus maneat 
tamen tirma-o 8,1 ; et haec vestra 
-o est 11,5 ; horum quoque simihs 
de divinitate -o est IQ,5. b) /. q. 
factio, secta : eruenda prorsus haec 
et execranda -o q, i . 

consensus. omniuni de isto 
habeo -um 18,11 ; n()s non debet 
antiquitas ... ad errorem mutui 
rapere -us 20,2. 

consentio. de una potestate-unt 



18,11 ; de sectae iam nostrae since- 
ritate -io 40,2. 

consequor. auctoritatem -untur 
27,1 ; indicii gratiam -urum 28,2 ; 
gloriamur nos -tos quod ihi ... 
quaesiverunt nec invenire potue- 
runt 38,6. 

conserere sapientiam (/. e. 
sapie?itium argumenta] 4,4. 

considero. -a denique sacra ipsa 
23 (22), I. 

consido. de iudice: si mihi quasi 
novus ahqui et quasi ignarus partis 
utriusque -as 5,2. 

consigno. sic statuarum ina- 
niuni -ata est forma 22,7 (24,2). 

consimilis. errore -i 14,6. 

consisto. qui ordo [tcmporum) 
facile turbaretur, nisi maxima ra- 
tione -eret 17,7 ; nec de ultima 
... plebe consistimus 31,6. 

consonare. philosophi principa- 
hs nobiscum penitus opinionem 
-are IQ,4 ; etiam in hoc sapientes 
vestros in aliquem modum nobis- 
cum -are 34,8. 

consors. ut -tes fidei 31,8, 

conspiro. in hanc unam coire 
et -are sententiam IQ.3. 

constans opinio est Stoicis 
34; 2. 

constituo. naturae divinis legi- 
bus tus aeternus ordo it,i. /'. q. 
wv, xa'j£a":o); : oculi in summo -ti 
17; II ; deus in caelo -tus 32,7. 

constringo. remissis quae -xe- 
rant daemones 27.2. 

construo. ecce plumbatur, -itur, 
^rigxturdeus 22,5 (23,13). 



consubsido. etiam nunc tamen 
ahqua -unt 40,2. 

consuesco. antiquitas tribuere 
-evit 6,3 ; divites aurum suspicere 
-esse 16,5. 

consuetudo. meliorem -em hu- 
mandi 34, 10. 

consulit. sequitur dat. : nec 
universitati solummodo deus, sed 
et partibus -it 18,3. seq. acc. : 
illum de omnibus -unt 29,4 ; extis 
-endis ... operam navaverunt 7,1. 

consulte potius quam profane 
de divinitate disputantem Protago- 
ram 8,3. 

consulto. multa praetereo c. 
10,1. 

consummo. qui universa, quae- 
cumque sunt. virtute -at [sc. deus) 
18,7. 

consumo. ubi eundi spatium 
satis iustum cum sermone -psimus 
2,,S ] an maria -ant corpus 11,4; 
-mto umore 34,2; fama ... ostensa 
veritate -itur28,6. 

Consus deus Romajiorum 25,8. 

contego. an humus -at corpus 

1 1 .4 ; infans farre -ctus 9,5. 
contemno. sacrificiorum reli- 

quias et pocula delibata -imus 38, i ; 
philosophorum supercilia -imus 

38.5 ; -ere malumus opes quam 
-^ non> continere 36,7; deorum 
praesentiam -pta auspicia contestata 
sunt 7,4. 

contemplatio. futuri -ne iam 
vivimus 38,4. /". q. iniago : eius o 
quantum subtracta est oculis, tan- 
tum pectori meo ... inhaesit 1,2. 



:^-l'i-- 



- 84 - 






)^ 



I 

f. 

I -f 

ff,: 



contendo. Romam -erat 2,1 ; 
vicit qui, quod-it, obtinuit 37,1. 

contentio de -ne (/ e. de Imlo 
pnerorum \ ridere \, i . 

contentus. nec hac turiosa opi- 



nione -1 \\,2. 



' s 



contestor. deorum praesentiam 
coiitempta auspicia -ata sunt 7,4. 

contineo. moles ista, qua etur 
et cingitur imindus ii,i ; ut eos 
(s6\ deos) nec caelum -eret nec aer 
caperet 21,12 ; cum omnibus 
quae caelo -entur 34,2. contem- 
nere malumus opes quam <non> 
-ere {sic P, contingere i>ul^o) 36,7. 

contio. cum... in -neeius scripta 
deusserint 8,3. 

contrarius. si Caecilius in -is ac 
rcpugnan tibus iactetur, aestuet. 
fluctuetur ib.4. 

contremesco ut et nutu ipso 
et vuitu domini territi -ant augeli 
2b,ii. transitire \ nec Serapidem 
magis quam strepitus per pudenda 
corporis expressos ... -unt Aeg-yptii 

28, Q. 

contubernalis. boni et tide- 
lissimi -is i , i ; in -ibus disputare 4,4. 

contumacia. si in -a per>eve- 
rarent /udaei }},^. 

conubium. Aegyptiis et Athe- 
nis cum sororibus legitima -a 31,3. 

convenio.in incendiisinteritum 
-ire insontium noceiitumque 5,10. 
transiiite «prendre a parti » : illum 
iam velim -ire 30,1. 

convicium. ut -orum amarissi- 
main labein ... diluamus 16,1; -uni 
ut orator adspcrsit Fronto 31,2 ; 



mimi -o digna ista sententia est 

34. 7- 

convictus. per universam -us 
nostri et familiaritatis aetatem 1,5. 

convinco. -am et redargiiam .. 
quae dicta sunt 16,4. 

convivium.de -o notum estq,6; 
ubi -um caluit ib. ; -a publica 
absque vobis 12,5 ; quasi -a incesta 
miscerent 28,2; de incesto -o fabu- 
lam . . daemonum coitio mentita 
est 31,1 ; -a non tantum pudica 
colimus, sed et sobria 31,5 ; nec 
-um mero ducimus 31,5. 

cornu. habet -a Hammon 23 
(22), 6 ; alias {aniinafites) armatas 
-ibus 17^10. 

corona. -as sepulcris denegatis 
12,6; quemadmodum tribuatis exa- 
nimi ... -am 38,3 ; nec adnectimus 
arescentem -am 38,4 cf. 23 (22), 6: 
luppiter Feretrius <corona> in- 
(hiitur (non.auditur P). 

COrono. de deorinn statuis : in 
lapides effigiatos sane et unctos et 
-atos 3,1; aha sacra -at univira 22,8 
(24,3). de hostiis : ut hostiae ad 
poenam -antur 37,7. de mortuis : 
nec mortuos -amus 38,3, de per- 
sonis : quod caput non -amus 38,2 ; 
Hc^merum ... laudatum et -atum de 
civitate eiecit P/ato 24(231,2. 

corpus. a) hotninis vivi : sui -is 
supplicio 23 (22), 4 ; strepitus per 
pudenda -is expressos 28, g ; invio- 
lati -is virginitate perpetua 31,5 ; 
notaculo -is 31,8 ; -is humana vitia 
36,8 ; vires et mentis et -is 36,8 ; 
quod esset-i meo blanda et adposita 



— 85 — 



curatio 2^3 ; non -us odoribus 
honestatis 12,6 ; totum -us uri 
cremari 31,5 ; casto sermone, -e 
castiore 31.5 ; daemo?ies inrepentes 
... -ibus 27,2; -ibus inhorrescunt 
27,7 ; utrumne cum -ibus -^ an 
absque -ibus >, et -ibus quibus ... 
resurgatur ? sine -e ? ... ipso -e ? 
. . . aho -e ? 1 1 , 7 ; de -ibus exiguntur 
daemofies 27^5 ; -ibus dissolutis 
34,6 ; animas in aha nova-a saepius 
commeare 34,6 ; sicut ignes fulmi- 
num -a tangunt 35,3. h) homifiis 
mortui : quasi non omne -us ... in 
terram resolvatur 11^4 ; ita -us in 
saeculo ut arbores in hiberno 34, 1 1 ; 
-usomne sive arescit in pulverem ... 
35,10 ; -is ver 34,12 ; inexesa -um 
laceratione nutritur poenale illud 
ince?idium 35,3. c) opponitu r spiri- 
tiis : substantiam ... inter -us et 
spiritum mediam 26,12. 

corrumpo. a) iam temulenta 
vindemia imbri -itur 5,13 ; semina 
nonnisi -pta revirescunt 34,11. 
b) ptamLiberam 23(22)^3. c)-un- 
tur ingenia puerorum 24 (23)^8 ; 
-pta et dimidiata tide 34,6. 

corruptor. quos -es et adulteros 
novimus {sc. phi/osophos) 38,5. 

Corybantes. -um cymbahs tin- 
nitus ehditur 23 (22)^3. 

Crassus. dirarum imprecationes 
-us et meruit et inrisit 7,5. 

crastinus. de quibus -o (sc. die) 
requiremus 40,2. 

credo. \) fidem haheo a) ahso/ute: 
improvidi creduh rudi simphcitate 
-derunt 20,5. de fide christiana : 



post haec laeti hilaresque discessi- 
mus, Caecilius quod -iderit ... ego 
et quod hic -iderit et hic vicerit 
40;3. 

b) sequiiur dativus : prioribus 
-ere6,i ; mendaciis suis invicem 
-unt 11,3; quo saepius adsevera- 
tionibus -unt 14,5 ; quam sibi -ere 
22,7(24 2); nobis ipsis paenitentibus 
-ite 28,1 ; fortunae male -itur 37,9; 
ipsis testibus, esse eos daemonas, 
-ite 27,7. c) sequitur ahiativus : 
vel ut exemplo crederemus. 

2) opi?ior a) ahso/ute inseriiur : 
nec, ut -itis, ... timemus 34,10. 
b) sequitur accusativus : nemo hoc 
potest ere 30,1 ; quod magis 
-endum est 5,13. c) suhauditur 
i?ifi?iitivus « esse » : deos -ere 16,2 ; 
deum -imus 32,4; ut temere -ide- 
rint etiain alia monstruosa miracula 
20,3 ; in Natah meo versutiam 
nolo, non -o 16,2. qui invenire 
deuin negotium-idit 26, i 2 ; fatalem 
necessitatem deum -it ... ig.i 1; qui 
putatis deum -i meruisse noxium 
29^2. d) sequitur acc. cum inf. : 
-eres unam inentem in duobus 
fuisse divisam 1,3 ; summanr po- 
testatem dividi -as 18,7 ; praeesse 
ei -eres dominum 18,4; -e esse uni- 
versitatis dominum 18,4 ; esse eos 
daemonas ... ite 27,7 ; ut hoc coli 
-at 28,7 ; quae fieri non -eremus 
29,2 ; qui initiari nos dicit aut -it 
30,1 ; ipsum -o docuisse 30,5 ; aut 
inprovisum ignein cadere aut defi- 
cere <umorem> non -ere 34,1 ; 
tu perire et deo -is itd) 34,10; 

6 



— 86 — 



8: 



A 

t 

i 



r 



i'- 



nihil se esse post mortem magis 
o{)tare quam -ere 34,12. 

credulus. mulieribus -is sexus 
sui facilitate labentibus 8,4 ; a 
vobis nimirum -is ii,g ; inprovidi, 
creduli, rudi simplicitate credide- 
runt 20,5 ; incaute -i circum- 
veniuntur ab hi^ quos 14,6 ; cum et 
politiores homines et minus -i esse 
coeperunt 26,6. 

cremo. corpus uri, -ari 37.4. 

creo quae singula ... ut -arentur 
fierent^ disponerentur 17^6. abso- 
Inte i. q. procreare : si dii -are 
possent 21,12. 

cresco. muniti innnanitatis suae 
terrore -verunt Romani 25^2. 

Creta. ante quam luppiter in -a 
nasceretur 24 (23), 6; Saturnus -a 
profugus 21,5; Iup{)iter -ae excluso 
parente regnavit 21,8. 

Creticus luppiter 2^,^. 

crimen, non est -n erroris 36,7. 

criminor. id quod -aris 15,1. 

Crispus. -is tortuosisque errori- 
bus {sc. Jiuctuum) 3,3. 

crocodillus. Aegyptio' tim sacra 
instituta -is 28,8. 

cruciatus. -ibus aeternis prae- 
parata 35,1. 

crudelius saeviebamus 28,3. 

crudus. -a hieme discurrunt T.u- 
/^rc/ 22,8 (24,3; ; -a adhuc hieme 
34.1-2. 

cruentus. -is imbribus flere Tu- 
vem 24 (23),4. 

cruor. quando umquam regni 
societas ... sine cruore discessit 
18,5 -e perfunditur luppiter Latiaris 



23 (22)^6 ; feras devorant inlitas et 
infectas -e 30^6. 

crux. qui -is ligna feraUa eorum 
caerimonias fabulatur 9,4; religioni 
nostrae hominem noxium et -em 
eius adscribitis 29,2 ; -es nec coli- 
mus nec optamus 2g,6 ; -es ligneas 
ut deorum vestrorum partes .. 
adoratis 29,6 ; inauratae -es sunt et 
ornatae 29,7; simplicis -is faciem 
ib.\ signum sane -is visimus in navi 
29,8 ; -is signum est ib.\ signo -is ib. 

i. q. tormenta 37,5 ; iam non 
adorandae, sed subeundae -es 12^4; 
pueri et mulierculae nostrae -es et 
tormenta ... inludunt 37,5. 

culpa. -am vel innocentiam fato 
tribui 11^5 ; -am iudicis 14,5. 

cultor. cum suis cultoribus [sc. 
luppiter) 35,2. 

culturam. nec sentit deus^ de 
vestra veneratione -am 22,4(23^12). 

cultus. inanis -us dignitatis 
37.10; ut ad -um sui cogant daemo- 
nes 27,2 ; telis inermes^ sed -u reli- 
gionis armati 6,2 ; -u, insignibus et 
muneribus opulenta templa 7,5. 

cum praep. A) collocatio : me- 
cum 1,3; 16,1; 21^1; nobiscum 
34,8; repetitur : c. matre, c. filia, 
c. sorore 31,3; c. earum parentibus, 
id est c. soceris suis 25,3 ; c. Mucio 
vel c. AquiHo aut Regulo 37,5 ; wow 
repetitur : c. omnibus Hberis^ soro- 
ribus, matribus 9^6 ; c. tempHs et 
altaribus 25^4. 

B) SIGNIFICAT I couiuyictionem , 
societatem, comitatum f= una cum, 
et, apud, praeterj ; coniungiter cum 



verbis et adi. vcrbal.: a^ adnitendum 
tibi mecum est 16,1 ; Apin bovem 
c. Aegyptiis adoratis et pascitis 
28^8 ; cum deo suo captos [esse 
ludaeos) 33,5; c. sua sibi natione 
captivus 10,4; ad epulas... coe- 
unt c. omnibus Hberis sororibus, 
matribus Q,6 ; totos asinos... in sta- 
buHs c. vestra vel Epona con- 
secratis et eosdem asinos c. Iside 
reHgiose devoratis 28,7 ; caelum 
quoque c. omnibus quae... desi- 
nere 34,2; destinatam sibi c.suis 
cultoribus poenam 35,2; civitates 
proximas evertere cum templis et 
altaribus 25,4; lovis fulmen c. 
Aeneaearmis fabricatur 24(23) 6; 
eius auxiHum c. extincto homine 
tinitur 29,3 ; iiigenium c. ipsa 
mentis formatione generari 16,5; 
Isis perditum fiHum c. Cynocephalo 
sao... luget, plangit^ inquirit 23 
(22), I ; Aegyptii c. plerisque vobis 
metuunt 28^9; ipsi mundo c. side- 
ribus suis minantur incendium^ 
ruinam moHuntur ii^i ; c. maiore 
reipubUcae parte prostratus est 
26,3 ; c. animo meo... memoriam 
recensenti 1,1 ; eadem mecum 
recognosces 2 1 ^ i ; c. corporibus < an 
absque corporibus> et corporibus 
quibus, ipsisne an innovatis resur- 
gatur. Sine corpore ?... Ipso cor- 
pore?... AHo corpore? ii;7; nonne .. 
testatur ver aeque c. suis floribus 
et aestas c. suis messibus ? 17,7 ; 
ut c. equis Castores viderentur 
27,7 ; c. iUo (sc.deo}\ \v\m.us 32,9. 
b) de tempore : et c. dicto eius 



adsedimus 4,6 ; c. hoc sermone 
eius medium spatium civitatis 
emensi 3,2; ubi eundi spatium 
satis iustum c. sermone consump 
simus 3,5. 

II vicissitudinew quac intenedit 
inter homines vel rcs ; coniungitur 
a) C7im verbis : viros c. Mucio vel c. 
AquiHoautRegulo comparo?37,:;; 
ut... pari mecum voluntate con- 
cineret 1,3 ; c. lunone uxore con- 
cumbere 24 (23j,4; cum Christia- 
nus c. dolore congreditur 37,1 ; 
sapientes vestros... nobiscum con- 
sonare 34^8 ; ut... c eo disputem 
4,4; misceri c. matribus 31,3. b) 
cum subst.'. c. earum parentibus, id 
est c. soceris suis bellum miscuit 
25,3; Aegyptiis et Athenis c. soro- 
ribus legitima conubia 31^3 ; de 
toto integro mihi c. Octavio res 
est4^4. c)cum adiect.: c. Romulo 
regibus ceteris discipHna conimu- 
nis est 25,5; deos c. matre^ c. 
fiHa, c. sorore coniunctos u,3. 

III mstructus aliqua re: omne in- 
finitum cum mente deum tradit 
Xenophanes 19,7. 

IV modum : quando societas 
regnic. fide coepit aut sine cruore 
discessit ? 18^5; ut... c. eximia 
voluptate moHi vestigio cedens 
harena subsideret 2^4. 

cum coniunctio. I cum indicativo 
i) cum temporale {correlativum) : c. 
ad id loci ventum est, pueros vide- 
mus 3,5 ; tunc postremo deus est, 
cum homo iHum voluit et dedica- 
vit 22^5(23,13); cuius tunc defecit 






- 88 — 



89- 



i 



oraculum. c. et politiores homines 
et minus creduli esse coeperunt 
26,6. 

2) iteratiium « lorsque, chaque 
fois que» : cum tabe pestifera caeli 
tractus inrtcitur,...omnes deperire? 
et cum belli ardore saevitur. me- 
liores potius occumbere 5,10; c. pe- 
riculo quateris, c. febribusureris, c. 
dolore laceraris, nondum... sentis ? 
12,3 ; c. ordo temporum... distin- 
guitur, non... testatur ver ? 17,7; 
illic vocabulis opus est, cum... 
multitudo dirimenda est 18^10 ; c. 
ad caelum manus tendunt, nihil 
aliud... dicunt i.S,ii ; c. Hammon 
dicituv Ijtppiter, habet cornua, et c. 
Capitolinus, tunc gerit fulmina, et 
c. Latiarius, cruore perfunditur, et 
c. Feretrius corona indu>itur 23 
(22), 6; c. sacrilegob aliquos tuendos 
suscipiebamus,... putabamus 28,3 ; 
signum crucis visimus in navi, c. 
velis tumcntibus vehitur, c expan- 
sis palmulis labitur : et c. erigitur 
iugum, crucis signum est, ct c. 
homo... veneratur 29,8; virtutem 
eius... aspicimus, c. tonat, fulgurat, 
tuminat, c. serenat 32,4 ; quam 
pulchrum spectaculumdeo, c.Chris. 
tianus cum dolore congreditur^ c... 
componitur, c .. inculcat, c... eri- 
git, c... insultat37,i; c. mors subit, 
eIabitur/^//W^/5 37,8. 

'i)cum adz^ersativnm «alors que»: 
incesti fabulam nectitis, etiam c. 
conscientiam non habetis^i,^. 

II cum comimctivo i ) cum histori- 
cum a) seqnitur impertectum : c. in 



lucem sapientiae et veritatis emer- 
gerem, non respuit comitem 1,4; 
c. mea cogitatio volveretur, mentis 
meaeresedit intentio 1^5; c. perge- 
remus, Caecilius... pressit 2,4; de- 
lectati perquam sumus, c. tingue- 
remus 3,3 ; c. caperemur, Caecilius 
nihil intendere 4,1 ; c. de eo quae- 
reretur, diem petiit 13,4; c. causas 
inquireret, respondit ille 13,4 ; 

b) sequitur plus quam perf. : cum 
usus implesset et comperissemus, 
placuit 2, 3 ; Ennius responsa con- 
fiuxit, cum iam ApoIIo desisset 
26,6 ; qui, c. errasset in regem, 
perisset in hostibus 37,3 ; c. Octa- 
vius perorasset, tenebamus 39,1. 

2) cum causale « puisque» a) cum 
praesetite: nec inmerito, c. tantum 
absit 5,5 ; c. igitur aut fortuna 
certa sit 6,1 ; c. maneat firma con- 
sensio 8,1 ; c. Octavius habeat sin- 
gula refutare 15,1 ; c. liceat audire 
I5;i; c. non disputantis auctoritas 
requiratur 16,6 ; c. ita cohaerentia 
sint 17,2 ; c. perspicias, crede 18,4; 
tu credas, c. palam sit?i8^7; nec 
tamen mirum, c. hominum fama sit 
et negotium daemonum 28,6 ; in- 
gratum est, c. sit litabilis hostia 
bonus animus 32,2 ; unde enim 
deus longe est, c. omnia deo plena 
sint?32,7; c. cadaveribus omnis 
sepultura poena sit 34,4; c. non 
minoris sceleris sit 35,4; c. deus 
possit praescire materiam, determi- 
nat 36,2; c. sit et omnium rector 
et amator suorum 36,9; c. carpa- 
mus et rosam veris 38,2 ; c. et 



i 



beatus non egeat et miser non gau- 
deat floribus 38,3. 

quippe cum amicitia pares 
semper aut accipiat ant faciat 5,6. 

maxime cum non laudi dis- 
ceptatio vestra nitatur 14^2. prae- 
ci pue cum a feris beluis hoc diffe- 
ramus 17^2. 

b) cnm impcrfecto : c. non tam 
virtute pollerent 25,1. cum au- 
geret maxime laetitiam meam 
2^2. se7isu condicionali : c, si 
ennuchos deus vellet, posset pro- 
creare 22,9 (24,4); c, si ratio.., iu- 
dicaret^ <essent: urguendi magis 
28,5. 

c) cum perfecto: c. Abderiten Pro- 
tagoram Athenienses viri et expule- 
rint et eius scripta deusserint 8,3 ; 
c.influxerit 2i,q. utpotecum... 
flagraverit 1,3 ; utpotecum ... re- 
pudiaris alterum, . alterum> con- 
probaris5,i. cum maxima iudi- 
candi mihi invidia detracta sit 

2) cum adversativnm «alors que, 
bien que » a) cum praesente : c. 
scias 3,1 ; nituntur, c. honesta 
semper publico gaudeant, scelera 
secreta sint 10,2; locis omnibus 
intererrat, c. nec singulis inservire 
possit ... 10,5; c. philosophorum su- 
orum sententiis refellatur 20,2 ; c. 
caelum et fulmina ante fuerint 24 
(23);6 ; c. sit veritas obvia 24 
(23)^8; c. sit dei homo ipse simula- 
crum ? c. totus hic mundus eum 
capere non possit? et c. homo latius 
maneam 32,1 ; c. et praeclaro viro 



honor verius... praebeatur 2q,y, c. 

te ab eius fulgoribus avertas 32,6 ; 

c. ipsam animam tuam... nec aspi- 

cere possis nec tenere ? 32,6 ; qui 

c. multa habeat, pluia desiderat 

36^4. b) cnm / mpefYccto : diuregim 

tenuerunt Assyii.... cum Ponti- 

fices... non haberent 2;^i2; cum 

dimitti praesertim haberent in 

sua potestate 37,4; c. ipsum mun- 

dum perpetuum... diceret esse fa- 

bricatum, addit tamen... 34,4. 

4) petidet de infinitivo .' quid enim 
potest esse tam apertum... c. oculos 
in caelum sustuleris et... lustra- 
veris 17^4; et c. inveneris deum, in 
publicum dicere inpossibile prae- 
fatur 19^14. 

III. Formnla : de quo cum 
m a x i m e quaerimus 5,1. 

cunctatio. Simonidis melici 
nonne admiranda omnibus et sec- 
tanda -o ? 13,4. 

cuncta. mentem, quae ex aqua 
-a formaverit 19,4. 

cupiditas. ipsa sidera audaci -te 
transcendimus 5,6; terrenis labibus 
et -ibus 26,8 ; ardorem -is infun- 
dere 2b,i2 ; -te procreandi aut 
unam scimus aut nullam 31,5 ; nexus 
infandae -tis involvunt q,7. 

cupido generandi nonne a deo 
data est ? 1 8, 2 ; incesti -031.5. 

cupio. innocentiam magis -imus 
36^7. cum dativo, i. q. favere : sic 
sectae vestrae non spontaneos -ere 
sed electos 11^6. 

cur. c. non agnosco ? 4,2 ; cur. .. 
nituntur..? cur nullas aras habent ? 



K' » 



- 90 



— 9i 



I0.2 ; cur enim. si nati sunt, non 
hodieque iiascuntur? 21,11. 

cura. feriae iucliciariani -am re- 
laxaverant 2,3, 

curatio. quod esset corpori meo 
siccandis umoribus de marinislava- 
cris blanda et adposita curatio 2,3, 

curiosus. inpudenter -um deiim 
10.5. 

curo. ut remissis quae constrin- 
xerant. -asse videantur dacmoiies 
27,2 ; prout... gratia -ntis adspirat 
27,7. 

currulis. in ludis -ibus 37,11. 

cursus. quod regant -um navi- 
gandi sidera 17,6. 

Curtius. testis et -us, qui equi- 



tis sui vel mole vel honore hiatum 
profundae voraginis coaequavit 7,3. 

curvus -i molHtcr htoris 3,4. 

custodia. deo elementorum -a 
reservatur corpus 34,10. 

Cybelae Dindyma pudet dicere 
23 (22), 4. cf. Materdenm. 

Cyclops. cum... et flammas veri 
fulminis nec -s potuerit imitari nec 
ipse luppiter non vereri 24 (23), 6. 

cymbalum. Corybantum -is tin- 
nitus eHditur 22.3. 

Cynocephalus. Isis perditum 
fihum cum -o suo kiget 23 (22),! ; 
-us inventor gloriatur ib. 

Cyrenaeus Theodoms 'i^,!. 



D 






: \ 



damno. quorum noxia blandi- 
menta -amus 37,11 ; nec eorum 
sacra -atis instituta serpentibus 
28,8; -ant ignium sepulturas 11.4; 
ne <nos > -are non possint 27,8. 
-atisonmibus \nentr.) 14,'. 

damnum. nec ... nllum -um 
sepulturae timemus 34,10; illud 
incendium non -is ardentium pasci- 
tur 35,3 ; -is ahenis adolescere 25,4. 

daemon. spiritns impnr.is : insti- 
gatio -is 27,3 ; 28,5 ; isti impuri 
spiritus, -es 27,1; idem-es28,6; 
naturam -um 2b.i2 ; quicquid -um 
coHtis 27.6 ; negotium -um 28,6 ; 
-um coitio 31. i ; -um indiciis 35,1 ; 
eos spiritus -as esse 26, q ; magi 
sciunt -as 26.10; quicquid miraculi 
ludunt ma^i, per -as faciunt id.; -as 



(esse) terrenos 26,11 ; P/ato narrat 
et -as 26,12; ipsos -as 27,5 ; esse 
eos (sc. deos) -as 27^7. daemofi 
Socralis : adsidentis sibi -is 26,9 ; 
testimonio Hcet fahacissimi -is glo- 
riosus 38,5. daemon principum : 
eorum genium, id est -em implorant 

2Q,5. 

daemonium. -iis cedere 38,1. 
de. repetitur 25,5 ; 28,5 ; 33,3 ; 

40.2. fionrepetitur-j,^', 19,14; 28,7; 

34.3. I de loco : de Stygia pa- 
lude saepius ambientis ardoris 
3=;;! ; de ultima faece collectis 
inperitioribus 8,4 ; Homerum de 
civitate eiecit P/ato 24 ( 23)^2 ; 
cum de tenebrarum profundo in 
lucem sapientiae emergerem 1,4; 

. de corporibus exiguntur daemones 



27, S ; testam legere de Htore 3,6 ; 
Erigone suspensade laqueo est 23 
(22), 7 ; araneae de ipso capite dei 
vestri sua fila suspendunt 22,6 
(24; i). pendet ex adverbio : longe 
de vicinia veritatis erratis 29,2. 

II de origine et materie : nec de 
praesentibus capitis experimen- 
tum 12,1; nec de fato quisquam sola- 
cium captet aut excuset eventum 
36, 1 ; de oracuHs prophetarum 
cognita 35,1; deus argenteus de 
immundo vasculo conflatur 22,4 
(23,12) ; nec de ultima plebe con- 
sistimus 31,6 ; haec de deorum 
vestrorum- discipHna descendunt 
30,3 ; de paucis innumeri facti, de 
egentibus divites, de servientibus 
reges 33^3 ; quod iHi de divinis 
praedictionibus prophetarum um- 
bram imitati sint 34^5 ; de capro 
el homine mixtos deos 28,8 ; liaec 
de vestris gentibus nata sunt 31,2; 
de nihilo nasci /lomincm 34,9; 
praedicta de oracuHs fata 7,5; 
nisi de vobis probaretis ^^ 29,1; 
Simonides, cum de eo quaerere- 
tur 13^4 ; de nihilo reparari homi- 
nem 34,9 ; requiescere de itinere 
4,5 ; quibus exempla utique de 
caelo sunt 18,5; de hominibus aves 
et feras omnes et de hominibus 
arbores atque flores {sc. factas esse) 
20,4 ; urbem Saturniam indito de 
suo nomine 21,5; nec de mortuis 
dii nec de natis [sc. facti sunt) 
21^10; templa omnia de manubiis 
S7int, id est de ruinis urbium, de 
spoHis deorum^ de caedibus sacer- 



dotum 25^5; de ipsis daemonibns 
etiam iHa su7it 27,4. cum substan- 
tivo: de marinis lavacris curatio 2,3; 
hidorum de soinnio plebei hominis 
iteratio 7,3; de sacris originem 
37,11 ; tot de diis spoHa quot de 
gentibus et tropaea 25,6; de ora- 
culo testimonium 13.2; de ve.stra 
veneratione culturam 22,4(23,12) ; 
qui de harena feras devorant ^0,6; 
specta de libris memoriam 7,2; non- 
nuHas de matrimonio muHerculas 
25,3 ; de Perse victoriam nuntiave 
runt 7,3. 

III 2 q. quodatti7iet{T.zrJ.): <de> 
deo cedo 40,2 ; daemones de semet- 
ipsis confiteri 27,4 ; de se verum 
confitentibus 27,7; de toto con- 
gruentes 40,2; de una potestate 
consentiunt 18, 11; de sectae iain 
nostraesinceiitate consentio 40,2; 
iHum de omnibus consulunt Ae- 
gyptii 29,4; de summa rerum ac 
maiestatedecernere 5,4; de rebus 
caele*tibus disputare 16,5 ; de 
caelestibus disputavit ig,4; Oc- 
tavi disserentis de navigatione 
3,4; de adoracis sacerdotis virilibus 
fabulatur 28,10; ut deincestis stu- 
pris, de inpiatis sacri^, de infantibus 
immolatis faterentur 28,5 ; quod 
de unoquoque nostrum deus fatus 
est 36,2 ; de providentia fateor 
40,2; ea de castis fingitis2Q,i ; 
de faHacibus iudicare i4,5;quanto 
verius de diis vestris animaHa muta 
iudicant 22,6 (24,1) ; nec de ipsis 
fama loqueretur 9,3, quae de no- 
bisnesciebamus 2^3; de convivio 



rr 



— 92 — 



93 



notum est Q,6 ; quae de oraculis 
prosequar? 26,5; de quo quaeri- 
mus 5,1; si quicumque de divinis 
quaerat, sentiat. proferat, 16,6; 
de quibus requiremus 40^2; de 
contentione ridere 4,1 ; quotiens 
de caelestibus rogabatur 13,1; de 
incesto convivio fabulam grandem 
daemonum coitio mentita est 
3M ; de isto testimoiiium fecit 
31.2; de incendio mundi 34^1; 
cum substantwo : de deorum na- 
talibus, donis, muneribus neglego 
c a r m i n a poetarum 7,5; de dis im- 
mortalibus consensioS^i ; de di- 
vinitate consensio est 19^5; de 
isto habeo consensum 18^11 ; de 
providentia nulla dubitatio est 18, ;; 
de initiandis tirunculis fabula 
nota est Q;5 ; de geminis memoria 
[i. e. fa bu / a ) \\ot\s^\m3. est 17,6; 
prolixior de sideribus oratio 17,6; 
Platoni apertior de deo et rebus ipsis 
et nominibus oratio est iQ.i^; de 
Pyrrho Apollinis Pythi responsa 
26,4? scripta Antoni luliani de 
ludaeis require 33,4 ; proditum sibi 
de diis hominibus secretum 21^3 ; 
nec de numinibus ferre senten- 
tiamb i;Epicureisdeelementorum 
conflagratione et nmndi ruina ea- 
dem ipsa sententia est 34^2 ; de 
toto integro mihi cum Octavio res 
est 4.4. cum adverbio, omisso ver- 
bo: ac de fato satis {sc. dictum est) 
36,2. 

IV de instrumento : de equorum 
hinnitu augurantes principatum 
18,6 ; de vestro numero carcer 



exaestuat 35,6; qui initiari nos 
dicit de caede infantis et sanguine 
30, 1 . 

V de causa : qui de suis dictis sa- 
pientes esse meruerunt IQ,4; altius 
moveor non de praesenti actione, 
sed de toto genere disputandi 14,3; 
necde nostrafrequentia blandiamur 
33,1. 

V\ formulae: sic nec dubitandum 
ei de cetero (/. e. in futurum) est 
16,4; sic Christianos de proximo 
(opp longe) fugitant 27,7. 

debeo. hominem nosse se -ere 
17,1; se -ere deum nosse 22,7 
(24,2) ; quod in sublimi -eas inve- 
nire 17,2 ; non nos debet antiquitas 
... rapere 20,2. 

debilis deus Vulcanus 22^(22),^. 

decedo. -is officio iudicis reli- 
giosi 15,1. 

decerno certum aHquid de'sum- 
ma rerum -ere 5,4. 

decido. ut -ant altius 37,7. 

decipio. ut -at incautos q,5; 
quam vos cassa vota -ant 12,1 ; nec 
conscientiam suam -it 2Q^4 ; nisi 
forte vos -it, quod 37,7 ; mens artis 
concinnitate -itur 22,1 (23, q) ; hoc 
errore decepti 1 1,5 ; temeritate -pti 
H; 5 • 

Deciorum devotio rata testis est 
7.3- 

declaro. quae vera -at ipsius 
pravae religionis obscuritas 10,1. 

declino. vel -abat negotia vel 
petebat Socrates 26,9. 

declivis. iam sol occasui -is est 
40,2. 



decolor. ut Trasimenus Roma- 
norum sanguine et maior esset et 

-r 7.4- 

decurro. ea quae iam transacta 
et decursa sunt 1,1. 

dedecoro. histrio deos vestros 
induendo stupra suspiria odia, -at 
37,12. 

dedecus. ludibria et -ora deo- 
rum vestrorum 23 (22)^5. 

dedico. cum homo illum voluit 
et-avit 22^5 (23,i3);deos-atis28,7; 
a nescio quo Febris -ata 25^8 ; in 
nostra -ndus est mente deus 32,2 ; 
delubris -ndis operam navaverunt 

7,1. 

dedo. Mancinus deditus {cst) 
26,3 ; ludaeos a deo deditos {esse) 
33; 5. 

defendo. haec etiam pluribus 
turpe -ere est 2q, i ; parricidas-endos 
et tuendos suscipiebamus 28,3. 

derensiocommunis furoris22,io 
(24»5). 

deficio. partus in lunone -ecit 
21,11 ; ambiguum -ecit oraculum 
26,6. Britannia sole -itur 18,3. 

deflecto . quaedam unicuique 
liniamenta 57/;// -xa 18,1. 

defluo. hoc fonte -xit Arcesilae 
tuta dubitatio 13,3. 

deformis et vetula Cjhele 23 
(22)^4; -is infamiae aspersic 1631,1. 

defungor. in aedituoru.n cellu- 
lis flagrans libido -itur 25,1.. /. q. 
mori: dum -ctos eos desid».rant ... 
videre 20,5 ; -ctis praemiu n daba- 
tur 20,6. 

degravatus. spiritus a caelesti 



vigore terrenis labibus et cupidita- 
tibus -i 26,7. V. gravo. 

deinceps. Anaximenes d. et 
post Diogenes IQ,5. 

delecto. quamquam magnum in 
modum me subtili varietate tua-arit 
oratio 14,3; errorlbus fi7ictu?tm -ati 
perquam sumus 3,3 ; antiquitas 
imperitorum fabellis suis -ata 20,2. 

deliberatio. Simonides -ni diem 
petiit 13,4. 

delibero. de qua ipsa philoso- 
pliia -at 5,4. cum infin. [^dubito): 
eos autem merito torqueri nisi pro- 
fanus nemo -at 35,4. absolute : in- 
terim deos credere. interim se -are 
variavit 16,2; tot ac tantis viris 
-ntibus 13,5 ; Arcesilas -et 38,5 

delibatus. pocula -ata 38,1 ; 
-atos altaribus potus 12,5. 

delitisco. impuri spiritus sub 
statuis -unt 27,1. 

Delphici Apollinis 21,1. 

delubra. intende templis ac -is 
deorum 7,5 ; -is dedicandis operam 
navaverunt 7,1 ; inter aras et -a 
25,11 ; si -a et aras non habemus 
32,1. 

demens. vana et -s superstitio 
9,2. 

dementia anceps malum et ge- 
mina -a 11 , 3 . 

demergo. quaeinfraterrampro- 
funda -sa sunt ^,^. intransitive: 
sol demergit et nascitur 34, 11. 

demeto. cui testa sunt obscena 
-ssa 22,9 (24,4). 

Democritus, atomorum primus 
inventor 19,8. 



i 

4 



-94 - 



Demosthenes '^O.i-r^^e-.v Py- 
thiam qiierebatur 26,6. 

denego. coronas etiam sepulcris 
-atis I2;6; quibus... -atum est dis- 
serere divina 12,7. 

denique. /;/ finc ennmerationis. 
l) cnumerantnr substajitiva : deum 
illum suum in omnium mores, 
actusomnium, verba d. et occultas 
cogitationes diligenter inquirere 
10,5 ; mentem, sensuni, oculos d. 
ipsos non habere 17,3. 2) enumc- 
rantur enuntiata a) initio ponitur 
denique : 20,6; ^5,6. h) praeccdit 
aliquod 2'ocabulnm : invitis his d. 
21,10; consideta d. 23 (22),! ; fre- 
quentius d. 2^,11 : tantum d. abest 
3i;5; sic vos d. 31,7 ; vires d. et 
mentis et corporis 36,8. 

denoto. /. q. animadvcrto : si- 
mulacro Serapidis -ato 2.4. 

dens. alias [animantes] -tibus 
saeptas 17,10 

denso. ^int principio omnium 
semina -ata 5,6 ; quibus {ncbulis) 
-atis coactisque 5,9. 

denuntio. caelo et astris interi- 
tum -are 11 3. 

denuo reformari homincm 34,9 

deorsum. a caelo d. gravant 
dacmoncs 27,2. 

depereo. sine discrimine omues 
-ire 5,10. 

deploratus homines -ae fac- 
tionis 8,3. 

deprehendo . vobis meliores 
-emur 35,5; Martis et Veneris 
adulterium -sum 24 ('23)^7 ; inces- 
Lum penes vos saepe -itur 31^4. 



cum acc. ei inf. : eos -es initiasse 
ritus 7,2; -es eos ... coire 19,3. 

derelinquo. nam et ipsi deum 
nostrum <dereliquerunt ^^ ludaei 
(om. P) 33,3. 

descendo. haec utique de deo- 
rum vestrorum disciplina -unt30,3. 
desero. hominem in hac inperi- 
tiae vulgaris caecitate -ere 3, i ; dei 
miles nec in dolore -itur 37,3 ; prius 
eos {ludacos) -uisse conprehendes 
quam esse -tos 33^5. 

desiderium. vir inmensum sui 
-um nobis reliquit 1^3 ; cum avidi- 
tatem -ii implesset 2^3. 

desidero. qui cum multa habeat, 
plura -at 36,4 ; dum defunctos eos 
-ant videre 20^5. 

designo. deum unum multis licet 
-asse nominibus 20,1. 

desino. caelum, ita ut coepisse, 
-ere 34,2. cum inf. : -ite mundi 
plagas rimari 12,7; nec-unt perdere 
23(22),!; cum iam Apollo versus 
facere desisset 26,6 ; non -unt per- 
diti iam perdere 26,8. 

desipio. et des/pi^ais (de spicis P) 

Isidisadhirundinem 22,10 (21,12)*; 

male sanos in ista -ere 22,6 (24,5). 

desperatio. uterque maiestatem 

dei mtellegendi-nesenserunt 19,13. 

desperatae factionis homines 8,3. 

despicio. templa ut busta -unt 

8,4. cut7i inf. : nobis deus nec non 

potest subvenire nec -it 36,9. cf. 

22,10(21,12)*: et despicis Isidis ad 

hirundinem sistrum ... 

desponsatus. virgines iam -as, 
iam destinatas 25^3. 



despuunt deos 8,4. 

destinatus. -tam sibi poenam 
praescius perhorrescit Iuppitcr^>,2; 
virgines iam desponsatas, iam -as 

25;3- 

destitutus. deus unicus, solita- 
rius, -us 10,3. 

destruo. si ista moles ab eo, 
quo exstructa est, -atur 34,5 ; ne 
omnis reUgio -atur 13,5. 

determino. singulorum fata -at 
dens 36,2. 

detestor. utrum sit eorum -nda 
pravitas 11,5; fabula tam -nda 
quam nota est 9,5. 

detineo. eorum (sc. regum de- 
functorum ) memorias in statuis 
-ere 20,5. 

detraho. cum maxima iudicandi 
mihi invidia -cta sit 40,3. 

detriumpho. -atos deos colere 
coeperunt 25,7. 

devoro. de harena feras -ant 
30,6. asinos cum Iside religiose 
,-atis 28,7. 

devotio Deciorum rata 7,3. 
deuro. cum in contione eius 
scri])ta -sserint 8,3. 

deus. foima nomi?iativi plur., 
semper dii (4) ; genetivi : deorum ; 
dativi : deis {semel) ; ablativi : diis 
(4*^"^), dis {semel). deus : i) nec 
universitati sokimmodo deus, sed 
et partibus consulit 18,3; quod 
eiiim aliud est fatum quam quod 
de unoquoque nostrum deus fatus 
est? 36,1 ; sed enim deus actum 
hominis ignorat 32,7 ; quanto 
magis deus interest cogitationibus 



nostris 32,9 ; egetis algetis ... et 
deus patitur dissimulat 12,2 ; 
quoniam deus mori non potest 
21,10 ; nobis deus ncc non potest 
subvenire nec despicit 36,9; si 
eunuchos deus vellet 24,4. 2) 
iiec nomen deo quaeras: deus nomen 
est 18,10; Platoni in Timaeo deus 
est ipso suo nomine mundi parens, 
artifex animae ... 19,14 ; unde 
enim deus longe est ? 32,7 ; idem 
enim omnium deus est 33,3 ; quid 
aHud et a nobis deus quam mens 
et ratio et spiritus praedicatur ? 
19,2. 3) deus auctor omnium ac 
speculator omnium 32,9. 4)Anax- 
agorae discriptio et motus infinitae 
mentis deus d i c i t u r, et Py thagorae 
deus est animus per universam 
rerum naturam commeans et inten- 
tus 19,6 ; et perierante Proculo 
deus Romulus, et luba Mauris 
volentibus deus est 21,9 ; at ille, 
qui ceteris deus est, sibi certe homo 
est 29,4 ; nisi forte nondum deus 
saxum est ... nondum deus est ... 
nec adhuc deus est... tunc pos- 
tremo deus est, cum 22,5 (23,13). 

audio vulgus : cum ad caelum 
manus tendunt, nihil aUud quam 
« deum » dicunt et « deus magnus 
est » et « deus verus est » et « si 
deus dederit » 18,11. 

quis hic auctor deus ? quis deus 
machinator ? 5,7 ; unde autem vel 
quis ille aut ubi deus unicus, soH- 
tarius, destitutus ? 10,3 ; ubi deus 
ille, qui ...? 12,4. et deus aereus 
vel argenteus ... et lapideus 



fl, 

K 
fl 



li 



-96- 



<deus> 22,4(23,12); deus enim 
ligneus 22,3 (23,11) ; Vulcanus 
claudus deus et debilis 23 (22), 5. 
dei I ) dei nostri liberalitate 
securi 38,4 ; magnitudinem dei qui 
se putat nosse, minuit i8,g;uter- 
que maiestatem dei intellegendi 
desperationesenserunt IQ,I3; quo- 
rum error augetur ... dei patientia 
maxima 34,12. 2) Xenophon for- 
mam dei veri negat videri po^se 
I9;I3 ; in ipso dei vestri ore nidi- 
hcart 24, 1 . 3) haec dei sacra sunt 
32; 2 ; angelos dei sedem tueri 
26, 1 i ; cum sit dei homo ipse simu- 
lacrum 32, i ; deo, qui solus est. dei 
vocabulum totum est i.S.iq. dci 
iussu 33,3 ; quod si mundus ... 
unius dei nutu gubernatur 20,2. 
quamquam inperitia dei sufficiat 
ad poenam, ita ut notitia prosit ad 
veniam 35,5 ; absque notitia dei 
37;8. ut unius dei parentis honii- 
nes 31,8 ; dei miles 37,3. ut 
inviolabije dei munus^.S,!; habet 
dei inunus eximium 40.3. 

deo [datwns) : nec nomen deo 
quaeras iX,io; deo, qni solus est, 
dei vocabuluni totum QsX.ib. ; quod 
enim simulacrum deo quaeram ? 
32,1 ; hostias et victimas deo offe- 
ram ? 32,2 ; qui innocentiam colit, 
deo supplicat; qui iustitiam. deo 
Iibat ...32,3. deo admodum pauci 
sumus 33, [ ; niuiidum addit tamen 
P/a/o ipsi artitici deo soli et solu- 
bilem et esse mortalem 34,4; deo 
una domus est mundus hic totus 
33; I ; tu perire et deo credis corpus 



34; 10; qui deo dives est 36,4 ; deo 
indiciis opus non est 33, 1 ; sed deo 
elementorum custodia reservatur 
34-10 ; quam pulchrum spectacu- 
lum deo, cum 37,1; soli deo, cuius 
est, cedit Christianus 37,1. 

deum i) deum namque ire per 
omnes terrasque tractusque maris 
(Virg., (^.,4, 221) 19,2 ; parentem 
omnium deum nec principium 
habere nec terminum 18,7; deum 
illuni suum, quem nec oslendere 
possunt nec videre, in omnium 
mores ... diligenter inquirere 
\o,S\ I^ostanes veium deum merita 
maiestate prosequitur 25,11. 
adiurati per deum verum et solum 
dannoncs 27,7 ; ex hoc deum 
credimus quod 32,4; unum et ipsi 
deum ... coluerunt ludaci 10,4 ; 
quod unum et ipsi deum ... colue- 
runt [udaci 33,2; at enim quem 
colimusdeum, nec ostendimus nec 
videmus 32,4 ; deum nostrum 
- dereliquerunt > ludaci ^^.^ • 
deum uimm multis licet designasse 
nominibus 20,1 ; Plato, qui inve- 
nire deum negotium credidit 26, 12. 
sermo et ratio, per quae deum 
adgnoscimus, sentimus, imita- 
mur 17,2 ; nam et deum novimus 
et parentem omnium dicimus et 
19; 15; eos, qui deum nesciunt 
35 »4 ; quod deum nescientes 
divitiis aHuant 37,7 ; prius se debere 
deuni nosse quam colere 24,2 ; 
quorum {sc. Aegyptioruni) aliquem 
deum si quis occiderit 28,8 ; 
Aristoteles... interim mundo deum 



- 97 — 



praeficit 19,9 ; qui fraudibus 
abstinet, propitiat deum 32,3 ; 
cum homo porrectis manibus deum 
pura mente ven eratur 29,8 ; nec 
mireris, si deum non vides 32,5 ; 
deum oculis carnalibus vis videre? 
32,6 ; quomodo deum violat, qui 
hoc modo placat ? 24,4. ipsa prae- 
cipue formae nostrae pulchritudo 
deum fatetur artificem 17,1 1 ; ut 
deum scilicet faceret eunuchum 
23(22)^4. omnia ista figmenta ... 
in deum vestrumturpiter reformata 
sunt 11,9. Aesculapius, ut in 
deum surgat, fulminatur 23 (22)^7. 
Chrysippus . . . fatalem necessitatem 
deum credit 19,11 ; qui putatis 
deum credi aut meruisse noxium 
aut potuisse terrenum 29,2 ; Thales 
deum dixit eam mentem quae ex 
aqua cuncta formaverit 19^4; Aris- 
toteles interim mentem, mundum 
interim deura dicit 19,9 ; Cleanthes 
... plerumque rationem deum 
disserit I9; 10; materiem ab arlilice, 
ut deum faceret, inlusam 22,3 
(23,10) ; Democritus ... nonne ple- 
rumque naturam ... deum loquitur? 
19,8 ; idem {Vergilius) alio loco 
mentem istam et spiritum deum 
nominat I9;2; Xenophanen notum 
est omne intinitum cum mente 
deum tradere 19,7 ; Anaximenes 
... et Diogenes aera deum statuunt 
infinitum et immensum 19,5. 

deo {ahlativus) : deo dispensante 
25,12; quicquid agimus, ut alii 
fato, ita vos deo dicitis ^/^/ 11,6 ; 
pleni et mixti deo vates 7,6 ; cum 



omnia caelestia terrenaque deo 
plena sint 32,7; an potius a deo 
tactus, formatus, animatus sit homo 
1 7. 1 ; cupido generandi nonne a deo 
data est ? 18,2 ; a deo traditum 
iQ,4 ; hominem a deo, ut primum 
potuisse fingi, ita posse denuorefor- 
mari 34, g ; a deo, ut disciplinae 
transfugas, deditos ludaeos 33,; ; 
et alienati a deo inductis pravis 
religionibus a deo segregare non 
desinunt daemoiies lii ,?i ; et tamen 
facultates, si utiles putaremus, a 
deo posceremus 36,7 ; sed a deo 
aeternis floribus vividam coronam 
sustinemus 3^,4 ; a deo vero ad 
materias avocant daemoncs 27,2. 
nec cum deo suo captos esse ludaeos 
33; 5. Platoni apertior de deo 
et rebus ipsis et nominibus ora- 
tio est 19; 14; ^de> deo cedo 
40,2. nonne Romani sine vestro 
deo imperant regnant 12,5 ; nemi- 
nem esse qui ... tormenta sine deo 
possit sustinere 37,6. 

dii : Romulus, Picus, Tiberi- 
nus et Consus et Pilumnus ac 
Volumnus dii 25,8. ergo nec de 
mortuisdii ... nec de natis 21,10. 
quid autem isti dii pro Romanis 
possunt, qui 25,7 ; si dii creare 
possent, interire non possent 21,12. 
deorum: haec utique de deorum 
vestrorum disciplina descendunt 
30,3 ; exitus tristes, fata et funera 
et luctus atque planctus miserorum 
deorum 23 (22),! ; nonne arguunt 
ludibria et dedecora deorum ves- 
trorum ? 23 (22), 5 ; ut multorum 



-98- 



deorum mater [Cybele) 23 (2 2)^4 ; 
misericordia digni, sed nostro- 
rum deorum 12,6 ; de deorum 
natalibus. donis^ muneribus ne- 
glego carmina poetarum 7,5 ; 
cruces ligneas ut deorum vestrorum 
partes forsitan adoratis 20,6 ; 
deorum praesentiam contempta 
auspicia contestata sunt 7,4 ; tem- 
pla omnia ... de spoliis deorum 
25,5 ; intende templis ac delubris 
deorum 7,5 ; lovis partum et 
ortuni Miuervae ... rerum voca- 
bula esse, non deorum ig,i2. 

deis (liatwus) : etiam })rincipi- 
bus et regibus ... ut deis turpiter 
adulatio falsa blanditur 2q,S- 

d e o s : deos elementa esse mons- 
trando iq,io. deos ... adorare 
6^1; deos colere municipes 6, i ; 
colunt deos, quos alius iam sprevis- 
set iratos 6,2 ; sic et deos colitis 
incestos 31,3; vos, qui ligneos deos 
consecratis 2q,6 ; de capro etiam 
et homine mixtos deos et leonum 
et canum vultu deos dedicatis 

28.7 ; deos despuuntS,^; men- 
dicantes vicatim deos ducunt 
24^3 ; plures totis hominibus deos 

. haberemus 21,12 ; idem deos 
vestros induendo stupra, suspiria, 
odia dedecorat 37,12 ; hic deos 
vestros ... in hominuni rebus et 
actibus miscuit 24 (23), 3 ; Roma- 
' norum vernaculos deos novimus 

25.8 ; sic reformidatis deos quos 
negatis 12,5 ; etiam per quietem 
deos videmus, audimus, agnosci- 
mus^ quos 7^6. nuilos deos adse- 



verando 8^2 ; quid et quales arbi- 
traretur deos 13^4 ; deos credere 
16,1 ; tieri se deos metuunt 21,10; 
qui deos aut otiosos fingit aut nuUos 
19; 8 ; ob merita virtutis aut mune- 
ris deos habitos2i^i ; nisi forte 
post mortem deos fingitis 21,9 ; 
Antisthenen popularesdeos multos, 
sed naturalem unum praecipuum, 
Speusippum vim animalem . . . deum 
nosse 1Q,7. deos adiutores ha- 
bere 25,7 ; deos vel faciles habere 
vel reges 6,1 ; undique hospites 
deos quaerunt 6,2. <errave- 
runt • ergadeos quoque maiores 
vestri 20,5. Prodicus adsumptos 
in deos loquitur, qui 21,2 ; grassari 
in deos 8,3 ; Acca Larentia et 
Flora ... inter morbos Romanorum 
et deos computandae 25,8. 

diis, dis {ablat.): ne a diis ceteris 
ligaretur 24 (23)^4 ; tot de diis spo- 
Ha, quot de gentibus et tropaea 
25,0. proditum sibi de diis homi- 
nibus a sacerdote secretum 21,3 ; 

de dis immortalibus ... consensio 

8,1 ; quanto verius de diis vestris 

animalia muta ...iudicant 22(24),!. 
dextra. non -am solum ... uri 

cremari 37.4 ; nisi -am perdidisset 

Muciiis 37,3. 

Diagoras Melius, cui atheon 

cognomen adposuit antiquitas 8,2. 
Diana interim est alte succincta 

venatrix 23 (22),5 ; D. Ephesia//^.; 

Q. Trivia ib. ; D. Taurica 25,9; 

-am Taurios colere 6,1. 

dico. I ) absolute : ut -itis 12,2 ; 

ut prope -xerim 32,9 ; ubertate 



- 99 — 



-endi 14,7. 2) C07tiu7ictum a) cum 
subsiatitivo : quid tenebrarum et 
luminis -am recursantes vices ? 
17,6 ; quem (sc. deum) i\\ pubHcum 
-ere inpossibile praefatur Plato 
19,14 ; Cybelae Dindyma pudet 
-ere 23 (22),4 ; qui adversum se 
sententiam -xit 37,1. b) cum 
adiectivis et pronominibus : philoso- 
phos eadem disputare quae -imus 
34,5 ; ea, quae faciHus est sentire 
quam -ere 39,1. quae -ta sunt 
16,4 ; quae paulo ante tibi -ta sunt 
27^4. c) cum adverbiis : -am ut 
potero, pro viribus 16,1; -am quem- 
admodum sentio 36,4. 3) sequi- 
tur acc. etinf. : quod audire te -is 
28,7 ; qui initiari nos -it 30, i ; cum 
ipsum mundum perpetuum et inso- 
lubilem -eret esse fabricatum 34,4; 
partes orbis nunc inundare -it nunc 
... ardescere 34,4. 4) sequitur 
oratio recta : nihil aliud quam 
« deum » dicunt et « deus magnus 
est » et « deus verus est » et « si 
deus dederit » 18, 1 1 [^iotanda at- 
tractio : quam « deum »). 5) sequi- 
tur duplex accus. : dum inaestima- 
bilem -imus deum 18,8 ; quem 
{deum) si patrem -xero 18,10; 
Thales rerum initium aquam -xit 
19,4 ; Aristoteles interim mentem, 
interim mundum deum -it 19,9 ; 
demn parentem omnium -imus 
19,15. 6) passive : Anaxagorae 
discriptio et motus infinitae mentis 
deus -itur 19,6 ; cum Hammon 
-itur luppiter 23 (22), 6 ; quod ple- 
rique pauperes -imur 36,3. T^di- 



cor : Indus flumen et serere Orien- 
tem -itur et rigare 18,3. v. dictum. 
Dictaei lovis 21,1. 
dictum. et cum -o eius adse- 
dimus 4,6 ; sine dilectu adsen- 
tiuntur -is omnibus 14,4 ; qui de 
suis -is sapientes esse meruerunt 
19,4- 

dies. gcfieris fem. 2,3 ; -] ^^. pro- 
prie : post unum et aUeruni -m 
2,3 ; tam luculento -e 3,1 ; eadem 
-e qua fecerant 7,3 ; soHemni -e 
coeunt 9,6 ; deHberationi -m pe- 
tiit, postridie biduum prorogavit 
13,4; quod in -m (/. e. interdiu) sole 
lustratur caelum 17,5 ; qualem 
parens omnium -m duxerit 19,1 ; 
per quietem deos videmus ... 
quos impie per -m negamus 7,6 ; 
in -m (/. e. cotidie) pecua pascuntur 
36,5 ; serpentibus in -s perditis 
moribus 9, i ; in -s nostri innnerus 
augetur 31,7. /. q. tempus : post 
aestivam -em 2,3. 

differo. cum a feris bekiis hoc 
-amus quod 17,2. 

difficilis. quem {deuni) et in- 
venire -e ... praefatur Plato 19,14; 
-ius est ... incipere 34,9. 

difflndo. ubi in j^hires una {via) 
diftinditur 16,3. 

diffiteri. ut -erentur se Christia- 

nos 28,5. 

diffundo. generi et soceri beHa 
toto orbe -sa sunt i8,b. 

digero. mundi membra coaHta, 
-sta, formata 5,7. 

digitum. testam plano situ -is 
conprehensam 3,6. 



— 100 — 



— lOI — 



I 



digne. sic eum (sc. deum) d. 
aestimamus i8,8. 

dignitas. omnes homines sine 
dilectu aetatis^ sexus, -is 16,5 ; 
inanis cultus -is 37,10 ; actus homi- 
nis, non -as iudicatur 36,1. 

dignus. -a et nata religio tali- 
bus moribus 9,3 ; pallidi trepidi, 
misericordia -i Chriatiani 12,6. 
mimi convicio -a ista sententia est 
34; 7- neque exultare te -um est 
concinnitate sermonis 14,2 ; quod 
Saturni filio -um est 30,4. 

dilabor. iam ante -psum est 
corpns ii,y. 

dilectus. sine -u tangunt loca 
sacra et profana 5,g ; sine -u adsen- 
tiuntur dictis omnibus 14,4 ; sine 
-u aetatis; sexus, dignitatis 16,5. 

diligenter in utroque genere 
vivendi versatus 5,1 ; deum ... in 
omnium mores... d. inquirere 10,5; 
d. quanLum potest singula ponde- 
remus 14,7 ; nisi divinitatis ratio- 
nem d. excusseris 17,2. 

diligentia. in explorando per- 
tinaci -a perseverare 5,3. 

diligo. sic <nos> mutuo ... 
amore -imus 31,8. 

diluculum. cum -0 ad mare ... 
pergeremus 2.4. 

diluo. ut conviciorum ... labem 
verborum veracium fiumine -amus 
16,1. 

dimidiatus. liberis adhuc -a 
verba temptantibus 2, i ; corrupta 
et -a fide 34,6. 

dimitto. cum -i ... haberent in 
sua potestate 37,4. 



Dindyma. Cybelae -a sacra 23 
(22), 4. 

dinosco. sic nos ... signo facile 
-imus 31,8. 

dinumero. deomm natales, pa- 
trias, sepulcra -at 21,1. 

Diodorus. Thallus ac -us hoc 
loquuntur 21,4. 

Diogenes. Apolloniates -es aera 
deum statuit 19,5 ; Babylonio -i 
discipHna est ... 19,12. 

Dionysius. numquam merere- 
tur -us regnum 5,12. 

dirae. -arum i^iprecationes 7,4. 

dirigo. in temperiem semet 
autumnitas -ebat 2,3. 

dirimo. cum per singulos pro- 
priis appellationum insignibus mul- 
titudo -nda est 18,10. 

diripio. utrum ferae -ant corpns 
11,4. 

discedo. post haec laeti hila- 
resque -ssimus 40,3. -ens {sc. de 
Tita) vir eximius 1,2. i. q. dividor, 
desino: quandounquam regni socie- 
tas aut cum fide coepit aut sine 
cruore discessit ? 18,5. 

disceptatio. cum non laudi, 
sed veritati -o vestra nitatur 14,2. 

discepto. ut -antes duos medius 
segregarem 4,6. 

disciplina. antistitem veritatis 
maiorum excipere -am 6, i ; in hac 
impietatis -a 8,2 ; tradidisse ceteris 
-am 16,5 ; -am philosophorum 
ip,3 ; Diogeni -a est exponendi et 
disserendi iq,i2 ; has fabulas ipsis 
studiis et -is elaboramus 24 (23),i.; 
suis sceleribus adolescere cum 



Romulo ceteris regibus ... -a com- 
inunis est 25,4 ; haec de deorum 
vestrorum -a descendunt 30,3 ; -ae 
transfugas 33,5 ; in nonnullis -a 
nostra minor est 35,5 ; calamitas 
saepius -a virtutis est 36,8 ; homi- 
cidii -am 37,1 1. 

disco. has fabulas ab inperitis 
parentibus -imus 24(23),i. quod 
nihil se scire didicisset Socrates 
13,2. 

discrimen. sine -ine omnes de- 
perire 5,10 ; ut aurum ignibus, sic 
nos -inibus arguimur 36,9. 

discriptio. Anaxagorae discrip- 
tio et motus infinitae mentis deus 
dicitur ig,6. 

discurro. nudi cruda hieme -unt 
(567. Luperci) 22,8 (24.3) ; -entem 
deum ... atque ubique praesentem 
10,5. 

discutio. cum -ssa caligine in 
lucem sapientiae et veritatis einer- 
gerem 1,4. 

dispar. arguinentum -r furoris 
27.3. 

dispenso. qui universa ... ra- 
tione -at {sc. deus) 18,7 ; deo -ante 
25,12. 

dispertio. huius [ififafitis) cer- 
tatim membra -unt (),^. 

dispono. quae singula ... ut 
-erentur 17,6 ; apte -sita recta mon- 
tium 17,10 ; si omnia exculta, -sita 
ornata vidisses {in domo) 18,4. 

disputatio. -ne gravissima 1,5 ; 
gravissimae -nis 15,1 ; ex nostris 
-nibus nata sententia 5,1 ; -nis 
ipsius veritas 16,6. 



disputo . in contubernalibus 
-are 4,4 ; intentius -are 4,5 ; de toto 
genere -andi 14,3 ; -antis auctoritas 
16,6 ; -turi alias et uberius et ple- 
nius [sc. de fato) 36,2. cnm aliquo : 
ut ... cum eo disputem 4,4. de 
aliqua re: de divinitate -antem 8,2; 
de rebus caelestibus -are 16,5 ; de 
caelestibus -avit 1^,4. aliquid : 
philosophos eadem -are 34,5. 

dissero. pro -entium viribus 
14,3 ; quod utrimque omni negotio 
-atur 14,7. de aliqua re : -entis 
de navigatione 3,4. aliquid : -ere 
di vina 12,7. cum acc. et inf. : -endi 
lovis partum ... reium vocabula 
esse 19,12; rationem deum {esse) 
-it iQ,io; eos spiritus daemonas 
i^esse) ... philosophi -unt 26, q. 

dissimulanter. ut me d.gravius 
argueret inscientiae 4,3. 

dissimilis non -es 5?/«/ et qui 
... devorant 30.0 ; inter se singuli 
-es invenimur 13,1. 

dissimulo.deus patitur-at 12,2; 
nec -abo ... Natalis mei ... nutasse 
sententiam 16,1. 

dissipo. animal omne dividitur. 
solvitur, -atur i,^\ ita eius dubia 
opinio -atur 10,3. 

dissolvo corporibus -utis35,6 ; 
religionem -ere aut infirmare 8,1. 

distinguo. nosgentes nationes- 
que -imus 33, ; sola virtute -imur 
37; 10 ; ordo temporum ac frugum 
stabili varietate -itur 17,7 ; caelum 
in noctem as ris -itur 17,^. 

distorqueo . membfa distor- 
quent dacmo7ies 27,2. 



:f 



I02 



districtus. per universa -us dens 
10,5. 

diversus. quamvis -a, quaedicta 
sunt ib,4. 

dives es ? 37^9 ; qui deo -es est 
36,4 ; de egentibus divites (facti) 
33^3. subst. : divites facultatibus 
suis inligatos 16,5. 

divido. in quae {elementa) rur- 
sum homo... -itur, solvitur, dissi- 
patur 5,8 ; in caelo summam po- 
testatem -i 18.7; crederes unani 
mentem in duobus fuisse -sam 1^3 ; 
caelesti conpage -sa 1 1^ i. 

divinitas. de -te disputantem 
8,3 ; nisi -tis rationem ... excusse- 
ris 17,2 ; de -te consensio est 19,5; 
si veiitas -tis ... maturuit 38,0. 

divinus. -a indulgentia 7,2 ; -i 
imperii 18,7 ; -is legibus ii,i ; na- 
turalem legem atque -am ig,io; 
-a libratio 17,5 ; menti -ae iq,io ; 
-am mentem iq.q ; de -is praedic- 
tionibusprophetarum 34.5; -aprovi- 
dentia 5,12 ; -a raiione 17,3 ; caput 
asini rem nobis esse -am 28^7; vim 
-am ig, 1 1 : ab exploratione -a (/. e. 
rerum -arum) 4,5. -um autem id 
est. quod 21.10. sudst.: disserere 
-a 12,7; quicumque de -is quaerat 
16,6. 

divitiae. non sub -arum onere 
suspirat 36,6 ; quod ... -is atiuant 
37,7. 

diutius. nec avocanda ... d. in- 
tentio 15,1 ; si d. inspicias 32,;;. 

divus. /. e. deus: -i sunt ceteri 
reges 21, q. subst. : patrem divum 
atque hominum (Ennius) 1 9, i . 



do. dant cautelam pericuhs 
vates 7,6 ; superstitio Romanis 
dedit ... imperium 25,1 ; quod non 
habet^ non dat 37,2 ; sic ... futuris 
dabatur exemplum 20,6; ingenium 
non dari facultatibus 16,5 ; quibus 
suspectus in caelum datus est 17,2. 
ut utrisque proximus aures da- 
rem 4^6. quibus non est datum 
intellegere civiUa 12,7; aut scire sit 
datum 5,5. si deus dederit 18^11. 
etsi iustos darem Christia?ios 11,;. 
scquitur ut : cu[)ido generandi 
nonne a deo data est et (56-. ^iorme 
datum est) ut ubera ... lactescant et 
ut tener fetus adolescat ? 18,2. 

doceo. rudes illos homines et 
agrestes multa -uit Saturfius, Hteras 
impri mere ... 21,5. iniustos ipsos 
esse iam ui 11^5; ipsum credo 
-uisse ... coniurare Catilinam 30,5. 
docti. subst.: quogenere philo- 
sophari et caute indocti possunt et 
-i gloriose 13,3 ; -issimorum Ubris 

doleo. aeque se ferre. stoma- 
chari, indignari, -Qrn sequttur inf. 
cum acc.) 16,5. nihil itaque indi- 
gnamdum vel -endum, si quicum- 
que de divinis quaerat 16,6. -ere 
nescio quid 4,1 ; quod -etis 32,7. 

dolo. -atur deus li^neus 22^3 

(23,11;. 

dolor. cum -e laceraris 12,3; -em 
infelicissimae matris 23 (22), i ; 
victi -e 27,6 ; cum -e congreditur 
37,1 ; nec in -e deseritur 37,3 ; in- 
spirata patientia -is 37,5 ; simulatis 
-ibus 37; 12. 



dominatio. quidam imperiis ac 
-nibus eriguntur 37,7. 

dominor. fortuna -atur 5,13. 
vestrique -antur Romani 12,5. 

dominus. praeesse ei crederes 
-um 18^4 ; universitatis -um 18,4 ; 
parentem omnium et omnium -um 
35,4 ; quem si dominum dixero 
18,10 ; vultu -i territi 25^11. 

domus. relicta -02,1 ; ingressus 
aliquam -um 18,4; -inatos^i,^; 
honiinem -i forisque lateri tuo in- 
haerentem 3,1. in hac mundi -o 
18,4; deo una -us est mundus hic 
totus 33,1. 

donum. de deorum natahbus, 
donis^ nmneribus 7,5. 

dorsum maris raderet 3,6. 
dubito. nec -andum ei de cetero 
est 16,4. sequitur acc. etiuf. : quis 
ergo -at vulgus orare ? 22,1 (23^9) ; 
quis enim sapientium -at^ quis igno- 
rat omnia ... occidere ? 34, i ; quis 
autem ille qui -at, vernis indulgere 
nos fioribus ? 38,2. 

dubitatio. quoniam de provi- 
dentia nulla -o est 18.5 ; Arcesilae 
... in summis quaestionibus tuta 
-o 13.3. 

dubius. omnia in rebus humanis 
-a, incerta, suspensa -:.,2\ quae sunt 
-a 13,5; ita eius -a opinio dissipatur 
^6,3- 

duco. vicatim deos -unt 22,8 
(24^3) ; auram bonam floris naribus 
-ere 38,2. producere : n&c . . . con- 
vivium mero -imus 31^5. talem 
esse mortalium mentem, qualem 
parens omnium diem -xerit 19, 1 . 



io3 - 

dudum. iam d. me ... remordet 
oratio4,3. 

dulcedo et adfectiohominis 1,1; 
figmenta ... in -inem carminis lusa 
11,8. 

dulcisaqua et aqua marina 34,2; 
loquellam ipso offensantis linguae 
fragmine -iorem 2,1 ; mendaciis 
-ioribus 24 (23)^8. 

dulciter. cum viro optimo amor 
-ius praebeatur 29,5. 

dum. sequitur ubiquc indicativus 
praesens i) vi temporali : ut illud 
iaculum vel dorsum maris raderet 
enataret, d. leni inipetu labitur^ 
vel ... emicaret, emergeret, d. adsi- 
duo saltu sublevatur 3,6; d. adhuc 
vivitis, aestimate 12,1 ; auctorita- 
tem quasi praesentis numinis con- 
sequuntur daemones, d. inspiranl 
interim vatibus, d. fanis inmo- 
rantur^ d . nonnumquam extorum 
fibras animant 27, i ; inermi armatos, 
d. fugiunt, insequentes. ... obrue- 
runt 33,3; d. istaec apud me tacitus 
evolvo, Caecihus erupit 40, i , 

2) accedit vis causalis, sive moda- 

hs : sic imperium suum ... propa- 

gavit d. exercent ..., d. urbem 

muniunt ...,d. ... colunt deos ... et 

... pergunt ..., d. ... venerantur,d. 

... quaerunt et suos faciunt, d. aras 

extruunt 6,3 ; d. reges suos cohmt 

reUgiose, d. ... desiderant ..., d. 

gestiunt ..., sacra facta sunt quae 

fuerant adsumpta solacia 20^5 ; d. 

verborum lenocinio ... avocantur, 

gine dilectu adsentiuntur dictis 

omnibus 14^4 ; horum imagines 



'l.i^trl<w»: V. 



— io4 — 



— lOD 



consecratas vulgus orare et publice 
colere. d. ... decipitur ... praes- 
tringitur ... hebetatur 22,1 (23,9) ; 
siceiim digne aestimamus(5c.^^7/w/), 
d. inaestimabilem dicimus 18,8 ; 
deos timetis, d. unusquisque ves- 
trum non cogitat ..., d. inconsulte 
gestiunt .... d. fieri malunt ..., d. 
nihil... norunt 22,7 '24,2); d. Ve- 
nerem ... spargitis, d. ... seritis, d. 
... exponitis, necesse est 31,4. 
c) accedit vis adversdtiva : sper- 



nunt tormenta praesentia, d. incer- 
ta metuunt et futura, et d. mori 
post mortem timent, interim mori 
non timeiit8,5. 

duo. Ia?ius frontes -as trestat 2^ 
(22), 5 ; unam mentem in -obus 
fuisse divisam 1,3; disceptantes -os 
5,6 ; tam magni imperii -os fortuna 
non cepit 18,6. 

durus servitus -ior 28. 1 1 . 

dux unus in gregibus 18,7; -cem 
inclytum 20.6; posteris -cibus25,4. 



ebriatus. ubi incestae Ubidinis 
-is fervor exarsit 9,6. 

ebur. mens ... candore -oris he- 
betatur 22,1 (23,9). 

ecce arbusta frugifera, e. iain 
seges cana ... imbri corrumpitur, 
grandine caeditur 13,5 ; e. pars 
vestrum ... egetis algetis 12,2 ; e. 
vobis minae, supplicia. tormenta 
12,4; e. funditur ... e. plumbatur 
... e. ornatur derts 22.5 (23,13). 

ecquid ad haec, ait. audet Octa- 
vius ? 14. 1 . 

edax. puUos -ces habuit et Paul- 
lus 26,3. 

edo magi praestigias -unt 26,10. 

edulis. ut nec -ium pecorum in 
cibis sanguinem noverimus 30.6. 

efifero, as. in execrationem et 
odium hominum ... -antur 14.6. 

efficio. oracula -unt daemones 
27.1. 

efflgiatos sane et unctos et co- 
ronatos lapides 3,1. 



effusae orationis impetus 14,1 
egeo. -etis algetis 12,2 ; qui non 
-et 36,4; de -entibus divites (facti) 
33; 3- cum beatus non egeat ... 
ttoribus 38,3. summi opificis et per- 
fectae rationis -ueruiit 17,6. 

egero. alibi Hercules stercora 
-it 24(23),5. 

ego, mei. mihi. me (mecum), 
nos, nostrum, nostri, nobis, nos 
(nosmet). 

ego : ciii e. : « quid hoc rei est?» 
4, 1 ; e. vos in hoc magis miror 
3^,3; e. Octavio meo ... sed et 
mihi gratulor 40, i ; ut ille mei vic- 
tor e.st, ita e. triumphator erroris 
40.1 ; e j^atidere et quod hic credi- 
derit et hic vicerit^o,^. 

mei : visendi m. gratia 2,1 ; in 
usum m. 32,2 ; ut ille m. victor est 
40.1. 

mi/ii : m. ... inhaesit 1,1 : ut 
m. viderer . . redire ib. ; m. viden- 
tur ... habere 17^3 ; m. cum Octa- 



vio res est 4,3 ; m. gratulor 40,1 ; 
dat. ethiciis : si m. quasi novus 
aliqui .. considas ^,2. dat. com- 
tnodi : quod etiam m. Octavius vi- 
cerit 40,3 ; iudicandi m. invidia 
detracta sit 40,3. 

me (acc.) : nie ... angit ... oratio 
4,3 ; me ... argueret 4,3 ; me ... 
protegerent 4,6 ; sustinebitis enim 
ine ... exerentem 8,3 ; me ... de- 
lectarit 14,3 ; quod ad me est 39,1; 
apud me tacitus evolvo 40, i . 

me {abl.) : ut pari mecum volun- 
tate concineret 1,3 ; adnitendum 
tibi mecum est 16,1; eadem mecum 
recognosces 21,1. 

nos {nom.): n. distinguimus [opp. 
deo) 33, 1 ; n., qui ... non eloquimur 
magna {opp. j)hilosophorum) 38,6 ; 
vos ... nos, vos ... apud nos, vos 
... nos 35,6 ; n. igitur .. abstine- 
mus 37,11 ; n. proinde ... pondere- 
mus 14,7 ; n. tamen . . putabamus 
28,3; at n. ... praestamus 31,5; at 
enim n. praestamus 38,4 ; et 
{=eiiam) n. fuimus 28,2 ; sed n. 
makimus 36, q ; cum Octavius pero- 
rasset, aHquamdiu n. ... tenebamus 
39,1. 

nostrum. de unoquoque n. 36,2 ; 
omnium n. vice 40.3. 

nostri. tanto n. amore 1,3 ; n. nu- 
merus 31,7 ; odium n. serunt 27,8 ; 
in solacium n. 34,1 1. 

7iobis {dat ) : nec n. blandiamur 
33,1 ; n. nec videre fas nec audire 
30,6 ; n. non hcet 29,1 ; n. credite 
28,1; quid n. invidemus ? 38,6; 
haec n. tamen nata sunt 36,5 ; 



incerta n. veritas occultatur n.; • 
n. reUquit 1.3; subduciturn. 34.10; 
n. subvenire 36,^; muUi n. videmur 
33; I- ut sitn. ambigendum 16, i ; 
expectandum n. est 34,12 ; n. pro- 
videndum est 14,6. ut sit n. . re- 
paratio I7;6;remn. esse divinam 
28,7 ; n. pectus angustum est 18,8. 
n. proximus 32,7. 
nos {acc.) : audire n. 31,6 ; mo- 
net n. 26,12 ; si nosmet ipsos 
noverimus 5,5 ; n. odisse 27,8 ; n. 
rapere 20,2 n. ignorare 17.2 ; 
eadem n. sensisse 28,5 ; initiari n. 
30,1 ; n. occuUare 32,1 ; malumus 
nos bonos esse 36,7 ; vernis indul- 
gere n. fioribus 38,2 ; < nos > 
{om. Pjpudere 38,1; n. consecutos 
38,6. nihil ad n. 13,1 ; adversum 
n. 28,10 ; 31,1 ; adversus nos 28,6; 
apud n. 32,3 ; 35,6 ; in n. 28,10 ; 
supra n. 5,5 ; 13,1. /. ^. nosinvi- 
cem ; sic <nos> {om. P) mutuo 
amore diUgimus 31,8 ; sic n. dinos- 
cimus ib. ; sic n. fratres vocamus, 
ib. 

7iobis {abl.\: a n. 19,3 ; 27,5 ; 
31,1 ; de n. 2,3 ; in n. 36,2 ; nobis- 
cum I9;4; 34^^- 

eiero. quasi -ato nomine iam 
omnia facta sua ... purgaret 28,4. 

eicio. Plato ... Homerum ... de 
civitate .. -ecit 24 (231,2. 

eiulatus. sine uUis -ibus 37,4. 
elabor. somnio simiUs, antequam 
tenetur, elabitur/^//bte 37,8. 

elaboro. has fabulas ... ipsis 
studiis et disciplinis elaboramus 24 
(23); I. 



— io6 — 



107 



I 



If 



I i 



il 



elatione pinnarum liberas (uii- 
mantes 17,10. 

elementa /. q. atomi vel prin- 
cipia omnium rerum ii^nis, aqna, 
aer et terra) : animal omne ... 
-torum voluntaria concretio est 5,8; 
utrum -is concretus an concinnatus 
atomis {sit homo) 17; i . rupto-orum 
omnium foedere ii,i; de -orum 
conflagratione 34,3 ; corpus deo 
-orum custodia reservatur 34,10. 
-is adnitentibus 33,3; vulgi deos 
-a esse iq.io 

Eleusinius. -a sacra 23 (2 2), 2 ; 
Cereris -ae 21,1; -os Cererem colcrc 
6, 1. 

electus sectae vestrae non spon- 
taneos cupere, sed -os 11,6; magnis 
et -is viris 2^,5. v. eligo. 

elido.7f//o.sadstrangulatos misero 
mortis genere -ere 30,2 ; Coryban- 
tum cymbalis ... tinnitus -itur 23 
(22), 3. 

eligo. ea ... quae recta sunt, eli- 
gere 14,7; nec singulas z^//75 audet 
-ere 16^5 ; hominem sibi quem 
colant -unt 20,4. v. electus. 

eloquentiae potestate 14,3 ; -ae 
tumore 15, i. 

eloquium. eorum magorum et 
-o et negotio primus Hostanes 
26,1 I. 

eloquor. -ar quemadmodum sen- 
tio i8,q; quod sunt-untur daemones 
27,6 ; non -imur magna sed vivimus 
38,6. 

emeritus. /. q. praeteritus : ad 
honorem -ae potestatis 2i,g. 

emergo. cum de tenebrarum 



profundo in lucem sapientiae et 
veritatis -erem 1,4; ut illud iacu- 
lum summis Huctibus tunsis emica- 
ret, -eret 3,6. 

emetior. de itinere : medium 
spatium civitatis -nsi 3^2 ; eandem 
-nsi viam 3,5. 

emico. ut illud iaculum summis 
Huctibus tunsis -aret, emergeret 3,6. 
enato. ut illud iaculum vel dor- 
um maris raderet, -et 3^6. 
enervis histrio 37,12. 
enim. collocatur tertio loco : in 
operibus e. 3-.4 ; ab ipsis e. 28,6; 
naturale est e. 27,8 ; et nos e. 28,2. 
etenim 10,2. 

I comprohat et explicat a) ea quae 
antecedunt ; postponitur i ) substan- 
tivo : sacrilegii e. ... instar est 17,2; 
Cleanthes e. ... disserit iq,io ; 
maioribus e. nostris ... fides fuit 
20;3 ; Terrae e. vel CaeU fiUus pro- 
ditus est 21,7 ; deus e. Ugneus ... 
suspenditur 22,3 (23,11) ; in operi- 
bus e. eius ... aspicimus 32,4 ; ani- 
mus e. ... firmatur 36,3 ; fortitudo 
e. ... roboratur 36,8. 2) adiectivo 
i'el participio : adiurati e. ... inhor- 
rescunt 27,7; totum e. eius auxi- 
Uum ... finitur 29,3 ; destinatam e. 
si bi . . . poenam . . . perhorrescit 35,2. 
3) pronomini : ea e. de castis 
fingitis 29,1 ; haec e. verba sunt 
19,2 ; hic e. praecipuus ... miscuit 
24 (23), 3 ; his e. et huiusmodi fa- 
buUs ... referserunt 28,6 ; haec e. 
... nata sunt 31,2 ; hi e. ... saginan- 
tur 37,7; his e. et sparsis utimur 
38,2 ; ista e. inpudicitiae sacra sint 



1 



28,10 ; ab ipsis e. rumor ... seritur 
28^6; quide.potestesse? 17,4; quod 
e simulacrum deo fingam? 32,1 ; 
quis e. ... dubitat ? 34.2 ; quid e. 
aUud est fatum ? 36,2 ; et nos e. 
idem fuimus 28,2 ; vos e. video 
30,2; vos e. ... adgnoscitis 31^8 ; 
vos e. adulteria prohibctis 35,6 ; 
nemo e. praemium percipit 37,2. 

4) adverbio vcl particulae : cur 
etenim occultare ... nituntur ? 
10,2; cur e. ... nascuntur? 21,11 ; 
iam e. venio 26,1 ; unde e. deus 
longe est 32,7 ; quamdiu e. eum ... 
coluerunt ... de paucis innumeri 
facti sunt 33,3 ; absque e. notitia 
dei, quae potest ...? 37,8 ? nunc e. 
mimus ... exponit 37,12. ^) nega- 
tioni, non : non e. solum 33,1 ; nec: 
nec e. ... decipit 29,4 ; nec e. in- 
dulgemus 31,5 ; neque e. prius 
exultare te dignum est 14,2 ; neque 
e. potuerunt 25,7 ; neque e. eos ... 
iuverunt 25/:). 6) verbo: vult e. 
26,12; naturale est e. 27,8; ma- 
lunt e. 34; 12 ; vicit e. 37,2. 

b) in parenthesi : ausime. 7,1 ; 
sustinebitis e. 8,3 ; idem e. omnium 
deus est 33;3. 

cj Notabilia : Saturnum e. ... ho- 
minem prodiderunt 21,4; Roma- 
norum e. vernaculos deos novimus 
25,8. 

II asseverat a) in anteoccupa- 
tione : at e. 32,4 ; sed e. 32,7. b) 
at e. dei miles 37,3 ; at e. nos 38,4. 
V. at et sed. 

Ennius. de Pyrrho -us ApoUinis 
Pythi responsa confinxit 26,6. 



eo faciUus et navigavit et vicit 
26,4. eo feUcior quo levior in- 
cedit 36,6 ; quo saepius adsevera- 
tionibus credunt, eo frequentius a 
peritioribus arguuntur 14,5. 

eo, is. /?//?'// eunt semper exer- 
citis lapsibus 17,9 ; eundi spatium 
satis iustum 3,5 ; deum namque ire 
peromnes terrasque(Verg.^ Georg.f 
4,221) 19,2. lougum est ire per 
singula 18^1 ; otiosum est ire per 
singulos 219. 

Ephesia Diana 23 (22)^5. 

Epicurei. et -is de elementorum 
confiagratione et mundi ruina eadem 
sententia est 34;3. 

Epicurus. etiam -us iUe, qui 
deos aut otiosos fingit aut nuUoS; 
naturam tamen superponit 19,8. 

Epidaurios Aesculapium colere 
6,1. 

Epona. nisi quod et vos totos 
asinos in stabulis cum vestra vel -a 
consecratis 28,7. 

epoto. medicaminibus epotis 
30,2. 

epulae ad -as ... coeunt 9,6 ; 
post multas -as 9,6 ; nec ... indul- 
gemus -is 31,5. 

eques. /. q. equus : Curtius, qui 
-itis sui vel mole vel honore hia- 
tum ... coaequavit 7,3. 

equestrium fratrum in lacu 
statuae consecratae 7,3. 

equidem. dicam e., ut potero, 
pro viribus 16,1. 

equus. spumantibus -is atque 
fumantibus 7,3 ; ut cum -is Casto- 
res viderentur 27,4 ; Centauros -os 



I 



— io8 



109 — 






suis homiiiibus inplexos 20^3 ; de 
-orum hinnitu 18,6. 

erado. vos tergetis^ mundatis^ 
-itis dcos 22,'] (24,2). 

erga. /'. q. de, -iv. : < errave- 
runt > erga deos quoque maiores 
nostri 20,5. 

ergo. collocatiir primo loco 11,7 ; 
21^10 ; secundo 13,2 ; 22,1 (23,9) ; 
25,6. l) in sentcntiis affirmativis : 
e. homo novus nascitur 11,7 ; 
merito e. de oraculo testimonium 
meruit 13,2 ; totiens e. Romanis 
inpiatum estquotiens triumphatum 
25^6 ; e. nec de mortuis di 21,10. 
2) in interrogatio7ic\ quis e. dubi- 
tat ? 22.1 (23, g). 

erectus. nos, quibus vultus -us 
17,2 ; vuitus -us 17,11. 

erigo.ecce-iturrt^^ws 22,5(23,13); 
cum -itur iugum 2q,S ; cum Hber- 
tatem suam adversus reges ... -it 
Christianns 37,1 ; quidam imperiis 
ac dominationibus -untur 37,7. 

Erigone suspensa de laqueo est, 
ut Virgo inter astra ignita sit 23 

(22),7. 

eripio. quoniam morti non po- 
terat -ere Sarpcdonem 24 (23), 4. 

erogo. ignes Aetnaei montis ... 
flagrant nec erogantur 35,3. 

erro. qui -ando ... utilitati 
hominum profuerunt 21.2. Nata- 
lis mei -antem. vagam. lubricam 
nutasse sententiam 16,1 ; longe de 
vicinia veritatis -atis 29,2. -as, o 
homo, et falleris 32,7 ; sic meHus 
-are 7,1 ; -antium turbam 22,10 
(24; 5); cum -asset in regem Mucius 



Scaevola 37,3; < erra verunt > erga 
deos quoque maiores nostri 20,^. 
error. proprie : crispis tortuo- 
sisque ... -ibus [Huctuum) delectati 
perquam sumus 3,3 ; -e ... Liberam 
... vestigat Ceres 23 (22), 2. trans- 
late\ huius erroris ... infamiam :^,i: 
vel hunc -em saltem non vanis ... 
opinionibus impHcemus 5,6 ; hoc 
-edecepti 11,5; -e consimiH 14,6 ; 
tieri malunt aHeni -is accessio 22,6 
(24, 12; an vacillaverit per-em 5^«/^«- 
tia 16,1; revincit -em 19,10; ad -em 
mutui rapere consensus 20,2 ; fon- 
tem ipsum -is et pravitatis 26,7 ; 
-em pravitatis infundere 26,8 ; non 
est crimen -is 31,7 ; quorum -r 
augetur 34,12; vanus -r hominis 
37; 10 ; non credere vulgaris -is est 
34' I ; triumphator -is 40,1. 
socius in -ibus 1,4 ; has fabulas et 
-es ... discimus 24 (23),!. 

erubesco. absolute \ ut Chris- 
tianus reus nec -eret nec timeret 
28,2. sequitur acc. et inf. \ -et 
timere se materiem ab artifice inlu- 
sam 22,2 (23.10). sequitur i?ifin . : 
si audire nos pubHce -itis aut 
timetis 31,6. 

eruo. -enda prorsus haec et 
execranda ... consensio 9,1. quod 
ipsum explorare et -ere 17,1 ; fon- 
tem ipsum erroris ... et altius -ere 
etaperire manifestius 26,7 ; quaes- 
tionem, non quae verum -eret 28,3. 
erumpo. /. q. dicere \ CaeciHus 
-it40, i; quoniam meus frater -it 
aegre se ferre. stomachari, indi- 
gnari, dolere 16^5. 






f 



et. A. VI COPULAXDI. 
I) bina membra C07iiun^u7itur 
I ) substantiva a) nomina propria \ 
numquam mereretur Phalaris et 
Dionysius regnum, numquam Ruti- 
Hus et CamiHus exiHum 5,12; Claudi 
et luni 7,4 ; Anaximenes deinceps 
et post Diogenes statuunt 19,5 ; 
scit hoc Nepos et Cassius 21 ,4; sine 
Libero et Cerere (/. e. siiie pane et 
vifio. Terent.^ Eim. , 733) 21,2 ; 
cum Cynocephalo suo et calvis 
sacerdotibus 23 (22), i ; Martis et Ve- 
neris 24(23)^7; AccaLarentia etFlo- 
ra 25,8; Tauris Ponticis et Aegyptio 
Busiridi 30,4; Graecum et Graecam, 
GaHum et GaHam 30,4 ; Aegyptiis 
et Athenis, 31,3 ; Pythagoras pri- 
mus et praecipuus Plato 34,6. 

b) bnia subst. numeri singtilaris \ 
tanta dulcedo et adfectio inhaesit 
1,4 ; convictus nostri et familiari- 
tatis 1,3 ; sapientiae et veritatis 
1,3; alacritatem tuam illam et illam 
... hilaritatem 4,2 ; homo et ani- 
mal omne concretio est 5,8 ; homo 
et animal omne dividitur, ib. ; 
homines noxios feriunt et saepe 
reHgiosos 5,9 ; divina providentia 
et ... auctoritate 5,12 ; eorum 
potestas et auctoritas occupavit 
6,2 ; pro mira stultitia et incredi- 
Hbis audacia 8,5 ; sexus omnis 
homines et omnis aetatis 9,6 ; ad 
impetum et saltum 9,6 ; toto orbi 
et ipsi mundo 1 1 , i ; anceps makmi 
etgemina dementia 11,3; in exe- 
cratioTiem et odium hominum 14,6; 
rationis et sensus capaces 16,5 ; 



facundiae et gratiae 16.6 ; operis et 
quietis 17,6; summi opificis et per- 
fectae rationis 17,6 ; sine summa 
sollertia et ratione 17.6 ; autumni 
et veris 17,8 ; pastorum et casae 
18,6 ; generi et soceri 18.6 ; men- 
tem istam et spiritum 19.2 ; aquae 
et spiritus ratio 19,4 ; discriptio et 
motus intinitae mentis 19.6 ; ratio- 
nalem naturam et mundum 19,1 1 ; 
huius generis et examinis 21,4; 
urbem Saturniam et laniculum 
21.6; adulterium ... et ... stuprum 
24(23)^7 : opinio et mens ... deci- 
pitur 24 (23)^9 ; argenti nitore et 
candore eboris 22,1 (23,9) ; tor- 
mentis quibus et quibus machinis 
ib. ; religione et pietate 25,1 ; in 
auroet argento 22,7 (24.2) : impe- 
rator et rector 25,2 ; inter aras et 
dekibra 25,11 ; ad iUa auspicia et 
auguria 26,1 ; erroris et pravitatis 
26,7 ; ad nutum et arbitrium 26,9 ; 
terreni ponderis etcaelestislevitatis 
26,12 ; inter corpus et spiritum 
mediam26.i2 ; de capro etiam et 
homine 28,7 ; hominem noxium et 
crucem eius 29,2 ; de caede infan- 
tis et sanguine 30,1 ; noveHi et 
vixdum hominis 30,1 ; dulcis aqua 
<etaqua> marina 34,2 ; de ele- 
mentorum confiagratione et mundi 
ruina 34,3 ; fluminis et ... ardoris 
35,1 ; parentem omnium et om- 
nium dominum 35,4 ; vanus error 
hominis et inanis cultus dignitatis 
37' 10 ; triumphator et victor 37,1; 
strepitum mortis et horrorem car- 
nificis 37,1 ; non minor furor et 



— IIO — 



III 



l 
i' 



11 



' *s 



turpitudo prolixior 37,12; blandi 
coloris et odoris 38,2. 

c) d/na subst. mLmeri pluralis : 
loca sacra et profana 5,9; ultra solis 
vias et ipsius Oceani limites 6,2 ; 
ignotis numinibus et Manibus 6,2; 
honores et purpuras 8,4 ; imperi- 
tioribus et mulieribus credulis 8,4; 
dum incerta metuunt et tutura 
8,5 ; occultis se notis et insignibus 
q,2 ; fratres et sorores Q,2 ; maxime 
nefaria et honore praefanda Q,3 ; 
annis ... et aetatibus 11,4 ; tigmen- 
ta ... et inepta solacia ii.q ; cibos 
et ... potus 12,5 ; caeli plagas et 
mundi fata et secreta id. ; ocuUs et 
sensibus nostris 17,2 ; ipsis sideri- 
bus et totius mundi partibus 18,4 ; 
fruges et ... repertores 21,2 ; igno- 
biles et ignotos 21,7 ; sacra ipsa et 
ipsa mysteria 23 (22), 1 ; formae 
ipsae et habitus//^., 5 ; ludibria et 
dedecora /<6. ; mammis multis et 
uberibus id. ; trinis capitibus et 
multis manibus ib. ; has fabulas et 
errores 24 (23), i ; ipsis studiis et 
disciplinis ib. ; in hominum rebus 
et actibus ib., 3 ; his atque huius- 
modi iigmentis et mendaciis /'/^.,8 ; 
virgines et mulierculas 25,3 ; cum 
temphs et altaribus 25,4 ; damnis 
aUenis et suis sceleribus ib. ; regi- 
bus ceteris et posteris ducibus ib. ; 
morbi et malae valetudines 25,8 ; 
inter morbos Romanorum et deos 
zb. ; inter aras et dehibra 25.11 ; 
ministros et nuntios 20,11 ; ad iUa 
auspicia et auguria 26,1 ; auguriis 
et auspiciis 26^4 ; terrenis labibus 



et cupiditatibus 26,8 ; sub statuis 
et imaginibus 27,1 ; tormentis 
verborum et orationis incendiis 
27,5 ; sacrilegos aUquos et incestos 
28,3 ; boum capita et capita verve- 
cum 28,7 ; deos et ... deos ib. ; 
leonum et canum ib. ; ea ... de 
castis tingitis et pudicis 2Q,i ; prin- 
cipibus et regibus 2Q,5 ; feris et 
avibus 30,2 ; memoriae et tragoe- 
diae vestrae 31,3 ; honores vestros 
et purpuras 31,6; delubra et aras 
32,1 ; hostias et victimas 32,2; in 
operibus ... eius et in mundi omni- 
bus motibus 32,4 ; doctissimorum 
Ubris et carminibus poetarum 35, i ; 
pro meritis et quaUtatibus 36,1; ad- 
versus reges et principes 37,1; pueri 
et muUerculae nostrae37,5; fascibus 
et purpuris 37,10 ; vanis gestibus 
et nutibus 37,12 ; sacrificiorum 
reUquias et pocula deUbata 38,1. 
d) substanti2'a numeri sing. et 
plur. : caeUnn ipsum et ipsa sidera 
5,6 ; hominem ... punitum et 
crucis Ugna Q.4 ; caelo et astris 
11,3; pro disserentium viribus et 
eloquentiae potestate 14,3 ; tene- 
brarum et Unninis ... vices 17,6 ; 
hominum genus et pecudes (Verg., 
A.^ 6,728) IQ,2 ; imber et ignes 
Cid.) ib. ; quae imagines fundat et 
inteUegentiam IQ,8 ; aves et feras 
omnes 20,4 ; blanditiis et osculo 
30,3 ; membris hominis et viscere 
30,6 ; vento et tiatibus 32,5 ; ven- 
tus et tlatus ib. ; per torrentes 
ripas et atram voraginem 35,2 ; 
moribus et pudore 37,1 1. 



Notafidum : praepositio plcruinque 
non repetitur : cum tempUs et 
aUaribus 25,4. cf. in operibus 
eius et in mundi omnibus motibus 

2) adiectiva : boni et tideUssimi 
1,1 ; eximius et sanctus 1,3 ; btan- 
da et adposita 2,3 ; quasi novus 
aliqui et quasi ignarus 5,2 ; vanis 
et formidulosis 5,6 ; loca sacra et 
profana 5,q ; varias et incertas 
5,10 ; variis et lubricis 5,13 ; pleni 
et mixti deo 7,6 ; latebrosa et luci- 
fuga 8,4 ; vana et demens Q,2 ; 
digna et nata religio Q,3 ; sola et 
misera 10,4 ; beatam sibi et perpe- 
tem vitam 11,5 ; integra et inlibata 
15,1 ; capaces et habiles 16,5 ; 
raira et divina 17,5 ; occulti et 
innoxii 17,8 ; immensus et soli sibi 
tantus 18,8 ; rudes et veteres IQ,4; 
aUior et sublimior /<^. ; intinitum et 
inmensum i9;5 ; commeans et 
intentus iQ,6 ; nimia et incredibili 
19,14; ut Graeculus et politus2i,5; 
rudes illos homines et agrestes ib. ; 
anxia et soUicita 23 (22), 2 ; claudus 
deus et debilis ib., 5 ; vanae et per- 
ditae mentis 22,10 (24,5) ; insignis 
et nobiUs 25,1 ; cautum illud et 
ambigum oraculum 26,6 ; onusti 
et inmersi vitiis 26,8 ; verum et 
solum 27,7 ; caeci et hebetes 28,2 ; 
magnis et electis 29,5 ; mali et 
noxii 30,4 ; perpetuum et insolu- 
bilem 34,4 ; veterem et meliorem 
consuetudinem 34,10. 

3) adverbia : temere et audaciter 
13,5- 



4) fiumeralia : post unum et 
alterum diem 2^3. 

S]pro7iomina : quid et quales 
13.4 ; quae ... et quanta 26,5 ; his 
enim et huiusmodi fabulis 28,6 ; 
haec et huiusmodi propudia 29,1. 

ii) participia : cogitanti mihi et 
memoriam ... recensenti 1,1; trans- 
acta et decursa sunt ib. ; iactis ... 
et procurrentibus 4,5 ; obsessi et 
... capti 6,2 ; iam tumens et 
saeviens 7,2 ; eruenda prorsus 
haec et execranda consensio 9,1 ; 
admiranda omnibus et sectanda 
cunctatio 13,4; exponendi et disse- 
rendi 19,12 ; subreptam et corrup- 
tam 23 (22), 2 ; laudatum et coro- 
natum 24 (23), 2 ; pressus et victus 
28,4; defendendos et tuendos 28,3 ; 
inauratae cruces sunt et ornatae 
29,7 ; inlitas et infectas 30.6 : 
corrupta et dimidiata 34,6. 

7) ablativi absoluti : everso et 
extincto conscio lumine 9,7 ; rupto 
elementorum omnium foedere et 
et caelesti conpage divisa 1 1 , i ; 
illis adspirantibus et infundentibus 
26, 10. ^^. 1 1. 

8) infijiitivi : ritus gentiles ha- 
bere et deos colere municipes 
6,1 ; colere ... et ... adorare 
9,4; occultare et abscondere 10.2 ; 
nosse se et circumspicere 17,1 ; 
explorare et eruere 17,2 ; praeesse 
... et ease 18,4; dividi credas et 
scindi 18,7; coire et conspirare 
I9;3 ; Xenophanen ... tradere et 
Antisthenen ... nosse 19,7 ; esse 
Vulcanum et ceteros deos esse 



ii 



— 112 — 



i l^ 



i9;io; negat videri posse et ideo 
quaeri non oportere 19,13 ; de 
hominibus aves et feras (factas esse) 
et de hominibus arbores atque flores 
20,4; ire per singulos et ... expli- 
care 21,9 ; orare et publice colere 
22,1 (23,9 j ; insultare et inludere 
25^6; desipere et ... praestare 
24^5 ; ventilari et nunquam vel 
investigari vel probari 28,2 ; eadem 
nos sensisse et egisse 28^5. 

^) formae verbi ftniti et enuntiata 
eodem subiecto 3.)enuntiata primaria 
d) tempore non mutato : acriter 
angit et remordet 4,3 ; refluunt et 
... revolvuntur ^,?s \ occultatur et 
premitur 5,13; spernunt tormenta 
... et ... mori non timent 8^5 ; se 
... noscunt et amant mutuo 9.2 ; 
omitto ... et praetereo 7^5 ; ads- 
truunt et adnectunt 11,2; ferunt 
... et credunt 11,2 ; sic Caecilius 
{iocutus est] et renidens ... ait 
14,1 ; convincam et redarguam 
16,4; vide et annum ... et men- 
sem vide 17,5 ; omitto ... et 
.. transeo 18,6 ; arguit graviter et 
revincit i9,io; intexunt et suspen- 
dunt 22,6 (24,1) ; caedunt ... et ... 
imitantur 23 (22), i ; discimus et ... 
elaboramus 24 (23)^1 ; delitiscunt 
et consequuntur 27.1 ; gravaiit et 
avocant 27^2 ; inhorrescunt et vel 
exiliunt ... vel evanescunt 27,7 ; 
occupant ... et obstruunt 27,8 ; co- 
litur et ... saginatur 30,4 ; ignorat 
et ... non potest 32^7 ; erras, o 
homo, et falleris /■<^.; deus ubique 
interest et miscetur omnibus 32^8 ; 



explorat et examinat 36,9; fruamur 
• • et ... temperemus 38,6. b) 
tempore mutato \ terebamus et ... 
videmus3,5; aufer. .. et perspicies 
18, 10; accesserat et docuit 21^5 ; 
idem fuimus et eadem sentiebamus 
28,1. 

c) e7iu7itiata secu7idaria, tempore 
71071 mutato : quatenus evagamur et 
transcendimus 5,6 ; dum colunt et 
pergunt b,2 \ dum undique hospites 
deos quaerunt et suos faciunt 6,2 ; 
qua continetur et cingitur ii^i ; 
vellem sciscitari utrumne cum cor- 
{)oribus resurgatur et corporibus 
quibus resurgatur 11/7 ; cum oculos 
sustuleris et lustraveris 17,4; quodsi 
regitur et gubernatur 20,2; cum 
homo illum vokiit et dedicavit 22^5 
123,13); qui libat et suppUcat 22,9 
124,4); ex qua monet etdicit 26,12; 
quae sentitis et geritis 28,5; quae 
extinguant et faciant 30,2 ; qua 
viviticaris et loqueris 32,6 ; ut revi- 
vescat et redeat 34,12 ; quod senti- 
mus et patimur 36,8. repetitur 
coniunctio : quod adornasset et 
quod retudisset 39^1. 

10) e7iuntiata variis subiectis a) 
e7tu7ittata primaria : dicam ... et 
adnitendum tibi mecum est 16^1 ; 
niliil in homine membrorum est ... 
et ... eadeni tigura est omnibus 
18,1 ; bella difFusa sunt et . . . fortuna 
non cepit 18,6; spiritus intus aht et 
infusa mens agitat (Verg.) 19^2 ; 
Anaxagorae deus dicitur discriptio 
... et Pythagorae deus est animus 
. . . 1 9, 6 ; scit hoc Nepos et Cassius. . . 



- ii3 



et Thallus ac Diodorus hoc loquun- 
tur 21,4; maluit . . et ... relique- 
runt 21^5 ; Hercules stercora egerit 
et ApoIIo pecus pascit 24 (23), 5 ; 
alia sacra coronat univira ... et ... 
conquiritur quae possit 22,8 (24,3); 
confluxerant perditi . . et Komulus 
... fecit 25^2 ; aves ... vivunt et ... 
pecua pascuntur 36.5 ; fortitudo ... 
roboratur et calamitas .. est-^b,^: 
male creditur et ... non instruitur 
37,9 ; tenebamus, et evanui 39,1. 
et ideo 18^8 ; 36;i. 
b) e7iuntiata secu7idaria\ -ubi caluit 
et exarsit 9,6; quod ... disseratur 
et sit 14,7 ; cum ... fuerint ... et ... 
potuerit 23,6. repetitur co7iiu7ictio \ 
cum erigitur iugum . . et cum homo 
veneratur 29,8. 

11) dissimilia : negotii et visendi 

mei gratia 2,1; imperitioribus et mu- 

lieribus credulis 8,4; unum patrem 

... praedicantes et talem esse 19,1 ; 

apertiorde deo ... oratio est et quae 

esset tota caelestis 19,14; Vulcanum 

facit omnium principem et postea 

lovis gentem 21^3; facibus accensis 

et serpente circumdata Ceres 23 

(2 2),2 ; male sanos et perditae men- 

tis 22,10 (24,5) ; Aegyptiis et 

et Athenis 313 ; omnia caelestia 

terrenaque et quae extra istam 

orbis provinciam sunt 32^7; dei 

iussu et elementis adnitentibus 

33,3- 

12) alteru7n me77ibru7n [vel ut7'uin- 
pe) ex duobos (pltiribusve) co7istat : 
a) [a et b) et c : visitur et ... osten- 
ditur et ... arguitur 21^8. 



b) [a et b), c etiam: v. etiam, IV. 

b) (nec a nec b)Qlc\ ut Christia- 
nus reus nec erubesceret nec time- 
ret, et ... paeniteret 28,2. 

c) [a et b), {c et d) : cruces et 
tormenta, feras et ... terriculas 
37,5 ; sidera licet ignis accenderit et 
caelum Hcet sua materia suspende- 
rit. licet terram fundaverit pondere 
et mare licet influxerit e. liquore 

dj {a et b) et c, d: Tauris Ponticis 
et Aegyptio Busiridi ritus fuit im- 
molare et ... Gallis ... caedere, 
Roniani ...obruere 30,4. 

e) a et [b et c) : caeli plagas et 
mundi fata et secreta 12,7 ; caelum 
et fulmina et fulgura 24 (23), 6; 
exsequitur et... dinumerat et mon- 
strat 21,1. 

f ) neque faut a aut b) et d : ut 
neque ... aul scire sit datum aut 
ruspari religiosum et ... videamur 
5,5. 

1 ^)accedit vis adversativa (/. q. et 
ta77te7i, 7tihilominus) : quod colunt et 
interprimunt 10,2 ; operefame labo- 
ratis,etdeus patituri2,2; Aristote- 
les variat et adsignat tamen 19,9 ; 
quid ? Regulus nonne auguria ser- 
vavit et captus est ? Mancinus reli- 
gionem tenuit et sub iugum missus 
est et deditus 26,3; adoratis et 
pascitis 28,8 ; et sub oculis tamen 
non venit 32,5 ; Plato dicit et addit 
tamen 34,4; sol demergit et nasci- 
tur. astra labunturet redeunt,flores 
occidunt et revivescunt 34,11 ; illic 
sapiens ignis membra urit et reticit^ 



- ii4- 



- ii5 



i 



11 



1 



carpit et nutrit 35^3 ; adulteria pro- 
hibetis et facitis 35^6 ; tam times 
quam timeris et ... tamen solus es 
37.9. 

14) accedit vis explicativa, i. q. et 
quidem : audere quosdam^ et hoc 
studiorum rudes 5^4; pars vestrum, 
et maior 12,2. 

15) Notabilia a) et i. q. sicut : 
nihil esse post obitumet ante ortum 
nihil fuisse 34^9. 

b) seqiiitur ne gatio : et non 1,4 ; 
8,5 ; 12,4; 18,6 ; 19,13 ; 27,2 ; 

32,5 ; 32,7 ; 37;Q ; 3^.3 i^is) ; et 
nihil 34^9 ; et nec ... nec 23,6 ; et 
numquam I9;i5 ; et numquam vel 
... vel 28,2 ; numquam ... et ... et 
5,12 ; non ... et 37,12 ; si delubra 
et aras non habemus 5,6. 

c) hendiadys : tanta duicedo et 
adfectio hominis 1,1 ; sapientiae et 
veritatis 1,4; convictus et famihari- 
tatis 1,5 ; honores et purpuras 8,4 ; 
hominem et crucis Hgna 9,4; vento 
et flatibus 32,5. 

II terna menibra coniunguntur a) 
substantiva vel adiectiva vel inHni- 
tiva : I ) a et 3 et c: effigiatos sane 
et unctos et coronatos 3, i ; congrega- 
tionibusetieiuniis... et ...cibis8,4; 
Arcesilae et multo post Carneadis 
etAcademicorumpkirimorum 13,3; 
mens et ratio et spiritus 19,3; Zenon 
et Chr>'sippus et Cleanthes 19,10 ; 
lovis partum et ortum Minervae et 
hoc genus cetera 19,12; Diana vena- 
trix etEphesia...etTrivia23(22).5; 
Clodius ... et Flaniinius et lunius 
26,2 ; bonus animus et pura mens et 



sincera conscientia 32,2 ; Aetnaei 
montis et Vesuvi montis et arden- 
tium ubique terrarum 35,3 ; adver- 
sum minas et supplicia et tormenta 

37.1 ; maHs voluptatibus et pompis 
vestris et spectaculis 37,1 1 . 

2) a, b tX c : cultu, insignibus et 
muneribus 7,5 ; quibus suspectus in 
caelum datus est, sermo et ratio 

17.2 ; ad hirundinem, sistrum, et 
ad ... tumukim 22,10*. 

3) « ac b et c : caelum ac terras 
et cetera mundi membra 19,2. 

4) a et b cque : legem ... et ae- 
thera interim interdumque ratio- 
nem 19,10. 

5) pritnum membrum duobus 
pluribusve constat : {a ^t b^ q^ c 
et d : quos corruptores et aduUeros 
novimus et tyrannos et ... facundos 
3«, 5. 

{a et b), c etiam. v. etiam, IV. 

{a, b, c) et d, e etiam. v. ibid. 

b) enuntiata i) a ^t b Gt c : nau- 

fragium est, et . . sprevit ... et ... 

inrisit 7^4; nisi ... luppiter senuit 

et ... defecit et ... canuit 21,11 ; 

nutrix capella est et ... subtrahitur 

... et ... eluditur 23 (22)^3; cor- 

rumpuntuur ... et ... adolescunt et 

... consenescunt 24 (23)^8 ; deus 

enim Hgneus ... runcinatur, et 

deus aereus . . . figuratur, et lapideus 

<deus> caeditur 22,3-4(23,11-12); 

lovem libt-ratum (esse) ... et flere 

et ... concumbere 24 123), 4 ; per- 

dere et ... inkmdere et ... segre- 

gare 26.8. 

2 a,b et c: deusaereus conflatur. 



f 



tunditur malleis et ... figuratur 
22,4(23,12); lapideusdeus caeditur, 
scalpitur et ... levigatur zZ» ; submo- 
vetur . . . hebetatur et . . . extinguitur 

32,5- 

3) a et b, c etiam. v. etiam, IV. 

c) dissimilia : cupido generandi 
nonne a deo data est. et [nonne a 
deo ddtum est) ut ... lactescant et 
ut ... adolescat 18,2. 

III plus quam terna membra con- 
iungjmtur l) quaterna ci)a et b et c 
et d : ver aeque cum suis floribus 
et aestas ... et autumni -maturitas 
... et hiberna oHvitas 17,7; Dictaei 
lovis et ApolHnis Delphici et Pha- 
riae Isidis et Cereris Eleusiniae 
21,1; ipse Saturnus et Serapis et 
lupplter et quicquid daemonum 
coHtis 27,6 ; Arcesilas quoque et 
Carneades et Pyrrho et omnis Acade- 
micorum muUitudo deUberet 38,5 ; 
« deum » dicunt et « deus magnus 
est » et « deus verus est » et « si 
deus dederit » 18,11 ; nisi forte 
deos ... fingitis, et ... deus Romu- 
lus est, et luba ... deus est, et divi 
ceteri reges sunt 21,9. 

b) a, b, c (denique) et d : in om- 
nium mores, actus omnium, verba 
denique et occuUas cogitationes 
10,5 ; status ..., vuUus .. , ocuH ... 
et omnes ceteri sensus 17,11 ; ter- 
getis, mundatis, eraditis et timetis 
(22,7) 24,2 ; vocant ... supplicant, 
... implorant, et est eis tutius 
2Q,5 ; rapuit, violavit, inlusit et 
bellum miscuit 25,3. 

2) quina a) <« et 3 et c ^t d €t e : 



modo inberbis statuitur, modo bar- 
batus et ... habet cornua, et ... 
gerit fulmina et .. cruore perfundi- 
tur, et ... induitur 23 (22), 6 ; amo- 
rem formari et inlabi ... et sensum 
movere et adfectus fingere et... 
infundere 26,12. 

b) a, b et c et d et (ac) e : Scyllam 
. , Chimaeram ... et Hydram ... et 
Centauros . et quicquid famae Hcet 
fingere 20,3. 

c) a. b ct c et d atque e : exitus 
tristes, fata et funera et luctusatque 
planctus 23(22),! ; Picus,Tiberinus 
et Consus et Pilumnusac V^olumnus 
25,8 

d) {a, b, c), d et e : serpentibus, 
crocodiUis, beluis ceteris et avibus 
et piscibus 28,8 ; luget, plangit, in- 
quirit, et Isiaci miseri caedunt 
pectora et .. imitantur 23 (22),!. 

d) a, b, c, d etiam et e : Assyrii, 
Medi, Persae, Graeci etiam et 
Aegyptii 25,12 

f) aHas armatas , aHas saeptas 
et fundatas . et spicatas aut . . H- 
beras 17,10. 

3) sena : a et b et c et d et e nec 
f : cum Pontifices et Arvales et 
SaHos et Vestales et Augures non 
haberent nec pullos 25,12. 

Notandum : cum tertio vel quarto 
membro aut attributum aut maior 
vis additur, saepe et ponitur ; cf. 
22,4 (23,12) {bis)\ 22,7 (24,2); 
25,3; 28,8 ; 32,^7 Kuehner, Sy?it. 
lat., p 286. 

IV initio enuntiati ponitur{saepius 
i. q. etiam ^'^/itaque, et ideo) : et, 



u 



— ir6 — 






1 « 



. 



i 



i .> 
i 






cum discussa 1,5 ; et, ut semper 
3^2; et cum dicto eius adsedimus 
4,6 ; et cum tabe 5; 10 ; et cum belli 
td ; et qui hominem 0^4 ; et de 
convivio notum est q,6 ; et haec 
vestra consensio est 11,5; et quam- 
quam 14,3; et Octavius . ait 16,1; 
et quoniam 16^5 ; et qui lovem 
18^11 ; et despicis 22^10*; et quae 
lovis sacra sunt ? 23 (22)^3 ; et ne 
longius 23 (22j^6 ; et Demosthenes 
26,6 ; et in Symposio etiam suo 
26,12 ; et si qui intirmior 28,4 ; et 
cum erigitur iugum, crucis signum 
est 29,8; et haec utique 30,3; et de 
incesto convivio 31,1 ; et quod in 
dies 31^7 ; et cum homo 32,1 ; et 
Epicureis 34,3; et quamquam in- 
peritia 35,5; et haec nobis 36,5 ; 
et quod corporis 36,8 ; et quot ex 
nostris 37.4. 

et tamen « et cependant, et 
d'ailleurs » : et tamen tanta aetas 
abiit 11^8; et tamcn ante eos 25,12; 
et tamen admonentur 35^1 ; et 
tamen qui potest ? 36,4 ; et tamen 
facultates 36^7; et imperator tamen 

37;2. 

et ideo : et Plato ideo 34 (23)^2 ; 
et ideo apud eos 35,2. 

et sic : concedere et sic melius 
errare 7,1. cf 21,8 : et ipsis sacris. 

B. VI CORRELATIVA. 

I et — et II substmitiva : et in 
ludicris et seriis 1,3 ; et cineres et 
favillas 1 1 ,2; et incredibile verum et 
verisimile mendacium 14,4 ; et 
necessitatis causaet decoris 18.1 ; et 
rebus ipsis et nominibus 10, 14 ; et 



rationis et vetustatis 20^2; et pater 
hominis et natus ex homine 21,7 ; 
et nutu ipso et vultu 25 11 ; et 
eloquio et negotio 26^11 ; nonne et 
angelos sine negotio narrat et dae- 
monas 26,12; et daemonum indiciis 
et de oracuhs 35,1; et mentis et 
corporis 36,8 ; et omnium rector et 
amator suorum 36,9 ; et hominis et 
unius 40,3. 

2) adiectiva : et maior esset et 
decolor7,4; ^t invenire diflicile . 
et dicere inpossibile 10,14; ut et 
ipsa deformis et vetula 23 (22)^4 ; 
et politiores homines et minus cre- 
duli 26,6 ; et solubilem et esse 
mortalem 35,4 

3) adverbia : et uberius et plenius 
36;2. 

4) infinitiva : et requiescere . et 
. disputare 4,6; et commentos 

esse ... et tradidisse 16,5 ; et serere 
Orientem dicitur er rigare 18,3 ; et 
altius eruere et aperire manifes- 
tius 26,7 ; et odisse quem timeas et 
quem metueris infestare 27,8 ; et 
... manere et commeare 34,6 

5) participia : et scelere collecti 
et muniti terrore 25,2; et paeni- 
tentur omissa et observata feliciter 
26, 1 ; ut et nescientes sinceram ve- 
ritatem et quam sciunt non confi- 
tentes 27,2 

6) enuntiata a) eodem subiecto: et 
procurreret longius et frequentius 
exsiliret 3,6 ; et . . aures darem et 
... segregarem 4,6 ; et probavit ... 
et ... liberavit 7,3; et meruit et in- 
risit 7,4 ; et protegitur et ornatur 



117 — 



?}" 



7,5 ; et expulerint suis finibus et 
deusserint 8,3 ; et execrantur et 
damnant ii;4; quos et praedicitis 
et timetis 12,4 ; et similes universi 
videmur et inter se singuli dissimi- 
les invenimur i8,i ; quos et natos 
legimus et mortuos scimus 21,12; 
et discimus et . . elaborannis 24 
(23),! ; et invenit et coluit 25,8; et 
... prosequitur et ... novit 25,11 ; 
eo facilius et navigavit et vicit 26,4; 
et falluntur et fallunt 27,2 ; et seri- 
tur -et fovetur 28,6; et ...conse- 
cratis et ... devoratis 28,7.; et 
immolatis et colitis ib. ; et legitis et 
auditis 31,3; et ... novinms et ... 
damnamus 37, ! i ; et sparsis utimur 
ac solutis et sertis ... com})lectimur 
38,2 ; cum et beatus non egeat et 
miser non gaudeat floribus 38,3; et 
beati resurgimus et ... iam vivimus 
38,4 ; a quo et inspiratus oravit et 
obtinuit adiutus 40,3 

b) variis subiectis : cum et im- 
plesset et ... comperissemus 2,3 ; 
ut et aura ... vegetaret et ... harena 
subsideret 2,4 ; quo genere philoso- 
phari et caute indocti possunt et 
docti gloriose 13,3 ; et an tequam 
... orbis pateret et antequam 
gentes ... miscerent 20,6; sic et 
defunctis praemium et futuris daba- 
tur exemplum 20,6 ; cum et prae- 
claro viro honor verius et optimo 
amor dulcius praebeatur 29,5 ; et 
perseverat suus et adcrescit alienus 
31,7 ; et quod hic crediderit et hic 
vicerit 40,3. 

7) dissimilia: et adhuc annis 



innocentibus et ... adhuc ... temp- 
tantibus 2,1 ; et in saeculo libertate 
remissa et dei patientia maxima 
34-^2. 

^)Nota7idum: non rcpctitur prae- 
positio : et in ludicris et seriis 1,3. 

II et — et — et i substantiva : 
et signa ipsa et cantabra et vexilla 
29,7 ; et rosam veris et lilium et 
quicquid aliud ... est 38,2 ; et ar- 
gumentis et exemplis et lectionum 
auctoritatibus 39,1. 

2) cnuntiata : et deum novimus 
et ... dicinms et numquam ... prae- 
dicamus 19.15; et de providentia 
fateor et de deo cedo et de sectae 
... sinceritate consentio 40, 2. 

III nec — et — nec : vos enim 
nec ...adgnoscitis et ... saevitis,nec 
... recognoscitis3i,8. 

C. et 7. q, etiam, quoque : 

i) sane et ad vindemiam feriae 

mdiciariam curam relaxaverant2,3; 

et Deciorum devotio rata testis est; 

testis et Curtius 7,3; vide et annum 

17,5; quid aliud et a nobis dcus 

quam mens ... praedicatur ? \^,}, ; 

interim et fatalem necessitatem 

deum credit ig,ii ; eandem fere 

et ista, quae nostra sunt IQ,I5 ; in 

eandem sententiam et Persaeus 

philosophatur 21,2 ; haec tamen 

Aegyptia quondam nuncet sacra 

Romana sunt 23 (22), 2 ; Galli eam 

et semiviri colunt ib., 4 ; quasi et 

aversus incedat lanus ib., 5 ; illos, 

quo£ facitis protegitis, et timetis 

ib., 7 ; tot de diis spolia quot de 

gentibus et tropaea 25,6 ; pullos 

8 



— ii8 — 



- 119 



n 



1 



edaces habiiit et Paullus 26^3 ; 
hinc sunt et furentes, quos 27,3 ; 
paretin ilHs instigatio daemonis 
27,3; et nos idem fuimus 28,2; 
cum hominum fama sit et nego^ium 
daemonum 2h,6; nonne et Apin 
bovem adoratis ? 28,8; non dissimi- 
les et qui devorant 30,6; sic de isto 
et tuus F^ronto ... fecit 31,2 ; sic et 
deos colitis incestos 31,3 ; addunt 
istis et illa 34,7 ; tu perire et deo 
credis 34.10 ; itaque et nobis deus 
nec non potest subvenire nec des 
picit 36^9; vicimus et ita 40,2. 

2) et haec i. q. haec sola : nam et 
haec nimis multa sunt 10,1 ; apud 
nos et cogitare peccare est 35,6. 

3) sictit ... et \ qui sicut nascimur 
et interimus 11,3. 

4) et ipse : utpote cum et ipse ... 
fiagraverit 1,3; ausim enim interim 
etipse concedere 7,1; ludaei unum 
et ipsi deum ... coluerunt 10,4; 
Straton quoque et ipse naturam 
[denm loqiiiiur) 19,8 ; Zenon et 
Chrysippus et Cleanthes sunt et 
ipsi multiformes iQ^io; vates et 
ipsi absque templo 27,3; quod 
unum et ipsi deum ... coluerunt 
33,2 ; nam et ipsi deum nostrum 
<dereliquerunt> 33,3. 

5) non tantnm -sed et : non tan- 
tum aequatur nequitia melioribus, 
sed et colitur 5,11; nec universitati 
solummodo deus. sed et partibus 
consulit 18,3 ; non tantum simpli- 
cis crucis faciem, verum et adfixi 
hominis imitantur 29,7 : convivia 
non tantum pudica colimus^ sed et 



sobria 31,5; non tantum sub illo 
agimus, sed et cum illo . . vivimus 
32, q; ostendisset .. veritatem non 
tantummodo facilem, sed et favora- 
bilem 39,] ; ego Octavio meo plu- 
rimum quantum. sed et mihi gratu- 
lor 40, 1. 

6) et - et {qnidem : et hominis 
et unius 40,3. 

Notabilia. i) saepius et non suo 
loco collocatnr : nunc et sacra Ro- 
mana sunt 23 (22)^2; ut et ipsa 
deformis et vetula ib., 4; Galli eam 
et semiviri colunt, id. ; quot de gen- 
tibus et tropa'ea 25,6; cum homi- 
num fama sit et negotium daemo- 
num 28,6; et solubilem et esse 
mortalem 34,4 ; et quod hic credi- 
derit et hic vicerit 40^4. 

2] saepissime duo verba, quae 
coniungnntur ita collocantur nt 
vocabulum, ad quod utrumque per- 
tinet, medium intercedat : spuman- 
tibus equis atque fumantibus 8,5 ; 
incerta metuunt atque futura 8,5 ; 
dividi credas et scindi 18^7. cf. 
Theissen, De genere dicefidi M. Mi- 
nncii Felicis, p. 38-40. 

3) et additur correlativis : eadem 
fere et ista quae nostra sunt 19,15; 
tot de diis spolia quot de gentibus 
et tropaea 25^6; qui sicut nascimur 
et interimus 11 ,3. v. par. 

etiam. I vi aditmgendi, i. q. 
quoque «aussi, de meme» i) prae- 
cedit : e. regna meruerunt 6,3 ; id 
e. Cirtensis nostri testatur oratio 
9;6 ; at e. Christiani quanta mos- 
tra . . confingunt 10,5; ex quo e 



animalium omnium vita carpatur 

19^6 ; e. Epicurus .. superponit 

19,8 ; ut temere crediderint e. 

alia monstruosa 20,3 ; e. amorem 

... formari 26^12; de ipsis e illa 

27,4 ; e. ille ... temptat 28,10; e. 

principibus et regibus blanditur 

29,5; sice. condicionem renas- 

cendi ... tradiderunt 34,6; e. in 

hoc sapientes vestros .. nobiscum 

consonare34,8; expectandum nobis 

e corporis ver est 35,12 ; singulo- 

rum e. fata determinat 36,2; quod 

e. mihi Octavius vicerit 40^3. 

2) postponitur : praedicta e. de 
oraculis fata transilio 7^5; coronas 
e. sepulcris denegatis 12,6 ; Theo- 
phrastus e. variat iQ^io; Babylo- 
nio e. Diogeni disciplina est 19,12; 
idem e. daemonas prodidit terrenos 
25,11 ; Assyrii, Medi^ Persae^ 
Graeci e. et Aegyptii 25,12; et in 
Symposio e. suo .. conititur 26^12; 
de capro e. et homine mixtos deos 
28,7 ; cruces e. nec colimus nec op- 
tamus 29^0 ; Tauris e. Ponticis ... 
ritus fuit 30,4; in scenicis e. non 
minor furor et turpitudo prolixior 
37; 12 ; Simonides e. ... compe- 
rendinet 38^5. cum adiectivo : mo- 
lestum illum volunt . inquietum, 
inpudenter e. curiosum 10,5. cnm 
adverbio : etiam nunc. v. ad h. v. 
Notabilia: et . . etiam 26,12. 
tertio vel quarto loco \i. q. et) 10,5; 
12,6 ; 25,12 ; 28,7 ; 29,6 ; 38,5. 
etiam ... et 25,12 ; 28,7 
etiam non 37,12; 29,6. 
II VI augefidi «meme, jusqu'a» 



\) praecedit : illam oculorum e. in 
seriis hilaritatem 4,2; e ignotis 
numinibus 6,3; e. per quietem 
7,6; passim e. inter eos .. miscetur 
9,2 ; ut e. non insolens stuprum . 
fiat incestum 9,2 ; e. quos optimos 
sentire potuerunt 14,6 ; quam 
multa> e. miseranda sunt ! 22,8 
(24,3); e. miserantes eorum crude- 
lius saeviebamus 28,3 ; e. capite 
punitur 28,8 ; e. pluribus turpe 
defendere est 2q,i ; e. domi natos 
... exponitis 3;i4; e. pudicacon- 
iunctio 31,5 ; e. ipse rex luppiter 
... iurat 35,2 ; nos e. conscien- 
tiam solam 35 6. 

2) postpofiitur vcl inseritur : ex- 
pertes artium e. sordidarum c.4; in 
pace e. 5,11; frequentius e. 7.4; 
inrepentes e. corporibus occulte 
27,2 

3) atque etiam 16,6 {cf. 26,12: 
et in Symposio e.). 

4) quin ipsos etiam phiKsophos 

16,5. 

5) etiam si tacerent 28,10. 

6) e. cum conscientiam non lia- 
betis 31,4. 

7) non modo ut crearentur ... 
eguerunt, verum e. sentiri ... non 
possunt 17,6 ; non tantum sciunt 
... sed e. faciunt 26,10; non 
tantum facti veniam, verum e. in- 
diciigratiam28,2. v. sedet,p. 118. 

III. ;. q. etsi, quamvis : semper 
mare e. positis fiuctibus inquietum 
est 3,2 ; quod ... e. perspicuae 
veritatis condicio mutetur 14,3 ; e. 
nescientes 31,4. 



t 



— 120 — 



§f 



ti 



I 



f ? 



U 



IV. Notahilia. etiam in ieriio 
membro {cf. 1 Notabilid) : 

(aGtd). c etiam : omitto ... et 
... neglego, praedicta etiam ... fata 
transilio 7,5 ; est quo viro non licet 
et nonniilla absque feminis sacra 
sunt, etiani servo ... flagitium est 
22^8 (24,3) ; sacrilegos aliquos et 
incestos, parricidasetiam28,3 ; quod 
adornasset et quod ... rctudisset, 
ostendisset etiam 39. 

(a, b, c) et ^/, e etiam : minae, 
supplicia. tormenta, et ... cruces, 
ignes etiam i 2,4. 

eten m. curetenim occultare ... 
nituntur ? 10,2. 

etiamnunc. e. tamen aliqua 
consubsidunt 40^2. i.q.etiamtnnc'. 
Caecilium superstitiosis vanitatibus 
e. inhaerentem 1,5. 

etiam si tacerent 2H^io. 
etsi. hic deos vestros, e. ludos 
facit^ tamen in hominum rebus et 
actibus miscuit 24 (23),3 ; e. omne 
quod nascitur ... nullo opere con- 
rumpitur, abstinemus tamen 38,1. 
e. non canis spumosisque fluctibus 
mare exibat ad terram, tamen 
crispis tortuosisque ibidem errori- 
bus delectati perquam sumus 3,3. 
quasi non omne corpus, e. flam- 
mis subtrahatur. annis camen ... 
in terram resolvatur ii;4; e. ius- 
tos darem, culpam tamen vel 
innocentiam novi fato tribui ii^v 
e. non omnes opere, conscientia 
tamen pariter incesti 9,7 ; eos, e 
sermonibus variis, ipsis tamen 
rebus in hanc unam coire et cons- 



pirare sententiam 19,3 ; e. iam 
senes vio\MVi\. fieri se deos 21,10; 
Aesculapius bene barbatus, e. sem- 
per adulescentis Apollinis filius 23 

(22),5. 

evagor. ultra humilitatis nostrae 
terminos -amur 5,6. 

evanesco. -unt gradatim dae- 
mones 27,7 ; magnitudine admira- 
tionis -ui ^q, i 

eventus. nec de fato quisquam 
... excuset -um 36,1. 

everto. civitates proximas -ere 
25,4 ; -so et extincto lumine 9;7. 

Evhemerus ob merita virtutis 
... deos habitos -us exsequitur etc. 



2\,\ 



eunuchus. ut deum ... faceret 
-um 23 (2 2), 4 ; si -os deus vellet 
22, q (24,4). 

evolvo. dum istaec apud me 
tacitus -o 40^ I . 

Euphrates Mesopotamiam pro 
imbribus pensat 18^3. 

ex, e. FoKMA ex legitur antc a 
14,7; I9;4; h2i,7; 24,2; 32,4; n 
5;2. 37;4 ; q 1^.6. 26,12 ; s 27,4 ; 
t4,6 ; e legitur ante Hquore 5,7 ; 
terrae 17,9. 

SiGNiFiCATio a) de loco, translate: 
ut luppiter hidos repeteret ex 
somnio 2.7.4. ^" formnlis : ex 
altera parte ... ex altero latere 
14,7. b) de origine : ne non tam 
ex nostris disputationibus nata 
sententia quam ex tuis sensibus 
prolata videatur 5,2 ; quicquid 
arborum est vide : quam e terrae 
visceribus animatur 17^9 ; animus 



121 — 



... ex quo etiam animaUum om- 
nium vita carpatur iq,6 ; natus ex 
hoinine 21,7. c) demateric: mare 
hcet influxerit e Hquore 5,7 ; men- 
tem, quae ex aqua cuncta formave- 
rit iq,4 ; substantiam ... ex qua 
monet ... amorem ... formari 
26,12. d) de causa : ex hoc deum 
credimus quod ... 32,4. c) vi par- 
titiva : me ex tribus medium 4,6 ; 
nihil ex his 22^7 (24,2) ; quot ex 
nostris 37^4. 

exaestuo. de vestro numero 
carcer exaestuat 35,6/ 

examen. principem huius gene- 
ris et -is {sc. dcomm) 21,4. ut -e 
scrupuloso nostram sententiam ... 
Hbremus 15,2. nullo ordine vel 
examine 5,10. 

examino. unumquemque ex- 
j)lorat et -at dcus 36, q. 

exanimis. /. q. mortnus : quem- 
admodum tribuatis -i aut ... facem, 
aut coronam 38,3. 

exardesco. ubi incestae Hbidi- 
nis ebriatis fervor exarsit: 9,6. 

excipio . antistitem veritatis 
maiorum -ere discipHnam 6,1. 

excludo. luppiter Cretae -so 
parente regnavit 21,8. 

excultus. oninia -a, disposita^ 
ornata 18,4. 

excurro. quos in pubHcum 
videtis -ere 27,3. 

excuso. nec de fato quisquam 
... -et eventum 36,1. 

excutio. nisi divinitatis ratio- 
nem diHgenter -sseris 17,2. 

execratio. ad -nis horrorem 



28,6 ; ut in -nem et odium hoini- 
num plerique simpHciores eff"eran- 
tur 14,6. 

execror. -antur rogos 11,4; 
-auda est consensio q,i. 

exemplum. vel ut -o credere- 
mus 11,8 ; quibus -a utique de 
caelo 18,5 ; futuris dabatur -um 
20,6 ; quos in -um praedicatis 36,8. 
quod ea ... et argumenti^ et -is et 
lectionum auctoritatibus adornasset 
39,1. 

exeo. mare ... -ibat ad terram 
3,2. si qui alii ... in memorias 
-ierunt 16,5. 

exerceo. dum -ent in armis vir 
tutem reHgiosam 6.2; -entes in his 
perversam quaestionem 28,3. /in ■ 
V ii aunt semper -itis lapsibus 17, q. 
exercitatio. vires... sine labo- 
ris ne torpescunt 36,8. 

exercitus. Clodius et Flami- 
nius et lunius -us perdiderunt 26, 1 . 
exercitus part. v. cxcrceo. 
exero. me impetum susceptae 
actionis liberius exerentem 8,3. 

exhalo. -atis terrae vaporibus 
5,9. 

exhaurio. ut quisquam illum 
rudcm sanguinem caedat, fundat, 
-iat 30,1. 

exigo. de corporibus -untur 
dacmones 27,5. 

exilio -unt statim daemones 
27,7 ; cuius testa ... frequentius 
-iret 3,6. 

exilium. numquam Rutilius et 
CamiHus -um merereiuv 5,12. 
eximius. vir -us et sanctus 1,2 ; 



"AA 



— 122 — 



II 



— 123 



u 



cum -a voluptate 2,4 ; dei munus 
-um 40,3. 

existimo. si recte -es 32,1 ; ne 
quis <nos> existimet ... cedere 
38,1. 

existo. iiec tanto tempore ali- 
quem -ere qui proderet 28,2. 

exitus tristes deorum 23 (22), i. 

exordior. tum sic Caecilius -sus 
e.^l 5,1. 

expando. cum -sis palmulis 
labitur fiuvis 20,8. 

expecto. nec -o sententiam 
40,1 ; pullorum solistimum tripu- 
dium -andum non putaverunt 26,2 ; 
-andum nobis etiam corporis ver est 
34,12. 

expello. cum Protagoram Athe- 
nienses viri ... -ulerint suis finibus 

experimentum. nec .saltem de 
praeseiitibus capitis -um 12^1 ; 
netno ... praemium percipit ante 
-um 37,2. 

expers. -tes artium etiam sordi- 
darum 5,4. 

expio impietas -etur 38,6. 

explico. totam seriem generis 
istius -are 2 i .q, 

exploratio. cum tantum absit 
ab -ne divina humana mediocritas 

exploro. quod ipsum -are et 
eruere . . non possumus 17^2 ; 
unumquemque -at et examinat dens 
36,9 ; in -ando ... perseverare 5^3. 

ante -atam veritatem 3i;i. 

expono tilios nunc feris et avi- 
bus -ere3o,2 ; Saturnus tiUos suos 



non -uit 30,3 ; domi natos alienae 
misericordiae ... -itis 31,4. -sui 
opiniones ... philosophorum 20,1 ; 
Diogeni discipUna est -endi et 
disserendi {sequitur acc. curn inf. ) 
I9;i2. mimus vel -it aduUeria vel 
monstrat 37,12. 

exprimo. strepitus per pudenda 
corporis -essos 28,9. non possum 
-ere sermonibus 2,2 ; naturam dae- 
momim -ere 26,12. 

exseco. quae adulterum suum 
... -uit 23 (22),4. 

exsecror. ?'. execror. 

exsequiae. -as adornamus ea- 
dem tranquiUitatequavivimus38^4. 

exsequor ob merita virtutis ... 
deos habitos P^vhemerus -itur 21,1. 

exsilio. V. exiiio. 

exspecto. ?-. expecto. 

exstruo. dum aras -unt 6,2 ; 
tempkim quod ei -am ? 32,1 ; si 
moles ista ab eo, quo -cta est, des- 
truatur34,4. Z^zVzw^; Ephesia mam- 
mis mukis et uberibus -cta 23 

(22j,5- 

exsulto. 7'. exulto. 
exta. -is consulendis ... operam 
navaverunt 7,1 ; -orum fibras ani- 
mant vates 27, i. 

extimus. harenas -as lenis unda 
tendebat 3,2. 

extinguo.omnis visus-itur32,5; 
everso et -cto conscio lumine 9,7. 
quae ... originem futuri hominis 
-ant 30,2 ; malunt ... -ui potius 
quam ad suppUcia reparari 34,12 ; 
sibi mortuis -ctis 11,3 ; cum -cto 
homine 29^3. 



i 



% 



extra. quae e. istam orbis pro- 
vinciam sunt 32,7. 

extremus. usque ad -am mor- 
tem 36,9. 

extruo. V. exstruo. 

exulto. neque prius -are te 



dignum est 14,2 ; -ant sacerdotes 
23 (22), I ; quamque inpatienti gau- 
dio -averim 2,2. 

exuo. ut hominem -at Hercules 

23(22),7. 



N 



fabella. antiquitas inperitorum 
-is suis delectata 20,2. 

fabricator. caelestium terreno- 
rumque -or 10,14. 

fabricor. passive : fulmen ... in 
incude -atur 24 (23), 6 ; ecce fundi- 
tur, -atur, sculpitur 22,5 (23,13) ; 
mundus eius opere -atus 32,1 ; 
mundum ... esse -atum 34,4. 

fabula. a) sermo?tes : iter -is 
faUentibus 3,4 ; haec -ae erant 
Octavi dissereiitis de navigatione 
narratio ib. 

h) fabula mythologica : Thebano- 
rum par, mortuam -am 18,6 ; 
aniles -as 1 1,2 ; 20,4 ; nuUa huius- 
modi -is praebetur consensio 21,11; 
propter hanc -am {Cybelae) 23 
(22), 4 ; has as et errores ... disci- 
mus 24 (23)^1 ; isdem -is inhaeren- 
tibus ib., 8. 

c) fabnla fcta : de initiandis 
tirunculis -a 9,5 ; ab his -as istas ... 
ventilari 28,2 ; his ... et liuiusmodi 
-is 28,6 ; de incesto convivio fabu- 
lam grandem ... mentita est 31,1. 

d) fabu/a scae?iica : incesti fabu- 
lara nectitis 31,4. 

fabulor. qui hominem ... eorum 
caerimonias (esse) -atur 9^4 ; qui 



de adoratis sacerdotis viriUbus adver- 
sus nos -atur 28, 10. 

fabulosus. ne vdbis antiquitas 
nimium -a videatur^,;. 

facies. araneae -em ^/dv" intexunt 
22,5124,1); nos imdorem non -e, 
sed mente praestamus 31,5. tro- 
paea simpUcis crucis -em imitantur 
2Q,7- 

facile. sic nos ... -e dinoscimus 
31,7 ; qui ordo -e turbaretur 17,7 ; 
-ius esse ... disputare 4,4; eo -ius 
... navigavit 26,4 ; quae -ius est 
sentire quam dicere 30,1. 

facilis. maioribus ... tam -is in 
mendaciis fides fuit 20,3 ; osten- 
disset ... veritatem nou tantum- 
modo -em, sed et favorabilem 30, i. 

/. q. propitius : deos vel -es 
habere vel reges 6,1. 

facilitas. sexus sui -te labenti- 
bus 8,4 ; id accidere ... auditorum 
-te 14,4. 

facinerosus. conf^uxeram per- 
diti, -\, incesti ... 2 -,,2. 

facinus. pro -ore punitum 0,4 ; 
ut ... populum suum -ore praecel- 
leret Romulns 25,2 ; id in se maU 
-oris admittunt 28, 1 1 . 

facio, fio. I) sequitur accusativus 



■ij[i 



I i 



t- r. 






^♦r I 



►I* i 



il-' 1 



I 



1 i 



124 



rt) substanlivi : adulteria ... -itis 
3?^6 ; ut solis ambitus -iat (uuium 
17,5 ; materiem ab artifice ut deum 
-eret mlusam 22^2 (23,10); ut 
deum ... faceret eunuchum 23 
(22), 4 ; cum, si ennuchos deus 
vellet, posset procreare, non facere 
22,9 (24;4) ; cum in residuis inpu- 
nitatem -erit non castitas tutior, 
sed inpudicitia felicior 25,10 ; par- 
ricidium fecit 25,2 ; ut parricidium 
-iant 30,2; testimonium fecit 31,2; 
versus -ere 26,6. b) pronomiuis : 
iWos (sc.c/eos) quos -itis 22,7 (24.2); 
quod -itis 2-i,i ; quicquid miracuH 
kidunt w^/,^/, per daemonas -iunt 
26,10. 

2} sequitur duplex accusatii'us : 
cum amicitia pares ... aut accipiat 
aut -iat4,6; J^omani suos -iunt (sc. 
deos peres^rinos) 6, 2 . 

3) deos vestros, etsi ludos -it 
f/omerus (i. e. ludijicat, eludit) 24 

(23);3. 

4) Vulcanum -it omnium prin- 
cipem et postea lovis gentem 21,3. 

5) ahsolute : victoriam eadem die, 
qua fecerant, nuntiaverunt 7,3. 

t)) passive : a) a deo factus homo 
17,1 ; quae si essent facta, fierent ; 
quia fieri non possunt, ideo nec 
facta sunt 20,4 ; quae singula ... ut 
crearentur, fierent, disponerentur 
17,6 ; ut saepius factum Aegyptio 
regi 22,4(23,12); quae fieri non 
crederemus 29,1 ; quae facta sunt 
34,2 ; ut fit 16,3. 

b) ut ... non insolens stuprum ... 
fiat incesturn g,2 ; veritas fieret 



obscuiior 13,4 ; sacra facta sunt 
quae fuerant adsumpta solacia 
20,5 ; fieri se deos metuunt 21,10 ; 
dum fieri malunt alieni erroris 
accessio 22,7 (24,2) ; de paucis 
innumeri facti sunt 33,3. 

C) putas posSe fieri ut ... capiat ? 

factum. deus adstat -is omnibus 
10,5 ; -i veniam consecutunun 
28,2 ; quasi omnia -a sua illa nega- 
tione purgaret 28,4. 

factio. homines ... inlicitae ac 
desperatae -nis .^,3. 

factiosus. nec -i sumus 31,6. 
facultas. /. q. divitiae : inge- 
niurn non dari -tibus 16,5 ; divites 
-tibus suis inhgatos ib. ; -es ... a deo 
posceremus 36,7. 

facundia. pompa -ae i6,t). 
facundus. philosophos adversus 
sua vitia -os 38,5. 

faex. de ultima -ce collectis 8,4. 
fallax. a poetis -cibus 11,9 ; 
-cissimi daemonis 38,5. de -cibus 
1/. e. de fallacihus rebus) iudicare 
14,5. cum acc. : pavorem fallax 
spes 8,5. 

fallo. nec enim conscientiam 
suam decipit, si -it aUenam 29,4 : 
iter fabuHs -entibus 3,4 ; nisi -or 
15,1 ; erras, o homo et -eris 32,7 ; 
-untur in nomine 18,11 ; et -untur 
et -unt daemones 2-7,2. 

falsus. rumor -us 28,6 ; -a ... 
suspicio Q,4 : adulatio -a 29,5. 
nec a rectis -asecernunt 14,4 ; ora- 
cula efficiunt -is phiribus involuta 
27,1. 



— 125 — 



fama. nec de ipsis ... maxime 
nefaria ... sagax -a loqueretur 9,3 ; 
quicquid -ae Ucet fingere 20,3 ; cum 
-a hominum ... sit et negotium 
daemoimm 28,6. 

faines. opere -e laboratis 12,2. 

familiaritas. per universum 
convictus nostri et -tis aetatem 1,5. 

familiariter. si ... nosmet ipsos 
-ius noverimus 5,4 ; nosse -ius 
deos 6, 1 . 

fanum. caerimoniis atque -is 
6,3 ; quaedum -a semel anno adire 
permittunt 22,8 (24,3) ; dum -is 
inmorantur daemones 27,1. 

far. infans -rre contectus 9,«^: 
-rris superficie ib. 

fas. si fas est 8,4 ; ignorare nec 
fas est nec Ucet 17,2 ; sicut fas est 
29,5 ; iiGC videre fas est nec audire 
30,6. 

fascibus et purpuris gloriaris 
37,10. 

fastidium. cibo vel -o pulloriLm 
25,12. 

fatalis. -em necessitatem 19,11. 

fateor. absolute : invitus miser 
infirmitatis argueris nec -eris 12,3. 

sequitur de : ut de infantibus 
immolatis -erentur 28,5 ; de pro- 
videntia -eor 40, 2 . seq. acc. duplcx: 
ipsa formae nostrae pulchritudo 
deum -etur artificem 17,11. sequi- 
tur acc. et itif. : dolere {se) nescio 
quid vultu -ebatur 4,1. 

fatum. culpam ... vel innocen- 
tiam -o tribui 11,5 quicquid agimus, 
ut aUi o, ita vos deo agi dicitis 
ii;6 ; nec de fato quisquam ... 



solacium captet 36,1 ; quid ... aUud 
est -um quam quod de unoquoque 
nostrum deus fatus est ? 36,2 ; ac 
de fato satis (diximus) 36,2. bono- 
rum malorumque -a mixta 5,10; 
praedicta ... de oracuUs -a 7,5 ; 
mundi -a et secreta 12,7 ; singulo- 
rum ... -a determinat de^is 36,2. 

/. q. mors : -a et funera deorum 
23(22),!. 

faveo. si qui ... Christianum se 
negasset, -ebamus ei 28,4. 

favilla. cineres et -as 11,2.- 

favorabilis. /. q. gratus : quod 
ostendisset ... veritatem non tan- 
tummodo facilem sed et -em 39,1. 

fax. Ceies -cibus accensis 23 
(22),2 ; quemadmodum tribuatis exa- 
nimi aut sentienti -cem aut... 38,3. 

febris. cum -ibub ureris 12,3. 

Febris. a nescio quo -is dedicata 
^5/25,8. 

fecundius nequiora proveniunt 
9,1. 

felicitas. utrum sit eorum ... 
optanda -as 5,11 ; soUda -as 37,8 ; 
spem futurae -tis 38,4. 

feliciter. observata f. auguria 
26,1. 

felix. Hydram -cibus vuUieribus 
renascentem 20,3. inpudicitia-cior 
25,10; eo -cior quo levior incedit 

36,6. 

femina. nonnuUa absque -is sacra 
sunt 22,8 (24,3). 

fera. utrum -ae diripiant corpus 
1 1,4 ; de hominibus aves et -as (sc. 
factas esse) 20,4 ; fiUos ... -is et avi- 
bus exponere 30,2 ; de harena -as 



— 126 



devorant 30,6; -as et omnes suppli- 
ciorum terriculas 37,5. masc. 
gen. : praecipue cum a -is beluis 
(asynd. bimembre) hoc dilTeramus 
quod illa prona ... nihil nata sunt 
prospicere nisi pabulum 17,2. 

feralis. -e naufragium 7,4 ; 
crucis ligna -ia 9,4. 

fere. eadem f. Chrysippus IQ^ 1 1 ; 
eadem fere et ista, quae nostra 
sunt I9;i5. 

Feretrius. cum -us dicitur lup- 
pitcr 23 (2 2), 6. 

feriae. ad vindemiam -ae 2,3. 

ferio. fulmina homines noxios 
-iunt et saepe religiosos 5,9. 

ferme. opiniones omnium f. 
philosophorum 20^1. 

fero. I ) portare, translate : viros 
-tisadcaelum 37,3 ; de numinibus 
-rre sententiam 6,1 ; nec temere ... 
in alteram partem -enda sententia 
est 13; 5- 2) tolerare : neminem 
-o ... tumescentem 8,1 ; aegre se 
-rre 16,5. 3) dicere : renasci se 
-unt 11,2 ; eos -unt ... colere 9^4. 
cuui duohus accusat. : is se ... vic- 
torem ferebat 3,6. 

ferocio . adh uc -ien te victoria 6, 2 . 

fervor. ubi incertae Hbidinis 
ebriatis -or exarsit 9^6. 

festino. ni -et oratio 1 1^5 ; quid 
-as, ut ... redeat .'' 34,12. 

fetus. ut tener -us ... adolescat 
18,2. 

fibra. extorum -as animant 
daemones 27,1. 

fidelis. boni et -issimi contuber- 
nalis 1,1. 



fides. i) fiducia : facilis in men- 
daciis -es 20^3 ; reges, qui conse- 
crantur non ad -em numinis 21,9 ; 
-e praesentis eius maiestatis 38,4. 
2) fides christiana : -es patientis 

27.7 ; consortes -ei 31,8. 'x^veritas, 
auctoritaSy probitas : mira subtiUtas 
quae -em confessae probationis 
imitetur 14,7 ; dimidiata -e tradide- 
runt 34,6 ; quando umquam regni 
societas ... cum -e coepit ? 18,6. 

fiducia. nescio qua -a mendaciis 
suis invicem credunt 11,2. 

figmenta male sanae opinionis 
ii;9 ; his atque huiusmodi -is 24 
(23). 8. 

figura. eadem -a omnibus 18,1. 

figuro. incudibus -atur deus 
22,4(23,12). 

filius. Terrae ... vel Caeli -us 
[Saturnus) 21,7 ; eius -us luppiter 

21.8 ; ApolHnis -us 23 (22), 5 ; 
metu -ii saevientis 21,5 ; Isis per- 
ditum -um ... luget 23 (22), i ; Sar- 
pedonem -um ... flere 24 (23), 4; 
quod Saturni o dignum est 30,4 ; 
ignotos terrae -os nominamus 21,7; 
Saturnus -os suos ... voravit 30,3. 

iiberi, filii filiaeque : illic fiUos 
habuit luppiter 21,8; procreatos 
-os ... feris et avibus exponere 
30.2 ; in -os inerrare 31,4. 

filia. cum -a, cum sorore coniunc- 
tos deos 31,3. 

filum. de ipso capite dei sua -a 
suspendunt araneae 22,6 (24,1 1. 

fingo. ai eflicere : post mortem 
deos -itis 21,9; adfectus -ere 26, 12 ; 
morbos -uut daemones 2"} ,2 \ quod 



— 127 



simulacrum deo -am ? 32,1 ; homi- 
nem a deo, ut primum potuisse -i 
34,9. b) simulare : iniquum iudi- 
cem -itis 11,6 ; quicquid famae 
licet -ere 20,3 ; ea ... de castis -itis 
29,1 ; amorem dum -it infiigit 
histrio 37,12. z) facere: qui deos 
aut otiosos -it aut nullos 19,8. 

finio. totum eius auxilium cum 
extincto homine -itur 29,3 ; dei 
miles iiec ... nec morte -itur 

37.3- 

finis. cum ... expulerint suis 
-ibus8,3. 

finitimos agro peUere 25,4. 

fio. 7>. facio. 

firmo. animus enim ut luxu sol- 
vitur, ita frugaUtate -atur 36,3. 

firmus. cum ... maneat tamen 
-a consensio 8,1. 

flagitium. piaculare -uni est 
22,8 (24,3). 

flagito. magis patientiam -amus 
36,7 ; sic homicidium in vero -atis, 
in mendacio fletis 37,12. 

flagro. utpote cum et ipse tanto 
nostri semper amore averit 1,3 ; 
ignes Aetnaei ... fiagrant 35,3. 

flagrans Ubido 25,11. 

flagranter. lovem ...-ius, quam 
in aduUeras soleat, cum lunone 
uxore concumbere 24 (23), 4. 

Flaminius7,4; 26,2;sprevit au- 
guria 7,4 ; cxercitum perdidit 26,2. 

flamma. etsi -is subtrahatur 
corpus 11,4 ; an -a subducat corpus 
ib. ; -as veri fuhninis ... imitari 24 
(23),6. 

flatus. positis -ibus 3,2 ; vento 



et -ibus omnia impeUuntur 32,5 ; 
ventus et flatus ib. 

Flavi Josephi deludaeis scripta 

33;4- 

flebilis. ne -is hostia immola- 
retur 30,3. 

fleo. sic homicidium in vero fla- 
gitatis, in mendacio -tis 37,12; 
lovem fiUum ... cruentis imbribus 
-re 24 (23),4. 

flexus. colUum -a 17,10. 

flo. -are ventos 5,9. 

Flora. Acca Larentia et -a, 
meretrices propudiosae 25,8. 

flos. auram bonam -ris 38,2 ; 
arbores atque -res 20,4 ; -res occi- 
dunt 34, 1 1 ; non -ribus caput 
nectitis 12,6 ; ver ... cum suis 
-ribus 17,7 ; vernis indulgere nos 
-ribus 38,3 ; quicquid aUud in -ribus 
blandi coloris et odoris est ib. ; 
non gaudeat -ribus ib. ; aeternis 
-ribus vividam coronam sustinemus 

38,4. 

floreo. aerumnis suis inclyti 
-uerunt 36,8; honoribus -eant 37,7. 

fluctuo. si CaeciUus identidem 
in contrariis iactetur, aestuet, -etur 
16,4. 

fluctus. iactatione -uum 3,6 : 
quod {sc. aequor) nostris pedibus 
adluderet -us {acc.) 3,3 ; etsi non 
canis spumosisque -ibus exihsit mare 
ad terram ib. ; suminis -ibus tunsis 
3,6. 

flumen. ut conviciorum amaris- 
simam labem verborum veracium 
flumine diluamus 16,1 ; ignei -inis 
35»i- 



11 



II 



f*r 



i; 



I* 



ti ■ 

h). 



§• 



h 



il 



■ 






j 



fluo. pluvias -ere 5,9. saecula 
innumera -xerunt ii,H. 

fluvius -os intuere I7,Q. 

foedero. quae (sc. coniuratio) 
non sacro quodani, sed piaculo -atur 
8^4; hac -antur hostia C/irislnini(},^. 

foedus. rupto elementoruni om- 
nium -ere i i^i. 

fons. vide -tes I7,q -tiuni dulcis 
aqua 34,2. in -tem retluunt et in 
semet omnia revolvuntur 5,8 ; hoc 
-te defluxit Arcesilae ... tuta dubi- 
tatio 13,3 ; -tem ipsum erroris et 
pravitatis altius eruere 26,7 ; illuni 
luminis -tem (sc. deiim) 32,6. 

for. quid aliud est fatum quam 
quod de unoquuque nostrum deus 
fatus est ? 36,2. 

foris hominem domi forisque 
lateri tuo inhaerentem 3,1. 

forma. -am dei veri 19^13 ; -ae 
nostrae pulchritudo 17, 11 ; -ae 
ipsae et habitus dcorum 2\ (22), 5 ; 
statuarum inanium -a 22,7 (24,2). 

formatio. cum ipsa mentis -ne 

formo. nientem, quae ex aqua 
cuncta -averit IQ.4 ; quibus machi- 
nis simulacrum omne -etur 22,2 
(23,10) ; amorem ... formari 25,12; 
signo crucis ... vestra rehgio -atur 
2q;8 ; sint ... mundi membra coa- 
lita, digesta. -ata 5,7 ; a deo factus, 
-atus, animatus homo 1 7. i . 

formido. unde haec religio, 
unde foruiido. quae superstitio 
est ? 5,7. 

formidulosus. -is opinionibus 



128 — 

forsitan. ista enim impudicitiac 
eorum f. sacra sint 28,10 ; vos 
plane cruces hgneas ut deorum ves- 
trorum partes f. adoratis 29,6. 

fortasse. deus ligneus. rogi f. 
vel infehcis stipitis portio 22,3 

(23,iO- 

forte nisi forte. initio rcfuta- 
tionis : ni f. ... inquirendum putas 
18,5 ; nisi f. post mortem deos 
fingitis2i,q; nisi f. iam luppiter 
senuit 21,11 ; nisi f. nondum deus 
saxum est 22,5 (23,13) ; nisi f. 
apud eos maior cst castitas virgi- 
num 25,10 ; nisi f. vos decipit 
quod 37,7. 

fortis vestri viri -es 36,8 ; 
reginam ... sexu suo -iorem 20,6. 

fortitudo infirmitatibus robo- 
ratur 36,8. 

fortuitus sint -is concursionibus 
totius mundi membra coaHta 5,7. 

fortuna. sokita legibus -a domi- 
natur ;,i3 ; cum aut fortuna 
certa aut incerta natura sit 6,1 ; 
tam magni imperii duos -a non 
cepit 18,6 ; sit sors -ae 36,1 ; -ae 
male creditur 37,9. hanc eos me- 
ruisse -am 33,4. i. q. divitiac. nec 
-a nanctos, sed natura insitos esse 
sapientiam 16,5. 

foveo. ab ipsis ... rumor falsus 
et seritur et -etur 28.5. 

fragilitas. noudum adgnoscis 
-tem tuam ? 12,3. 

fragmen. loquellam ipso oflfen- 
santis linguae -ine dulciorem 2, i . 

frater. equestrium -rum ... sta- 
tuae 7,3. Marce frater 3,1 ; 5,1 ; 



— 129 — 



Christiani se promisce appellant 
-res et sorores 9,2 ; sic nos ... -res 
vocamus 31,8 ; quoniam meus -er 
erupit 16^5 ; nec -res vos nisi sane 
ad parricidium recognoscitis 31,8. 

fraus. qui -dibus abstinet 32,3. 

frequens adsiduitatis usus 2,3. 

frequenter. domi natos ... f. 
exponitis 31,4. cuius testa -ius 
exsiliret 3,6 ; -ius etiam, quam 
in ipsis lupanaribus 25,11. 

frequentia. nec nobis de nostra 
-a blandiamur 33,1. 

frequento. veterem et .melio- 
rem consuetudinem liumandi -amus 

34.10. 

frigeo. Venerem sine Libero et 
Cerere -ere (Terent., Eun., 732) 
21,2. 

frondesco arbusta -unt 34,11. 

frons. Janus ... frontes duas 
gestat 23 (22), 5. 

Fronto. sic de isto {sc. de inccsto 
conrivio) et tuus -o non ut adfirma- 
tor testimonium fecit, sed convi- 
ciuin ut orator adspersit 31,2. 
V. Cirtensis. 

frugalitas. -te firmatur afiimus 

36; 3- 

frugifer. ecce arbusta frugifera 

.v,i3- 

fruor. -untur orbe toto Romaiii 
12,5 ; corporis virginitate perpetua 
-untur 31,5 ; -amur bono nostro 
38,6. 

frustum. i. q. atomus: -isquibus- 
dam temere cohaerentibus conglo- 
batum mundum 17,3. 

frux. -gum stabili varietate i7;7; 



inventis novis -gibus 21,2 ; inventas 
-ges et -gum ipsarum repertores 



21,2. 



fuco. non -atur ratio pompa 
facundiae 16,6. 

fugio. qui fugit 21,7 ; dum 
fugiunt 33,3. 

fugito. /. q. fu^io : Christianos 
de proximo -ant daemoncs 27,7. 

fugo. Martem ... -avit Homerus 

24(23);3. 

fulgeo. -ere purpura 37^ 10. 

fulgor. mens auri -e praestrin- 

gitur 24 (23), 9. 

fulgur. rutilare -ora 5,9 ; ful- 
mina et -ura 24 (23)^6 ; cum te ab 
eius -oribus avertas 32,6. 

fulgurat. cuin tonat, fuhninat, 
-at, cum serenat 32,4. 

fulmen. -ina praemicare 5,9 ; 
gerit -ina luppiter 23 (22), 6 ; lovis 
-en 24 (23), 6 ; -ina et fulgura ih. ; 
flammas veri -inis ih. ; cum te a 
-inibus abscondas32,6; ignes -inum 

35;3- 

fulminat 32,4 [v, fulgurat) ; 
Aesculapius ... -atur 23 (22),7. 

fumo. spumantibus equis atque 
-antibus 7,3. 

fundo, as. superstitio Komanis 
dedit, auxit, -avit imperium 25,1 ; 
licet terram sua materia -averit 
pondere 5,7 ; ut propositionis in- 
certo incertior responsionis nostrae 
intentio -aretur 16,2 ; -atas unguHs 
animan tes 1 7 ; i o . 

fundo, is. sanguinem fudit 25,3 ; 
sanguinem ... fundat 30,1 ; quae 
imagines fundat 19,8. ecce fundi- 



\ I • 



II 



¥. 



It; 



i i 



i 



. 



— i3o — 



tur defis argeyitetis 22^5 (23^13). 

funus. fata et -era dcoriim 23 
(22j^i ; reservatis unguenta -eribus 
12^6. 

furens. hinc sunt et -tes 27,3 ; 
-tium multitudo 22^10 (24, 5). 

furiosus. nec hac -a opinione 
contenti 11,2. 

furor. in scenicis etiam non 
minor -r 37,12; defensio communis 
-ris 22^10 (24,5) ; argumentum 



dispar -ris 27,3. 

futurus. sunt quae ... originem 
-i hominis extinguant 30,2 ; resur- 
rectionem -am 34, 1 1 ; spem -ae 
felicitatis 38,4. stibst. : vates -a 
praecerpunt 7,6 ; dum incerta me- 
tuunt et -a 8,5 ; Tiresias caecus -a 
videbat 26,5 ; sic et defunctis prae- 
mium et -is dabatur exemplum 
20,6 ; et -i contemplatione iam 
vivimus 38,4. 



G 



Gaius Caesar 26^4. ?>. Caesar, 

Gallos Mercurium colere 6,1 ; 
per -orum acies 6,2 ; Mercurio -is 
rittis fuit humanas ... victimas cae- 
dere 30,4 ; -um et -am sacrificio 
viventes obruere ib. 

Galli. sacerdotes Cybelae : -i eam 
et semiviri sui corporis supplicio 
colunt 23 (22);4. 

Ganymedes. in -en lovis stu- 
prum 24(^3)^7. 

garrulus. in angulis -a natio 
8,4 ; nec in angulis -i sumus 3i;6. 

gaudeo. a) absol. : -et Isis 23 
(22), I ; omnium nostrum vice -eo 
40^3. b) cum ablativo : cum honesta 
semper publico -eant 10,2 ; si Ro- 
manis [scriptoribus) magis -es 33,4 ; 
CLim et beatus non egeat et iniser 
non -eat fioribus 38^3. 

gaudium. quanto quamque in- 
patienti -o exultaverim 2^2. 

geminus. anceps malum et -a 
dementia 11,3 ; de geminis memo- 
ria {sc. de Romiilo et Remo) i8^6. 



gener. -i et soceri bella toto orbe 
diffusa sunt 18,6. 

generatio. an ideo cessavit ista 
-o {sc. dcornm) ? 21^11. 

genero cupido -andi 18,2 ; 
ingenium ... cum ipsa mentis for- 
matione -ari 16,5. 

generosus. nobilitate -us es ? 
37;io. 

genitalia. sacerdotis colere -ia 
9.4. 2'. fiatura. 

genitura. in nobis non -a plec- 
titur 36,2. 

genius. -um, id est daemonem 
regis implorant 29^5 ; per lovis 
-um peierare ib. 

gens. lovis -tem 21,3. -s libera 
iO;3 ; nos -tes nationesque distin- 
guimus 33,1 ; antequam -tes ritus 
suos moresque miscerent 20,6 ; 
dum universarum -tium sacra susci- 
piunt /v^ow^w/ 6,3 ; omnium -tium 
de dis ... consensio 8,1; quot de 
-tibus et tropaea 25,6; qui in -tibus 
colebantur dei 25^9 ; haec enim 



— i3i - 



potius de vestris -tibus nata sunt 

gentilis. videmus singulos sacro- 
rum ritus -es habere 6,1. 

gentilitas. ludaeorum sola et 
misera -as 10^4 

genus a)hominum pecudumque 
genus (Verg., Aen., 7,726) iq^2 ; 
unde hominum genus (Verg.^ Aen. 
1^743), ib. ; principem huius -eris 
et examinis 21,4; totam seriem 
-eris istius 21,9. b) in utroque 
vivendi -ere 5^1 ; in pulcro -ere 
vivendi 31^7 ; misero mprtis -ere 
30,2 ; de toto -ere disputandi 
14,3. 

0) hoc genus cetera IQ.12. 
d) quo -ere philosophari ... caute 
indocti possunt 13^3. 

gero. -it fulmina luppiter 23 
(22)^6. pulchre -ere rem civilem 
17^2. eadem nos sensisse et egisse, 
quae sentitis et -itis 28^5. 

gestio. dum -iunt ... detinere 
20,5 ; dum inconsulte -iunt ... 
oboedire 22,7 (24^2) ; certatim 
-ientes ... ludere 3,5. absolute : 
lanuari nostri iam -ientis 15,1. 

gesto. ut iam eos {sc. deos) ... 
nec terra -aret 21^12 lanus frontes 
duas -at 23 (22)^5. 

gestus. histrio lacrimas vestras 
vanis -ibus et nutibus provocat 
37,12. 

glacies. ne hiems sola -e ureret 

I7;8. 

gladiatorius. in -h hidis 37.11. 
glaucus. Neptunus -is oculis 

23 ^22)^5. 



gloria. quibus inlustrior -a est 
20,1 ; non est infamia nostra, sed 
-a 36,3 ; ut -am pudicitiae ... macu- 
laret 31^1. 

glorior. a) absolutc : Cynoce- 
phalus inventor -atur 23 (22)^1. 
b; cum ablativo \ fascibus et pur- 
puris -aris? 37,10; ita eorum ... 
superstitio sceleribus -atur q,2 ; 
tragoediae vestrae incestis -antur 

31.5. cj -amur nos consecutos 
[csse) 38,6. 

gloriose. quo genere philoso- 
phari et caute indocti possunt et 
doctig. 13,3. 

gloriosus. testimonio licet falla- 
cissimi daemonis -us 38,5 ; quod est 
-ius 1,4. 

gradatim. vel evanescunt g. 
daemoncs 27,7. 

Graeculus. Saturnus rudes illos 
homines et agrestes multa docuit, 
ut -us et politus 21,5. 

Graecus. -um et -am ... viventes 
obruere 30,4; scriptores ... -i Roma- 
nique 21,4 ; diu regna tenuerunt 
... -i etiam et Aegyptii 25,12. 

grando. -ines increpare 5,9 ; 
-ine caeditur seges 5,13. 

grandis. fabulam -em ... men- 
tita est 31,1. 

grassari. homines -ari in deos 
8,2. 

gratia. indicii -am consecutu- 
rum 28,2. pompa facundiae et -ae 

16.6. sefisu christiafio : prout -a 
curantis adspirat 27,7. negotii et 
visendi mei -a 2,1. 

gratulor. sed et mihi -or 40,1. 



\ I 



— l32 — 



— i33 



I:. 



U 

1. 



f ? 



I I 

I 



gratus. autumni maturitas -a 
17,7. 

gravis.morbo-ioresanare3o^5 ; 
et quod est -ius 24(23),! ; disputa- 
tione -issima 1,5 ; intergressu dis- 
putationis -issimae 15,1. 

gravitas. -tate hilaritatem tem- 
peramus 31,5. 

graviter arguit g. et revincit 
errorem 19,10; ut me dissimulanter 



-ius argueret inscientiae 3,3. 

gravo. sic a caelo deorsum -ant 
daemo7ies 27,2. 

grex. dux unus in -gibus 18,7. 

guberno. avium volatus -ant 
daemofjcs zj ,\ -^ mundus ... unius 
dei nutu -atur 20,2 ; quo omnis 
natura -etur 17,4; utrum unius 
imperio an arbitrio plurimorum 
caeleste regnum-etur 18^5. 



H 



habeo. i) seqnittir acc. : si delu- 
bra et aras non -emus 32,1 ; etiam 
cum conscientiam non -etis 31,4 ; 
quid quod oninium de ista -eo con- 
sensum ? 18,1 1; cum Hammon di- 
citur /tipptter, -et cornua 23 (22), 6; 
plurestotis hominibus deos -eremus 
21^12 ; illic filios-uit ///////^r2i.8; 
mentem, sensum. oculos denique 
ipsos non -ere 17,3 ; -et dei munus 
eximium 40^3 ; quod nec ortum -et 
nec occasum 21,10; deum nec 
principium-ere nec terminum 18,7; 
cum Pontitices et Arvales ... non 
-erent 25,12 ; singulos sacrorum 
ritus gentiles -ere 6.1. qui cum 
multa -eat plura desiderat 36,4. 
imperator quod non -et. non dat 

37;2. 

2) sequmitur accusativi tres et in- 
finitivi duo : cur nuUas aras -ent, 
templa nulla, nulla nota simulacra, 
numquam palam loqui 'TOTraGcr- 
Tia^cTOa'.), numquam libere conore- 
gari ? 10,2. 

3) seq. infin. : cum dimitti -erent 



in sua potestate 37,4. /. q, deheo : 
cum Octavius integra et inlibata 
-eat singula, si potest, refutare 15,1. 
4) seq. duplex acc. : deos vel faci- 
les -ere vel reges 6, i ; deos adiutores 
-ere 25,7; pullos edaces uit et Pau- 
lus 26,3. ob merita virtutis aut 
muneris deos -itos Evhemerus exse- 
quitur 21,1; ipsos philosophos ... 
-itos esse plebeios, indoctos, semi- 
nudos 16,5. 

habilis. cum gen. : rationis et 
sensus capaces et -es 16,5. 

habitus. non -u sapientiam sed 
mente praeferimus 38,6 ; formae 
ipsae et -us deorum 23 (22), 5. 

haereo. ut qui rectam viam nes- 
cit .... haeret anxius 16,3. 

Hammon. cum -on dicitur 
luppiter, habet cornua 23 (22), 6. 

harena. molli vestigio cedens -a 
2,4; -as extimas ... unda tendebat 
3.2 ; qui de -a feras devorant 30.6. 

haurio. auram bonam fioris 
non occipitio capillisve solenuis -ire 
3^,2. 



hebes. adhuc caeci et -tes 28,2 ; 
si quid ocuHs nostris -tibus subtra- 
hitur 34,10. 

hebeto. obtutus intuentis -atur 
radiis solis 32,5 ; opinio et mens 
imperitorum ... argenti nitore et 
candore eboris -atur 22,1 (23,9). 

Heraclides Ponticus quoque 
mundo divinam mentem adscribit 

Hercules Oetaeis ignibus con- 
crematur 23 (22),7 ; -es stercora 
egerit 24 (23)^4. 

Hesiodi carmina 1 9, n . 
hiatus. Curtius, qui -um profun- 
dae voraginis coaequavit 7,3. 
hiberna olivitas necessaria 17,7. 
hibernum. ut arbores in -o (sc. 
tempore) 34,11. 

hic, haec, Yioc. fonna: haec fa- 
bulae 3,4 ; collocatio : mundus hic 
totus 33,1 ; 34,2 ; totus hic mundus 
32^1 ; mundus hic omnis 34,2. 

lconiun^itur cum substajitivis i) 
pertinet ad ea quae antecedu7it : eru- 
enda haec et execranda consensio 
iest) 9,1 ; et haec vestra consensio 
est 11,5 ; in hac impietatis discipli- 
na 8,2; huius erroris ... infamiam 
3^1 ; vel hunc errorem 5,6; hoc 
errore decepti 11,5; haec fabulae 
erant Octavi disserentis de naviga- 
tione narratio 3,4 ; propter hanc 
fabulam i^x (22)^4 ; has fabulas et 
errores 24 (23j,i ; his et huiusmodi 
fabuHs 28,6 ; his atque huiusmodi 
figmentis et mendaciis dulcioribus 
24 (23),8 ; hoc fonte defiuxit 
Arcesilae tuta dubitatio 13,3 ; hanc 



eos meruisse fortunam 33,4 ; prin- 
cipem huius generis et examinis 
21,4 ; hac foederantur hostia, hac 
conscientia sceleris ad silentium 
mutuum pignerantur 9,5 ; qui hoc 
modo placat deum 22,9 (241,4 1 
invitis his denique hoc nomen ad- 
scribitur 21,10 ; nec hac furiosa 
opinione contenti 11,2; haec et 
huiusmodi propudia 29,1 ; in hanc 
unam ... sententiam 19,3; haec 
sacra sacrilegiis omnibus taetriora 
9; 5 ; cum hoc sermone eius 3.2 : 
haec aknnna urbis istius superst tio 
25,8 ; hac spectacuU voluptate 4,1 

2) pertifiet ad ea quae sequuntur : 
haec enim verba sunt : « deum 
namque ire ... » 19,2. 

3) significai ea quae aut adsuni 
aut a7iimo iafiqjiam praese^iiia ob- 
versa7iiur, ubi saepius est i. q. meus, 
noster : in hac inperitiae vulgaris 
caecitate 3,2 ; unde haec rehgio ? 
5; 7 ; hanc religionem tam vetustam 
8,1; hunc mundi totius ornatum 
I7;3 ; hanc communem omnium 
mundi civitatem 17,2; in hac mun- 
di domo 18,4; totus hic mundus 
32,1 ; mundus hic totus 33,1; mun- 
dus hic omnis 34, 2 ; in hoc itinere 
vivendi 36,6. 

II solum p07iitur i ) pertinet ad ea 
quae antecedimt a) U7iu7n : liic (sc. 
deus) non videri potest 18,8 ; hic 
enim praecipuus deos vestros ... 
miscuit [sc. Hojuerus), hic eorum 
paria composuit 24(23)^3 ; quando 
igitur hic nascitur {sc. dcus) 22,5 
(23,13) ; huius sitienter sangui- 









; } 
i 



3 



t 



< 



- i34 



nem lambunt, huius certatim 
membra dispertiunt 9,5 ; quis tam 
stultus ut hoc colat (.'C. caput asi- 
m')} quis stuUior ut hoc coH credat? 

28,7. 

b) phira : horum quoque simiUs 
de divinitate consensio est IQ,5; 
horum sc.deorum) imagines2 2,l 
123,9) ; invitis his denique hoc no- 
men adscribitur 21,10 ; hos {sc. 
sacrilegos) nec audiendos putaba- 
mus . . exercentes in his perversam 
quaestionem 2H^3 ; quod non sit 
his ... ante praedictum 33,4 ; hi 
enim ut victimae ad suppUcium 
saginantur 37,7; his {sc.Jioribus) et 
sparsis utimur et solutis 3^,2. 

ad tottini quod iintecedit etinn- 
tiatnm a) singularis : nec hoc ob- 
sequi tuit aut ordinis aut honoris 
4,6; hoc {^sc. sme corpore resurgere) 
neque mens neque anima nec vita 
est 11,7 ; scit hoc Nepos et Cassius 
in historia, et Thallus ac Diodorus 
hoc loquuntur 21.4; nemo hoc 
potest credere 30, i ; etiam in hoc 
sapientes vestros ... nobiscum con- 
sonare 34. H. b) pluralis : muka 
ad haec subpetunt 11,5 ; ecquid ad 
haec audet Octavius ? 14,1 ; haec 
tamen Aegyptia quondam nunc et 
sacra Romana sunt 23 22), 2 ; haec 
sunt Eleusinia 2}, (22), 2 ; haec iam 
non sunt sacra. tormenta ^unt 23 
(22), 4; haec prima sunt auspicia 
reUgiosae civitatis 25.2; haec omnia 
... daemones de semetipsis confiteri 
27,5 ; et haec utique de deorum 
vestrorum discipiina dcscendunt 



30,3; haec enim potius de vestris 
gentibus nata sunt 31,2; haec nos- 
tra sacriticia, haec dei sacra sunt 
32,3 ; et haec nobis tamen nata 
sunt 36,5 ; post haec ... discessi- 
mus 40,3. 

2) pertt?tet ad ea quae sequutitur. 
a) cum a feris beluis hoc differamus 
quod ... 17,2; ex hoc deum cre- 
dimus, q uod eum sentire non pos- 
sumus 32,4. b) quae omnia in hoc 
prodita, ut ... pararetur 24(23)^7 ; 
miseri in hoc altius toHuntur, ut 
decidant akius 37,7 ; in hoc adeo 
quidam ... eriguntur, ut ... nundi- 
nentur ib. c) hoc insuUare et inlu- 
dereest, victis religionibus servire, 
... adorare 25,6. di ego vos in 
hoc miror, quemadmodum tri- 
buatis .. . 3^,3. 

3) significat ea quae aut adsunt 
aut animo tanqnam praesentia ob- 
versantnr : quid lioc rei est ? 4^2 ; 
nec intellegebamus ab his fabulas is- 
tas ventilari [sc . a daemonihus) 28,2. 

III coniungitur cum enuntiato 
relativo (hic .. qui) : nam et haec 
nimis muUa sunt, quae ... vera 
declarat 10,1. circumveniuntur 
ab his, quos bonos putaverunt 14,6. 

dum nihil ex his. quae timent, 
norunt 22,7 (24,2). 

Notanda: l ; huiusmodi =talis: 
h. fabuhs 21,11 ; his atque h. fig- 
mentis 24 (23), 8; his et h. fabuhs 
28,6 ; haec et h. propudia 2q,i. 

2) hic ... hic = hic ... iUe : ego 
et quod hic crediderit et hic vice- 
rit 40,4. 



I 



..-t 



a.f-,4..'-. r.-^J 5: - ;. 



'\\ 



— i35 — 



3) hoc genus cetera iq,i2. 

4) quosdam, et hoc (xal Ta-jTa) 
studiorum rudes 5,4. 

5) quo inperitior sermo, hoc 
inlustrior ratio est 16,6. 

6) hic . . . miscuit , hic . . . composuit 
24 (23), 3 ; scit hoc .. . hoc loquuntur 
21,4; huius sitienter sanguinem 
lambunt, huius certatim membra 
dispertiunt, hac foederantur hostia, 
hac conscientia sceleris ad silen- 
tium mutuum pignerantur 9, :: ; 
haec nostra sacrificia, haec dei 
sacra sunt 32,3. 

7) /. q. is: ab his quos.14,6; quod 
non sit his ante praedictum 33,4 ; 
in hoc ^,2\ invitis his 21,10 ; his 
utimur38.2 ; quo ... hoc 16^6. 

hic. adverb. i. q. tnm : quis h. 
auctor deus ? 5,7 ; h. defensio com- 
munis furoris est furentium muUi- 
tudo 22,10 (24), 5. 

hiems. ne hiems sola glacie ure- 
ret 17,7; cruda -e 22,8 (24,3); cruda 
adhuc -e 34,12. 

Hiero. cum de eo {sc. Simotiide) , 
quid et quales arbitraretur deos ab 
-ne tyranno quaereretur 13^4. 

hilaris. laeti -esque discessi- 
mus4o,3. 

hilaritas. iUam oculorum etiam 
in seriis -tem 4,2 ; gravitate -tem 
temperamus 31^5. 

hinc. hinc sunt et furentes (/. e. 
de his, sc. daetnonibus) 27^3. de 
tempore : h. perpetuus venerationis 
tenor mansit 6,3. 

hinnitus. de equorum -u t8,6. 
hirundo. Isidisad -inem sistrum 



21,10*; mures, -ines, milvi non 
sentire eos sciunt 22,6 (24,1) 

historicus. lege -orum scripta 
21^1. 

histrio. enervis -o amorem 
dum fingit, infiigit 37,12. 

hodie. Romani Graecum et 
Graecam ... sacrificii (/////) viventes 
obruere hodieque ab ipsis Latiaris 
luppiter homicidio colitur 30,4. 

hodieque. /. q. etiam hodie: cur 
enim, si nati sunt dei, non hodie- 
que nascuntur ? 2 1, 1 1 . 

hodiernus. utin hodiernum (7. 
e. etiam hodie) ... ignotos terrae 
fiUos nominamus 21 .7. 

Homeri carmijia ig.ii ; -um .. 
decivitate ... eiecit P/ato 24 (23), 2. 
homicidium. ab ipsis Latiaris 
luppiter -o colitur 30,4 ; nobis-um 
nec videre fas nec audire ^0,6 : 
-um in vero flagitatis, in mendacio 
fletis 37, 12; in gladiatoriis /7/^^/5 ^///5 
71071 horret -ii discipUnam ? 37, i t. 

homo. \) hominum genus univer- 
smn, onmes honmies a) w. singu/a- 
ris « rUomme » : -o et animal 
omne 5,8 {bis) ; actus -inis, non 
dignitas iudicatur 36^1 ; deus usque 
ad extremam mortem vohuitatem 
-inis sciscitatur 36,9; vanus error 
-inis 37,10; sed enim deus actum 
-inis ignorat 32,7 ; -inemnosse se 
et circumspicere debere 17,1; -inem 
a deo ... posse denuo reformari 
34,9 ; nihil in -ine membrorum est 
quod non ... 18,1. 

b) 71. p/tn-alis : cum et politiores 
-es et minus creduU esse coeperunt 



i36 



rt 



*1 



26,6; ut aiite nos incipiant-esodisse 
27,8 ; adnionentur -ines ... illius 
ignei fluminis ;},^, i ; in execrationem 
et odium -inum 14,6; -inum pecu- 
dumque genus i Verg.. A., 6^728) 
IQ,2 ; unde -inum genus et pecu- 
des (Verg., A., i,j^b)/d. ; qui ... 
utilitati -um profuerunt2i,2; -inum 
fama 2S,6; in pecudes ... -inum ani- 
mas redire 34,6 ; omnes -ines sine 
dilectu aetatis, sexus, dignitatis 
16,5; ut -ines a nobis averteret 31,1; 
qui sortem in -inibus puniat 1 1,6. 

2) aliqui homo a) w. singiilaris 
« un homme » a) soliim ponitur : 
cum -o porrectis manibus deum ... 
veneratur 2Q,8 ; feras membris -inis 
et viscere saginatas 30,6 ; qui -inem 
periculo subripit 32,3. 'f] cum 
a diectivo : ad ti x i - n is ( 6T . cruti) 2 Q , 7 ; 
ab impurato -ine 22,4(23^12); mali 
et noxii -inis sanguine 30,4 ; -inem 
noxium 29,2 ; -o novus nascitur 
11,7 ; de somnio plebei -inis 7,3 ; 
-inem summo supplicio . . punitum 
9,4. y) cujn ^enetivo : Octavius. -o 
Plautinae prosapiae 14,1. c/. 4". 

b) /;. pluralis « des hommes » a) 
cum adiectivo : -ines noxios feriunt 
et saepe religiosos 5,q ; rudes illos 
-ines et agrestes 21,5; -ines .. -ines, 
inquam, deploratae, inlicitae et des- 
peratae factionis 8,3; ad epulas 
coeunt cum omnibus liberis, soro- 
ribus^ matribus, sexus omnis -ines et 
omnis aetatis 9,6 ; -ines malae lin- 
guae (sensu ohscoeno) 28,10. 

2) /lomo debilis et mortalis a erras, 
o -o. et falleris 32,7; sublimior ., 



quam ut ab -ine potuerit inveniri 

IQ,4- 

b) opp. deo a) ;;. singularis : -o 
igitur utique qui fugit^ -o utique 
qui latuit, et pater -inis et natus ex 
-ine 21,7; tunc postremo deus est, 
cum -o illum voluit et dedicavit 
22,5 (23,13); at ille qui ceteris deus, 
sibi certe -o est, \'elit nolit 29,4 ; 
cum .. sit dei -o ipse simulacrum 
32,1; cum -o latius maneam, ib. ; 
testimonium et -inis et unius infir- 
mumest; habetdei munus eximium 
40,3 ; Saturnum . omnes scriptores 
... -inem prodiderunt 21,4; Aegyp- 
tii sane -inem sibi quem colant, 
eligunt 2Q 4; ne ille miserabilis, 
cuius in -ine mortali spes om- 
nis innititur : totum enim eius 
auxilium cum extincto -ine finitur 

29,3. 

3) n. pluralis : patrem divum 
atque hominum (Enniusi iQ,i; 
Homerus deos vestros ... in -inum 
rebus et actibus miscuit 24 (23). 3 ; 
ut vitiis -inum quaedam auctoritas 
pararetur 24 (23)^7 ; -ines illos 
fuisse 2 1,12; plures totis -inibus 
deos haberemus 21,12. 

"') /. q. humajiitas, natura huma- 
7ia : Hercules ut -inem (z. q. huma- 
nitatem) exuat, ... concrematur 23 
(22), 7 ; optant in -ine perseverare 
21.10. 

c) opp. animalia: Centaurosequos 
suis -inibus implexos 20,3; de capro 
et-ine mixtos deos 28,7; de -inibus 
aves et feras ; de -inibus arbores 
atque flores 20,4, 



- 137 - 



3) /ro pronomine is : tanta dulcedo 
et adfectio -inis inhnesit (sc. mihi) 
1,1 ; amicissimi -inis inopinata 
praesentia 2,2 ; -inem domi forisque 
lateri tuo inhaerentem 3,1. 

4) /lomo alicuius : neque enim 
eos adversum suos -ines ... iuverunt 
(-96'. dci) 25,9; ut unius dei parentis 
-ines 31,8 ; ut ipsius sectae -o cum 
eo disputem 4,4. 

5) Romanis -inibus 10,4 ; de diis 
-inibus 21,3. 

6) sanguinem novelli et vixdum 
-inis 30,1 ; sunt quae ;.. originem 
futuri -inis extinguant 30,2. 

honesto. non corpus odoribus 
-atis 12,6 ; -are militiam (/. e. donis 
mi/itaribus ornare) 37,2. 

honestus. -is voluptatibus 12,5. 
subst. : cum -a semper publico 
gaudeant 10,2 

honor. nec hoc obsequi fuit aut 
ordinis aut -is 4,6 ; equitis sui vel 
moie vel -e 7,3 ; cum et praeclaro 
viro honor verius . . praebeatur 

29.5 ; ad -em emeritae potestatis 
21,9 ; maxime nefaria et -e prae- 
fanda 9,3. multis -ibus ac nomini- 
bus sacerdotum 6,2; -es et purpuras 
8,4 ; -es vestras et purpuras 

31.6 ; quod deum nescientes -ibus 
floreant 37,7. 

hora. -arum saltem permisso 
commeatu 11,8. 

horreo. quis non -eat populi in 
se rixantis insaniam ? 37, 1 1 . 

horrificus. multis manibus -a 
Trivia 23 (22), 5. 

horror. ad exsecrationis -em 



28,6 ; cum -em carnificis ... incul- 
cat Christianus 37,1. 

hospes. undique -ites deos quae- 
runt 6.2 ; -es immolare 30,4. 

hospitium. lani susceptus -o 
Sattirtius 21 , ^. 

Hostanes. magorum et eloquio 
et negotio primus 26,11. 

hostia. hac foederantur -a 9,5 ; 
ne flebilis -a immolaretur 30,3. 
litabilis -a 32,2. hostiis pecudum 
saginati 27,2; -as et victimas deo 
offeram ? 32,2 ; ut -ae ad poenam 
coronantur 37,7. 

hostilis. in -ibus moenibusb, 2 ; 
urbem metu -i liberavit :,^. 

Hostilius. Pavorem -us atque 
Pallorem co/uit 25,8. 

hostis. perisset in -ibus Mucius 
Scaevo/a 37,3. 

humanitas. ut nisi divinitatis 
rationem diligenter excusseris, nes- 
cias -tis 17,2. humanum genus, 
homines : timorem omnem, quo -as 
regitur 8,2 ; -tis inimicos [sc. dae- 
mo7tes) 26,11. /luniana natura : 
-tis arguitur luppiter 21,8. 

humanus. a {i. e. hominum) 
mediocritas 5,5; ab -o sanguine 
cavemus 30,6 ; -as vel inhumanas 
victimas caedere 30,4; quod cor- 
poris -a vitia sentimus 36,8 ; 
amorem inlabi pectoribus -is 
26,12; omnia in rebus -is dubia 



rr 



humilis. inclinem ipsum atque 
-em 3,6. 

humilitas. ultra -is nostrae ter- 
minos evagamur 5,6. 



— i38 — 



— i39 — 



hiimo. consuetudinem -andi 
34,10. 

humus. an -us contegat icorpus 
mortuum) ii;4. -i quaerere quod 



in sublimi debeas invenire I7;2. 
Hydram felicibus vulneribus re- 
nascentem 20,^. 



If 



I 



iacio. in istis ad tutelam balnea- 
rumiactis ...petrarum obicibus;,^. 

iactatio. testem -ne fluctuum 
levigatam 3;6. 

iacto. si Caecilius identidem in 
contrariis ac repugnantibus -etur, 
aestuet, fluctuetur 16,4. 

iactu offulae . . . provocare canem 
9,6. 

iaculatio. testarum in mare 
-nibus ludere 3,5. 

iaculum. ut illud -um (/. c. testa) 
vel dorsum maris raderet 3,6. 

iam. I solum ponitur, adponitur 
l) verbis : i. liberum litus teneba- 
mus 3,2; quos alius i. sprevisset 
iratos 6.2 ; putes eos i. revixisse 
11,2; iniustos ipsos esse i. docui 
11,5; nisi forte i. luppiter senuit 
21,11 ; quasi eierato nomine i. 
omnia facta sua illa negatione pur- 
garet 28,4 ; sic et beati resurgi- 
mus et futuri cotntemplatione i. 
vivimus 38,4; quod i. sol occasui 
declivis est 40,2. cum i. avidita- 
tem desiderii ... implesset2,3; cum 
i. Apollo versus facere desisset 26,2. 

2' participiis : ira i. tumensaut 
saeviens 7,2 ; lanuari nostri i. ges- 
tientis i^.i; quae i. transacta et 
decursa sunt 1,1; alienas virgines i. 
desponsatas, i. destinatas 25,3. 



3) ahl. abs. : i. suspectis omnibus 
14,6. 
4J suhst. : etsi i. senes 21,10. 

5) adiect.: ecce i. seges cana (/. e. 
iam cand\ i. temulenta vindemia 

6) adi. poss.: de sectae i. nostrae 
sinceritate 40,2. 

71 adverbio : aut philosophos 
fuisse i. tunc Christianos 20,1 ; sed 
i. ante dilapsum est n,7 ; i. 
d u d u m me angit 4,3. 

II accedit negatio, adp^mitur i ) 
verhis : haec i. non sacra, tormenta 
sunt 23 (22), 4; ut i. eosnec caeknn 
contineret nec aer caperet nec terra 
gestaret 21,12; non desinunt per- 
diti i. perdere (^<:/^/«o«^s) 26,8. 2) 
part. : i. non adorandae sed sube- 
undae cruces 12,4. 

III /;/ apodosi : si placet ut ... 
cum eodisputem. i. profecto intel- 
leget 4,4. antecedit impcrativus: 
specta ... : i. eos deprehendes ini- 
tiasse7,2 ; caekmi ipsum vide ... : 
i. scies 17,5; scripta eorum relege 
... : i. scies 33,4. 

I\' in initio enuntiati inservit 
transttionibus : i. de initiandis ti- 
runcuHs q,5 ; i. providentiae quan- 
tae esf^. 17,7; i. finitimos agro 
pellere 25,4 ; i. enim venio ad illa 



auspicia 26,1 ; illum i. veHm conve- 
nire 30, i ; ac i. Q, i 

laniculum lanus indito de suo 
nominc ad memoriam posteritatis 
reliquit 21,5. 

lanuarius. responsionem-ri nos- 
tri 15,1 

lanus 21,5 {v laniculus) ; -i 
susceptus hospitio Saturnus ib. ; 
-us vero frontes duas gestat 23 

(22),5. 

ibi. i. harenas extimas . . unda 
tendebat 3,2 ; Christianus i. (/. e. 
in carcere) nullus 3=;, 6. 

ibidem. crispis tortuosisque i. 
erroribus delectati perquam sumus 

ictus. a tirunculo quasi ad in- 
noxios -us provocato Q,5. 

Idaea. testis Mater -a, quae 
adventu suo et probavit matronae 
castitatem et urbem metu hostiii 
1 i be ra vi t 7 , 3 v. Mater Magna . 

idcirco universis se esse prae- 
positum, non quod ... sed quod 
i3;2. 

idem. forma idem (= iidem) 

28.6 ; 28, Q. isdem (= iisdem) 5,q, 
21,2 ; 24 (23), 8 (bis) ; 39,1 

1 ) coniungitur cum subst. : idem 
Aegyptii 28,9 ; eosdem asinos 

28.7 ; idem daemones 28,6 ; isdem 
fabuUs 24 (23)^8 ; eadem figura 
omnibus 18,1 ; in isdem opinioni- 
bus 24 (23), 8 ; eandem emensi 
viam rursus terebamus 3,5. 

2) solum ponitur : idem ... arguit 
[sc. Zenon) 19,10 ; idem etiam ... 
prodidit {sc. Hostanes) 25,11 ; 



idem ... dedecorat, idem ... pr^no- 
cat (56-. histrio) 37,12 ; idem enim 
omnium deus est 33,3 ; Zenon, 
eiusdem magister (sc. Cleanthis) 
iQ,io ; nos enim idem fuimus {sc. 
quod vos) 28,2 ; eadem velle vel 
nolle 1,3 ; eadem fere Chrysippus 
{dicit) IQ,II ; isdem {sc. nubibus) 
labentibus 5,q. 

3) adhaerct a) enuntiatum rclati- 

vum : victoriam eadem die qua 

fecerant, nuntiaverunt 7,3 ; quod 

oraculum {sc. persensit), idem ipse 

(Socrates) persensit 13,2 ; eadem 

nos sensisse et egisse, quae sentitis 

et geritis 28,5 ; eadem congregati 

quiete qua singuU 31,6 ; philoso- 

phos eadem disputare quae dici- 

mus 34,5 ; exsequias adornamus 

eadem tranquiUitate qua vivimus 

38,4 ; quod malevolos isdem illis 

quibus armantur, philosophorum 

teUs retudisset 3Q,i. b) et cum 

relatwo : eadem fere et ista quae 

nostra sunt 1Q,I5. c) et : in ean- 

dem sententiam et Persaeus philo- 

sophatur 21.2 ; adnectit inventas 

fruges et frugum ipsarum reperto- 

res isdem nominibus 21,2 ; et 

Epicureis ... eadem ipsa sententia 

est 34,3. d; cum : eadem mecum 

recognosces 21,1 ; et nos idem fui- 

mus {sc. quod vos) et eadem vobis- 

cum quondam... sentiebamus 28,2. 

identidem. ne odio i. sermonum 
omnium laboremus 14,6 ; si Caeci- 
Uus i. in contrariis ac repugnanlibus 
iactetur 16,4. 

ideo ... odium nostri serunt 



-"'1^^,. 



i4 



() 



occulte per timorem dacmotiesi'] ,^. 
et ideo: et i. quaeri iion oportere 
formavi dei veri \q,i}^ \ et Plato i. 
praeclare Homerum ... eiecit 24 
(23), 2 ; et i. ... rex luppiter ... 
iurat 35^2 ; et i. actus hominis, non 
dignitas iudicatur 36^1 ; et i. sic 
eum digne aestimamus 18,8. 
anicccdit qitia : quia fieri non 
possunt, i. nec facta sunt 20,4. 
seqniinr qnod : Komani non i. tanti 
quod ..., sed quod 25^6 ; i. exerci- 
tus perdiderunt. quod ... non puta- 
verunt 26,2. scqnitnr qnoniam : 
an i. cessavit ista generatio, quo- 
niam ... 21,11. 

ieiunium. -is sollemnibus (C//m- 
iiafiornm) 8,4. 

i^iXxxv . primo loco : i. post unum 
et alterum diem 2:y^ i. cum omnes 
... caperemur^, I ; i. iniquum iudi- 
cem fingitis 11,6; i. nobis provi- 
dendum est 14,6 ; i. Romani non 
ideo tanti. quod 25,6 ; i. qui }.i,}, ; 
i., ut qui viam terit 36,6. secnndo 
loco : homo i. utique qui fugit 21^7; 
isti i. spiritus 26,8 ; isti i. impuri 
spiritus 27,1 ; nos i., qui 37,11 ; 
merito i. 31,4; quando i. hic 
nascitur ? 22^5 (23,13) ; quid i ? 
16,3 ; cum i. 6, i . ieriio loco : dum 
istaec i. apud me tacitus evolvo 
40,1. 

ignarus. quasi -us partis utrius- 
que5,2. 

ignesco. quod ... mundus hic 
omnis -at 34,2. 

igneus. illius -i fluminis {sc. 



ignis. sidera licet -is accenderit 
5;7 ; inprovibum -em cadere 34,1 ; 
mnndnm ... in vim -is abiturum 
34,2 ; sapiens -is membra urit et 
reficit 35;3 ; -em esse Vulcanum 
I Q; I o. congregatis -ium seminibus 
^,^ ; -iuin sepulturas 11,4 ; -es 
etiam quos et praedicitis et timetis 
12,4; unde imber et -es {Verg., A., 
1,746) 19,2 ; Hercules ... Oetaeis 
-ibus concrematur 23 {22), y ; -es 
fulminum 35,3 ; -es Aetnaei montis 
3 5; 3 ; aurum -ibus argnitnr 36,9. 
ignitus. ut Virgo inter astra 
ignita sit P>igone 23 (221,7. 

ignobilis -es et ignotos terrae 
filios nominamus 21,7. 

ignorantia. -a laberis, si 33,2. 
ignoro. l) seqnitnr ciccnsat. : 
deus actum hominis -at 32,7 ; -are 
... caelestem claritatem 17,2 ; pa 
rentem omnium .. -are 35,4. 
2) seqmtnr infin. ei acc. : nec -o 
plerosque ... optare 34,12 ; quis -at, 
omnia ... occidere ? 34,2. 

ignosco. quod caput non coro- 
namus, -ite 38,2. 

ignotus -is parentibus proditus 
21,7 ; -is numinibus 5.2. subsi. : 
ignobiles et -os 21,7. 

ille. collocaiio : posiponiinr a) 
snbsianiivo: 21,3; 23,2; 10,5; 4,2; 
b) adieciivo : 35,3 ; 11,7. 

I coninn^iinr cnm snbsianiivo 
a) periijiei ad ajitecedeniia : -ud 
iaculum {sc. testa) 3,6 ; -is bonis 
rebus 18,4 ; -a negatione 28,4 ; 
-um rudem sanguinem 30,1 ; poe- 
nale -ud incendium 35^3 ; non 



I 



- lAi 









prior -e {Jiomo) reparatur 11,7. 
b) de re notissima : Alexander -e 
Magnus Macedo 21,3 ; Homerum 
-um inclytum 24 (23^,2 ; deum 
-um suum 10,5 ; -as aniles fabulas 

20.4 ; -um luminis fontem ^2.6 : 
alacritatem tuam -am et -am ocu- 
lorum etiam in seriis hilaritatem 
4,2 ; rudes -os homines et agrestes 

21.5 ; veri -ius ac divini imperii 
18,7 ; Aegyptia -a non numina, 
sed portenta 25,9 ; secundum -ud 
vetus sapientis oraculum 5,5 ; 
cautum -ud et ambiguum oraculum 

26.6 ; isdem -is, quibus armantur 
{makvoli), philosophorum telis 39,1. 

II coni. cnm protiomine : quic- 
quid -ud colunt 10,2. 

III poniinr soJnm a) periinet ad 
afiiecedeniia {piernmqne i. q. is) : 
tum -e -ait 4,3 ; respondit -e 13,4 ; 
molestum -um volunt 10,5 ; cum 
homo -um voluit et dedicavit 22^!^ 
(23; 13) ; -um unum propitiant, 
-um de omnibus consukmt -i vic- 
timas caedunt 29,4 ; non tantum 
sub -o agimus, sed et cum -0 vivi- 
mus 32,9 ; quod -i ... imitati sint 
34». > ; -is erat Ubenter audire 20,3 ; 
ita -is ... blanditur H,^ ; -is adspi- 
rantibus 26,10; par et in -is insti- 
gatio daemonis 27,3. 

IV adJiaerei enimt. reiativnm : 
a) co7ii. cnt?i snbst. a) de rebns 
noiissimis : sit Hcet -e Theodorus 
Cyrenaeus ... qui 8,2 ; etiam Epi- 
curus -e, qui 19,8 ; omitto -os 
rudcs et veteres, qui 19,4; iam 
venio ad -a auspicia et auguria 



Romana, quae 26,1 ; unde vel quis 
-e aut ubi deus unicus ... quem 
10,3 ; ubi deus -e qui ? 12,4 ; -ius 
ignei tiuminis et ..., 35.1 j3) i. q. 
is : iii illo praecipue sermone quo 
1,5 ; -ud quod cokint et interpri- 
munt 10,2. b) soinm poniinr sae- 
pins {i. q. is) : homines -os fuisse 
quos 21,12 ; -os quos facitis prote- 
gitis, et timetis 22,7 (24,2) ; -a, 
quae paulo ante tibi dicta sunt 
27,4; etiam -e, qui .. . fabulatur, 
temptat 28,10 ; ne -e miserabilis, 
qui 29,2 ; at -e, qui ceteris 
deus, sibi certe homo est 29,4 ; 
-um iam veHm convenire,qui 30,1 ; 
apud nos rehgiosior est -e qui 
iustior 32,3 ; magis pauper -e est, 
qui 36,4 ; quis autem -e qui dubi- 
tat? 38,2. 

V opponitnr i) iste : addunt 
istiset-a34,7. 2)ego, nos: quod 
-a prona .., nos 17,2 ; nos conse- 
cutos quod -i ... quaesiverunt nec 
invenire potuerunt 38^6 ; ut -e mei 
victor est, ita ego triumphator 
erroris 40, i . 

Repeiitnr : 22,5 (23,13). 
illic. de Joco: i. [iti convivio) 9,6; 
i.obiit, i. filios habuit {sc. in Creia) 
21,8 ; i. (/;/ inferis) sapiens ignis 
membra urit 35^3. de scripto- 
ribns : ilUc (insigni voJnmine) Vul- 
canum facit omnium principem 
21,3 ; ahbi (/. e. in atio Homeri 
Joco) ... illic 24(23),5-6. i.q. tum: 
illic vocabulis opusest, cum 18,10. 
imago. dum defunctos eos (sc. 
reges) desiderant in -inibus videre 



/Jo _ 



142 



' i 



143 — 



: \ 



't 



r I 



20,5 ; horum -ines coiisecratas vul- 
gus orare et publice colere 22.1 
(23,91 ; sub statuis et -inibus conse- 
cratis delitiscunt daemones 27,1 ; 
ad -iwQ^ pri?icipjim supplicant 29,5, 
imber. vindemia -ri corrumpitur 
13,5 ; unde i. et ignes {Ver^., A. 
1,746) 19.2 ; Euphrates Mesopota- 
miam pro -ibus pensat 18,3 ; Sar- 
pedonem tilium ... cruentis -ibus 
flere 24 (23), 4. 

inberbis. modo inberbis statui- 
tur, niodo barbatus locatur luppiter 
23 (22), 

imbuo. qui sacris inbuatur 9,5 ; 
Bellonam sacrum suum imbuere 
30,5 deos, quos a parentibus ... 
inbutus es timere 6,1. 

imitor. Socraten ... -etur 13,1 ; 
deuni ... -amur 17,2 ; Chrysippt/s 
Zenonem interpretatione physiolo- 
gica .. -atur iq.ii ; ne cognitos 
nos aut -ari possint 27,8 mira 
subtilitas. quae ... fidem confessae 
probationis -etur 14,7 ; doloreni ... 
-antur 23 (22j,i; flammas veri ful- 
minis ... -ari 24 ^23); 6 ; industriam 
casus -atus 25,7 ; tropaea vestra ... 
adfixi hominis ( faciem) -SLntur 2q,j; 
quod ilH ... umbram interpolatae 
veritatis imitati sint 34^5. 

immanitas. muniti -tis suae 
terrore Romani 25,2. 

inmensus. deum ... infinitum 
et -um IQ, 5 ; infinitus, -us deus 
18,8 ; -um sui desiderium nobis 
reliquit Octavius 1,3. 

inmersus. -i vitiis dacmones 
26,8. 



inmerito. nec i ... reliquit 1,3 ; 
nec i. deliherat ^,=~. 

imminens ira 7,2. 

immo. in nostroi. consecrandus 
est pectore detis 32,2 ; i. ex hoc 
deum credimus 32,4. 

immolo. boum capita ... immo- 
latis 28,7 ; ne flebilis hostia -aretur 
30,3 ; hospites-are 30,4 ; a paren- 
tibus infantes -abantur ^o,^ ; de 
infantibus -atis 28,5. 

inmoror. dum fanis -antur 
daemones 27, i. 

inmortalitas. tu qui -tem pos- 
tumam somnias 12^3. 

inmortalis. de dis -ibus 8,1 ; 
substantiam inter mortalem -emque 
... mediam 26,12. 

immundus. de -o vasculo 22,4 
(23,12) 

inpatiens. quam ... -ti gaudio 
exultaverim 2,2. 

impello. vento et flatibus omnia 
-untur, vibrantur, agitantur 32,5 

inpendio. quid post mortem 
-eat 12.1. 

imperator. Konmlus -r et rector 
25,2 ; sub ocuHs -is 37,2 ; -r tamen 
quod non habet, non dat ib. 

inperitia. in hoc -ae vulgaris 
caecitate 3,1 ; confessae -ae summa 
prudentia est 13,2 ; -2i{ppp. notitia) 

dei i^)^' 

inperitus. ab -is parentibus 24 
(23), I ; quo -ior sermo 16,6. subst.: 
inliteratos, pauperes, -os de rebus 
caelestibus disputare 16,5; antiqui- 
tas -orum 20,2 ; opinio et mens 
-orum 22,1 (23,9); mentibus -oruni 



27,8 ; -orum aures 28,6 ; de ultima 
faece collectis -ioribus 8,4. 

imperium. utrum unius -o an 
arbitrio plurimorum caeleste re- 
gnum gubernetur 18,5. -um suum 
. . propagavit 6,2 ; dei Romano- 
rum -um protulerunt 25,9 ; ipsa 
superstitio Romanis dedit, auxit, 
fundavit -ium 25, 1 ; ab ipsis -ii nas- 
centis incunabilis 25,2 ; divini -i 
totam potestatem 18,7. per uni- 
versa -a, provincias, oppida 6,1 ; -a 
terrena 18,5 ; et tam magni -i duos 
fortuna non cepiti8,6. quidam-is 
ac dominationibus eriguntur 37,7. 

impero. Romani ... -ant^ re- 
gnant 1 2,5. 

impetus. canis ... ad -um et sal- 
tum provocatur 9,6 ; dum leni -u 
labitur testa 3,6. rerum omnium 
-us volutatur 5,10. me -um sus- 
ceptae actionis liberius exerentem 
8,3 ; eff"usae orationis -us 14,1. 

impie. ut i. loqueris 33^5 ; deos 
...quosi. per diem negamus, no- 
luinus, eieramus 7,6. 

impietas expietur 38,7 ; in hac 
-tis disciplina 8,2. 

inpingo. ut in lapides eum 
patiaris -ere 3,1. 

inpio. toties Romanis -atum 
est quoties triumphatum 25,6; de 
inpiatis sacris 28,5. 

impius. sacraria ista taeterrima 
-ae coitionis 9,1 ; ut -os, ut iniustos 

35;4- 

impleo. cum aviditatem desi- 
derii frequens adsiduitatis usus -sset 

2;3. 



inplexus. Centauros equos suis 
hominibus -os 20,3. 

implico. vel hunc errorem sal- 
tem non vanis ... opinionibus -emus 
5; 6 ; eius contemplatio ... pectori 
meo ac paene intimis sensibus -ata 
est 1,3. 

imploro. daemonem regis im- 
plorant 20,5. 

inpolitus. subst. : satis est pro 
pedibus aspicere maxime indoctis 
-is, rudibus agrestibus 12,7. 

inpossibile. in publicum dicere 
[deum) -e praefatur Plato 19,14. 

inpraesentiarum ita tibi infor- 
mandus est animus 5,1. 

inprecatio dirarum -es Crassus 
et meruit et inrisit 7,4. 

inprimo. litteras -ere docuit Sa- 
turnus 21,5. 2'. premo. 

improbe. ut i., usurpo victori- 
am40,i. 

improbus. ut improbosmetuunt 
etiam quos optimos sentire potue- 
runt 14,6. 

improvidus. -i, creduli rudi 
simplicitate crediderunt 20,5. 

inprovisus. -um ignem cadere 

inpudens.extincto lumine -ibus 
tenebris nexus infandae cupiditatis 
involvunt 9,7. 

inpudenter curiosum deum 10, 5 . 

inpudicitia felicior (Vestalium) 
25,10; apud quos tota -a vocatur 
urbanitas 28,10; quos })rius tae- 
descit -ae suae ib. ; ista ... -ae 
eorum forsitan sacra sint ib. 

inpune sacrilegi 25,6. 






— T/J/f _ 



144 



inpunitas. cum -tem fecerit . . 
iiipudicitia felicior 25,10. 

impuratus. ab -o homine levi- 
gatur dcm 22,1 (23,12), 

inpurus. isti igitur -i spiritus, 
daemones 27,1. 

in. A cum accusativo I de loco 
[quo ?) I proprie a) pendet a verbis 
compositis : in filios i n e r r a r e 31,4; 
in lapides inpingere 3,1. natura 
in se coeunte 5,6; in alia nova 
corpora saepius commeare 34,6 ; 
in terram proiecti 5.6 ; in vestros 
recurrere 31 .4 ; in fontem reflu - 
unt et in semet omnia revolvun- 
tur5,8; in pecudes. aves, beluas 
hominum animas redire 34,7 ; 
quod (56". aequor) ... in sese resor- 
hcrttjiuctus 3,3; ne in Africam 
navigia transmi tteret 26,4. b) 
a substautivo : testarum in mare 
iaculationibus ludere 3,5. 2) 
translate : quodsi in animum quis 
inducat 22,2 (23,10); cum ... 
mortalitas in ceteros ipso ordine 
successionis influxerit 2I,q ; 
in omnium mores. actus onniium, 
verba denique et occultas cogita- 
tiones diiigenter inquirere 10,5. 
in hanc unam coire et cons- 
pirare sententiam 19,3 ; cum 
de tenebrarum profundo in lucem 
sapientiae emergerem 1,4 ; si 
qui alii artium repertores in 
memorias exierunt 16,5 ; potestis 
in inlicita proruere 31,4 ; in 
praeterita redire 1,1. 

II dedirectiotie ^«vers quel Ueu?») 
I proprie a) pe?idet a verbis : in al- 



tum procurrenti bus petrarum 
obicibus 4,5 ; cum oculos in caekun 
sustuleris 17,4; prona in terram- 
que vergentia 17^2; in solem 
(sole P) adeo videre non possu- 
mus32;5. b) a substantivo : qui- 
bus suspectus in caelum datus 
est 17,2. 2) trans/ate : nec in 
alteram {)artem propensus in- 
cumbas 20,5; in solem (sole /^) 
adeo rursus intende 32,8. id in 
se malifacinoris admittunt 28, 1 1; 
in temperiem semet autumnitas 
dirigebat 2,3 ; nec ... in alteram 
partem ferenda sententia est 13,5. 

III in = inter : adsumptos 
(esse) in deos 21,2 ; populi in se 
rixantis 37, 1 1 . 

IV de animo nialevolo : temptat 
in nos conferre quae sua sunt 
28,10 ; grassari in deos 8,3 ; in te 
invectus 4,3 ; parce in eum 
})laudere 14,2 ; omnia ista fig- 
menta . . a vobis . . . in deum vestrum 
turpiter reformata sunt ii.q. 

pendet a substantiro : Claudi et 
luni non proelium in Poenos 
7,4; in Ganymeden lovis stuprum 
24 '23). 7. 

V = quod attinct ad « c\ l'egard 
de»:quain in adulteras soleat (5C. 
facere) 24(231,4; cum errasset in 
regem Mucius 37,3. 

VI de tcmporc : serpentibus in 
dies perditis moribusg,i ; quod in 
dies nostri numerus augetur^i,^ ; 
in diem pecua pascuntur 36,5 ; 
vel quod in noctem astris distin- 
guitur caclum, vel quod in diem 



- 14; 



sole lustratur 17,5; ut in hodiernum 
... ignobiles et ignotos terrae filios 
nominamus 21,7 ; Simonides etiam 
in perpetuum conperendinet 38,5. 
VII VI finali vel consccutiva a) 
vi jinali: id ... in commune con- 
pendium protuli 15,1; quas in usum 
mei protulit 32,2; omnia ista fig- 
menta ... a poetis fallacibus in dul- 
cedinem (dulcedine P) carminis 
lusa ii,Q ; quos in exemplum prae- 
dicatis 36,8 ; in solacium nostri 
34, 1 1 . quae omnia in hoc prodita 
[su7it] ut ... pararetur 24 (23)^7 ; 
miseri in hoc altius tolluntur, ut 
decidant altius 37,7 ; in hoc adeo 
quidain ... eriguntur, ut 37,7. b) 
VI consecutiva : nec utique in turpi- 
tudinem sui ... mentiuntur 27,6 ; 
in perditionem sui non confitentes 
27,2. 

VIII de modo: in eandem senten- 
tiam et Persaeus philosophatur 
21,2. i.q. ita ut fiat : quasi non 
omne corpus ... annis tamen et 
aetatibus in terram-resolvatur 11,4; 
Aesculapius ut in deum surgat ful- 
minatur 23 (22)^7 ; mu?idum in vim 
ignis abiturum 34,2 ; corpus omne 
sive arescit in pulverem sive in 
umorem solvitur vel in cinerem 
comprimitur vel in nidorem tenua- 
tur34, 10 ; ubi in plures una via 
diffinditur 16,3 ; homo et animal 
omne elementorum ut voluntaria 
concretio est, in quae rursum homo 
et animal omne dividitur, solvitur, 
dissipatur 5,8. 

IX 171 =r iisquc ad : in mutua 



odia saevitis 31,8 ; ut in execratio- 
nem et odium hominum plerique 
simpliciores efferantur 14,6 ; in ista 
desipere 22,1 (24,5). 

X adverbialiter a) dc loco : in pu- 
blicum muta, in angulis garrula 
natio 8,4 ; quem {sc. deum) ... cum 
inveneris, in publicum !£•'; TiavTa; 
A£y£',v. Plat., Tim., 28, c) dicere 
inpossibile praefatur IQ,I4; quos 
in publicum videtis excurrere 27,3. 
b) dc 7iiodo: quamquam magnum 
in modum me ... tua delectarit 
oratio 14,3 ; etiam in hoc sapientes 
vestros in aliquem inodum nobis- 
cuin consonare 34,8. quaedam 
fana in totum nefas visere 22,8 
(24,3) ; hos nec audiendos in totum 
putabamus 28,3. 

No7i rcpctit7ir : 10,4 ; 14,6; 34,7. 
B cu77t ablativo. I de loco {ubil) 
\ propric : ante ... quam Iupj)iter 
in Creta nasceretur 24 ( 23^,6. sic 
in auro et argen to (/. e. i7i statuis 
aureis ct ar^enteis) avaritia conse- 
crata est 22,7 (24,2) ; tu in caelo 
summam maiestatem dividi credas 
18,7 ; in caelo constitutus deus 
31.7 ; frequentius in aedituorum 
cellulis quam in ipsis lupanari- 
bus flagrans libido defungitur 
25, 1 1 ; quos longe in coetibus per 
vos lacessebant 27,7 ; cum ... in 
contione eius scripta deusserint 
8,3; in hac mundi domo ... crede 
esse universitatis dominum 18,4; 
nihil in homine membrorum est, 
quod non 28,1 ; defunctos eos desi- 
deran t in i m a g i n i b u s videre 20, 5 ; 



ri i i W M i ii jiiiil i ii i - lii i l i yr ji i ii 



— i46 



i 



ll 



lovis fulmen in incude fabricatur 
24 (23);6 (cf. 22,4(23,12): deus 
aereus incudibus figuratur) ; quam 
sit in eo summi moderatoris mira et 
divina libratio 17,5 ; equestrium 
fratrum in lacu statuae consecratae 
7,3 ; cum in ipso aequoris li m i 11 e 
plantas tingueremus 3,3 ; iii ope- 
ribus eius et in mundi omnibus 
motibus virtutem eius ... aspici- 
mus 32,4; signum crucis ... visimus 
in navi 2qr8 ; in istis ... petrarum 
obicibus residamus 4,5 ; non so- 
lum in oculis eius, sed in sinu 
vivimus 33,1 ; in ipso dei vestri 
ore niditicant 22,6(24,1); in non- 
nullis Africae partibus 30,3; in 
singulis occupatus dens 10^5 ; 
totos asinos in stabulis ... conse- 
cratis 28,7 ; eorum memorias in 
statuis detinere 20.3 ; humi quae- 
rere quod in 5>ublimi debeas inve- 
nire 17^2 ; oculi in summo velut in 
specula constituti et omnes ceteri 
sensus velut in arce compositi 17^11; 
quae in ipsis visceribus ...origi- 
nem futuri hominis extinguant 
30^ 2 . Platoni in T i m a e o deus 
est ipso suo nomine mundi parens 
19,14 ; et in Sym posio etiam na- 
turam daemonum exprimere coni- 
titur 26,12; de civitate. quam in 
sermone instituebat 24 (23), 2 ; 
scit hoc Nepos et Cassius in histo- 
ria 21,4. ut nec eduHum pecorum 
in cibis sanguinem noverimus3o,6. 
in angulis garrula natio 8,4; 
nec in angul is garruU snmus 31,6; 
dux unus in gregibus, in ar- 



mentis rector unus (est) 18,7 ; par 
et in ilHs instigatio daemonis est 

27,3- 

2. translate : cuius in homine 

mortaU spes omnis innititur 2^,3. 

hominem ... in hac inperitia vul- 

garis caecitate deserere 3,1 ; in 

hominum rebus et actibus mis- 

cuit cieos 24 (23), 3 ; si Caecilius 

identidem in contrariis ac repu- 

gnantibus iactetur, aestuet, fiuc- 

tuetur 16,4; ut et in ludicr i s et 

seriis pari mecum voluntate con- 

cineret 1^3; nonne meUus in nostra 

dedicandus est nien te ? in nostro 

immo consecrandus est pectore ? 

32.2 ; in isdem opinionibus 
miseri consenescunt 24 (23)^8; cum 
dimitti praesertim haberent in sua 
potestate 37,4; in iUo praecipue 
sermone eius mentis meae resedit 
intentio 1,5 ; in utroque vivendi 
genere versatus 5, i. si in contu- 
macia perseve rarent 33,4; quam 
in explorando ... perseverare 
21,10. omittitnr verhnm : sic solus 
in amoribus conscius, ipse socius 
in erroribus [ej-at) 1,4 ; omnia in 
humanis rebus dubia, incerta, su- 
pensa (esse) 5,2. sic homicidium 
in veroflagitatis («dans la realite»), 
in mendacio fletis ( « dans la 
tiction ») 37,12. 

II. de tempore : quo in adventu 
eius 2,2 ; in adversis (z. q. in adver- 
sis rebns) 26^g ; in armis (/. e. in 
bello) 6,2 ; in ipsis beUis 257; dei 
miles nec in dolore deseritur ncc 

37.3 ; in hoc itinere vivendi 36,6 ; 



in ludis curruUbus ... in gladiatoriis 
... in scenicis etiam 37, 11-12 ; in 
ipsis mundi nataUbus 6,1 ; in nau- 
fragiis ... in incendiis 5,10 ; in ortu 
suo 25,2 ; in pace 5^11 ; ita corpus 
in s a e c u 1 o^ ut arbores i n h i b e r n o 
34,11 ; insaeculo Ubertate re- 
missa 34,12 formnla : in prae- 
sentiarum 5, i. 

III. trans/ate : i « chez » : cre- 
deres unam mentem in duobus 
fuisse divisam 1,3 ; quod est in 
Uberis amabiUus2,i ; ut in phiri- 
bus nescias utrum ... an =;,ii ; 
quicquid accidere potest in actu 
singulorum q,7 ; qui sortem in 
hominibus puniat, non voluntatem 
1 1,6 ; in NataU meo versutiam nolo 
16.2 ; in primis parentibus probata 
mortaUtas 21,9 ; nisi forte iam ... 
partus in lunone defecit 21,11 ; qui 
isc. dei) in gentibus colebantur 
25,9 ; cum paene in pluribus virgi- 
nibus ... sit incestum vindicatum, 
cum in residuis inpunitatem fecerit 
... inpudicitia feUcior 25,10 ; exer- 
centes in his perversam quaestio- 
nem 28,3 ; quamvis in nonnuUis 
discipUna nostra minor est 35,5 ; ita 
in nobis non genitura plectitur, sed 
ingenii natura punitur 36,2. 2 vi 
cansah vel concessiva: nuniquam in 
hac impietatis discipUna ... poUe- 
bunt 8,2 ; in pulcro genere vivendi 
et perseverat suus et adcrescit 
aUenus 31,7. 3 qnod attinet ad : 
Academicorum in summis auaes- 
tionibus tuta dubitatio 13,3 ; fal- 
luntur in nomine 18,11 ; Zeno- 



nemque interpretatione physiolo- 
gica in Hesiodi,Homeri^Orpheique 
carminibus imitatur iq.ii ; maio- 
ribus nostris tam faciUs in menda- 
ciis fides fuit 20,3 ; etiam in hoc 
sapientes vestros in aUquem mo- 
dum nobiscum consonare 34,8 ; 
ego vos in hoc magis miror, que- 
madmodum ... 38,3. 4 vi parti- 
tiva = inter : is se in pueris victo- 
rem ferebat 3,6 ; in contuberna- 
Ubus disputare 4,4 ; qui [Mncins 
Scaevola) perisset in hostibus 37,3 ; 
rosam veris et UUum et quicquid 
in fioribus blandi coloris et odoris 
est 38,2. 

inaestimabilis. dum -em dici- 
mus dcnm 18,8. 

inambulo. tra^isitivc : cum ... 
ad mare inambulando Utori (/. e. 
ad iiiambnlandnm litns. Utore P) 
pergeremus 3,4. 

inanis cultus dignitatis 37,10; 
statuarum -ium . . forma 22,7 
i24,2) ; -em tui Serapidis ... tumu- 
lum 21,10*. 

inauratus -ae cruces 29,7. 

incaute. nam i. creduli circum- 
veniuntur 14,6. 

incautus. ut decipiat -os 9,5. 

incedo. ut qui viam terit eo 
feUcior, quo levior -it 36,6 ; alii 
-unt pilleati 22,8 (24,3) ; quasi et 
aversus -at lanns 23 (22), 5 

incendium. in -is interitum 
convenire insontium nocentumque 
5,10 ; mundo ... minantur -um 
ii,i ; de -o mundi 34,1. poenale 
iUud -um 35,3. orationis -is de 



' I ' 



i4B 






i:i 



11 
I 



corpori bus exiguntur dacmones 27,5. 
incertus. omnia in rebus huma- 
nis dubia, -a, suspensa 5,2 ; aut -a 
nobis veritas occultatur 5,13; cum 
... aut fortuna certa aut -a natura 
sit6;i ; tempestates ... varias et 
-as 5» 10 ; quamquam -a sit vel ratio 
vel origo (deorum inmortalium) S, 1 . 
subst. : per -um sortis 9,7 ; ad -i 
querelam 14,5; ut propositionis -o 
incertior (certior P) responsionis 
nostrae intentio fundaretur 16,2; 
dum -a metuunt et futura 8,5. 

incestus. -ae libidinis ... fervor 
9,6 ; convivia -a 28,2 ; de -o con- 
vivio 3i;i ; de -is stupris 28^5. 
deos colitis -os 31,3 ; etsi non 
omnes opera, conscientia tamen 
pariter -i Q,7. subst. a) masc. : 

contluxerant perditi; facinerosi^ -i 
25;2 ; sacrilegos aliquos et -os 28,3. 

b) neutr. : ut etiam non insolens 

stuprum ... fiat -um 9,2 ; cum ... 

sit -um vindicatum 25,10 ; tragoe- 

diae vestrae -is gloriantur 31,3 ; 

-um penes vos deprehenditur 31 ,4; 

-i fabulam nectitis 31^4 ; -i cupido 

31,6. 

incipio. ut ante nos -iant homi- 

nes odisse quam nosse 27,8. initium 

dare : id quod non sit, -ere 34,9. 
inclinis -em ipsum atque humi- 

lem 3,6. 
includo. intra unam aediculam 

vim tantae maiestatis includam ? 

32,1. 

inclytus. ducem -um 20^6 ; 

Homerum illum -um 24 (23)^2 ; 

aerumnis suis -i ^6,8. 



incognitus. quam autem ini- 
quum sit; -is et inexploratis iudi- 
care 28,1. 

incola. templa augusta numini- 
bus -is; praesentibus^ inquilinis 

inconsulte. dum i. gestiunt 
parentibus oboedire 22^7 (24^2) ; 
{virgines Vestales), quae -ius viris 
se miscuissent 25,10. 

incredibilis audacia8^5 ; prae 
nimia et -i potestate dei 19,14 ; -e 
verum 14,4. 

increpo. grandines -are (/. e. 
^ra?idinat) 5,9. 

inculco. /. q. conculco : mures et 
hiru7idines rodunt deos, -ant, insi- 
dent 22,6 (24,1) ; cum strepitum 
mortis ... inridens -at Christianus 

37.1. 

incumbo. nec in alteram par- 
tem propensus -as 5,1. 

incunabula. ab ipsis imperii 
nascentis -is 25,1. 

incus. lovis fulmen in ... -de 
fabricatur 24 (23) ,6 ; deus aereus 
-ibus tiguratur 22,4 (23^1 2). 

incurro. arboribus -untfulmina 

5,0- 

inde hominum pecudumque 

genus (Verg.; ^.; 6,728) 19,2. de 

loco : inde adeo (;. e. ex templis) 

vates futura praecerpunt 7,6. de 

causa : inde adeo 6,1 ; inde vide- 

licet 11,4. i. q. de illis : inde est 

quod audire te dicis 28,7. 

indicium. -ii gratiam consecu- 

turum 28,2 ; daemonum indiciis 

... cognita 35,1. abstr.pro concr. 



149 — 



i. q. ifidices : deo indiciis opus non 
est 33,1. 

indignatio. nam -is eius tumo- 
rem eflfusae orationis impetus rela- 
xaverat 1^,1. 

indignor. cum acc. et inf. : 
itaque -andum omnibus, indoles- 
cendum est audere quosdam 5^4 ; 
aegre se ferre^ stomachari, -ari, 
dolere ... inperitos de caelestibus 
disputare 10,5. sequitur si : nihil 
itaque -andum vel dolendum, si 
quicumque de divinis quaerat 16,6. 
indoctus. philosophos ... habi- 
tos esse plebeios, -os, 'seminudos 
16,5. S7ibst. : satis est pro pedibus 
aspicere maxime indoctis inpoUtis, 
rudibus agrestibus 1 2, 7; quo genere 
philosophari et caute -i possunt et 
docti gloriose 13,3. 

indolesco. cum acc. et infin. : 
indignandum omnibus, -endum est 
audere quosdam 5,4. 

induco. quod arandi meten- 
dique tempus -ant sidera 17,6. 
ne aut anihs -atur superstitio 13^5 ; 
-ctis pravis religionibus 26,8 seq. 
ifiterr. obliqua : quod si in animum 
quis -at tormentis quibus ... for- 
metur 22,2 (23,10). 

indulgentia. ut remuneraretur 
divina -a 7,2. 

indulgeo. -entes insano atque 
inepto labori [cf. Virg , A., 6,135) 
5,6 ; nec ... -emus epuUs 31,5 ; 
vernis -ere nos floribus 38,2. -ere 
posset aUquantum, cuius est totum 
{sc. deus) 36,7. 
induo. < coronaindu> itur(non 



auditur P) luppiter Feretrius 23 
(22), 6 ; deos vestros -endo {sc. eis) 
stupra, suspiria, odia, dedecorat 
histrio 37,12. 

Indus flumen et serere Orien- 
tem dicitur et rigare 18,3. 

industria. quamquam videri 
possit-am casus imitatus 26,7. 

ineptus. indulgentes insano at- 
que -o labori 6,5 ; -a nescio qua 
persuasione 9,3 ; -a solacia 11,9. 

inermis. teUs -es 6,2. 

inermus. -i armatos ... obrue- 
runt 33,3. 

inerro. in vestros recurrere, in 
fiUos inerrare 31,4. 

inexesus. -a corporum lacera- 
tione nutritur poenale illud inceu- 
dium 35,3 

inexploratus. quam iniquum 
sit, incognitis et -is iudicare 28,1. 

infamia. huius erroris non mi- 
norem ad te quam ad ipsum -iam 
redundare3,i; utgloriam pudicitiae 
informis -ae aspersione macularet 
31,1 ; quod ... dicimur, non est -a 
nostra, sed gloria 36,3. 

infandus. nexus -ae cupiditatis 
involvunt 9,7 ; terrore -ae opinio- 
nis 31,1. 

infans farre contectus 9,5 ; is -s 
... occiditur ib. ; avido patri sub- 
trahitur -s {sc. luppiter) 23 (2 2), 3 ; 
de caede -tis 30,1 ; quasi -tes vora- 
rent 28,2 ; de -tibus immolatis 
28,5 ; a parentibus -tes immola- 
bantur Saturno 30,3. 

infaustus. AUia « nomen -um » 
(Verg. ^., 6,717) 7,4. 

10 



:f- 



fliimr^ 



— i5o — 






I 



"I 



, 



'^ 



Itt 



infectus. v. inficio. 
infeliciter. adulterum suum i. 
placitum 23 (22), 4. 

infelix. nec mercedem operis -x 
structor accepit {sc Neptnnits) 24 
(23)^5 ; dolorem -issimae matris 23 
(22),!. -cis stipitis [i. e. cmcis) 
portio 22,3 (23,11). 

inferi. quis unus ullus ab -is ... 
remeavit ? 11,8. 

infesto. naturale est ... quem 
metueris infestare 27^8. 

inficio. cum tabe pestifera caeli 
tractus -itur 5,10; feras inlitas et 
infectas cruore 30;6. 

infidus. prout -a suspicio spar- 
gitur 16,3. 

infinitus. sensibus maior est, 
-us deiis i8,H ; deum statuunt -um 
et inmensum 19,5; -ae mentis deus 
19,6. omne -um cum inente 19,1 . 
infirmitas. invitus miser -tis 
argueris 12,3 ; fortitudo ... -tibus 
roboratur 36,8. 

infirmo. qui hanc religionem ... 
dissolvere aut -are nitatur 8,1. 

infirmus. ttstimonium et homi- 
nis et unius -um est 40,3 ; si qui 
-ior malo pressus et victus negasset 
28,4. 

infligo. enervis histrio amorem 
dum hngit -it 37,12. 

influo. mare Hcet -xerit e Uquore 
5,7 ; cum mortalitas in ceteros ipso 
ordine successionis -xerit 2i^q. 

informo. ita tibi -andus est ani- 
mus^ ut 5,1 ; amorem -ari et inlabi 
pectoribus humanis 26,12. 

infra. quae i. terram profunda 



demersa sunt 5,5. adv.: quae sunt 
i. circaque 17,4. 

infringo. {)er})etuus veneratio- 
nis tenor ..., qui longa aetate non 
-itur, sed augetur 6_,3 ; vires te ac- 
tionis meae ... -ere 15,1. 

infundo. errorem pravitatis -ere 
26,8 ; ardorem cupiditatis -ere 
26,12. deits non tantum nobis 
proximus, sed -sus est 32,7 ; cae- 
lum ac terras ... -sa mens agitat 
(Verg., A., 6^725) 19,2. illis (5^:. 
daemonibns) adspirantibus et -enti- 
bus 26, 10. 

ingemesco. homines ... grassari 
in deos non -endum est ? 8^3. 

ingenium. corrumpuntur -a 
puerorum 24 (2 3), 8 ; ita in nobis ... 
-ii natura punitur 36,2 ; -um singu- 
lorum periculis pensitat detts 36,9; 
ut -um eorum perditae mentis H- 
centiae potestatis Hbere nundinen- 
tur 37,7. -um non dari facultatibus 
16,5. 

ingero. -entem sese ocuHs et 
sensibus nostris caelestem clarita- 
tem 17,2. 

ingratus. quid -i sumus ? 38^6; 
-um est 32,2. 

ingredior. ingressus aHquam 
domum 18,4. 

inguen. Hbidinoso ore -inibus 
inhaerescunt 28,10. 

inhaereo. hominem domi foris- 
que lateri tuo -entem^, i. mihi 
... tanta dulcedo et adfectio homi- 
nis -sit 1,1 ; CaeciHum superstitio- 
sis vanitatibus ... -entem 1,5. is- 
dem fabuHs -entibus 24 (23), 8. 



i5i — 



unius matrimonii vinculo Hben- 
ter -emus 31,5. 

inhaeresco. Hbidinoso ore in- 
guinibus -unt 28,10. 

inhio. qui non -at aHeno 36^4. 

inhorresco.corporibus -unt dae- 
mones 27,7. 

inhumanus. -is cibis 8,4; huma- 
nas vel -as victimas 30,4. 

inimicus. humanitatis -os dae- 
mo7ias 25,1 1. 

iniquus. -um iudicem fingitis 
11,6 ; ita aut invaHdus aut -us est 
deus 12^2. quam ... -um sit .. 
iudicare 28,1. 

initio. de -andis tiruncuHs 9,5 ; 
qui -ari nos dicit aut credit de caede 
infantis 30,1. eos deprehendes 
-asse ritus omnium reHgionum 7^2. 
initium . Thales rerum -um 
aquam dixit 19,4. 

iniuria. nec sentit suae nativita- 
tis -am lapideus dcus 22^4 (23^12). 

iniustus. ceteris, ut -is, poenam 
sempiternam polliceiitur 11,5 ; -os 
ipsos magis esse 11,5; ut impios^ ut 
-os 35,4. 

inlabor. amorem informari et 
inlabi (labi P) pectoribus 26,12. 
inlectus. v. inlicio. 
inlibatus. cum Octavius integra 
et -a habeat-singula . . . refutare 15,1. 
inlicio. quae adulterum suum 
... ad stuprum -ere non poterat 23 
(2 2), 4. loro Veneris inlectum lo- 
vem 24 (2 3), 4. 

inlicitus. -ae ac desperatae fac- 
tionis homines 8^3. in -a proruere 
3i;4- 



inligatus. divites facultatibus 
suis -os 16,5. 

inlitus. feras devorant inlitas et 
infectas cruore 30,6. 

inliteratus. -os^ pauperes, inpe- 
ritos de rcbus caelestibus disputare 
16,5. 

inludo. cruces et tormenta ... 
-unt Christiani 2>1,S ; materiem ab 
artifice ... sam 22,2 (23^10). mu- 
Herculas ... rapuit, violavit, -sit Ro- 
mulus 25,3. hoc insultare et -ere 
est 25,6. 

inlustris. quo imperitior sermo, 
hoc -ior ratioest 16^6 ; quibus -ior 
gioria est 20^1. 

innitor. signo crucis ... ratio 
naturalis -itur 29,8. cuius in ho- 
mine mortali spes omnis -itur 29,3. 

innocens. Hberis ... adhucannis 
-ibus 2,1. 

innocentia. vel -am fato tribui 
11,5 ; -ae ac modestiae signo {nos) 
facile dinoscimus 31,8 ; qui -am 
colit 32,3; -am magis cupimus 36,7. 

innovatus. ipsisne corporihus 
an -is resurgatur 11,7. 

innoxius. a tirunculo ... quasi 
ad -os ictus provocato 9,5 ; ut ... 
anni revertentis occulti et -i transi- 
tus laberentur 17,8. 

innoxie. quamdiu eum {sc. 
deum) caste, i. reHgioseque colu- 
eru n t ludaei 33,3. 

innumerus. de pauci -i facti 
ludaei 33^3 ; saecula -a fluxerunt 
11,8. 

inopinato visos 21^7. 
inpraesentiarum 5, i . 



'^'^^^f^~r^^y^''^<- *"? fi--^ 



^'. .--. vi.-*^..-* 



. 



l52 — 



inopinata praesentia homifiu 



2,2. 



inquam 8,3 ; 14,2 ; 15,1 ; 40,3; 
inquit Caecilius 1^,1. 

inquieto. sonmos -ant daemones 
27,2. 

inquietus. ut semper mare... 
-um est 3,3; molestum illum vo- 
lunt, -um {sc. deiim) 10,5. 

inquilinus. templu magis sunt 
augusta numinibus incolis^ prae- 
sentibus, -is 7,5. 

inquiro. cum causas ... -eret 
13,4 ; in omnium mores ... diligen- 
ter -ere deum 10,5; ni forte -endum 
putas ... utrum ... an iS,;. /', q. 
conqiiiro : Isis perditum tiliurn ... 
-it 23 (22),!. 

inquisitio. quanto -o tardior per- 
geret 13.4; sine nniversitatis ne 
17,2. 

inreligiosus. tam ... -a nescio 
qua prudentia S,i; quid -ius ? 25,3. 

inrepo. -entes corporibus alae- 
mofies 27,2. 

inrideo. dirarum inprecationes 
Crassus et meruit et -sit 7,4; horro- 
rem carniticis inridens inculcat 

37,1. 

inritus. -ae pollicitationis cassa 
vota 12,1. 

inroto. testam .. super undas 
-are 3,b. 

inruo. fulmina ... montes -unt 

5,9' 

insania. populi in se rixantis 
-am 37,1 1. 

insanio. sic -unt, sic bacchantur 
27,3. 



insanus. indulgentes -o atque 
inepto labori 5,6. 

inscientia. ut me ... argueret 
-ae 3; 3. 

inscius. priorum [71eutr.pl.) aut 
oblitus aut -us 33,2. 

insequor. inermi armatos, dum 
fugiunt, -entes33,3. 

insero. autumni et veris -ere 
medium temperamentum 17,8 ; 
inserti mentibus imperitorum dae- 
mofies 27,8. 

insero. omnes homines ... natu- 
ra insitos esse sapientiam 16^5. 

inservio cum nec singulis -ire 
possit deiis 10,5. 

insideo. mures, hirundines, mil- 
vi deos rodunt^ inculcant, insident 
22,6 (24,1). 

insigne. cum per singulos pro- 
priis appellationum -ibus multitudo 
dirimenda est iH, 10 ; -ibus et mu- 
neribus opulenta templa'],^^ occul- 
tis se notis et -ibus noscunt Chiis- 
tiani q,2. 

insignis et nobilis iustitia Ko- 
mana 25,1 ; -i volumine 21,3. 

insincerus. spiritus sunt -i 
26,8 

insolens. non -s stuprum q,2. 

insolubilis . mundum perpe- 
tuuni et -em ... esse fabricatum 

34.4. 

insons. snbst. : interitum con- 

venire -tium nocentumque 5, 10. 

insparsus. fama, quae semper 
-sis mendaciis alitur 28,6. 

inspicio. si diutius -ias in solem 

32; 5. 



— i53 



inspiro . omne animal, quod 
nascitur. -atur, attollitur 5,8; nu- 
men ... quo omnis natura -etur. 
moveatur, aletur, gubernetur 17,4; 
dum -ant interim vatibus dacmoncs 
27.1 ; dei ..., a quo et -atus oravit 
40,3 ; pueri et mulierculae nostrae 
cruces et tormenta ... -ata patien- 
tia doloris inludunt 37,5. 

instar. sacrilegii vel maxime 
instar est, humi quaerere 17,2. 

instigatio daemonis 27,3; 28,5. 

instituo. plebem pro^anae coniu- 
rationis -unt 8,4; Laoniedonti ... 
muros Neptunus -it 24 (23)^5 ; de 
civitate, quam in sermone -ebat 
Plato 24 (23)^2 ; nec eorum sacra 
damnatis -ta serpentibus 28^8 ; 
-endis sacris ... operam navaveruiit 
7.1. 

institutio. perfectae -ni neces- 
saria 40,2. 

instrumenta conficere docnitSa- 
tnj'fius 21,5. 

instruo. magno vialico breve 
vitae iter non -itur, sed oneratur 

37;9. 

insulto. ipsi, qui adversum se 
sententiam dixit, insultat (stultat P) 
37; I ; hoc -are et inludere est 25,6. 

insum inesse {sc. in dictis om- 
nibus) et incredibile verum et veri- 
simile mendacium 14,4. 

integer. cum Octavius -a et 
inlibata habeat singula ... refutare 
15,1. subst. : de toto -o mihi cum 
Octavio res est 4,3. 

intellectus. nobis ... ad -um 
pectus angustum esti8,8. 



intellegentia. Democritus ... 
nonne et ipse naturam ... et -am 
deum loquitur ? iq^8. 

intellego. cnm accus. : -ere civi- 
lia 12,7 ; quae singula sentiri, 
perspici, -i ... non possunt 1 7,6 ; 
maiestatem dei -endi desperatione 
senserunt 1^,13. si dominum (^//■- 
xero deum], -es utique mortalem 
18,10. cum acc . et iu ^ : -et faci 1 i u s 
esse4,4; quis non -'^t male sanos ... 
desipere ? 22,10 (24,5) ; -ebamus ab 
his fabulas ista semper ventilari 
28,2 ; nec -itis neminem esse 37,6. 
intendo. cum dativo: -e \animum 
vel oculos) templis 7^5 ; mari -e 
I7,q; in solem (sole P) ... -e 32,8. 
absolute : Caecihus nihil -ere 4, i . 
intente. -ius disputare 4,5, 
intentio. in illo sermone eius 
mentis meae resedit intentio i,:; : 
nec avocanda ... diutius intentio 
15,1 ; quod illi summa -ne quaesi- 
verunt 38^6. dum verborum leno- 
cinio a rerum -onibus avocantur 
14,4. ut propositionis incerto in- 
certior ( certior P) responsionis 
nostrae intentio fundaretur 16,2. 

intentus. -os vultus tenebamus 
39,1 ; deus est animus per univer- 
sam naturam ccmmeans et -us 19^6. 
inter. i de loco : \. aras et delu- 
bra conducuntur stupra 25^11 ; 
quamquam i. multa mendacia vi- 
deri possit industriam casus imita- 
tus 26,7 ; substantiam i. mortalem 
immortalemque, id est i. corpus et 
spiritum mediam 26,12. 2 de ra- 
tiofie : i. eos velut quaedam libidi- 



..«j-#5^.^-- 



i54 — 



num religio miscetur q,2 ; i. se 
singuli dissimiles invenimur i8, i. 
3 ^t' numcro : quod Caecilius adse- 
rere i. {)raecipua conisus est 17,1 ; 
ut V^irgo i. astra ignita sit Erigone 
23 (22), 7 ; i. morbos ... computan- 
dae 25,8. 

intercessione (/. e. mterventu) 
nominis sacri 9^2. 

interdum. et aethera interim 
interdumque rationem vult om- 
nium esse principium iq, 10. 

intereo. qui sicut nascimur et 
-imus 11.3; omniaquae facta sunt, 
-ire 34, 1 ; si dii creare possent, -ire 
non possent 21,12. 

intererro. locis omnibus -at 
deus 10,5. 

intergressu gravissimae dispu- 
tationis I5;i. 

interim. a) /. q. interea : vos 
vero suspensi i. atque solliciti ho- 
nestis voluptatibus abstinetis 12,5. 

adversative : dum mori post 
mortem timent. i. mori nou timent 
8,5 ; ita nec resurgitis miseri nec 
i.vivitis 12,6. «pour un moment» 
ausim enim i. et ipse concedere 
7,1. d) i. q. aliquoties : i. et fata- 
lem necessitatem deum credit 
19,11; dum inspirant i. vatibus 
27,1. interim ... interim (/. q. nunc 
... nunc) : i. deos credere, i. se 
deliberare variavit 16,2 ; i. men- 
tem, mundum i. deum dicit, i. 
mundo deum praeficit I9,Q. intcrim 
ititerdumque : naturalem legem at- 
que divinam, et aethera i.. inter- 
dumque rationem vult omnium 



esse principium iQ,io. interim ... 
et ... ct ... et : Diana i. est alte 
succincta venatrix, et — et — et 23 
(22),5. 

interitus. in incendiis -um con- 
venire insontium nocentumque 
5,10 ; caelo et astris ... -um denuii- 
tiare 11,3. 

interpolatus. quod illi ... um- 
bram -ae veritatis imitati sint 34,5. 

interpretatione j)hysiologica 
(5^;. deorum) IQ,II. 

interpretando lunonem aera 
19,10. 

interprimo. illud,quodcokmtet 
-unt 10,2. 

interrogo. deum ... numquam 
publice nisi -ati praedicamus 19,15. 

intersum. non pompis -estis 
12,5; caerimoniis -esse 22,8(24,3); 
ubique -est et miscetur omnibus 
deus 32,8 ; tenebris -est, -est cogi- 
tationibus nostris deiis 32^9. dif- 
ferre : nec -sit, utrum ... an 11,4. 

intexo. araneae ... faciem eius 
-unt 22,6 (24,1). 

intimus. pectori meo ac paene 
-is sensibus inplicata est contem- 
platio eius 1,2. 

intra unam aediculam vim tan- 
tae maiestatis includam ? 31,1. 

intueor. fiuvios -ere 17,9; obtu- 
tus -entis hebetatur 32,5. 

intus. caelum ac terras ... spiri- 
tus i. alit (Verg., A., 6,726) 19,2. 

invalidus. ita aut -us aut ini- 
quus est deus 12,2. 

invehor. in te invectus 4,3. 

invenio. cum acc. : quae sic 



relinquimus ut -imus 11,3 ; quod 
in sublimi debeas -ire 17,2 ; quem 
(56'. deum) et -ire diflficile ... et cum 
-eris^ in publicum dicere inpossibile 
praefatur Plato 1^,14 ; -es exitus 
tristes 23 (22), i ; vel perdere quod 
-unt vel ire quod perdunt ib. ; 
Cloacinam Tatius et -it et coluit 
25,8 ; Plato, qui -ire deum nego- 
tium credidit 26,12 ; quod ... 
quaesiverunt nec -ire potuerunt 
38,6. passive: quam ut ab homine 
potuerit -iri 19,4 ; -tis novis frugi- 
bus 21,2 ; -tas fruges ib. ; -to par- 
vulo 23 (22), I. cum duob. nom. : 
inter se singuli dissimiles -imur 
18,1 ; Christianus miser ... non 
potest -iri 37,3. 

inventor. Democritus, quamvis 
atomorum primus -or 19,8 ; Cyno- 
cephalus -orgloriatur 23 (22),!. 

investigo. fabulas istas ... num- 
quam vel -ari vel probari 28,2 ; 
taedio -andae penitus veritatis 5,3. 
invicem. mendaciis suis i. cre- 
dunt 11,2; vos enim nec i. adgnos- 
citis 31,8. 

invideo. qui scortorum licen- 
tiae -ent 28,10 ; quid nobis -emus } 
38,6. sic nos, quod -etis, fratres 
vocamus 3i;8. 

invidia. cum maxima iudicandi 
mihi -a detracta sit 40,3. 

inviolabile dei munus 38,1. 
inviolati corporis virginitate 
perpetua fruuntur 31,5. 

invitus, miser infirmitatis argue- 
ris 12^3 ; -is his denique hoc nomen 
adscribitur 21^10 ; -i miseri corpo- 



i55 — 

ribus inhorrescunt daemones 27,7. 

inundo. /. q. inundari : partes 
orbis nunc -are dicit Plato 34.4. 

involvo. nexus infandae cupi- 
ditatis-unt Q,7 ; falsis pluribus-uta 
oracula 27,1. 

ipse. 1 « lui-meme, lui en per- 
sonne » d) ponitur cum substantivo: 
quid -eluppiter vester? 23 (22), 6 ; 
-e Romulus 25,2 ; -e Saturnus et 
Serapis et luppiter et quicquid 
daemonum colitis 27,6. -am ani- 
mam tuam 32,6 ; eos ferunt -ius 
antistitis ac sacerdotis colere geni- 
talia 6,3 ; -um solis artificem 32,6 ; 
caelum -um vide 17,5 ; quid -a 
sceleris confidentia tutius ? 2^,\' 
-um mundum ... -i artifici deo soli 
et solubilem et esse mortalem 34,4; 
cum non disputantis auctoritas, sed 
disputationis -iusveritas requiratur 
16,6 ; adgrediar fontem -um erro- 
ris ... aperire 26,7 ; ingenium ... 
cum -a mentis formatione generari 
16,5 ; inventas fruges et frugum 
-arum repertores 21,2 ; cum sit dei 
homo -e simulacrum 32, i ; frequen- 
tius in aedituorum cellulis quam 
in -is lupanaribus 25, 1 1 ; quod toto 
orbi et -i mundo ... minantur 
incendium ? 1 1 , i ; de qua . . . usque 
adhuc -a philosophia deliberat 5,4; 
non eloquentiae tumore, sed rerum 
-arum soliditate 15,2 ; etsi sermo- 
nibus variis, -is tamen lebus 19,3 ; 
Platoni apertior de deo et rebus -is 
et nominibus oratio est 19,14; 
considera denique sacra -a et -a 
mysteria 23 (22)^1 ; si placet, ut -ius 






- i56 - 



i57 — 



sectae (« la secte eii personne ») 
homo cum eo disputem 4,4. 

2) acccdit proiiomen reflexivum : 
haec omnia sciunt ... -os daemonas 

,de semetipsis confiteri 27^5 ; -am 
errantium turbam mutua sibi pa- 
trocinia praestare 22,10 (24,5). 

3) ponitnr cnm pronomine : quod 
-um ... aperire iH^; ; quod -um 
explorare et eruere 17,1. 

4) solum ponitur a) opponitnr 
praecedeniibns : non minorem ad 
te quatn ad -um infamiam redun- 
dare 3,1 ; eam testam ... inclinem 
ipsum atque humilem ... inrotare 
3; 6 ; honores et purpuras despi- 
ciunt^ -i seminudi 'S^4 ; ceteris, 
ut iniustis, poenam sempiternam 
poi/icefitnr. Iniustos -os magis nec 
laboro 11.5 ; quod oraculum per- 
sensit, idem -e persensit 13^2 ; 
quoniam et -a deformis et vetula 
23 (22,4) ; has fabulas -is studiis ... 
elaboramus 24^1 (22,6); -is testibus 
... credite 27,7. 

b) /. q. ille : nec de -is ... sagax 
fama loqueretur Q,3 ; de -is etiam 
illa 27,4 ; ab -is enim rumor falsus 
et seritur et fovetur 28^6 ; hodieque 
ab -is Latiaris luppiter homicidio 
colitur 30,4 ; -um credo docuisse 

30? 5 • 

c) accedit proJi. reflexivum : ut -e 

quodammodo mihi viderer in prae- 
terita redire 1,1 ; si nosmet -os 
famiharius noverimus ^,"^ ; nobis 
-is paenitentibus credite 27,1 ; vos 
-i calamitosos viros fertis ad caehmi 
37/3 1 qui ... fuerit -e sibi pro 



mundo iH^7 ; qui ... veritati -i sua 
auctoritate nocuerunt 24(23)^1. 

II « meme lui » -= etiam ipse 
(ipse non = ne ipse qnidem) : cae- 
lum -um et -a sidera ... transcen- 
dimus 5,6 ; ultra solis vias et -ius 
Oceani limites 6,2 ; quin -os etiam 
philosophos ... habitos esse plebeios 
16,5 ; oculos denique -os non 
habere 17,3 ; dominum paren- 
temque -is sideribus ... pulchrio- 
rem 18^4 ; cum flammas veri fulmi- 
nis nec ... nec -e luj^piter non 
vereri/o/7/£'r// 24 (23)^6 ; in -o dei 
vestri ore nidificant ... de -o capite 
sua fila suspendunt 22,6 (24,1) ; 
et signa -a et cantabra et vexilla 
castrorum ... cruces sunt 29,7 ; quae 
in -is visceribus... extinguant 30,2; 
apud eosetiam -e rex luppiter ... 
iurat 35,2. 

III /. q. ipse solus, per se : -a 
praecipue formae nostrae pulchri- 
tudo 17,11 ; Platoni deus -o suo 
nomine mundi parens iQ^i^ ; -is 
sacris suis humanitatis arguitur 
luppiter 21,8 ; cum ... mortalitas 
in ceteros -o ordine successionis 
influxerit 21,9 ; formae -ae et 
hahitub nonne arguunt? 23 (22)^5 ; 
et nutu -o et vultu domini territi 
26,11. 

IV « precisement » : loquellam 
-o offensantis Hnguae fragmine 
dulciorem 2,1 ; cum in -o aequoris 
limine plantas tingueremus 3,3 ; 
adhuc rudi saeculo in -is mundi 
natahbus 6,1 ; quae ... vera decla- 
rat -ius pravae religionis obscuritas 



1 



k 



10, 1 ; cum cadaveribus omnis sepul- 
tura ... sit .. -a conficiendi cele- 
ritate medicina 1 1,4 ; attamen ista 
-a superstitio Romanis dedit ... 
imperium 25,1 ; ab -is imperii 
nascentis incunabulis 25,1 ; in -is 
belUs 25,7 ; et Epicureis ... eadem 
-a sententia est 34^3 ; -i, qui adver- 
sum se sententiam dixit, insultat 
Christianus 37,1. 

V. et ipse « lui aussi », v. et, C, 
4, p. 1 18. 

VI. ipse = idem : sic solus in 
amoribus conscius, -e socius in 
erroribus 1^4 ; vellem tamen scisci- 
tari . . -isne corporibus an innovatis 
resurgatur ... -o corpore ? ... aHo 
corpore ? 11,7. 

ira. ut averteretur imminens -a 
aut iam tumens et saeviens placa- 
retur7,2. 

iratus. deos, quos alius iam 
sprevisset -os 6,2. 

is , forma dat. plur. eis. I coniim- 
gitur cum substantivo: is infans 9^5; 
is lusus 3,6 ; eorum magorum 
26,11 ; is Saturnus 21^5 ; eos spiri- 
tus 26,9 ; eam testam 3,6 ; is 
autem (g os) Milesius Thales 19^4 ; 
eius viri 13,1. 

W solum ponitur. eius: quo in 
adventu e. 2,2 ; totum e. auxilium 
29^3 ; e. claritatem 18,10 ; e. clari- 
tudo 32,8 ; e. contemplatio 1,2 ; 
crucem e. 29,2 ; cum dicto e. 5,6 ; 
faciem e. 22^6(24,1) ; e. fiUus 21,8 ; 
ab e. fulgoribus 32,6 ; praesentis e. 
maiestatis 38,4; meritum e.40,3;in 
oculis e. 33; i; e. dubia opinio 16,4; 



i 



in operibus e. 32,4 ; e. opere 32,1 ; 
e. scripta 8^3 ; sepulcrum e. 21,8 ; 
in illo praecipue sermone e. 1,5 ; 
cum hoc sermone e. 3,2; ab e. 
simplicitate 16,2; indignationis e. 
14,1 ; eiusque venerationi 25,11 ; 
virtutem e. 32,4. eorum : e. 
arma 25,7 ; e. caerimonias 9,4 ; 
daemonem e. (jP)29,5 ; ingenium 
e. 37,7 ; inpudicitiae e. 28,10 ; e. 
memorias 20^5 ; e. natales 21^1 ; e. 
numen 29,5 ; e. paria 24 (23)^3 ; 
e. potestas et auctoritas 6,2 ; e. 
pravitas 5,11 ; e. sacra 28,8; scripta 
e. 33,4 ; e. vana et demens supers- 
titio 9,2; e. vestigia 34,5. mise- 
rantes e. 28,3. earum: cum e. 
parentibus 25,3. 

ei : templum quod e. extruam ? 
32,1 ; favebamus e. 28,4 ; e. in- 
fantes immolabantur 30,3; praeesse 
e. i8;4 ; ut reiciam e. suum munus 
32^2 ; nec dubitandum e. est 16^4 

eis : est eis tutius 29,5. 

eum : sic e. digne aestimamus 
18,8; e coluerunt 33,3; quod e. 
sentire possumus, videre non possu- 
mus 32,4. ut e. patiaris inpingere 
3,1. in e. plaudere 14,2. 

id : i. testatur 9,6 ; i. accidere 
14^4. cnm ge?i. : ad id loci 3,5 ; 
id temporis 2,3. id est: 25,3; 
25,5 ; 25,11 ; 26,12 ; 29,5 ; 30,5- 

eam : e. colunt 23 (22,4). eos: 
contineret 21,12 ; e. iuverunt 25,9; 
e. desiderant2o^5. e.coire et con- 
spirare 19,3 ; e. colere 9,4 ; e. de- 
seruisse 33,5; e. initiasse 7,2 ; e. 
meruisse 33^4 ; e. iam revixisse 



— i58 - 



IT.2; non sentire e. sciunt 22,6 
(24,1) ; e. venerari 9,3; esse e. dae- 
monas 27,7. ante e. 25^12 ; apud 
e. 35,2 ; intere. 9^2. eas : capti- 
vas e. adorare 25,6. 

eo : cum e. 4.4.'; de e. 13,4; in 

e. I7;5- 

III accedit pronomeii relativum 
a) cotiiungittir cum subst. : eam 
mentem quae ex aqua cuncta for- 
maverit IQ,4. b) is so/um ponitur : 
is se in pueris victorem ferebat, 
cuius 3^6 ; ut id colant quod me- 
rentur 9,4; id quod criminaris 15,1; 
divinum id est quod nec ortum ha- 
bet nec occasum 21^10; id in se 
mali facinoris admittunt^ quod 
28,11 ; difficilius est, id quod non 
sit incipere, quam id quod fuerit 
iterare 34,9; adponitur ei qui sacris 
inbuatur 9,5 ; ab eo, quo extructa 
est 34,5 ; ea quae iam transacta et 
decursa sunt 1,1; ea vero quae recta 
sunt 14^7 ; ea enim de castis fingitis 
et pudicis, quae 29,1 ; ea, quae 
facilius est sentirequamdicere^^^i; 
eos autem merito torqueri, qui 35,4; 
ab iis quos bonos putaverunt 14,6. 
V. gui. 

Isiaci miseri caedunt pectora 23 

(22),I. 

Isis perditum filium ... luget 24 
(23),! ; invento parvulo gaudet -is 
id. ; -idis ad hirundinem, sistrum 
22,10*; Phariae -dis 21,1 ; eos 
asinos cum -de rehgiose devoratis 
28^7; Aegyptii cum plerisque vobis 
non magis -dem quam ceparum 
acrimonias metuunt 28,9. 



iste. /brw^/ istaec 40,1. I con- 
iungitur cum subst. : unde omnis 
caligo -a manavit 26,7 ; ab his 
fabulas -as semper ventilari 28,2; 
omnia -a figmenta male sanae 
opinionis et inepta solacia 11^9 ; 
an ideo cessavit -a generatio ? 
21,11 ; totam seriem generis -ius 
expHcare 21,9 ; moles -a, qua 
continetur et cingitur mundus 1 1, i ; 
si -a moles ... destruatur 34.5 ; in 
-is ad tutelam bahiearum iactis ... 
obicibus 4,5 ; quae extra -am orbis 
provinciam sunt 32,7 ; -a enim 
impudicitiae eorum forsitan sacra 
sint, apud quos ... 28,10; sacraria 
-a taeterrima adolescunt 9,1 ; mimi 
convicio digna -a sententia est 
34,7 ; vulgi -e naturahs sermo est? 
18,11 ; -i igitur spiritus ... non 
desinunt perdere 26,8 ; -i igitur 
impuri spiritus ... deHtiscunt 
27,1 ; -aipsa supei;titio Romanis 
dedit ... imperium 25,1 ; haec 
ahimna urbis -ius superstitio 
25;8. 

II adhacrct pron. relativum: quid 
autem -i dii pro Romanis possunt, 
qui nihil ... valuerunt ? 25,7. 

III solum ponitur ^) masc. gen. : 
-i scihcet ... Romanorum imperium 
protulerunt 25,9 ; nisi forte apud 
-os maior castitas virginum 25,10. 

b) ncutr. geti. : quid quod om- 
nium de -o habeo consensum ? 
1 8, II ; sic de isto et tuus Fronto . . . 
aspersit 31,2. eadem fere et -a, 
quae nostra sunt 19^15 ; in -a desi- 
pere 22,10 (24,5) ; dum istaec 



i 



' 



— 159 - 






apud me tacitus evolvo 40,1 ; 
addunt -is et iha 34,7. 

ita. I ut — ita vel ita — ut i ) ut 
cotnparativum a) sequitur vel prae- 
cedit : ut voluntaria concretio est 
... ita in fontem refluunt omnia 
5,8; quicquid agimus, ut ahi fato^ 
ita vos deo [agi] dicitis 11^6 ; ut 
pistorum praecipuus, ita postremus 
philosophorum 14,1 ; ita, ut ... 
efferantur 14,6; nec sentit ... iniu- 
riam ita ut nec postea . .. culturam 
22,4(23,12); ita ut coepisse, desi- 
nere 34,2 ; hominem a deo, ut 
primum potuisse fingi, ita posse 
denuo reformari 34,9 ; ita corpus 
in saeculo, ut arbores in hiberno 
34,11 ; ita ut notitia prosit ad 
veniam 35,5 ; animus ... ut luxu 
solvitur, ita frugahtate firmatur 
36,3 ; ut qui viam terit, eo fehcior 
quo levior incedit, ita beatior est 
... 36,6; utihemeivictor est, ita ego 
triumphator erroris 40,1. sicut 
— ita : sicut de nihilo nasci hcuit, 
ita de nihilo hcere reparari 34,9 ; 
sicut ignes ... ita poenale illud 
incendium ... 35,3. 

b) ut omittitur : i. in hac mundi 
domo ... crede esse universitatis 
dominum 18,4. 

c) prout praecedit : prout infida 
suspicio spargitur, ita eius dubia 
opinio dissipatur 16,3. 

Notabilia. i ) vicimus et ita 
(= etiam ita) 40,1. 2) ciim infiti. : 

34;2 ; 34;9. 

2) ut consecutivum sequitur : ad- 
sedimus ita ut me ... protegerent 



4,6; itatibi informandusest animus, 
ut hbram teneas 5,1 ; ita ... nutasse 
sententiam, ut sit nobis ambigen- 
dum 16,1 ; cum ita cohaerentia ... 
sint, ut nescias 17,2. 

II /. q. igitur, ergo^ itaqne «ainsi 
donc » : i. illis ... blanditur 8,5 ; i. 
... gloriatur 9,2 ; i. nec resurgitis 
12,6 ; i. ... prudentia est 13,2; i. ... 
praeda est 25,5; i. signo crucis ... 
vestra rehgio formatur 29,8 ; i. ... 
conprehendes 33,5 ; i. nihil mirum 
est 34,5 ; i. in nobis non genitura 
plectitur 36,2. c) /'. q. adeo « tehe- 
ment, a ce point » : i. eius contem- 
platio ... inplicata est 1,2 ; i. aut 
invahdusaut iniquus est 12,2. 

Italia. Saturnus Creta profugus 
-am accesserat 21,5. 

Italus. quod apud -os esset igno- 
tis parentibus Saturtius 21,7. 

itaque. /// narratiotie ponitur itii- 
tio etiuntiati 2i) pritno loco : 1,5; 2,4; 
4.3 ; 5.4; 8,1 ; 14,5 ; 21,5 ; 36,9 
{bis\^\Qi,2. b) sccundo loco: sensim 
i. 3,4 ; nuHum i. miraculum est 
16,4; nihil i. indignandum 16,6; 
Platoni i. in Timaeo deus est 19,14; 
is i. Saturnus 21,5. 

item boum capita ... et immola- 
tiset cohtis 28,7. 

iter fabulis fahentibus 3,4 ; re- 
quiescere de itinere 4,5 breve vitae 
iter 37,9 ; in hoc itinere vivendi 
36,6. 

iteratio. ludorum offensi lovis 
de somnio plebei hominis -o 

7;3. 
itero. id qaod fuerit -are 34; 9. 



— i6o — 



- i6i — 



luba Mauris volentibus deus est 

21,9. 

iubeo deus qui uiiiversa; quae 
sunt, verbo -et 18^7. 

ludaeorum sola et misera genti- 
litas 10,4; -is nihil profuit, quod 
unum et ipsi deum ... coluerunt 
33,2 ; scripta ... Antoni luliani de 

-is 334- 

iudex. nullo artifice nec -e nec 
auctore 5,8; ut libram teneas ae- 
quissimi -is ^,\ ; iniquum -em fin- 
gitis 11,6; culpam -is transferunt 
ad incerti querellam 14,5 ; decedis 
officio -is religiosi i5;i. 

iudiciariam curam 2^3. 

iudicium. cui non est veri sta- 
bile -um 16,3 ; cuius {sc. dei) 
quanta -um tardum, tanto magis 
iustum est 34; 12. 

iudico. passive : actus hominis, 
non dignitas -atur 36,1. de ali- 
qua re : de fallacibus -are 14,5 ; 
quanto werius iquanta vero P) de 
diis vestris animalia muta naturali- 
ter -ant I 22,6 (24,1). 

absolute : incognitis et inexploratis 
-are 2(S,i ; si ratio, non instigatio 
daemonis -aret 28,5 ; -andi invidia 

40,3. 

iugum. sub -um missus est 26,3; 
cum erigitur -um 2Q,8. 

lunius exercitum perditit 26,1 \ 
luni naufragium 7.4. 

luno. interpretando -em aera 
iq,io; cum -e uxore concumbere 
lovem 24 (23), 4; nisi forte . . partus 
in -e defecit 21,11; bubuUs oculis 
luno 21 (22),5 ; luno nunc 



Argiva, nunc Samia, nunc Poena 

25.9. 

luppiter Cretae excluso parente 
regnavit 21,8; nisi forte iam I. 
senuit 21,11 ; quid ipse I. vester ? 
modo inberbis statuitur, modo bar- 
batur locatur et, cum Hanimon 
dicitur, habet cornua, et cum Capi- 
tolinus, tunc gerit fulmina, et cum 
Latiaris, cruore perfunditur, et cum 
Feretrius, <corona indu> itur 23 
(22), 6 ; ante ... quam I. in Creta 
nasceretur 24 (23), 6 ; cum ... tiam- 
mas veri fuhninis nec Cyclops 
potuerit imitari nec ipse I. non 
vereri ib.\ I. Creticus 25,9 ; ut I. 
kidos repeteret ex somnio 27,4 ; I. 
et quicquid daemonum coHtis ... 
quod sunt eloquuntur 27,5; Latiaris 
I. homicidio coUtur 30,4; ipse rex 
I. per torrentes ripas ... iurat reU- 
giose 35,2. 

ludorum offensi lovis de somnio 
plebei hominis iteratio 7,3; lovis 
partum 19,12; Dictaei Iovis5^////- 
crum 21,1; lovis gentem 21,3; 
antrum lovis ... et sepulcrum 21,8 ; 
lovis sacra 23 (22),3 ; illic lovis ful- 
mina fabricantur 24(23),6; inGany- 
meden lovis stuprum 24 (23^,7; per 
lovis Genium peierare 29,5 ; tot 
sunt lovis monstra quot numina 23 

(22),6. 

lovem ... Briareo liberatum etc. 
24 (23), 4; qui lovem principem 
volunt 18,11 ; interpretando ... 
lovem caelum 19,10. 

ne longius multos loves obeam 

23(22),6. 



iuro. rex luppiter per torrentes 
ripas ... -at religiose 35,2. 

ius est apud Persas misceri cum 
matribus 31,3. ut beati satis 
satisque prudentes iure videamur 

5; 5. 

iussu. dei iussu 33,3. 
iustitia. insignis et nobilis -a 
Romana 25,1; qui -am colit 32,3. 



iustus. etsi -os darem Christia- 
nos 11,5; tanto magis -um est 
{iudicium dei) 34,12. eundi spatium 
satis -um 3,5. apud nos religiosior 
est ille qui -ior 32,3. 

iuvo. neque enim eos adversum 
suos homines ... -erunt dei peregrin 

25.9- 



labes. naviculae substratis robo- 
ribus a terrena -e suspensae 3,5 ; 
spiritus . . a caelesti vigore terrenis 
-ibus et cupiditatibus degravati 
26,8 ; ut conviciorum amarissimam 
-em verborum veracium flumine 
diluamus 16,1. 

labium. manum ori admovens 
osculum -is pressit 2,4. 

labor. indulgentes insano atque 
inepto -i 5,6 ; non est multi -is ape- 
rire 18,5; auspicia .. summo -e 
collecta 26,1 ; sine -is exercitatione 
36,8; dant ... -ibus levamentum 
7,6. mensem vide ut luna auctu, 
senio, -e circumagat 17,4. 

labor. dum leni impetu -itur 
testa 3,6; isdem [sc. nubibus) laben- 
tibus 5,9 ; cum expansis palmulis 
-itur 7iavis 29,8 ; astra -untur et 
redeunt 34, 1 1 ; ut per vestigia sua 
anni revertentis occulti et innoxii 
transitus -erentur 17,8. ignorantia 
-eris 33,2 ; mulieribus credulis 
sexus sui facilitate -entibus 8,4. 

laboro. opere fame -atis 12,2 ; 
ne odio identidem sermonum om- 



nium -emus 14,6. magis nec -o 
{sc. docere) 11,5. 

laceratio. inexesa corporum -ne 
nutritur incc7idium 35,3. 

lacero. cum dolore -aris 12,3. 

lacesso. Christianos ..., quos 
longe in coetibus per vos -ebant 
daemo7ies 27,7. 

lacrimas vestras provocat histrio 
37,12. 

lactesco. ut ubera partu matu- 
rescente -ant 18, 12 

lacteus. ut tener fetus ubertate 
-i roris adolescat 18,2. 

lacus. equestrium fratrum in -u 
{sc. Iuiur7iae) ... statuae consecra- 
tae 7,3. 

laedere deum 35,4. 

laetitia. cum augeret maxime 
-am meam amicissimi hominisino- 
pinata praesentia 2,2. 

laeti hilaresque discessimus 40,3. 

lambo. sitienter sanguinem i?i- 
fa7itis -unt 9,5 ; medios viros -unt 
(se7isu obscoe7io) 28,10. 

Laomedonti muros Neptunus 
instituit 24 (23), 5. 



v.-iS» 



— l62 — 



- i63 - 



lapideus deiis 24 (23)^12. 

lapis. ut in -des eum patiaris 
inpingere 3,1. 

lapsus. eunt semper exercitis 
-WiWi Jitivii I7,g. 

laqueus. Erigone suspensa de -o 
est 23 (22),7. 

late. quam I. tenditur caelum 
17,5; cum honjo -ius maneam 32, i. 

latebram suam ... vocari maluit 
Latium Satiir?ms 21^5. 

latebrosa et lucifuga natio 8,4. 

lateri tuo inhaerentem homi^iem 
3;i ; ut me ex tribus medium -is 
ambitione protegerent 4^6 ; ex 
altera parte ... ex altero -e (jjlsv ... 

U) 14,7. 

lateo. homo utique qui -uit [sc. 
Satiirnus) 21,7 ; quod tuto -uisset 
21,5. 

Latiarisluppiter homicidio coli- 
tur 30,4; cum -is dicittir, cruore 
perfunditur 23 (22), 6. 

Latium. latebram suam .. vo- 
cari maluit -um Saturnus 21^5. 

lavacrum. de marinis -is blanda 
et adposita curatio 2,3. 

laudo. parentes tuos -as ? 37^10; 
argutias ... -are 14,7 ; Homerum 
... -atum et coronatum ... eiecit 
Plato 24 (23^,2 

laus. cum non -di, sed veritati 
disceptatio vestra nitatur 14,2 ; 
non est crimen erroris, sed testimo- 
nium -dis 31^7 ; meritum eius ver- 
borum -dibus repensare 40;3. 

lectio. quod ea ... -num aucto- 
ritatibus adornasset 39, i . 

legitimus. Aegyptiis et Athenis 



cum sororibus -a conubia 3i;3. 

lego. a) oram curvi molliter 
litoris . . . -ebamus 3,4. b) testam . . . 
-ere de litore 3,6. c) -e historico- 
rum scripta 21,1 ; quos et natos 
-imus et mortuos scimus 21^12 ; 
memoriae et tragoediae vestrae, 
quas vos libenter et -itis et auditis 

lenis unda 3,3 ; dum -i impetu 
labitur testa 3,6. 

leniter. ut et aura adpirans 1. 
membra vegetaret 2^4. 

lenocinium. tractantur-a 25, 1 1 
dum verborum -o a rerum intentio- 
nibus avocantur 14,4. 

leonum et canum vultu mixios 
deos 28^7. 

levamentum. dant ... laboribus 
-um 7,6. 

levigo testam teretem iactatione 
fluctuum -atam 3,6 ; lapideus deus 
.. ab impurato homine -atur 22^4 
(23; 12). 

levis. t, q. imberbis : Apollo tot 
aetatibus -is 23 (22), 5. 

levis quo -ior incedit (sc. viator) 

36,6. 

levitas terreni ponderis et cae- 
lestis -tis admixtione 26^12. 

lex. soluta -ibus fortuna 5,13 ; 
naturae divinis -ibus constitutus 
aeternus ordo ii^i ; -e litoris strin- 
gitur marei-jjq^ cum caelo terraque 
perspicias providentiam, ordinem^ 
-em 18,4 ; naturalem -em atque 
divinam iq,io. 

libenter. qaas vos 1. et legitis et 
auditis isc. inemorias et tragoedias) 



31^3 ; unius matrimonii vinculo 1. 
inhaeremus 310 j quicquid famae 
licet fingere, illis erat 1. audire 20,3. 
liber. subst. : specta de -is me- 
moriam 7^2; doctissimorum hbris 

35;2. 

liber. adi. : -erum litus teneba- 
mus 3^2 ; gens -era 10^3 ; pedum 
celeritate -eras animantes 17,10; 
sit sors fortunae, mens tamen -era 
est 36,1. 

libere. ut ingenium eorum ... 1. 
nundinentur 37^7 ; 1. [i. e. palam) 
congregari 10,2. 

liberius . impetum susceptae 
actionis 1. exerentem 8,3. 

Liber. Venerem sine -o et Ce- 
rere frigere (Terent., Eu7i., 733) 
21,2. V. Ceres. 

Libera. subreptam et corrup- 
tam -am... vestigat Ceres 23 (22)^2. 

liberalitas. dei nostri -te securi 

38,4- 

liberi. rehcta domo, coniuge, 
-is 2,1; quod est in -is amabilius 
2,1 ; cum omnibus -is 9^6 ; passim 
-os seritis 3i;4. 

libero, urbem metu hostili -avit 
7,3 ; lovem narrat Briareo -atum, 
ne a diis ceteris Ugaretur 24 (23)^4. 

libertas. insaeculo -tate remissa 
(sc. a deo) 34,12 ; cum -tatem suam 
adversus reges et principes erigit 
Christianus 37,1; verae -tatis adser- 
tio 38,1. 

libido. si philosophandi -o est 
13,1. quaedam -inum religio 9,2 ; 
incestae -inis fervor9^6; flagrans -o 
defungitur 25^11. 



libidinoso ore inguinibusinhae- 
rescunt 28,10. 

libo. qui sanguine suo -at 22,9 
(24,4); qui iustitiam co///, deo -at 
32,3 ; daemoniis^ quibus -atum est 

libra. ut -am teneas aequissimi 
iudicis 5,1. 

libratio. summi moderatoris mi- 
ra et divina -o 17,5. 

libro. ut nostram sententiam ... 
rerum ipsarum soliditate -emus 

I5;I- 

licentia. qui scortorum -ae invi- 
dent 28,10. concrete: ut ingenium 
eorum ... -ae potestatis libere nun- 
dinentur 37^7. 

licet. cum i^ifin.: cum toto silen- 
tio -eat responsionem ... audire 
15, 1 ; sicut de nihilo nasci -uit, ita 
de nihilo -ere reparari 34^9. cum 
i7ifin. et dativo : haec ... nobis non 
-et nec audire 29^1; est quo viro 
non -et (adire) 22,8 (24,3) ; quic- 
quid famae -et fingere 20,3. cum 
I7ifi7i. et acc: nos ... ignorare nec 
fas nec -et 17,2. cum co7iiunctivo 
co7icessivo : sit -et ille Theodorus 
...; qui 8^2. cu7n co7iiu7ictivo sup- 
positivo : sidera -et ignis accenderit 
et caelum -et sua materia suspen- 
derit. -et terram fundaverit pondere 
et mare -et influxerit e liquore, 
unde haec religio ? 5,7. cum 
adiectivo : multis licet ... nomini- 
bus 20,1; testimonio hcet fallacis- 
simi daemonis gloriosus 38^5. 

ligneus. deus -us 22^2 (23,10) ; 
cruces -as 29^6 ; -os deos ib. 



. ^sfkm&.-\ 



'^jk^. 




/ 



— i64 — 



— i65 



lignum. crucis -a feralia 9^4; nisi 
forte nondum deus ... -um est 22, > 

(23.13)- 

ligo. ne a diis ceteris -aretur 

Iuppiter2\{2^),\. 

lilium. cum carpamus ... -um 
38,2. 

limen. in ipsoaequoris -ine 3,3. 

limes. ultra . . . ipsius Oceani -ites 
b,i. 

linea. iactu offulae ultra spatium 
-ae, qua vinctus est ca7iis q,6. 

lingua. ipso offensantis -ae frag- 
mine 2,1 ; homines malae -ae 
[seyisu obscoeno) 28,10. 

liniamenta. sunt quaedam uni- 
cuique -a defiexa 18,1. 

liquor. mare licet inHuxerit e -e 

5;7. 

litabilis hostia 32,2. 

litterae. -as imprimere 21,5 ; 
-arum profanos 5;4' 

litus. cum ad mare inambulando 
-ori pergeremus 2,4 ; liberum -us 
tenebamus 3,2; oram curvi moUiter 
-oris ... legebamus 3,4 ; testam ... 
legere de -ore 3,6 ; lege -oris strin- 
gitur mare I7,9. 

loco. modo barbatus -atur lup- 
piter 23 122), 6. 

locus. cum ad id -i ventum est 
3,5 ; -a sacra et profana 5,9; -is om- 
nibus intererrat deus 10,5. 

longe. Christianos de proximo 
fugitant, quos 1. in coetibus pervos 
lacessebant 27,7 ; unde ... deus 1. 
est ? 32,7 ; 1. de vicinia veritatis 
erratis 2Q,2 ; 1. ante ... quam 24 

(23);^- 



longius. cuius testa ... procur- 
reret -ius 3,6 ; ne -ius multos loves 
obeam 23 {22), b. 

longum est ire per singula 
18,1. 

loquellam ipso offensantis lin- 
guae fragmine dulciorem 2,1. 

loquor. FoHMA : loquuntur 
21,4; locuntur. abso/ute : animam 
tuam, qua vivificaris et -eris 32,6 
cum adverbio : palam -i 10,2 ; ut 
impie -eris 33,5. 

cum accusativo : quid tempes- 
tates -ar varias et incertas ? 5,10; 
quid -ar apte disposita recta mon- 
tium ? 17,10; quidve animantium 
-ar adversus sese tutelam multifor- 
mem ? ib.] Thallus et Diodorus hoc 
loquuntur 21,4 ; quid -ar Martis 
et Veneris adulterium deprehen- 
sum 24 (23), 7 ; nonne plerumque 
naturam . . deum -itur Epicurus ? 
iq,8. 

cum accus. et praep. de : nec de 
ipsis ... maxime nefaria sagax fama 
-eretur 9,3. 

cum praep. de : omnes locuntur 
\sc. de convivio) 9,6. 

cutn acc et infin. : Prodicus ad- 
sumptos in deos -itur eos qui 21,2 ; 
-itur Plato partes orbis nunc inun- 
dare, nunc alternis vicibus ardescere 

34^4- 

accusativum sequitur acc. cuin 

ifif. [oratio variata): quid tempes- 

tates loquar varias et incertas, ... 

fata mixta, merita confusa ... inte- 

ritum convenire, .. deperire, ... 

meUores potius occumbere ? 5;io- 



loro Veueris inlectum lovem 24 

(23);4- 

lubricus. variis et -is casibus ... 
fortuna dominatur 5,13; NataHs 
mei errantem, vagam, -am nutasse 
sententiam 16,1. 

lucifugus. latebrosa et -a natio 
8,4. 

luctusatque planctus miserorum 
deorum 23 (22), i. 

luculentus. tam -o die in lapides 
... inpingere 3,1. 

ludibria et dedecora deorum 23 

(22),5. 

ludicer. ut et in -is et seriis pari 
mecum vohmtate concineret eadem 
velle vel noUe 1,5. 

ludo. testarum in mare iacula- 
tionibus -ere 3,5. quicquid mira- 
Q.w\\ M\\X.magi 26,10. figmenta ... 
a poetis fallacibus in dulcedinem 
carminis -sa 11,9. 

ludus. -orum offensi lovis .. 
iteratio 7,3 ; ut luppiter -os repete- 
ret ex somnio 27,4; in -is currulibus 



37,11. deos vestros etsi -os facit, 
tamen . . . miscuit Homerus 24(23),3 

lugeo. Isis perditum fihum ... 
-et 23 (22), I ; nonne ridiculum est 
vel -ere quod colas vel colere quod 
-eas ib., 2. 

lumen. everso et extincto con- 
scio ine 9,7 ; tenebrarum et -inis . 
recursantes vices 17,6. illum -inis 
fontem [sc. deum) 32,6. 

luna. ut -a auctu, senio, labore 
ci rcu m aga t mcnsem 17,5. 

lupanar. frequentius denique in 
aedituorum cellulis quam in ipsis 
-ibus fiagrans Hbido defungitur 
25,1 1. 

lustro. cum ... quae sunt infra 
circaque -averis 17,4 ; vel quod in 
diem sole -atur caelum 17,5. 

lusus. is -us est testam ... legere 
3,6. 

lux. cum in -cem sapientiae et 
veritatis emergerem 1,4. 

luxus. animus ... ut -u solvitur 
3^;3- 



M 



Macedo. Alexander ille Magims 
Macedo insigni vokimine ad ma- 
trem suam scripsit 21,3. 

machina. tormentis quibus et 
quibus-is simulacrum omne forme- 
tur 22,2 (23,10). 

machinator. quis deus -or {sc. 
mundi) ? 5,7. 

maculo. ut gloriam pudicitiae 
deformis infamiae aspersione -aret 

3I;1. 



magis, maxime. T magis vi 
comparativa : quod m. credendum 



est 5,13 



; m. aurum suspicere 



quam caelum 16,5 ; quod m. mi- 
rum est 18,1 ; non m. Isidem 
quam ceparum acrimonias me- 
tuunt, nec Serapidem m. quam 
strepitus...contremescunt 28, q. m. 
x\^>z\2i}ooxo sc.docere 11,5; quibus... 
multo m. denegatum est 12,7 ; ubi 
autem m. quam a sacerdotibus 

II 



\ 



- i66 — 



inter aras ... conducuntur stupra ? 
25^1 1 ; si Komanis m.gaudes 33;4; 
m. optare quam credere 34,12 ; 
quo m.mirum est5,3 ; quo m. mihi 
videntur ... non habere 17,3 ; cuius 
quanto iudiciuni tardum, tanto 
m. iustum est 34,12 ; quanto 
magis? 32^9. 

i. q.potins'. magisque omnia veri- 
similia quam vera 5^2 ; m. sunt 
augusta numinibus ... quam cultu 
... opulenta7,5; cum... essent> 
urguendi m. 2^,5 ; m. pauper ille 
est 36,4 ; m. cupimus ..., m. Hagi- 
tamus 36,7 ; ego vos in hoc m. 
miror 38,3. 

II satis est pro pedibiis aspicere, 
maxime indoctis 12,7; m. nefa- 
ria 9,3 ; sacrilegii vel m. instar 
est 17,2. cum augeret m. 2,2 ; 
m. cum nitatur 14,2. de quo 
cum m. quaerimus 5,1. i>. cum. 

magister. Zenon eiusdem -er 
I Q , 1 o ( eitis de deo opi?iio) . 

magnitudo. -inem dei i(S,9 ; -e 
admirationis evanui 39; i. 

magnopere nituntur 10,2. 

magnus . maior . maximus . 
I cnm snbstuntiTo : maior castitas 
virginum 2 5; 10; deus -us est i8,i i ; 
sensibus -ior est dens 18^8 ; tam -i 
imperii i8,t) ; maxima ... invidia 
40;3 ; -um in modum 14,3 ; pars 
vestrum ... -ior 12,2 ; cum -iore 
rei publicae parte 26,3 ; dei 
patientia maxima 34,2 ; maxima 
ratione 17,7 ; -a religione 22,8 
(24^3); maxima superstitione 33,2; 
ut Trasimcnus ... sanguine -ior 



esset 7,4 ; -o viatico 37,9 ; -is et 
electis viris 29,5. 

II solum ponitiir : non eloquimur 
magna, sed vivimus 38,6 ; maiores 
nostri 7,1; 20,5 ; -iorum discipli- 
nam 6,1 ; ioribus nostris 20;2. 

tnaxime. z^. m^^/",s. 

Magnus Alexander ille Magnus 
Macedo 2i;3. 

magus. magi ... sciunt daemo- 
nas 26,10 ; -orum et eloquio et 
negotio {)rimus Hostanes 26,11 ; ut 
ostensum ^67 -is 27,1. 

maiestas. vim tantae -tis 32,1 ; 
praesentis eius -tis 38,4 ; -tem dei 
IQ, 13 ; summam -tem dividi 18,7 ; 
de summa rerum ac -te 5,4 ; deum 
merita -te prosequitur 25, ll. 

male. figmenta m. sanae opi- 
nionis 1 1,9 ; m. sanos [subst.) 22,10 
(24,5). fortunae m. creditur 37,^. 

malevolus. quod -os ... retu- 
disset 3Q. 

malleus. tunditur -is dens arge^i- 
tens 22, \ (23,12). 

malo. seqniiur infin. : ut ... -int 
universa suspendere quam de falla- 
cibus iudicare 14. •: ; fieri -unt alieni 
erroris accessio quam sibi credere 
22;7 (24,2) ; -unt extingui penitus 
quam ad supplicia reparari 34,12 ; 
contemnere -umus opes quam non 
continere 36^7. 

seg. acc. et infi?i : latebram suam 
vocari -uit I.atium 21,5; -umus nos 
bonos esse quam prodigos 36,7. 

malum. anceps-um et gemina 
dementia 11,3 ; -um autem adeo 
non esse {apnd Christianos) 28,2. 






- 167 — 



/. q. dolor : -o pressus et victus 
28,4. 

malus, peior, pessimus. id in 
se -i facinoris admittunt 28,1 1 ; -i 
et noxii hominis sanguine 30,4 ; 
homines -ae linguae {i. e. obscoenae) 
28,10 ; -ae valetudines 25^8 ; -is 
voluptatibus 37, n. bonorum 

-orumque fata niixta 5,10. 

mamma. -is multis et uberibus 
extructa Dia?ia Rphcsia 2}. (22), 5. 

Mancinus reHgionem tenuit, et 
sub iugum missus est et deditus 
26,3. 

maneo. hinc perpetuus venera- 
tionis tenor -sit 6,3 ; cum -eat firma 
consensio 8,1 ; animas ... perpetuo 
-ere 34»6. /. q. habito : cum liomo 
latius -eam 32, 1 . 

Manes dum aram extruunt ... 
-ibus 6,2. 

manifeste. fontem ipsuni erroris 
... et altius eruere et aperire -ius 

26,7. 

manifestum est. cum acc. et 
inf. : unde -um est homines illos 
fuisse 21,12. 

mano. -ant venis perennibus 
fontes 17,9- fontem ipsum erroris 
et pravitatis, unde omnis cahgo 
ista -avit 26,7. 

Mantuanus Maro \Q,2[/andan- 
tur Aen., 1,746 ; 6,724-9 ; G., 
4,221-3). 

manubiae. templa omnia de 
-iis 25,5. 

manus. -um ori admovens 2,4 ; 
quae -u ceperis 25,6 ; cum ad cae- 
lum -us tendunt 18,11 ; Trivia ... 



multis -ibus horrifica 23 (22), ^ ; 
porrectis -ibus 29,8. 
Marce frater 3,1; 5,1. 
mare. ut semper -e inquietum 
est 3,2 ; -e licet infiuxerit e hquore 
5,7 ; dorsum -is 3,6 ; -is tepore 
18,3; tractusque -is {Virg., G., 
4,222) 19,2 ; -i intende 17,9 ; ad -e 
pergeremus 2,4 ; testarum in -e 
iaculationibus 3,5 ; interpretando 
Neptunum -e 19,10 ; an -ia consu- 
mant corpns 1 1,4. 

marinus. aqua -a 34,2 ; de -is 
lavacris curatio 2,3. 

Maro 19,2. V. Mantua?ius. 
Mars Thracius 25,^ ; -tis et 
Veneris adulterium 24 (23),7; -tem 
vinxit, vulneravit, fugavit Homerus 
ib., 3. 

Mater Idaea 7,3 ; 25,0 ; Phry- 
gas -trem co/ere 6,1 ; ut multorum 
deorum -ter 23 (22), 4. i>. Cybe/e. 

mater. -nt multorum deorum 
-er 23 [22), 4 ; dolorem ... -ris ib., 
I ; Alexander ... ad -rem suam 
scripsit 21,3 ; deos ... cum -re ... 
coniunctos 31,3 ; ad epulas coeunt 
cum ... -ribus 9,6 ; misceri cum 
-ribus3i,3. 

materia. caelum licet sua -a 
suspenderit 5,7 ; -em ab artifice in- 
lusam 22,2 !23.io) ; a deo vero ad 
-as avocant 27,2 /. q. indo/es : 
cum possit praescire -am deus 36,2. 
matrimonium. unius -ii vinculo 
inhaeremus 31,5 ; nonnullas de -o 
muHerculas {i. e. maritatas) 25,3. 
matronae castitatem 7,3 ; cin- 
guhmi -ae 27,4. 



■■■v.j.-j.f 



- i68 



maturesco. partu ente 18,2 ; 
si veritas divinitatis iiostri temporis 
aetate -uit 38,6. 

maturitas. autumni -tas grata 

I7;7. 

Mauri. luba -is volentibus deus 
est 2I,q. 

medella. morbis -am dant vates 
7,6. 

medicaminibus epotis 30,2. 

medicina. cum cadaveribus om- 
nis sepultura ... -a sit \\,\. 

mediocritas. humana -as i,'^. 

meditor. vide adeo quam ... 
resurrectionem futuram omnis na- 
tura -etur 34, i \. passive : adulteria 
-antur 25. 1 1 

medius. me ex tribus -um 4^6 ; 
ut disceptantes duos -us segrega- 
rem ib. -um spatium civitatis 
emensi 3^2 ; autumni et veris 
inserere -um temperamentum 17,8; 
substantiam ... inter corpus et spi- 
ritum -am 26^12 ; qui -os viros 
lambunt 28^10. 

Medus. diu regna tenuerunt -i 
25^12. 

Melicus. Simonidis -i cunctatio 

13-4. 

Melius. Diagoras-us, cui Atheon 

nomen adposuit antiquitas 8,2. 

membrum. ut aura ... -a vege- 

taret 2,4 ; huius [sc. ififantis) cer- 

tatim -a dispertiunt q^ 5 ; sapiens 

ignis -a urit 35,3 ; nihil in homine 

-orum est, quod non 18^1; adsparsis 

-is 22,10* ; apud quos sexus omnis 

omnibus -is prostat 28,10 ; -is 

hominis ... saginatas/l^r^s 30^6, -a 



distorquent ^<:/^wo//^s 27,2. mun- 
di -a 5,7 ; iq,2. 

memoria. civem bonae -ae 
20;6. Octavi -am recensenti 1,1 ; 
eorum -as in statuis detinere 20,5. 
ad -am posteritatis 21^5 ; in -as 
exierunt 16,5. /". q. fabula : de 
geminis (sc. de Romulo et Remo) -a 
18,6. /. q. historiae : -ae et tragoe- 
diae vestrae 3i;3. specta de Hbris 
-am 7,2. 

mendacium. verisimile -um 

14.4 ; quaestionem ... quae -um 
cogeret 28^3 ; faciUs in -is fides fuit 
20,3 ; inter multa -a 26,7 ; -is suis 
invicem credunt 11^2 ; his tigmen- 
tis et -is dulcioribus corrumpuntur 
ingenia puerorum 24 (23)^8 ; ins- 
parsis -is alitur fama 28,6. sic 
homicidium in vero fiagitatis, in 
-o fletis [sc. in tragoediis) 37,12. 

mendicantes vicatim deos du- 
cunt 22,8 (24,3). 

mens. hoc neque -s neque anima 
nec vita est 11,7 ; mundi membra 
... infusa -s agitat ( V^irg.,^., 6,726) 
19,2 ; -s et ratio et spiritus {sc. deus) 
iq,2 ; opinio et -s imperitorum 
22,1 (23,9) ; bonus animus et pura 
-532,2 ; -s tamen Hbera est 36,1. 

-tis meae intentio 1,5 ; sollertia 
-tis 16,5; cum ipsa -tis formatioue 

16.5 ; aliquod numen praestantissi- 
mae -tis 17,4; discriptio et motus infi- 
nitae -tis iq,6; vanae et perditae-tis 
(sc. homines) 22,9(24,5); vires ... et 
-tis et corporis36,8 ; ingenium eo- 
rum perditae -tis 37,7. 

crederes unam -tem in duobus 



169 



fuisse divisam 1,3. -tem, sensum, 
oculos denique ipsos non habere 
17,3 ; talem esse mortalium -tem 
iq^i. deum esse eam -tem, quae ex 
aqua cuncta formaverit iq,4 ; mun- 
do divinam -tem quamvis varie 
adscribit iq,q ; -tem ... < naturae 
atque > animum ... deum disserit 
19,10 ; -tem ... deum dicit Aristo- 
teles iq,q. 

-ti divinae tribuens principatum 
19,10 

omne infinitum cum -te deum 
tradere Xenophayicn 19,7. 

cum homo porrectis manibus 
deum pura -te veneratur 29,8; at 
nos pudorem non facie, sed -te 
praestamus 31^5 ; nonne melius 
in nostra dedicandus est -te deus ? 
32,2; fulgere purpura, -te sordes- 
cere 37^10 ; <qui> non habitu 
sapientiamX sed -te praeferimus 
38,6. 

terrent -tes daemojies 27,2 ; 
inserti -tibus imperitorum daemo- 
nes 27,8. 

mensem vide, ut luna auctu, 
senio, labore circumagat 17,5. 

mentior. absol. : nec utique in 
turpitudinem sui ... -untur 27,6. 
et de incesto convivio fabulatn 
grandem adversum nos daemonum 
coitio -ta est 31, 1 . arbores occultant 
virorem ariditate -ta 34, 1 1 . 

merces. nec -dem operis infelix 
structor {sc. Neptmius) accepit 24 

(23);5- 

Mercurius. pedibus -us alatis 23 
(^22), 5 ; -o Gallis ritusfuit humanas 



... victimas caedere 30,4 ; Gallos 
-um colere 6,1. 

mereo, mereor. saepius i. q. 
consequi'. numquain -eretur Phala- 
laris...regnum5, 12 ; regna -uerunt 
Romani 6,2,] dirarum inprecationes 
Crassus et -uit et inrisit 7^4 ; ut id 
colant quod -entur {sc. crucem) q^4; 
merito ergode oraculotestimonium 
-uit prudentiae singularis 13,2 ; 
nequitia sua hanc eos -uisse fortu- 
nam 33,4. 

C7itn itifiuitivo : qui ... -uerunt 
deos vel faciles habere vel reges 
6,1 ; qui de suis dictis sapientes 
esse -uerunt 19,4 ; qui putatis 
deum credi ... -uisse noxium 29,2. 

meretrices propudiosae 25,8 

merito. /'. q. itaque, igitur-. m. 
ergo de oraculo testimonium me- 
ruit 13,2 ; m. ei ... infantes immo- 
labantur \sc. Saturno) 30,3 ; m. 
igitur incestum penes vos saepe 
deprehenditur 31,4. optimo iure \ 
eos ... m. torqueri 35,4 ; m. malis 
voluptatibus ... abstinemus 37,11. 

meritum. -um eius verborum 
laudibus repensare 40,3 ; bonorum 
malorumque ... -a confusa 5,10 ; 
ob -a virtutis aut muneris2i,i ; 
conscientia -orum 34,12 ; pro -is et 
qualitatibus singulorum etiam fata 
determinat deus 36,2. 

meritus. deum -ita maiestate 
prosequitur i^o^/^w^s 25,11. 

merus. alia monstruosa, -a (mira 
P) miracula 20^3. 

merum. nec ... convivium o 
ducimus 3i;5. 



I 



— 170 — 



— 171 - 



Mesopotamia. Kuplirates -ain 
pro iiiibribus pensat iH^3. 

messis. aestas cuin suis -ibus 

meto. vel quod arandi -endique 
tempus inducant I7;6. 

metuo. naturale est ... quem 
-eris infestare 27,8 ; ut improbos 
-unt etiam quos optimos seutire 
potuerunt 14,6 ; non magis Isidem 
... -unt 28^Q ; dum incerta -unt 
et futura 8^5. Heri se deos -unt 

2\ , 10. 

metus. -u suae potestatis prodi- 
tum sibi ... secretum 21,3 ; Italiam 
-u rtlii saevientis accesserat //^., 5. 
urbem -u hostili liberavit Matcr 
Idaen 7,3. 

meus . ante siibsiantiTum : -a 
cogitatio 1,5 ; -us frater 16,5 ; -a 
quoque opinione 13,5. post snbst. : 
cum animo 1,1 ; pectori -0 1,2; 
mentis ae 1,5 ; iaetitiam -am 2.2 ; 
corpori -02,3 ; vires . . actionis-ae 
15.1. 

Xatalis -i I5,i ; Natali -o \b,2 ; 
Octavio -o 40. V. noster, tuns. 

miles. quis non -s sub oculis im- 
peratoris audacius periculum pro- 
vocet?37,2; dei -^[sc. Christianus) 

37;3. 

Milesius. ihales -us i<),4 ; is 
auteni -us 'Iliales /^. v. Thales. 

militia. non est poena, -a est 
36,8; imperator ... potest hones- 
tare -am 37,2. 

milvi non sentire eos [sc. deos) 
sciunt 22,6 (24,1). 

mimus vel exponit adulteria vel 



monstrat 37,12 ; -i convicio digna 
ista sententia est 34,7. 

minae. ecce vobis -ae, supplicia^ 
tormenta 12,4 ; cum adversum -as 
et supplicia et tormenta ... compo- 
nitur Christianus 37,1. 

Minerva. nisi forte -a canuit 
antequam peperit 21^11 ; -a caesiis 
oculis 23 (22j_,5 ; ortum -ae ig, 12. 
minister. angelos, id est -ros et 
lumtios dei 25,11 ; leges tamen 
regni sui per officia -orum universa 
noverunt ^3,1. 

minor. totoorbi... -anturincen- 
diuin I I , I. 

minor. ?'. pan^us. 
minus. cum ... m. cieduli esse 
coeperimt 2b,^ 

minuo. magnitudinem dei qui se 
putat nosse, -it : qui non vult -ere, 
non novit i8,g. 

miraculum. nullum um est, si 
... iactetur iej.4 ; mera -a 20,3; 
quicquid -i ludunt magi 26, 10. 

miror. Galloium ... -antium 
superstitionis audaciam 6,2 ; ego 
vos in hoc magis -or, quemad- 
modum ... tribuatis 38,3. nec 
-eris, si deum non vides^^,:;. 

mirus. -a stultitia 8,5 ; -a subti- 
litas 14,7; summi raoderatoris -a 
et divina libratio 17^5. quod ma- 
gis -um est 18,1 ; nec tamen -um, 
cum . . sit 28,6. quo magis -um est 
nonnullos ... succumbere 5,3. ita 
nihil -um est; si ... destruatur 

34;4- 

misceo. ubique interest sol et 
-etur omnibus 32,8. antequam 



h 



gentes ritus suos moresque -erent 
20;6. quasi ... convivia incesta 
-erent 28,2. deos vestros ... in ho- 
minum rebus et actibus -uit 24 
(23)^3. cum soceris suis bellum -uit 
Romulus 25,3. passim inter eos 
velut quaedam Hbidinum religio 
-etur9,2. Vestales, ut quae inconsul- 
tius se viris -uissent 25,10 ; fas est 
apud Persas -eri cum matribus 
31,3. mixtus : bonorum malo- 
rumque fata -a 5,10. pleni et -i 
deo vates 7,6. de capro etiam et 
homine -os deos et leonum et 
canum vultu deos 28^7. 

miser. cum subst. : ludaeorum 
sola et -a gentilitas 10,4; exitus 
tristes ... -orum deorum 23(22),! ; 
Isiaci -i ib., i ; Christianjis -er vi- 
deri potest, non potest inveniri 
37,3. fiHos . . adstrangulatos -o 
mortis genere elidere 30,2. 

solum : opem -is dafit vates 7,6 ; 
miserentur -i ... sacerdotum 
8,4 ; -i, dum adhuc vivitis, aes- 
timate 12,1 ; invitus -er infirmitatis 
argueris 12,3 ; nec resurgitis, -i 
12,6 ; in isdem opinionibus -i con- 
senescunt 24 (23), 8 ; -i corporibus 
inhorrescunt daemones 27,7 ; -i^ 
potestis in inlicita proruere 31,4 ; 
nec intellegitis, o -i ! 37,6 ; -i in 
hoc altius tolhmtur, ut 37,7 ; cum 
et beatus non egeat et miser non 
gaudeat ^onhus homo mortuus 38,3. 
miserabilis. ne ille -is, cuius ... 

;l^.3 33. 

misereor. -entur miseri(si fas 
est) sacerdotum 8,4. 



misericordia digni 12,6 ; domi 
natos ahenae -ae ... exponitis 

3i;4- 

miseror. -antes eorum 28,3 ; 
< quam multa > etiam -anda sunt 

22;8(24,3). 

mitto. caeio missos 21,7. sub iu- 
gum missus est et deditus Manci- 
nus 26,3. 

moderator. quam sit in eo sum- 
mi -is mira et divina libratio 17,5. 

modestia. nos ... innocentiae ac 
-ae signo facile dinoscimus 31,8. 

modestus. quieti, -i Christiani 

3«;4- 

modici mnltos ... obruerunt ///- 
^^«' 33;3- 

modo. /« adhortatione : m. ... 
residamus \,^.vi distributiva: meii- 
tem m. <naturae atque> animum, 
m. aethera, plerumque rationem 
deum disserit 19,10; m. inberbis 
statuitur, m. barbatus locatur lup- 
piter 2^ (22), 6. non modo .. verum 
etiam 17,6. 

modus. nec tormentis aut -us 
ullus aut terminus 35,3. quo- 
modo deuni violat, qui hoc -o 
placat ? 22^9 (24,4). quamquam 
magnum in -um me ... tua delec- 
tarit oratio 14,3 ; in aUquem -um 
nobiscum consonare 34. v. quo- 
tnodo. 

■ moenia. captis in hostilibus -ibus 
6,2 

moles. -es ista, qua continetur 
et cingitur (totus orbis et ipse mim- 
dus) 1 1,1 ; si ista -es ab eo, quo ex- 
tructa est, destruatur 34,4. qui 






■j!a£'.A.:w„-; mll.-m=. ' ■"■tiliiiW . 



— 172 — 



i:3 - 



|i 



k. 

k 



equitis(-^ equi) bui vel inole vel 
honore 7,3. 

molestum illum (sc. (/aim) vo- 
lunt 10,5. 

molior. toto orbi ... ruinam 



■uiitur (1,1 



mollis. -i vestigio cedens harena 
2,4 ; quocl iiec aetas pati potest -ior 
28, 1 1 ; sertis -ibus colla conq^lccti- 
mur 3^,2. 

molliter. oram curvi m litoris 

moneo. ex qua monet etiam 
amorem formari 26,12*. 

monile. qui proditum iri se ob 
-e ah uxore nescivit 26,5. 

mons. -tes inruunt fulnmid c^q; 
ignes Aetnaei -tis et V^esuvi -tis 
35,3 ; rccta -tium 17,10. 

monstro. nnmus ... vel exponit 
adulteria vel -at 37,12 ; deornm 
natales, patrias, sepulcra per provin- 
cias -at 21,] ; vulgi deos elementa 
esse -ando iq, 10. 

monstrum. tot sunt lovis -a 
quoi nomina 23 (22), 6 ; quasi 
Christiani -a colerent 28,2 ; Chris- 
tiani quanta -a, quae portenta 
confingunt I 10,5. 

monstruosus. ut temcre credi- 
derint etiam alia -a 20.3. 

mora. causas tantae -ae 13^4. 
morbus. -is medellam daiit 7,6 ; 
-i et malae valetudines i^,'^ ; inter 
-os Romanorum et deos computan- 
dae ih, ; -os fingunt dacmoiies 27,2; 
comitialem -um hominis sanguine, 
id est -o graviore sanare 30,5. 

mos. mulierculas sine -re rapuit 



(Verg., A., 8,635) 25,3 ; digna et 
nata religio talibus -ribus 9,3 ; nos 
..., qui -ibus et pudore censemur 
37;ii; in omnium -res ... inquirere 
detim 10,5 ; antequam gentes ritus 
suos -resque miscerent 20,6. ser- 
pentibus in dies perditis mori 
bus q,i. 

morior. quoniam -itur omne 
quod nascitur 21,10 ; Castores 
alternis -iuntur ut vivant 23 (22)^7; 
dum mori post mortem timent, 
interim mori non timent '^,''^ ; 
quoniam deus mori non potest 
21,10. 

participiiini morttitis : sibi -is 
extinctis 1 1,3 ; sibi perpetem vitam 
-is pollicentur 11.5 ; quos et natos 
legimus et -os scimus 21,12 ; -am 
fabulam 18,6. stibst. : ergo nec de 
-is dii 21.10; nec -os coronamus 

38.2. ' 

mors misero -tis genere 30,2 ; 
strepitum -tis et horrorem carniticis 
37,1. quoniam -ti non poterat eri- 
pere 24 (23)^4 post -tem 8,5; 11,2; 
12,1 ; 21,9 ; 26,5 ; 34, 12 ; usque ad 
extremam -tem 36,9. dei miles nec 
in dolore deseritur nec -te tinitur 

37.3. cum mors sit {sc. dctim 
ig;tiorare) 37,8. 

mortalis. si dominum idixero 
dctitn , intelleges utique -em 18, 10 ; 
esse substantiam inter -em immor- 
talemque ... mediam 16,12 ; in 
homine -i 29,3; munduin ... deo 
soh ei solubilem et esse -em 34,4. 
suhst. : talem esse -ium mentem 

I9;l. 



's\ 



i 



J 



l 



mortalitas. in primis parentibus 
probata -s 2i,q. 

motus inlinitae mentis 19^6 ; in 
mundi omnibus -ibus 32,4. 

moveo. quo omnisnatura inspi- 
retur, -eatur 17^4. sensum -ere 
26,12. altius -eor, non de praesenti 
actione, sed de toto genere dispu- 
tandi, quod ... mutetur 14,3. 

mox. /. (/. dcitide d) ctim prae- 
sctite: m. metuunt 14,6; m. invento 
parvulo gaudet Isis 23 (22), i. 

b) ctim praeterito : primo ... mox 
... postremo 13,4; m. alienas vir- 
gines ... rapuit 25^3 ; m. ... Febris 
dedicata cst 25,8. 

Mucius Scaevola. vos ipsi cala- 
mitosos viros fertis ad caelum, ttt 
-um -am^ qui cum errasset in regem, 
perisset in hostibus, nisi dextream 
perdidisset 37^3 ; viros cum -o 
... comparo ? 37,5. 

mugio. tonitrua -ire 5,9. 

mulieribus credulis 8^4. 

muliercula. de matrimonio -as 
rapuit 25,3 ; pueri et ae nostrae 
cruces et tormenta ... inludunt 

37o. 

multiformis. tutelam-em 17,10; 
Chimaeram -em 20,3 ; Zenon et 
Chrysippus et Cleanthes sunt et 
ipsi -es^ sed ad unitatem providen- 
tiae omnes revolvuntur 19,10. 

multiplex. Scyllam -icem 20,3. 

multitudo. cum per singulos 
propriis appellationum insignibus 
-o dirimenda est 18^10 ; furentium 
-o 22,10 (24,5); omnis Academico- 
rum -o 38,5. 



multivira. alia sacra coronat 
univira, alia -a 22,8 (24,3). 

multo. quibus m. magis denega- 
tuin est 12,7 ; m. post 13,3; m. esse 
meliorem 18,4; m. meliores 35,5. 

multus. ctt,m subst. : quod ipsum 
non est i laboris aperire 18^5 ; et 
quamlibet sis -o comitatu stipatus 
37, Q. -is honoribus 6,2 ; j)ost -as 
e})ulas 9^6 ; deum unum -is licet 
designasse nominibus 20, i ; -orum 
deorum mater Cyhe/e 23 (22), 4 ; 
-is manibus horrifica Trivia ib.,^ ; 
-os loves ih.,() ; inter -a mendacia 
26,8. 

soltuti potiittir : modici . . . -os obru- 
erunt 33.3. -a praetereo 10,1 ; -a 
ad haec subpetunt 11,5 ; homines 
-a docuit .S/'//7/r;/7/5 21,5; ridenda 
quam -a, ^quam-a^ etiam mise- 
landa sunt 22,8 24,3); qui cuin -a 
habeat, plura desiderat 36,4. 
omitto vetera quae -a sunt 7,6 ; 
haec nimis -a sunt 10,1 ; populares 
deos -os (^5s^) 19,7 ; -i nobis vide- 
mur 33,1. V. pltires, pltirimi. 

mundo. vos tergetis^ -atis, era- 
ditis dcos 7'cstros 22,7 (24,2). 

mundus. si -us divina providen- 
tia regeretur 5,11 ; quod si provi- 
dentia -us regitur 20,2 ; totus hic 
-us eius opere fabricatus 32, 1 ; deo 
una domus est -us hic totus 33^ i ; 
quod ... -us hic oinnis ignescat 
34,2. 

adhuc rudi saeculo, in ipsis -i 
natalibus 6,1 ; sint ... totius -i 
membra coalita 5,7 ; -i fata et 
secreta rimari 12^7 ; hanc commu- 



'•i 



Ul 



II 



W 



I f 



— 174 — 



nem omnium -i civitatem 17,2 ; 
hunc -i totius oriiatum (xoTao;) 
I7;3 ; iii hac -i clomo iH^^; totius 
-i partibus pulchriorem 18,4 ; cae- 
lum ac terras et cetera -i membra 
19, 1 ; deus est ... -i parens 19^14 ; 
in -i omnibus motibus 32,4 ; de 
incendio -i 34,1 ; de ... -i ruina 

34.3- 

toto orbi et ipsi -o (/. e. cac/o) cum 
sideribus suis minantur incendium 
11^1 ; -o deum praeficit IQ;9 ; 
mundo divinam mentem adscribit 
I9;9 ; -o ... tribuens principatum 
19,10. 

deum .... qui ante -um fuerit 
sibi ipse jiro -o 18,7 ; Chrysippus, 
... -um ... deum credit \^,\\ ; 
-um ... deum dicit 19,9 ; cum 
ipsum -um perpetuum et insoUibi- 
lem diceret esse tabricatum 34,4. 

municeps. videmus singulos ... 
deos colere -ipes 6,1. 

munio dum urbeni -unt sacro- 
rum rehgionibus 6,2 ; -iti innnani- 
tatis suae terrore 25,2. 

munus. ut reiciam ei ' sc. deo) 



suum -us 32,2 ; ut inviolabile dei -us 
38,1 ; habet dei -us eximium 
40,3. alicuius -eris vel artis reper- 
torem 20,6 ; ob merita virtutis aut 
-eris2i,i. de deorum ... -eribus 
neglego carmina poetarurn 7,5 ; 
quam cultu insignibus et -eribus 
opulenta /tv///>A/ 7,5. 

murus Laomedonti -os Neplu- 
nus instituit 24 (23^,5. 

mus. mures ... non sentire eos 
(.9c. deos) sciunt 22^6 (24^1). 

muto. quod ... etiam perspicuae 
veritatis condicio etur 14,3. 

mutus. natio, in pubhcum -a^ 
in aiigulis garrula 22,6(24,1) ; ani- 
maHa -a 22,6 (24,1). 

mutuo. se .. noscunt et amant 
m. q,2. 

mutuus. per absentiam -am 2,3; 
ad silentiuin -um 9;5 ; ad errorem 
-i rapere consensus 20,2 ; -a sibi 
patrocinia praestare 22^10 (24,5) ; 
in -a odia saevitis 31,8. sic <nos> 
-o amoie diHgimus 31,8. 

-mysteria . considera denique 
sacra ipsa et ipsa -a 23 (22)^, i . 



N 



nam. 1 cxphcativum ant cansale : 
2,\ \ -i \ \o,\ \ \\,h \ 14,6 ; 15,1 ; 
16,2 ; 19,9 ; 15 ; 25,2 ; 6 ; 27,2 ; 

2Q;7 ; 30;3 ; 31.7 ; 33,3 ; 34.6 ; 

37,11 ; 38,1 ; 40. 

II //; transitionibus : nam Socra- 
ticus Xenophon ... negat 10,13 ; 
nam quod ... adscribitis 20,2. 

III in parenthesi : nam indigna- 



tionis eius tuniorem . . relaxaverat 
14,1. 

namque. deum namque ire per 
omnes terrasque ... (Verg.^ G., 

4.221) IQ,2. 

nanciscor. nec fortuna -ctos ..'. 
esse sapientiam 16,5. 

nares. auram bonam ttoris -ibus 
ducere 38,2. 



175 — 



narratio. haec fabulae erant 
Octavi disserentis de navigatione -o 

3;4- 

narro. lovem -at Homcrus 
Briareo Hberatum 24 (23^3. non- 
ne et angelos sine negotio -at 
Plato ? 26,12. 

nascor. animal omne quod -itur 
S,'^^ ; moritur omne quod -itur 
21^10 ; oinne quod -itur 38^1 ; 
homo novus -itur 11,7; quando 
igitur hic nascitur ? 22,5 (23,13); 
qui sicut -imur et interimus 11,3 ; 
uxoribus nostris solummodo viri 
-imur 35,6 ; omnes pari sorte -imur 
37,10; cur enini, si -ti sunt, non 
hodieque -untur dci^i 21,11 ; nemo 
tam paujier potest esse quam -tus 
est 36,5. sic -ta Romana superstitio 
22,7 (24,2) ; haec .. de vestris 
gentibus -ta sunt 31,2. haec nobis 
-ta sunt 36,5 ; quam luppiter in 
Creta -eretur 24 (23)^6 ; sicut de 
nihilo -sci licuit 34,9 ; quos et -tos 
legimus 21,12 ; ab ij)sis imperii 
-scentis incunabiUs 25, i. 

quid -scendi ratio?i8,2. 

cum infinitii'0 : animalia nihil 
nata sunt prospicere nisi pabuknn 
17,2. 

natus : ne non tam ex nostris 
disputationibus -a sententia ... vi- 
deatur 5.1 ; digna et -a rehgio 
taUbus moribus 9^3 ; pater hominis 
et -us ex homine 21.7. 

nec de mortuis dii... nec de -is 
21,10 ; domi -os ... exponitis 31,4. 

natales. eorum [sc. deorum) -es 
... dinumerat Evhemerus 21, i ; de 



deorum -ibus ... carmina 7,5. adlmc 
rudi saeculo, in ipsis mundi -ibus 

6,1. 

Natalis mei ... sententiam 16,1; 
in -i meo versutiam nolo 16,2. v. 
Caecilius. 

natio. hicifuga -o [sc. Christiani] 
8,4 ; unaquaeque -o conditorem 
suum ... venerabatur 20,6 ; cum 
sua sibi -one captivus {Itidaeorum 
deus) 10,4 ; nos geiites -onesque 
distinguimus 33,1. 

nativitas. qtii -tem omnibus 
praestat {sc. deus) 18,7 ; nec sentit 
suae -tis iniuriam {sc. deus lapideus) 
22,4 (23,12). 

natura. cum igitur ... aut in- 
certa -a sit 6,1 ; -ae divinis legi- 
bus constitutus aeternus ordo 1 1, i ; 
mentem .. <naturae atque> ani- 
inum 19^10 ; nonne plerumque -am 
... deum loquitur Dcmocritus ? 
Straton quoque et ipse -am ? Etiain 
Epicurus ille, qui deos aut otiosos 
fingit aut nuHos, -am tamen super- 
ponit 19^8; viin divinam rationa- 
lem, -am et mundum ... deum cre- 
dit Chrysippus \^,\\. omnes ho- 
inines ... -a insitos esse sapientiam 
16,5. -a iii se coeunte 5,6. 

omnis -a {i. e. mnndus totus vel 
rerumnatura) 17,4; 35, 11. deus 
est animus per universam rerum 
-am commeans 19,6. 

-am daemonum 26,12 ita in 
nobis non genitura plectitur, sed 
ingenii -a punitur 36,2. 

quasi parentis sui adorare -am 
9,4. (v. virilia), 



— 176 — 



naturalis. ratio -is (/*. q. ?iatnra) 
29^8; -eni unum (detim praecipuum 
19,7 ; -em iegem atque divinam 
19,10 vulgi iste -is sermo est ? 
18,11. -e est enim ... odisse quem 
timeas 27,8. 

naturaliter. quanto verius de 
diis vestris animalia niuta n. iudi- 
cant ! 22,6 (24,1) ; signum sane 
crucis n, visimus in navi 29,8. 

naufragium. terale -um 7,4 ; 



m -ns 5, 10. 



navicula. utcingulum matronae 
-a sequeretur 27,4 ; ubi subductae 
-ae ... quiescebant 3,5. 

navigatio. Octavi disserentis de 
-one narratio 3^4. 

navigo. eo facilius ... -avit 26,4; 
quod regant cursum -andi 17,6. 

navigium ne ... -in Africam -a 
transmitteret 26,4. 

navis. signum sane crucis natu- 
raliter visimus in -i 29,8. 

navo. delubris dedicandis ope- 
ram -averunt 7.1. 

ne. part intcrrog. : adgnoscitisne? 
28,5. vellem sciscitari utruinne 
cum corjioribus afi absqtie corpori- 
bus, et corporibus quibus, ipsisne 
an innovatis resurgatur 11,7. 

ne. cofiiunctio. pefidet a verbis : 
lovem liberatum ne ... ligaretur 
24 (23)^4 ; nobis providendum 
est ne odio ... laboremus 14,6 ; ne 
... in Africam navigia transmitteret, 
auguriis et auspiciis renitentibus 
26,4. pertifiet ad totiitfi cfiufitia- 
tum I) cutn cotii. praes. : ne videa- 
^'J^ S)^ j 7o ; ne inducatur aut 



destruatur 13^5; quod ne fiat 16,4; 
ne voretur, ne audiat 23 (22)^3 ; 
et ne obeam ib., 6 ; ne ... aut pos- 
sint aut . . non possint 27,8 ; ne 
quis nos existimet cedere aut pu- 
dere 38,1. 2) cum coni. imperf.: ne 
ureret aut torreret 17,8; videlicet 
ne perirent 28,3 ; ne immolaretur 
30,3 

ne, part. affirtn. : \\Q ille misera- 
bilis, cuius ... 29,3. 

nebulas semj)er adolescere 5,9. 
nec. V. fieque. 

necessarius. hiberna olivitas -a 

17.7 : perfectae institutioni -a 40. 

necessitas. quod non et -tis 

causa sit et decoris 18,1 ; fatalem 

-tem deum credit 19,11. 

necesse est in vestros recurrere 
{sc. vos) 31,4. 

necto. non floribus caput -itis 
I2,6;canis, quicandelabro nexusest 
9,6. sic incesti fabulam -itis 31^4 

nefarius. necde ipsis ... maxime 
nefaria et honore praefanda sagax 
fama loqueretur 9,3. 

nefas. quaedam fatia in totum 
nefas visere 22,8 (24,3); pro nefas! 

9,5 ; 28,11. 

negatio. quasi ... omnia facta 
sua illa -one purgaret 28,4. 

neglegentia. oratio, qua in te 
invectus obiurgavit -ae 4,3. 

neglego camiina poetarum 7,5. 

nego. formam dei veri -at videri 
posse et ideo quacri non o{)ortere 
19,13 ; deos, quos impie per diem 
-amus, noknnus, peieramus 7,6 ; 
deos quos -atis 12,5; si qui ... 






- 177 — 



Christianum se -asset 28,4 ; ut tor- 
queremus confitentes ad -andum 

28,3. 

negotium. cum hominum fama 
... sit el -um daemonum 28,6 ; -ii 
et visendi mei gratia Romam con- 
tenderat Octavius 2,1; magorum et 
eloquio et -o primus Hostanes 2 5, 1 1 ; 
Socrates ..., qui ad nutum ... dae- 
monis vel declinabat -a vel petebat 
26,9. 

nullum -um est patefacere 5,2 ; 
Plato, qui invenire deum -um cre- 
didit, nonne et angelos sine -o nar- 
rat ? 26,12. 

quod utrimqueomni-o disseratur 
14.7. 

nemo hoc potest credere nisi qui 
possit audere 30,1 ; nisi profanus 
-o deliberat 35,4 ; -o tam pauper 
potest esse 36,5 ; -o enim praemium 
percipit ante experimentum 37,2 ; 
-inem fero ... tumescentem, qui ... 
nitatur8,i ; nec intellegitis -inem 
essequi ... veht... aut ... possit37,6. 

Nepos. scit hoc Nepos [sc. Cor- 
nelius Nepos) et Cassius in historia 
{sc. Saturfmtft esse iioitiifictn) 21,4. 

Neptunus glaucis oculis 23 
(22), 5 ; Laomedonti muros -us 
instituit 24 (23j,5 ; interpretando 
. . -um mare IQ, 10. 

nequam. ut fecundius -iora pro- 
veniunt 9,1 . 

nec, neque. Fokma: nec 102^^% 
ante consofiatites S7''''\, ante voca- 
les 45'^*^^ \ neque octies, atite 2i 11,7 ; 
ante e 14, 2 ; 25,7 ; atite d 4, i ; atite 
m 11,7 ; afite q 5,5 (bis). 



V. Ausserer, De clausulis Mifiu- 
ciatiis, p, 51. 

A) Vl COPULATIVA. 

I copulat bifia etmntiata a) fioti 
atitecedit fiegatio i) solum potiitur 
a) eodem subiecto : adsentiuntur 
nec secernunt 14,4 ; gloriatur nec 
desinunt 23 (22), i ; sentiebamus 
nec intellegebamus 28,2 ; instituit 
nec accepit 24 (23)^5 ; eos dese- 
ruisse nec captos csse 33,5 ; ador- 
namus nec adnt^timus 38,4 ; elo- 
quuntur nec mentiuntur 27,6 ; 
mihi gratulor nec expecto 40. 3) 
variis subicctis : relinquenda sunt 
nec ferenda sententia est 13,5; eos 
meruisse nec quidquam accidisse 
33,4. y) adhacrct sed : deos adorare 
nec de numinibus ferre sententiam, 
sed prioribus credere 6,1 ; omnes 
homines ... habiles procreatos, nec 
fortuna nanctos, sed natura insitos 
esse sapientiam 16,5. 

b) atitecedit tiegatio : cuius adeo 
nulla vis nec potestas est, ut 10,4 ; 
quasi non ... resolvatur, nec intersit 
11,4; nec singulas audet eligere 
nec universas probare 16,5 ; ut ... 
nescias ... nec possis ... nisi cogno- 
veris 17,2 ; cum pontifices ... !ion 
haberent nec pullos 25,12 ; nec 
intellegebamus ab his fabulas istas 
semper ventilari et numquam vel 
investigari vel probari nec ... ali- 
quem existere 28,2 ; non magis ... 
metuunt, nec contremescunt 28,9. 

adhacret sed : ingenium non dari 
facultatibus nec studio parari, sed 
... generari 16,5; nihil intendere 



- 178 



neqiie . . . ridere, sed . . . fatebatur 4, i ; 

II initio emnitiati [saepiiLS i. q. 
ne quidem) a) ponitiir solutn 0,3 ; 
12,2 ; 15,1 ; 16,1 ; 17,1 ; 28,8 ; 
33,1 ; 34,12 ; 35,3 ; 37,6 ; 38,3 

bjnecenim 20,4 ; 31,5 ; neque 
enim 14,2 ; 25,7 ; 9 nec inme- 
rito 3,1 ; 5,5. nec saltem 12.1 ; 
nec tamen 7,1 ; 28^6 ; 40,3. 

c) adhaeret sed : nec hoc obsequi 
tuit ... sed ut 6,4; nec .. timenius, 
sed ... frequentamus 34 10 ; nec 
universitati solummodo deus, 
sed et partibus consulit 18,3. 

d) /// enuntiato consecutivo vel ad- 
hortativo : ut libram . . . teneas . . . nec 
... incumbas 5,1. nec nomen deo 
quaeras 18,10 ; nec mireris^ si 2^2, i\ 
nec de fato quisquam aut solacium 
captet aut excuset eventum 36,1. 

Adnot. i)nec ^ 7ie ... quidem, 
etiam non : nec laboro 11,5 ; quia 
fieri non possunt, ideo nec facta 
sunt 20,4; nec postea 22,4 (23,12) ; 
ecce ... erigitur: nec adhuc dcus est 
22^5 (23^13) (c'/". non deus est ib.) ; 
hos nec audiendos in totum puta- 
bamus 28,3 ; haec ... nobi» non 
licet necaudire 2q,i; utnecedulium 
pecorum in cibis sanguinem nove- 
rimus 30,6. 

2) fiec ^- et tamen non : argueris 
nec fateris 12,3; caeditur ... nec sen- 
tit 22,4 (23,12) ; tangunt nec absu- 
munt; fiagrant nec erogantur }S*5] 
quodilli .. . qaesiverunt necinvenire 
potuerunt 38,6. 

3) nec ... aliquem existere 
28^2. 



B) Vl COKKRLATR A. 

neque ... neque a) hinavel plura 
suhstantiva : neque niens neque 
anima nec vita 11,7; nec princi})ium 
nec terminum 18,7 ; uec ortum nec 
occasum 21,10 ; nec de mortuis 
nec de natis 21,10. 

b) btna vel plura entifitiata: neque 
quae ... sublata sunt, neque quae ... 
demersa sunt 5,5 ; queni nec osten- 
dere possunt nec videre 10,5 ; nec 
singulis inservire nec universis 
sufficere 10,5 ; nec resurgitis iniseri 
nec interim vivitis 12,6 ; haeret 
anxius nec singulas audet eligere 
nec universas probare 16,3 ; sic nec 
dubitandumei ... erit nec vagandum 
16,4 ; nec fas {est) nec Ucet 17,2 ; 
ut iam eos nec caeUnn contineret 
nec aer caperet nec terra gestaret 
21,12 ; nec Cyclops potuerit imi- 
tari nec ipse Iu{)piter non vereri 
24 (23), 6 ; ut nec erubesceret nec 
timeret 28,2 ; nec ... pati nec cogi 
28,11 ; cruces etiam nec coUmus 
nec optamus 2g,6 ; nec videre fas 
nec audire 30,6 ; nec adgnoscitis 
nec recognoscitis 31,8 ; nec ... 
consistimus, nec factiosi sumus ... 
nec in anguUs garruU 31,6 ; nec 
ostendimus nec videmus 32,4 ; nec 
aspicere possis nec tenere 32,6; nec 
non potest subvenire nec despicit 
36, q; nec deseritur nec tinitur 37,3. 
c) antecedit negatio : nuUo arti- 
fice nec iudice nec auctore 5,8 ; 
hic non vitleri ])otest ... nec con- 
prchendi ... nec aestimari 18,8. 
nequitia. aequatur -a meUoribus 



i 



179 



5,4; -a sua hanc eos meruisse for- 
tunam 33;4. 

nescio. I ahsoL : Vesta sane 
-ente 25,10 ; etiam -entes, miseri, 
potestis in inUcita proruere 31,4. 

II sequitur i) accusativus : ut qui 
rectam viam nescit 16,3; quia viam 
nescit ib.\ quae per absentiam mu- 
tuam de nobis -ebamus 2,3 ; ut, nisi 
divinitatis rationem diligenter ex- 
cusseris, -as humanitatis 17,2 ; ut 
et -entes sinceram veritatem 27,2 ; 
qui deum -iunt 35,4 ; quod deum 
-entes divitiis aUuant 37,7. 2) inii- 
nitivus : -entes inesse et incredibile 
verum et verisimile mendacium 
14,4 ; qui proditum iri se ,.. nes- 
civit 26,5. 3) interr. ohliqua : ut in 
pUiribus -as utrum sit ... an 5,11 ; 
-io an falsa, certe occultis ... sacris 
adposita suspicio 9,4. 

iri tiescio quis : dolere -o quid 
vuUu fatebatur 4,2 ; tamque inreU- 
giosa -o qua prudentia tumescen- 
tem 8, 1 ; caput asini consecratum 
inepta -o qua persuasione venerari 
9,3 ; -o qua fiducia mendaciis 
suis invicem credunt 11,2 ; mox a 
-o quo Febris dedicata ^5/25,8. 

nexusinfandae cupiditatisinvol- 
vunt 9,7. 

ni. 11,5 ; 18,5. v. nisi. 

nidifico. in ipso dei vestri ore 
-an t hirundities 22,6 (24, i ) . 

nidor. -ore aUarium ... saginati 
27,2 ; vel in nidorem tenuatur t'or- 
pus 34,10. 

nihil. nomiu. : n. in homine 
membrorura est quod non 18,1. 



accus.: n. se scire 13,2 ; 38,5 ; 
dum n. ex his quae timent norunt 
22,7 (24,2) ; homifiis corpus n. esse 
post obitum et aiite ortum n. fuisse 
34, q ; n. se esse post mortem magis 
optare quam credere 34,12 ; u. sibi 
posse i)erire securus deus 36,9. n. 
aUud quani «deum» dicunt 18,11 
(c/.quidaliud); quod iUa ... n. nata 
sunt prosj)icere nisi pabulum 17,2. 
ahlat.: sicut de nihilo nasci Ucuit, 
ita de nihilo licere reparari 34, q. 

adverh. : CaeciUus n. intendere 
4,1 ; qui n. pro suis ... valuerunt 
25,7 ; quod supra nos, n. ad nos 
{pertinetj 13,1 ; n. itaque indignan- 
dum vel dolendum, si 16,6 ; lu- 
daeis n. profuit, quod 33,2 ; n. 
mirum est, si 34^5. 

Nilus. Aegypti siccitatem tem- 
perare -us omnis solet 18,2. 

nimbis conUdentibus tonitrua 
mugire 5,q. 

nimirum insignis et nobiUs ius- 
titia Romana ab ipsis imperii nas- 
centis incunabiUs auspicata est 
25,1 ', a vobis n. credulis i i,q. 

nimis. nain et Uaec n. inuUa 
sunt 10,1. 

nimium. ne vobis antiquitas n. 
fabulosa videatur 7,5. 

nimius. prae -a et incredibiU 
potestate (r/(?/) I Q, 14. 

Xii^i. forma : ni 11,5 ; 18,5. 
I adhaeret enuntiatum prima- 
rium affirmativum vel negativnm a) 
coniu7igitur cum ifidic. praesentis : 
cur etenim occuUare et abscondere, 
quicquid iUud colunt, magnopere 



— i8o — 



i8i - 



nituntur ..., nisi illud, quod colunt 
et interprimunt; autpuniendum est 
aut pudendum? 10,2; in commune, 
nisi fallor, conpendium protuli 

b) cum cofii. praesentis : multa 
ad haec subpetunt, ni festinet ora- 
tio 11,5 ; ac nisi abigatis ..., nidifi- 
cant 22,6 (24,1). 

z) perfecti : ut nisi divinitatis ra- 
tionem diligenter excusseris, nes- 
cias humanitatis; nec possis pulchre 
gerere rem civilem, nisi cognoveris 
hanc communem omnium mundi 
civitatem 17,2. 

d) imperfecti : nec de ipsis^ nisi 
subsisteret veritas. maxime nefaria 
... sagax fama loqueretur Q;3 ; qui 
ordo facile turbaretur, nisi maxima 
ratione cogsisteret 17,7 ; quae tota 
esset caelestisj nisi .. sordesceret 

phts quam perfecti : quae fieri non 
crederemus, nisi de vobis probare- 
tis 2Q,l ; qui perisset in hostibus, 
nisi dexteram perdidisset 37>3' 

W solum pofiitnr: quod ... nihil 
nata sunt prospicere nisi pabulum 
17^2; numquam publice nisiinterro- 
gati praedicamus^/<7/A« IQ,15 • ^iemo 
hoc potest credere, nisi qui possit 
audere 30,1 ; nec fratres vos nisi 
sane ad parricidium recognoscitis 
31,8 ; nisi profanus nemo deliberat 
35;4 ; Christianus ibi nullus nisi 
aut reus suae reUgionis aut profu- 
gus 35,6. 

III nisi forte. cum ifidic. praes. : 
niforte... putas 18^5; nisi forte 



post morteni deos fingitis 21^9; nisi 
forte nondum deus saxum est 22,6 
(23,13) ; nisi forte apud istos maior 
castitas virginum {est\ 25,10 ; nisi 
forte vos decipit, quod 37,7. cum 
i?idic. perf. : nisi forte iam luppiter 
senuit 21,11. 

IV nisi quod : nisi quod vos et 
totos asinos in stabulis cum vestra 
vel Ep(ma consecratis et 28,7. 

nitor. cum dativo (= ad) : cum 
non laudi, sed veritati disceptatio 
vestra -atur 14,2. cum ijifin. : cur 
etenim occultare ... magnopere 
-untur? 10,2; qui ... dissolvere aut 
infirmare -atur 8, i . 

nitor. opinio et mens imperito- 
rum .. argenti -e et candore eboris 
hebetatur 22,1 (23,9). 

nobilis. insignis et -is iustitia 
Komana 25,1 . 

nobilitate generosus es ? 37, 10. 

noceo. qui plurimum quantum 
veritati ipsi sua auctoritate -uerunt 
{sc. poetae) 24 (23);!. in incendiis 
interitum convenire insontium -en- 
tumque (nocentiumque /^j 5;io- 

nocturnis congregationibus 8,4; 
-is sacris adposita suspicio 9^4. 

nolo. (11 III accus. : eadem velle 
vel nolle 1,3. i. q. nolo esse : deos 
quos impic per diem negamus, 
-umuS; peieramus 7,6 ; in Natali 
meo versutiam -o, non credo i6;2. 

cum infin. et acc. : fieri se deos 
metuunt, etsi iam senes -unt 21,10. 

sibi certe homo est, veUt noUt 
29,4. 

nomen. sic AUia nomen infaus- 



tum (Verg., A., 7,717) 7,4 ; in- 
vitis his denique hoc -en adscribitur 
21^10. intercessioue sacri -inis 9,2; 
priusquam ... parerent -inis clarita- 
tem 16,5. nec -en deo quaeras : 
deus nomen est 18,10 simulatae 
philosophiae -ine atque auctoritate 
8,2; faUuntur in -ine 18,11 ; ipso 
suo -ine mundi parens deus 19,14 ; 
urbem Saturniam indilo de suo 
-ine reliquit Saturnus 21,5 ; eierato 
-ine \sc. Christiano) 28,4 tot sunt 
lovis monstra, quot -ina 23 (22], 7. 

aufer additamenta -inum (= ad- 
dita 7iomina) 18,10. multis hono- 
ribus ac -inibus sacerdotum 6,2 ; 
Platoni apertior de deo et rebus 
ipsis et -inibus oratio est 19,14; 
deum unum multis licet designasse 
-inibus 20,1 ; adnectit inventas 
fruges et frugum ipsarum inven- 
tores isdem -inibus 21,2. 

nomino. mentem istam et spi- 
ritum deum -at i^Vergilius) iq,2 ; 
ignobiles et ignotos terrae fiUos 
-amus 21,7. 

non. A semcl ponitur I pertinct 
ad sin^ula vocabula \\ adiectiva 
[ifi litota) : n. minorem ad te infa- 
miam ... redundare3,i ; ut etiam 
n. insolens stuprum ...fiatinces- 
tum 9; 2 ; n. dissimiles (5//«/') et qui 
... devorant 30,6 ; in scenicis et- 
iam ludis n. minor furor 37,12. 

2) ^en. qualitatis: quod ipsum 
n. est muUi laboris aperire 18,5 ; 
cum ... n. minoris sceleris sit igno- 
rare 35,4. 3) adverbium: cur enim, 
si nati sunt, n. hodieque nascun- 



tur? 21,11; n. ... meUusesset ? 22,9 
(24,4), z^. II b] ne n. tam ex nostris 
disputationibus nata sententia quam 
ex tuis sensibus prolata videatur 
5,1 ; cum n. tam virtute quam reU- 
gione .. poUerent 25,1; non magis 
Isidem quam ceparum acrimonias 
metuunt 28,9. 

II pertinet ad vcrbum totumi^e 
enuntiatum 1) ad sententiam prinia- 
riam a) ad/iortati:am : vel hunc 
errorem .saltem n. vanis et formidu- 
losis opinionibus implicemus 5,6. 

b) ijiterro^ativatn : cur n. agnos- 
co ? 4,2 ; n. ingemescendum est ? 
8,3 ; quis n. intellegat ? 22.10 
(24,5) ; quis n. miles ... provocet ? 
37,2 ; quis n. horreat ? 37,1 i. /. 
q. no?me : n. ingemescendum est ? 
8,3; non profanus melius esset 
quam sic reUgiosus ? 22,9 (24,4). 

c) n. possum exprimere sermo- 
nibus 2,2 ; non boni viri est 3,1 ; 
nolo, n. credo 16,2; quod ipsum ex- 
plorare . . n. possumus 17,2 ; tam 
magni imperii duos fortuna n. cepit 
18,6 ; n. nos debet antiquitas ... 
rapere 20,2 ; n. desinunt perditi 
iani perdere 26,8 ; in solem videre 
... n. possumus 32,5 ; deo indiciis 
opus n. est 33, i ; n. sub divitiarum 
onere suspirat 36,6. 

2) ad se?itc?itia??i sccinidariam a) 
relativam : cui n. est veri stabile 
iudicium 16,3; conscientiam solam, 
sine qua esse n. possumus 35,6 ; 
quod n. et necessitatis causa sit et 
decoris 18,1; nec quidquam acci- 
disse, quod n. sit his ... ante prae- 



1:2 



— l82 



- i83 



i-f 



dictum 33^4 ; id quod n. sit inci- 
pere 34,9 ; vel quae n. sunt videri 
vei quae sunt n. videri 26,10 ; quae 
fieri n. crederemuS; nisi 29,1 ; qui- 
bus n. est datum intellegere civilia 
12,7; est quo viro n. licet (^^zV^?) 
22,8 (24,3). 

b) condicionalem : si : si delubra 
et aras n. habemus 32,1 ; nec mire- 
ris, si deum n. vides32, 5; quae 
omnia, si n concupiscimus^ possi- 
demus 36,5. 

si - sinon : si sentiunt .. si n. 
sentiunt 1 1,4 

etsi : etsi n. canis spumosisque 
fiuctibus exibat ad terram mare 

3;2. 

ctim : etiam cum conscientiam n. 
habetis 31^4 ; cum totus hic mun- 
dus ... eum capere n. possit 32,1. 

diim : dum unusquisque ves- 
trum n. cogitat 22,7 (24,2). 

quamquam : quamquam tibi ... 
n. sit ambiguum 5,1. 

quod : quod ... n. putaverunt 
26,2 ; ut unum solummodo, quod 
n. ante {\XQT\\.{Christianns\^ paeni- 
teret 28,2; sane quod caput n. coro- 
namus, ignoscite 38,2. 

qtiia : quia tieri n. possunt 20,4. 

quasi : quasi n. omne corpus ... 
resolvalur 1 1,4. 

quoniam : quoniam n. fucatur 
16,6 ; quoniam deus mori n. potest 
21,10 ; quoniam ... ad stuprum 
inlicere n. poterat 23(221,4; quo- 
niam morti non poterat eripere 24 
(23), 4 ; quoniam odisse n. novimus 
31.8. 



3) ad injinitivos : oculos denique 
ipsos non habere 17,3 ; et ideo 
quaeri n . oportere/orw^wz dei 19,13; 
deum conprehendi omnino non 
posse/3.; milvi n. sentire eos sciuiit 
22,6 (24,1) ; vel quae sunt n. videri 
26,10 ; malum autem adeo n. esse, 
ut 28,2 ; n. credere 34,1. 

4. ad participia : n. confitentes 
27,2 ; sentienti facem aut n. sen- 
tienti coronam 38,3. 

III adhaeret sed, v. sed II, 

I-IO. 

adhaeret verum, v. verum. 
adhaeret tamen : etsi n. canis 
spumosisque fluctibus exibat ad 
terram. tamen crispis ... 3,2; etsi 
n. omnes opere, conscientia tamen 
pariter incesti 9,7 ; sub oculistamen 
n. venit ventus 32,5. 

B repetitur \ non - non : n. 
vult aut n. potest opitulari suis 
12,2 ; n. spectacula visitis, n. pom- 
pis interestis 12,5 ; n. floribus 
caput nectitis, n. corpus odoribus 
honestatis 12,6. 

quem n. gens libera, n. regna, 
n. saltem Romana superstitio no- 
verunt 10,3 ; qui n. eget, qui n 
inhiat aHeno ^6,^. 

magnitudinem dei ... qui n. vult 
minuere, n. novit 18,9 ; et impera- 
tor tamen quod n. habet, n. dat 
37,2. cum et beatus n egeat et 
miser n gaudeat floribus homo 
mortuus 38,3. 

non — nec : cum Pontifices ... 
n. haberent nec pullos 25,12. 

non — nec — nec : hic non vi- 



deri potest ... nec conprehendi ... 
nec aestimari. 

non — aut — aut : non potest 
aut omnes obire aut singulos nosse 
32,7. ne cognitos autimitari pos- 
sint aut damnare n. possint 27,8. 

cnm fulmcfi nec Cyclops potu- 
erit imitari nec ipse luppiter n. 
vereri 22 (23^,6 ; et nobis deus nec 
n. potest subvenire nec despicit 

36,9. 

non — nec (/. q. ne — quidein): 
quia fieri non possunt, ideo nec 
facta sunt 20,4 ; haec ... nobis n. 
hcet nec audire 29,1. 

C po7iitur ift contrariis « et non, 
mais non » : a) ad suhstantivum : 
qui sortem in hominibus puniat, n. 
voluntatem 11,6 ; rerum vocabula 
esse, n. deorum 19,12 ; haec iam 
n. sunt sacra, torinenta sunt 23 
(22), 4 ; sacrilegium est consecrare, 
n. numina 25,6 ; si ratio, n. insti- 
gatio daemonis iudicaret 28,5; et 
ideo actus hominis, n. dignitas iu- 
dicatur36, 1 ; n. est poena, miHtia 
est 36,8. 

b) ad verbum : ut ... mihi viderer 
in praeterita redire, non ea ... revo- 
care 1,1 ; dum mori post mortem 
timent, interim mori n. timent 8,5; 
homo novus nascitur, n. prior ifle 
reparatur 11,7; cum, si deus eunu- 
chos vellet, posset procreare, n 
facere 22,9 (24,4) ; futura videbat, 
qui praesentia n. videbat 26,5 ; au- 
ram bonam floris naribus ducere, n. 
occipitio capiUisve solemus haurire 
38,2. 



ubi deus ille, qui subvenire revi- 
vescentibus ])otest, viventibus n. 
potest ? 12,4 ; si dii creare possent, 
interiren. possent 21,12; imperator 
n. potest propagare vitam, potest 
honestare miHtiam 37,2 ; quod eum 
[sc. deum) sentire possumus, videre 
non possumus 32,4 ; sicChristianus 
miser videri potest, n. potest inve- 
niri 37,3 ; qui paupertate se suble- 
vat, non sub divitiarum onere 
suspirat 36,6. 

Nota7idum : et non : formam 
dei veri negat videri posse et ideo 
quaeri non oportere 19,3. v. snpra, 
p. 1 14, 15 b. iam non. v. iam. 

nondum. cum dolore laceraris, 
n. condicionem tuam sentis ? n. 
adgnoscis fragiHtatem ? 12,3 ; nisi 
forte n.deus saxum est 22,5 (23,13); 
ecce funditur ... : n. deus est; ecce 
plumbatur ... : nec adhuc deus 
est ib. 

nonne /// interrog. directa : 
12,5 ; 13,4; 17,7 ; 18,2 ; 19,2 ; 8 ; 
23(22j,2; 5; 25,2; 26,3; 12; 28,8; 
32,2. 

praecedit quid ? 13,4 (quid ? Si- 
monidis meHci nonne admiranda 
omnibus. . cunctatio ?); 17,7; 18,2; 

19.2 ; 8 ; 23 (22),5 ; 26,3 ; 12. v. 
qtiid, II I a j3. 

nonnisi. semina n. corrupta 
revirescunt 34;i i. 

nonnulli. poiiitur cum subsiafi- 
tivo : in -is Africae partibus 30,3 ; 
-as de matrimonio muHerculas 

25.3 ; -a absque feminis sacra sunt 
22,8(24,3). sohim: -os ... succum- 






fl 



i8i 



bere 5,2 ; ut -is rubori sit 31,5 ; -is 
praesertim vestrum adsistentibus 
27,6 ; quamvis in -is («. ge?t.) disci- 
plina nostra minor est 35,5. 

nonnumquam. mira subtilitas, 
quae n. ... fidem confessae proba- 
tionis imitetur 14,7 ; nisi persuasio- 
nis civilis n. admixtione sordesceret 
Pliitonis de deo oratio \^,\\\ at n. 
tamen veritatem vel auspicia vel 
oracula tetigerunt 20,7 ; dum n. 
exturum tibras animant daemones 
27,1 ; n. etiam ... credehus saevie- 
bamus 28,3. 

nos. 7'. ego, 

nosco. cum acciisatifo : deos^ 
quos a parentibus ante inbutus es 
timere quam nosse tamiliarius 6,1 ; 
ubideus, quem non genslibera, non 
regna, non saltem Romana super- 
stitio noverunt ? 10^3; magnitudi- 
nem dei qui se putat nosse, mi- 
nuit : qui non vult minuere, non 
novit 18,9; nam etdeum novimus 
I Q,i5 ; prius se debere deum nosse 
22;7 (24,2) ; Romanorum enim 
vernaculos deos novimus 25^8 ; ut 
ante nos incipiant homines odisse 
quam nosse 27,8 ; dum nihil ex his 
quae timent norunt 22.7 ( 24,2); quo- 
rum et de sacris originem novimus 
37,11; ut nec ... in cibis sanguinem 
noverimus 30,6 ; deus ... non po- 
test aut omnes obire aut singulos 
nosse 32.7; reges ... regnisui... 
universa noverunt 33^1. 

ciim pron. reciproco : hominem 
nosse se . . . debere i 7, i ; si . . . nosmet 
ipsos familiarius noverimus 5^5 ; 



occultis se notis et insignibus nos- 
cunt et amant mutuo paene ante- 
quam noverint Q,2 

de aliqna re : et de convivio no- 
tum est 9,6. 

cum infinitivo : quoniam odisse 
non novimus 31,8. 

cum duodus accusat. : notum est 
... Speusippum vim animalem, qua 
omnia regantur^ deum nosse IQ,7 ; 
quos corruptores et adulteros novi- 
mus 38.5. 

cum acc. et inf. : angelos ... dei 
sedeni tueri ... novit Hostafies 
25^1 1 ; eos spiritus daemonas esse 
poetae sciunt, philosophi disserunt, 
Socrates novit 26,9 ; Xenophanen 
notum est ... tradere I9,7; culpam 
tamen vel innocentiam fato tribui 
<novi> 11,5. V. notus. 

noster. collocatur a?ite substa?iti- 
7'u?n : 2>,i; 5;i ; 12,6; 15,1; 32,2 

{^^'s) ; 3 ; 33; I ; 3^.1 ; 3^; 6. 

po?iitur I cu??i substa?itivo : frua- 
mur bono -o 38^6 ; interest cogita- 
tionibus -is 32^Q ; universam con- 
victus -i et familiaritatis aetatem 
1,5; sed -orum deorum 12,6; deum 
-um < dereliquerunt^- 33,3 ; dei -i 
liberalitate securi 38,4 ; disciplina 
"^ 35; 5 ; ex -is disputationibus nata 
sententia 5,1 ; formae -ae pulchri- 
tudo 17,11 ; de -a frequentia 33,1 ; 
ultra humilitatis -ae terminos 5,6 ; 
maiores -i 7,1 ; 20,5 ; maioribus -is 
20,3 ; nonne melius in -a dedican- 
dus est mente ? in -o immo conse- 
crandus est pectore ? 32,2; ingeren- 
tem sese oculis et sensibus -is 17,2 ; 






< 1 



i85 — 



si quid oculis -is hebetibus subtrahi- 
tur 34; 10 ; -is pedibus 3,3 ; pueri et 
mulierculae -ae 37^5 ; -ae religionis 
pudere 38^1; religioni -ae 29,2; res- 
ponsionis -ae 16,2; haec -a sacriticia 
... sunt 32,3; -am sententiam 15,1; 
-i temporis aetate 38,6 ; uxoribus 

-is 35;^. 

de sectae iam -ae sinceritate (/*. 
e. quae ia??i ?tostra est) 40,2. 

Octavi -i ... oratio 4,3 ; Cirtensis 
-i ... oratio 9,6 ; responsionem 
lanuari -i 15,1. ?'. ??ieus, tuus. 

non est infamia -a (/. q. nobis)^ 
sed gloria 36,3. 

solum : eadem fere et ista, quae 
-a sunt 19^15 ; quot ex -is ? 37,4. 

nostrates jiauperes (/. e. Chris- 
tia?ios) 16, c;. 

nota. occultis se -is et insigni- 
bus noscunt 9,2. 

notaculum. sic nos ... non -o 
corporis, sed innocentiae ac modes- 
tiae signo facile dinoscimus 31,8. 

notitia. et quamquam inperitia 
dei sufficiat ad poenam^ ita ut -a 
prosit ad veniam 35^; absque 
enim -a dei 37,8. 

notus. soli sibi tantus^ quantus 
est^ -us (deus) 18,8 ; fabula tam de- 
testanda quam -a est 9,5 ; eius viri 
... -a responsio est 13,1 ; cur .. 
nulla -a simulacra habe?it ? 10,2 ; 
de geminis memoria -issima est 

18^6. V. 710SC0. 

novellus. illum rudem sangui- 
nem -i et vixdum hominis 38^1. 

novus. si mihi quasi -us aliqui 
et quasi ignarus partis utriusque 



considas 5,2 ; ergo homo -us nasci- 
tur. non prior illereparatur 11,7; in 
alia -a corpora saepius commeare 
a?iimas 34^6 ; inventis -is frugibus 
21^2. 

nox. vel quod in -ctem astris 
distinguitur caelu?n 17,5. 

noxius. hominem -um etcrucem 
eius 29,2 ; homines -os feriunt et 
saepe religiosos ffuhninaj 5,9 ; 
mali et -ii hominis sanguine 30,4. 

solum po?iitur: deum credi aut 
meruisse-um aut 29^2. 

quorum -a blandimenta damna- 
mus [sc. spectaculorum) 37^1 1. 

nubes altius surgere 5^9. 

nudi cruda hieme discurrunt 
[Luperci) 22^8 (24,3). 

nullus. I cum substa?itivo : -o 
opere corrumpitur 38, i . /. q. non : 
-um negotium est patefacere 5,2 ; 
-um itaque miraculum est 16,3 ; 
cuius adeo -a vis nec potestas est^ ut 
10,4; -a dubitatio est 18^5 ; -a ... 
praebetur adsensio 21^11 ; deus, a 
quo -um j)otest esse secretum 32,9; 
Christiaims ibi -us (^ ?ie?no) nisi 
aut reus suae religionis autprofugus 
35^6. -o artifice nec iudice nec 
auctore 5^8; -o ordine vel examine 



5;io. 



rcpetitur : cur -as aras habent, 
templa -a, -a nota simulacra ? 10.2. 

II solum : -os deos adseverando 
8,2 ; qui deos aut otiosos fingit aut 
-os I9;8 ; cupiditate procreandi aut 
unam scimus aut -am {sc. uxorem) 

3I;5- 

numen. i. q. divi?iitas: sic eorum 



y 



— i86 — 



-en {sc. principiim) vocant 20^5 ; qui 
consecrantur non ad fidem -inis, 
sed 21,9. 

/. q. luimcji dei, detis : esse ali- 
quod -en praestantissimae mentis 
17,4; si mundus ... alicuius -inis 
auctoritate regeretur 5,12 ; auctori- 
tatem quasi praesentis -inis conse- 
quuntur (^/(^/<v«o//^5 27,1. <-ina> 
universa Romanos co/^' ^ 6,1 ; dum 
-ina victa venerantur 6,2 ; sacrile- 
gium est consecrare^ non -ina 25,6; 
Aegyptia illa non -ina, sed portenta 
25^0. nec de -inibus ferre senten- 
tiam6^i ; dum aras extruunt ... 
ignotis -inibus 5,2 ; tempia magis 
sunt augusta inibus incolis^ prae- 
sentibus, inquilinis 7,5. 

numero. quae plura possit adul- 
teria numerare 22,8 (24,3). 

numerus.quod in dies nostri -us 
augetur 31,7. de vestro -o carcer 
exaestuat 35,6. 

nummos signare docuit Satur- 
ntis 21,5. 

numquam. n. tamen ... polle- 
bunt 8^2. et ntimqitam : ab his 
fabulas istas se m per ventilari e t n. 
vel investigari vel probari 28,2 ; 
nam et deum novimus et parentem 
omnium dicimus et n. publice nisi 
interrogati praedicamus I9;I5. re- 
petittir : n. mereretur Phalaris et 
Dionysiusregnum, n. RutiliusetCa- 
millusexilium, n. Socratesvenenum 
5,12 ; n. palam loqui, n. Hbere 
congregari 10^2. 

nunc. haec tamen Aegyptia 
quondam^ n. et sacra Romana 



sunt 23 (22), 2 ; autn. Christianos 
philosophos esse aut philosophos 
fuisse iam tunc Christianos 20^1 ; 
etiam n. tamen aUqua consubsidunt 
40,2. V. etiam ttinc. 

repetittir: aeqtior, quod vicissimn. 
adpulsum nostris pedibus adluderet 
fiuctus, n. relabens ac vestigia 
retrahens in sese resorberet 3,3; vel 
luno n. Argiva^ n. Samia, n. Poena 
25,9; filios nunc feris ... exponere, 
n. ... misero mortis genere ehdere 
30^2; partes orbis n. inundare dicit, 
n. alternis vicibus ardescere 34,4; 
n.enimmimus velexponitadulteria 
vel monstrat, n. enervis histrio 
amorem ... infiigit 37; 12. 

nundinor. ut ingenium eorum 
... Ucentiae potestatis Ubere entur 

37.7- 

nuntio. de Perse victoriam ... 

-averunt 7^3. 

nuntius. angelos^ id est minis- 
tros et -os dei 26, 1 1. 

nusquam eius(5c.5o/«)claritudo 
violatur 32,8. 

nuto. Natalis mei errantem, 
vagam, lubricam -asse sententiam 
16,1. 

nutrio. iUic sapiens ignis mem- 
bra urit et reficit, carpit et -it 35,3; 
poenale iUud incendium ... inexesa 
corporum laceratione -itur 35,3 ; 
<si solem ... desierit> fontium 
dulcis aqua et aqua marina -ire 

nutrix /ozvscapellaesf 23 (22)^3. 

nutus. si ... unius dei -u guber- 

natur mtmdtis 20^2 ; et -u ipso et 



h 



— 187 — 



vultu domini territi angeli 2b^\\ ; 
SocrateS; qui ad -um et arbitrium 
adsidentis sibi daemonis veldecUna- 



bat negotia vel petebat 26,9 ; la- 
crimas vestras vanis gestibus et 
-ibus provocat histrio 37, 12. 



O 



O interi. erras^ o homo 32^7; nec 
inteUegitiS; o miseri 37,6. 

ob merita virtutis aut muneris 
deos habitos 2i;i ; qui proditum 
iri se ob monile ab uxore nescivit 
26^5. pendet a stihst : ob pastorum 
et casae regnum de geminis memo- 
ria iH,6. 

obeo. ne longius multos loves 
-eam 23 (2 2), 6 ; non potest detis 
aut omnes -ire aut singulos nosse 
32,7. iUic -iit Itippiter 21^8. 

obex. in istis ... in aUum pro- 
currentibus petrarum -icibus resi- 
damus 4^5. 

obitus. hominem nihil esse post 
-um 34,9. 

obiurgo.oratio; qua in te invec- 
tus -avit {sc.te) neglegentiae 4,3. 

obliviscor. priorum aut -itus 
aut inscius 33,2. 

oboedio. parentibus -ire 22,7 

(24;2) 

obruo. modici muUos, inermi 
armatos ... -erunt 33,3. Graecum 
et Graecam ... viventes -ere 30,4. 

obscenus. cui testa sunt -a 
demessa 22^9 (24,4). v. virilia. 

obscuritas. ipsius pravae reU- 
gionis -s 10, 1. 

obscurus. quod ... plerumque 
-a sit veritas 14,7 ; quod ... tanto 
veritas fieret -ior I3;4. 



obsequium. nec hoc obsequi 
fuit aut ordinis aut honoris 4,6. 

observo. -andis auguriis aut 
extis consulendis ... operam nava- 
verunt 7,1 ; auspicia et auguria 
Romana, quae ... testatus es et 
paenitentur omissa et observata 
feUciter 26; i. 

obsideo. obsessi et citra Capito- 
Uum capti 6,2. 

obstrepo. non -entia veritati 

40;2. 

obstruo. occupant animos et 
-unt pectora daemones i'] j'^. 

obtempero.quamdiu praeceptis 
salubribus -averunt Indaei 33,3. 

obtineo. vicit enim qui, quod 
contendit; -uit 37,1. absoltite, i. q. 
obtinerc catisam : a quo et inspira- 
tus oravit et -uit adiutus 40,3. 

obtutus intuentis solem hebeta- 
tur32;5. 

obvius. cum sit veritas -a. sed 
requirentibus 24 (23);8. 

occasus. quod iam sol -ui decU- 
vis est40;2. divinura autem id est, 
quod nec ortum habet nec -um 

2I;1I. 

occido. omnia quae orta sunt, 
-ere 34,2; flores -unt et revivescunt 

34; II. 

occido. quorum aUquem deum 

si quis -erit 28^8 ; infans ... caecis 



f 






l 



— i88 — 



I 



.f 









occultisque vuhieribus -itur 9,5. 

occipitium. aurani boiiam floris 
... non occipitio capillisve solemus 
haurire 3^,2. 

occulto. [arbores in hiberno) 
-ant virorem ariditate mentita 
34, 1 1 ; adeo aut incerta nobis veri- 
tas -atur et premitur 5,13 ; -are et 
abscondere quidquid illud colunt 
\o,2 ; nos -are quod colimus 32^1. 

occultus. ut .. anni revertentis 
-i et innoxii transitus laberentur 
I7,S ; in -as cogitationes diligenter 
inquirere 10.5 ; -is se notis et insi- 
gnibus noscunt 9,2 ; -is ac nocturnis 
sacris adposita suspicio 0,4 ; caecis 
-isque vulneribus occiditur g,;. 

occulte.inrepentes etiam corpo- 
ribus o. ut spiritus tenues morbos 
fingunt ^///t'wo//t\v 27,2 ; odiuin nos- 
tri serunt o. per timorem daetnoncs 
27.8. 

occumbo. meliores potius -ere 
5,10. 

occupo. sic -ant animos et obs- 
truunt pectura ddcrnones 27,8 ; 
eorum potestas et auctoritas totius 
orbis ainbitus occupavit 6.2 ; in 
singulis -atus dens 10,^. 

oceanus. ultra solis vias et 
ipsius -i limites bj2 ; a.>.pice -um 

17.^- 

Octavius. 3,1 ; 14,1 ; 15,1 ; 
10,1 ; 3Q,i ; 40^3 (/^/5) ; -i boni et 
tidelissimi contubernalis 1,1 ; -i 
3.4 ; -i nostri 4,3 ; -o meo {dat.) 
40. 1 ; cuin -0 3^3. ' 

oculus. -i in summo velut in 
speculo constituti 17. 11 ; illam 



-orum etiam in seriis liilaritatem 
4; 2. eiuscontemplatio(/, y. imago) 
quantum subtracta est -is \,2 ; 
ingerentem sese -is et sensibus nos- 
tris caelestem claritatem 17,2. -os 
denique ipsos non habere 17,3 ; 
cum -os in caelum sustuleris 17,4. 

Neptunus glaucis -is 23 (22)^5 ; 
sub -is tamen non venit ventus et 
flatus 32; 5 ; deum -is carnalibus vi-s 
videre 32^6 ; non enim solum in -is 
eius. sed in sinu {sc. dei) vivimus 
33, 1 ; sub -is imperatoris 37^2. 

odi. naturale est enim et -isse 
quem timeas et quem metueris in- 
testare 27,8 ; ut ante nos incipiant 
homines -isse quam nosse ib. ; 
quoniam -isse non novinms3i,8. 

odium. ut in execrationem et 
-um hominum plerique simpliciores 
etlerantur 14,6 ; -um nostri serunt 
27. -S. ne-oidentidemsermonum om- 
nium laboremus 14,6. vos ... in mu- 
tua -a saevitis 31,8; deos vestros 
induendo (5^:. eis) stupra, suspiria, 
-a dedecorat ///5/r/o 37,12. 

odor. non corpus -oribus hones- 
tatis 12,0 ; quicquid aliud in flori- 
bus blandi coloris et -is est 38^2. 

Oetaeis ignibus concrematur 
Hcvcnles 23 (22), 7 ; v. app. crit. 

offendo. ludorum -si lovis ... 
iteratio 7,3. 

offenso. loquellam ipso -antis 
liiiguae fragmine dulciorem 2,1. 

offero. hostias et victimas deo 
-am ? 32,2. 

officium. decedis -o iudicis reli- 
giosi I5;i ; reges tamen regni sui 






^i 



I 



^^ 



- 189 - 



per -a ministrorum universa nove- 
runt 33; 1 . 

offula. iactu -ae q,6. 

olivitas. hiberna -s necessaria 

17,7. 

omitto. practcreo : -o vetera 
7,5 ; sed -o communia 12,4 ; -o 
Persas ... augurantes i8;6 ; -o illos 
rudes et veteres, qui 19,4 7iegleg;o\ 
auspicia et auguria ... paenitenter 
-ssa et observata feliciter 26, i 

omnino. deum conprehendi o. 
non posse 19, 13. 

omnis. \ po?iitnr cmn snbstantivo 
I nnmeri singnlaris a) /. q. omnis 
generis '. -is sepultura 11,4 ; sexus 
-is homines et -is aetatis 9,6 ; 
homo et animal -e quod nascitur 
5;8 [bis) ; -e corpus 11,4 ; corpus 
-e 34; 10 ; simulacrum -e 22^2 
(23; 10). 

b) /. q. totns : -is caligo ista 26,7 ; 
-is Academicorum multitudo 38,5 ; 
mundus hic -is 34.2 ; -is natura 
17,4 ; 34, 1 1 ; -i negotio (= snmma 
virinm cofitentionc) 14,7 ; -is religio 
I3;5 ; spes -is 29,3 ; timorem -em 
8;2 ; -is visus extinguitur 32,5. z;. 
totns. snbst. : -e infinitum 19^7 

c) /. q. ntcrqne : sexus -is homi- 
nes et -is aetatis 9^6 ; apud quos 
sexus -is membris -ibus prostat 
28,10. 

2 nnm. plnralis : -es homines ... 
procreatos 16,5 ; -es ceteri sensus 
17; II ; per -es terrasque tractusque 
maris [Verg., G., 4., 222) 19^2 ; -es 
scriptores vetustatis 21,4 ; -es adeo 
vestri viri fortes 36^8 ; -es suppli- 



ciorum terriculas 37,5. rerum -ium 
impetus5,io; ritus -ium religio- 
num 7,2 ; -ium gentium de dis 
consensio8,i ; rupto elementorum 
-ium foedere ii;i ; odio sermonum 
-um 14,6 ; animalium -ium vita 
19,6; opiniones -ium ferme philo- 
sophorum 20;i. tot -ibus saeculis 
5;4 ; factis -ibuS; locis -ibus 10,5 ; 
sacrilegiis -ibus 9^5 ; adsentiuntur 
dictis -ibus 14^4 ; annis -ibus 23 
(22);! ; apud quos sexus omnis 
membris -ibus prostat 28,10; in 
mundi -ibus motibus 32^4 ; terris 
-ibus sparsus est so/ 32,8. -ia ista 
figmenta 11.9 ; templa -ia 25,5 ; -ia 
facta sua 28,4 ; -ia caelestia terre- 
naque 32,7. 

II ponitnr cnm pronomine : haec 
-ia sciunt 27,5 : quae -ia 24(23);7; 
36,5 ; -ium nostrum vice gaudeo 

III solnm ponitnr a) masc. vel 
fcm. getieris : 

nom. : cum -es ... caperemur 
4,1 ; passim -es locuntur 9;0 ; 
etsi non -es opere, conscientia 
tamen pariter incesti 9^7 ; ad uni- 
tatem providentiae -es revolvuntur 
19,10; si -es unum bonum sapi- 
mus 3i;6 ; -es tamen pari sorte 
nascimur 37,10. 

accns. : dens non potest aut -es 
obire aut singulos nosse 32^7 ; sine 
discrimine -es deperire 5,10. 

geti. : iii -ium mores, actus -ium, 
verba denique et occultas cogi- 
tationes ... inquirere 10,5 ; hanc 
communem -iuin mundi civita- 



'• - 



H 



190 



tem 17,2 ; quid quod -ium de isto 
habeo cousensum ? 18,11 ; sit 
Thales Milesius -um primus, qui 
primus -ium de caelestibus disputa- 
vit IQ,4 ; Vulcanum facit -ium 
principem 21,3 ; idem enim -ium 
deus est 33,3 ; -ium rector et 
amator suorum 36,9 ; parentem 
-ium et -ium dominum 35,^ (cf. 
18,7 ; 19,1 ^/ 15, infra). 

dat. : indignandum -ibus 5,4 ; 
nonne admiranda -ibus et sectanda 
cunctatio ? 13,4; eadem figura -ibus 
18,1. qui videndi -ibus causa est 

32,5- 

ad/. : iam suspectis -ibus 14, 6. 

neutriiis geueris : quoniam mori- 
tur -e quod nascitur 21.10; -e 
quod nascitur 38,1. -ia in rebus 
humanis dubia, incerta, suspensa 
magisque -ia verisimilia quam vera 
5,2 ; in fontem refiuunt et in semet 
-ia revolvuntur 5,8 ; quae aut -ia 
aut pleraque -ium vera declarat 
10,1 ; -ia exculta, disposita, ornata 
(/>/ (iomo) 18,4 ; vim animalem, 
qua -ia regantur IQ,7 ; non quod 
-ia comperisset 13,2 ; vento et 
fiatibus -ia impelluntur 32,5 ; -ia 
quae orta sunt 34^2. 

rationem vult -ium esse princi- 
pium iQ;To; parentem-ium dicimus 
dciim IQ;I5 (cf. 35,4) ; parentem 
-ium deum . .., quinativitatem -ibus 
praestet 18,7; parens-ium {sc. dcus) 
19,1 l^ quae -ia aut pleraque -ium 
10, 1 ; -ium semina 5,7. deus auctor 
-ium ac speculator -ium 32,9. 

damnatis -ibus 14,5 ; illum de 



-ibus consulunt 29,4 ; cum -ibus 
quae caelo continentur 34,2 ; deus 
pariter praesens ubique interest et 
miscetur -ibus 32,8. 

repetHiir per symetriam : adstat 
factis -ibus, locis -ibus intererrat 
10,5 ; omnia in rebus humanis 
dubia, incerta, suspensa magisque 
-ia verisimiha quam vera 5,2 ; apud 
quos sexus -is membris -ibus pros- 
tat 28, 10 ; deus auctor -ium ac spe- 
culator -ium 32,9. 

per chiasmum : sexus -is homines 
et -is aetatis 9,6 ; in -ium mores, 
actus -ium, verba denique ... in- 
quirere deum 10,5 ; parentem -ium 
et ium dominum 35,4. 

onus. non sub divitiarum -ere 
suspirat 36,6. 

onusti et inmersi vitiis 26,8. 

opera. dekibris dedicandis -am 
navaverunt 7,1. 

onero. magno viatico breve 
vitae iter non instruitur, sed -atur 

37,^. 

opifex. quae omnia .. summi 
-icis {sc. dei) et perfectae rationis 
eguerunt I7;6. 

opimam victimam caedit 32,3 
{sed optimam habet P, quod no?i 
mutandum videtur). 

opinio. ita eius dubia -o dissi- 
patur 16,3 ; dum -o et mens impe- 
ritorum ... decipitur, ... praes- 
tringitur, ... hebetatur 22,1 (23, q); 
omnia ista figmenta male sanae 
-nis ii,q; terrore infandae -is 31, i ; 
cuihbet -ni temere succumbere 
5,3 ; philosophi principaHs ... -nem 






191 — 






IQ,4 ; nec hac furiosa-ne contenti 
11,2; vanis et formidulosis -nibus 
5,7 ; in isdem opinionibus miseri 
consenescunt 24 (23)^8 ; exposui 
-nes omnium ferme philosophorum 
20, 1 . viundum \\\ vim ignis abi- 
turum, Stoicis constans -io est 34,2. 

mea quoque -ne I3;5. 

opinor. quem si patrem dixero, 
carnalem -eris 18,10. 

opitulari. deus non vult aut 
non potest -ari suis 12,2. 

oportet. formam ^£?/ quaeri non 

-ere 19,1 3- 

oppidum per universa imperia^ 
provincias, -a 6,1. 

opto. cum acc. : cruces etiam nec 
colimus nec -amus 29,6. cum iniin:. 
-ant in homine perseverare 21,10 ; 
plerosque .. nihil se esse post mor- 
tem magis -are quam credere 34, 12. 
utrum sit eorum detestanda pravi- 
tas an -anda feHcitas 5; 1 1 . 

ops. dant -em miseris vates 7,6; 
contemnere malumus -es quam 
<non> continere 36,7. 

opulentus. templa cultu, insi- 
gnibus et muneribus -a 7,5. 

opus. ut sit nobis -eris et quietis 
alterna reparatio i7;6 ; nec merce- 
dem -eris infelix structor accepit 
24 (23)^5. etsi non omnes opere, 
conscientia tamen pariter incesti 
9,7; -e fame laboratis 12,2. totus 
hic mundus eius -e fabricatus 32, i ; 
etsi omne quod nascitur, . . nullo 
-e corrumpitur 38, 1. in -eribus ... 
eius [sc, dei) 32,4. 

opus est. iUic vocabulis opus 



est, cum 18,10 ; deo indiciis (= in- 
dicibus) opus non est 33,1. 

oram curvi molliter litoris .... 
legebamus 3,4. 

oraculum. proprie : quod -um, 
idem ipse {sc. Socrates) persensit 
13,2 ; de -0 testimonium meruit 
prudentiae singularis ib. ; cuius 
{sc. Apollinis Pythi) tunc cautum 
ilhid et ambiguum defecit-um, cum 

26.6 ; at nonnumquam tamen veri- 
tatem vel auspicia vel -a tetigerunt 

26.7 ; -a efhciunt daemones 27,1 ; 
praedicta etiam de -is fata 7,5; quae 
vero et quanta de -is prosequar ? 
26,5 ; de -is prophetarum cognita 

35;l. 

translate : iUud vetus sapientis 
{sc. Socratis) -um 5,5. 

oratio. Octavi nostri ... -o 4,3 ; 
id etiam Ciriensis nostri {sc. Fron- 
tonis) testatur -o 9,6 ; ni festinet -o 
11,5 ; quamquam me ... tua delec- 
tarit -o 14,3; reUnquendaastrologis 
proUxior de sideribus -o, vel quod 
regant ..., vel quod ... inducant 
17,6; Christiani confitentis -018,1 1; 
Platoni apertior de deo et rebus 
ipsis et nominibus -o est 19,14; 
tumorem effusae -nis 14,1 ; -nis 
incendiis de corporibus exiguntur 
daemones 27,5. 

orator. de isto et tuus Fronto 
non utadfirmatortestimoniumfecit^ 
sed convicium ut -or adspersit 31 ;2. 

orbis /. q. orbis terrarum : 
antequam commerciis -is pateret 
20^6 ; totius -is ambitus occupavit 
6,2 ; partes -is 34,4 ; quae extra 



. J 



i ii 



'I 



;l 



['■!< 



It 



— 192 — 



istam -is provinciam suiit 32,7 ; 
toto -i et ipsi mundo ... ruinam 
moliuntur 11,1 ; per universum 
-em 9, 1 ; bella toto -e diffusa sunt 
18,6 ; fruuntur -e toto Romam 
12^5. 

ordo. naturae divinis legibus 
constitutus aeternus -o 11,1; cum -o 
temporum ac frugum [^les sa/sofis») 
stabili varietate distinguitur 17^7; 
qui -G facile turbaretur id.; nec hoc 
obsequi fuit aut -inis aut honoris 
4,6 ; cum caelo terraque perspicias 
providentiam, -inem, legem 18,4 ; 
ipso -ine successionis 21^9 ; nulK) 
-ine vel examine 5,io. 

Oriens. Indus fiumen et serere 
-tem dicitur et rigare 18^3. 

origo. quamvis incerta sitvel ra- 
tio vel -o {deonim) S, i ; quae in ipsis 
visceribus ... -inem futuri hominis 
extinguant 30^2 ; quorum de sacris 
-inem novimus [sc. spectaciiloriim) 

37.11. 

orior. onmia quae -ta sunt 
36,2. 

ornatus. hunc mundi totius -um 
(xoTao;) 17,3. 

orno. tcmpla, quibus Romana 
civitas et protegitur et -atur 7^5 ; 
ecce -atur ... dcus argenteus 22,5 
(23; 13). quod si ... omnia exculta, 
disposita, -ata vidisses /// dotno 18,4; 
inauratae cruces et -atae 29,7. 

oro. deus, a quo et inspiratus 
-avit et obtinuit adiutus 40;3. ecce 



ornatur, consecratur, -atur deus li- 
gtieus 22, s (23^131; horum imagines 
consecratas vulgus -are et pubHce 
colere 22,1 (23^9). 

ortus. divinum autem id est, 
quod nec -um habet nec occasum 
21,10 ; hominem ... ante -um nihil 
fuisse 34,9; lovis partum et -um 
Minervae iq^i2 ; in -u suo (sc. Ro- 
manornm) 25^2. 

Orpheus. in Hesiodi^ Homeri, 
-ique carminibus I9;ii. 

os. manum ori admovens4,2; in 
ipso dei vestri ore nidificant mihi 
22,6(24^1); hbidinosooreinguinibus 
inhaerescunt 28,10. 

osculum. manum ori admovens 
-um labiis pressit 2,4; blanditiis et -o 
comprimente vagitum 30,3. 

Osiris tumulum 22,10*. 

OStendo. cum acc. : deum, quem 
nec -ere possunt nec videre 10,5; 
at enim quem colimus deum, nec 
-imus nec videmus 32,4 ; adhuc 
sepulcrum eiusfsc. /or7,s)-itur2l;8; 
sicut <se > -erant Castores 7,3 ; 
quae {sc. fama) -sa veritate consu- 
mitur 28,6 ; ut -sum magis ac phi- 
losophis 27,1. cum duohus acc. : quod 
... -isset veritatem non tantummodo 
facilem, sed et favorabilem 30, i. 

Ostia. piacuit -am jietere, amoe- 
nissimam civitatem 2,3. 

otiosus Epicurus ille, qui deos 
aut -os Hygit aut nullos 19,8. -um 
est ire per singulos 21,9. 



«...*■ , 



■i4.. 









193 



pabulum quod illa {sc. anima- 
lia) ... nihil nata sunt prospicere 
nisi -um I7;2. 

paene. ita eius contemplatio [i. 
e. imago) ... pectori meo ac p inti- 
mis sensilxis implicata est 1,2; se 
... noscunt et ainantmutuo, p.ante- 
quam noverint9;2. 2>-^. /0 

paenitenter. et p. omissa et ob- 
servata feliciter auguria 26,1. 

paeniteo. ut Christianus ... 
unum sohimmodo, quod non ante 
fuerit, paeniteret 28,2 ; nobis ipsis 
-entibus credite 28,1. 

palam. numquam p. loqui 10,2; 
unum et ipsi deum, sed p. ... colue- 
runt ludaei 10,4. cum p. sit ... 
deum nec principium liabere nec 
terminum 18,7. 

pallidi, trepidi, misericordia 
digni (56'. C/iristiani) \2,b. 

Pallor. Pavorem Hostihus atque 
-em coluit 25,8. 

palmula. cum expansis -is labi- 
tur 7iains 29,8. 

palus. de Stygia -ude 35^1. 

Pan ungulatis pedibus 23 (22)^5. 

par. par et in ilUs instjgatio dae- 
monis; sed argumentum dispar 
furoris 27,3 ; ut ... -i mecum vo- 
luntate concineret 1,3 ; tamen -i 
sorte nascimur 37,10 ; quippe cum 
amicitia -es semper aut accipiat aut 
faciat 5,6 subsf.: Thebanorum par, 
mortuam fabulam 18^6; hic [sc. 
Homerus) eorum ideorum) -ia com- 
posuit 24 (23);3. 



parco. cum infin.: parce in eum 
plaudere 14,2. 

parensomnium [sc. deus) 19,1 ; 
deus est ipso suo nomine mundi -s 
1Q,I4 ; alii eos ferunt ipsius anti- 
stitis et sacerdotis coleregenitaHa et 
quasi -tis sui adorare naturam q,4 ; 
ut unius dei -tis homines 31,8; 
nonne auctorem suum -temque tes- 
tatur ver ? 17,7 ; crede esse univer- 
sitatis dominum -temque 18,4 ; 
-tem omnium deum 18,7; deum 
-tem omnium dicimus I9;i5; -tem 
omnium et omnium dominum ... 
ignorare 35,4 ; luppiter Cretae ex- 
cluso -nte regnavit 21,8. 

parentes. -tibus oboedire 22,7 
(24,2) ; deos, quos a -tibus ante 
inbutus es timere quam nosse6,i ; 
in primis -tibus probata mortalitas 
21,9; quod apud Italos esset ignotis 
-tibus 21,7; has fabulas et errores 
... ab imperitis -tibus discimus 24 
(23), 1; cum earum -tibus . . belluni 
miscuit 25,3 ; Saturno a -tibus iii- 
fantes immolabantur ^o,^. 

-tes tuos laudas ? 37,10. 

pario. cum accus. : priusquam 
sollertia mentis -erent nominis cla- 
ritatem pliilosophi 16,5. absol.: 
nisi forte . . Minerva canuit ante- 
quam peperit 21,11 ; sunt quae ... 
parricidium faciant. antequam -ant 
30,2. 

pariter praesens ubique interest 
deus 32,8 ; etsi non omnes opere, 
conscientia tamen p. incesti 9;7. 



^94 — 



paro. ut vitiis hominum quae- 
dam auctoritas -aretur 24(23)^7 ; 
ingenium non dari facultatibus nec 
studio -ari 16^5. 

parricida. cum sacrilegos ali- 
quos et incestos, -as etiam defen- 
dendos et tuendos suscipiebamus 
(sc. Christianos) 28,3. 

parricidium. nec fratres vos 
nisi sane ad -um recognoscitis 31,8; 
parricidium fecit Romiiliis 25,2 ; 
sunt quae -iim faciant, antequam 
pariant 30,2. 

pars vestrum, et maior, melior, 
ut dicitis 12^2 ; haec omnia sciunt 
pleraque -s vestrum 27^5 ; Paulus 
apud Cannas cum maiore reipubli- 
cae -te prostratus est 26^3. nec 
universitati solummodo deus, sed 
et -tibus consulit 18^3 ; totius mun- 
di -tibus pulchriorem {sc. deum) 
18^4 ; in nonnullis Africae -tibus 
30^3 ; cruces ligneas ut deorum ves- 
trorum -tes adoratis 20^6 ; -tes 
orbis nunc inundare ... nunc ... 
ardescere 34,4. nec in alteram 
-tem propensus incumbas 5,1 ; nec 
... audaciter in alteram -tem feren- 
da sententia est 1 3; 5 . ex altera -te 
... ex altero latere f ulev .. os) 14,7. 
litigantes : si mihi quasi novus ali- 
qui et quasi ignarus -tis utriusque 
considas 5^2. 

Parthus. ut -os signa repetamus 
7; 4. V. Crassus. 

partus. nisi forte ... -us in lu- 
none defecit 21,11 ; lovis -um 
et ortum Minervae iq,i2. quae 
plura possit adulteria numerare 



22,8 (24,3). -u maturescente 18,2. 

parvulus. subst. : invento -o gau- 
det Isis 23 22), i. 

parvus. minor. minimus. I 
cum suhstantivo : non minor furor 
37, T 2 ; cum non -oris sceleris sit 
ignorare 35,4 ; non -orem ad te 
quam ad ipsum infamiam redun- 
dare 3^1. 

II solum : qnamvis in nonnullis 
disciplina nostra -or est 35o. v. 
minus. 

pasco. ApoUo xAdmeto pecus 
-it 24 (23)^5 ; nonne et Apin bo- 
vem cum Aegyptiis adoratis et-itis? 
28,8. 

pascor. ita poenale ilhid incen- 
dium non damnis ardentium -itur 
35^3 ; in diem pecua-untur 36,3 

passim. adeo p. cadunt fu/mina 
5;9 ; p. omnes locuntur q,6 ; p. 
etiam inter eos velut quaedam libi- 
dinum rehgio miscetur 9,2; dump. 
hberos seritis 31,4. 

pastor. ob -um et casae regnum 
18,6. 

patefacio. nullum negotium est 
-ere omnia ... dubia (esse) 5,2. 

pateo . antequam commerciis 
orbis -eret 20,6. 

pater. -er hominis {sc. Satumus) 
21,7; avido-ri subtrahitur infans 23 
(22), 3 ; ne -er audiat vagitus ib. 
translate : quem (sc. deum) si em 
dixero, carnalem opineris 18,10; 
unum -rem divum atque hominum 
(Ennius) iq^i. 

patientia. magis -am flagitamus 
36^7 ; quoruni error augetur ... dei 



.i£..,f*-'fi^i^'L'\-*:^'^-,:~*.i .^.^ 



-■';;-4j' :^,^* -^ .* 



— 195 — 



-ia maxima 34,12 ; tormenta ... ins- 
pirata {sc. a deo) -ia doloris inludunt 

37.5. 

patior. id in se mah facinoris 
admittunt, quod nec aetas potest 
-i molhor nec cogi servitus durior 
28,11 ; quod corporis humana vitia 
sentimus et -imur 36,8. 

C7im infin. : ut ... iu lapides eum 
-aris inpingere 3, 1, ^^50/.: opere, 
fame laboratis, et deus -itur, dissi- 
mulat 12,2 ; prout fides -entis adiu- 
vat 27,7. 

patria. et eorum {sc. deorum) 
natales, -as, sepulcra dinumerat 
21,1. 

patrimonium. aves sine -o vi- 
vunt36,5. 

patrocinium. et ipsam erran- 
tium turbam mutua sibi -a praes- 
tare 22,10 (24,5) 

pauci. deo admodum -i sumus 
33,1 ; de -is innumeri facti ludaei 
33,3 ; ac de fato satis, vel si -a, pro 
tempore [diximns) 36,2 

paulo. quae p. ante tibi dicta 
sunt 27,4. 

Paulus. puhos edaces habuit et 
-us, apud Cannas tamen ... pros- 
tratus est 26^3. 

pavor. -em fallax spes 25,8. 

Pavorem Hostihus atque Pal- 
lorem coluit 25,8. 

pauper. quis potest -r esse qui 
non eget ? 36,4 ; magis -r ille est, 
qui cum multa habeat, plura desi- 
derat 36,4; nemo tam -r potest 
esse quam natus est 36,5. nostra- 
tes -es 16^5. quod plerique -res 



dicimur36,3. inhteratos, -res, in- 
peritos de rebus caelestibus dispu- 
tare 16,5. 

paupertas. qui -te se sublevat 
36,6. 

pax. in -ce {opp. bellum) 5,11. 

pecco. apud nos et cogitare -are 
est 35,6. 

pectus. i. q. ajiimus : nobis ad 
inteUectum -us angustum est 18,8; 
eius contemplatio {i.e.imago) ... 
-ori meo ac paene intimis sensibus 
inphcata est 1,2 ; in nostro immo 
consecrandus est -ore deus 32,2 ; 
Isiaci miseri caedunt -ora 23 (22), i ; 
occupant animos et obstruunt -ora 
daemones 27,8; inlabi -oribushuma- 
nis amorem 26,12. 

pecua, in diem -a (pascua P) 
pascuntur 36,5. 

pecus, pecudis. turpissimae 
-dis caput asini 9,3 ; hominum ge- 
nus et -des [Verg., A., 1,749) 19,2; 
hominum -dumque genus {Verg., 
A., 6,728) 19,2 ; hostiis -dum sagi- 
nati daemones 27,2 ; in -des, aves, 
hominum animas redire 34,7. 

pecus, pecoris. ApoUo Admeti 
-s pascit 24 (23), 5. eduhum -um 
... sanguinem 30,6. 

peiero, periero. deos, quos 
impie per diem negamus, nolumus, 
peieramus 7,6 ; per lovis Genium 
peierare 29,5 ; nisi forte ... perie- 
rante Proculo deus Romulus 21,9. 

pellis. tympanum : -es caedunt 
(Salii) 22,8 (24,3). 

pello. finitimos agro -ere 25,4. 

penes. merito igitur incestump. 



......:i 



l? 
1« 



iJ; 



— 196 — 



• I 



i 

* 

I. 



iJ 



; I 



vos saepe deprehenditur, semper 
admittitur 31,4. 

penitus. taedio investigandae p. 
veritatis 5^3 ; venerationemque p. 
sustulerunt H^2 ; vides philosophi 
principaUs nobiscuni p. opinionem 
consonare IQ,4 ; nialunt enini ex- 
tingui p. 34^12. 

pensito. ingenium singulorum 
periculis -at deiis 36,9. 

penso. Kuphrates Mesopotami- 
am pro imbribus -at 18,3. 

per. T de /oco, proprie : p. uni- 
versa im[)eria, provincias^ oppida 
videmus singulos sacrorum ritus 
habere 6,1 ; p. Gallorum acies ... 
pergunt 6,2 ; p. universum orbem 
sacraria ista ... adolescunt Q^i; deus 
est animus p. universam rerum na- 
turam conmieans et intentus 19^6 ; 
p. vestigia sua anni revertentis 
17,8; deum namque ire p. omnes 
terrasque tractusque maris (Verg.. 
G., 4,221). IQ^2 ; deorum sepulcra 
... p. provincias monstrat 21,1 ; 
strepitus p. pudenda corporis ex- 
pressos 28^9. 

iranslafe : cum nec singulis in- 
servire possit p. universa districtus 
(/eus 10,5 ; otiosum est ire p. sin- 
gulos {deos) 21, q; longum est ire p. 
singula 18,1. 

II de tempore : cum p. universam 
convictus nostri et familiaritatis ae- 
tatem mea cogitatio volveretur 1^5; 
p. quietem (/. e. per noctem) deos 
videmus ..., quos impie p. diem 
negamus 7^6. 

III de causa : quae p. absentiam 



mutuam de nobis nesciebamus 2^3 ; 
an vacillaverit p. errorem Octavii 
sciitentia 16^ 1 . 

IV de instrumento : sermo et 
ratio^ p. quae deum adgnoscimus 
I7;2 ; quicquid miracuH ludunt 
magi, p. daemonas faciunt 26,10 ; 
odium nostri serunt occulte p. 
timorem 27,8 ; quos longe in coe- 
tibus p. vos lacessebant 27,7; reges 
... regni sui p. ofticia ministrorum 
universa noverunt ^^,1. 

V de modo : p. incertum sortis 

9;7- 

VI distnbutive : cum p. singulos 
propriis appellationum insignibus 
multitudo dirimenda est 18,10. 

VII de ohstestatione : adiurati 
enim per deum verum et solum 

27.7 ; est eis tutius p. lovis 
genium peierare 2q,5 ; luppiter p, 
torrentes ripas et atram voraginem 
iurat 35,2. 

percenseo. quorum ritus si -eas 

22.8 (24,3). 

percipio. nemo enim prae- 
mium -it ante experimentum 37,2. 

perditio. in -nem sui non confi- 
tentes veritatcm 27,2. v. ifi, VII. 

perditus. cum sudst. : -itum 
fihum 23 (22), I ; non desinunt -iti 
iam -ere 26,8. ingenium eorum 
-itae mentis 37,7 ; male sanos et 
vanae et -itae mentis 22^10 (24,5) ; 
serpentibus in dies -is moribus q, i . 

substantive : confiuxerant -iti, 
facinerosi, incesti, sicarii, prodito- 
res 25,2 ; congruentia -itis scelera- 
tisque tribuit aUaria 9^4. 



— 197 — 






perdo Isis -itum fiHum ... luget 
... ; nec desinunt Isiaci ommhus 
annis vel -ere quod inveniunt vel 
invenire quod -unt 23 (22)^1 ; Fla- 
minius et lunius ideo exercitus-ide- 
runt, quod 26,2; postea quam sim- 
pUcitatem substantiae suae ... -ide- 
runt daemones 26,8 ; nisi dexteram 
-idisset Scaevola 37,3 ; non desi- 
nunt daemo7ies -iti iam -ere 26^8. 

perennis. manant venis -ibus 
fontes 17,9. 

pereo, /orma : perisset 37,3. vi- 
delicet ne -irent 28,3 ; Mucius 
-isset in hostibus37,3 ; tu -ire et 
deo credis, si quid ocuHs nostris 
hebetibus subtrahitur 34,10 ; nihil 
sibi posse -ire securus deus 36,9. 

perfero. cum infin. : totum 
corpus uri cremari sine ullis eiula- 
tibus pertulerunt 37,4. 

perficio. qui hunc mundi totius 
ornatum non divina ratione per- 
fectum volunt 17, 3. 

summi opificis et perfectae ratio- 
nis eguerunt 17,6 ; perfectae insti- 
tutioni necessaria 40,2. 

perfundo. cruore -itur luppiter 
Latiaris 23 (2 2), 6 ; ibi harenas 
extimas ... -ens lenis unda tende- 
bat 3,2. 

pergo. per Gallorum acies ... 
-unt 6,2 ; cum diluculo ad mare 
inambulando Htori (Htore P) -ere- 
mus 2,4. quanto inquisitio tardior 
-eret 13,4. 

perhorresco. destinatam enim 
sibi poenam ... praescius -it 35,2. 

periculum. quis non miles ... 



audacius -um provocet ? 37,2 ; ad 
-um tamen solus es 37,9 ; propitiat 
deum^ qui hominem -o subripit 
32,3 ; dant cautelam -is vates 7,6 ; 
ingenium singulorum -is pensitat 
deus 36, Q. cum -o (/. e. morho 
gravi) quateris 12,3. 

periniurium est vires te actio- 
nis meae . . . infringere 15,1. 

peritus. eo frequentius a-ioribus 
arguuntur 14,5. 

permitto. quaedam fana semel 
anno adire -unt 22,8 (24,3) ; hora- 
rum saltem -sso commeatu 11,8. 
Cf. 5,5 adn. crit. 

pernotum. id accidere -um est 
auditorum faciHtate 14,4. 

peroro. cum Octavius -asset 
39,1 ; neque prius ... quam utrim- 
que plenius fuerit -atum 14,2. 

perpes. -etem vitam mortuis 
sihi poUicentur 11,5. 

perpetuitas. qui nativitatem 
omnibus praeset, sibi -tem 18,7. 

perpetuo. solas animas volunt 
et -o manere et 34,6. 

perpetuus. corporis virgiintate 
-a fruuntur 31,5. hinc -us venera- 
tionis tenor mansit 6,3 ; cum 
ipsum mundum -um et insolubilem 
diceret esse fabricatum 34,4. in 
-um conperendinet 38,5. 

perquam. delectati p. sumus 

3;3. 

Persae. diu regnatenuerunt As- 

syrii, Medi, -ae 25,12 ; omitto -as 

de equorum hinnitu augurantes 

principatum 18,6; ius est apud -as 

misceri cum matribus 31,3. 

i3 



- igS - 



— i99 — 



fli 



Persaeus. in eandem senten- 
tiam et -us philosophatur 2i;2. 

persentio. quodoraculum, idem 
ipse -sit 13,2. 

Perses. qui de -e victoriam nun- 
tiaverunt {sc. Casiores) 7,3. 

persevero. in pulcro genere 
vivendi et perseverat suus et ad- 
crescit alienus 31^7; si in contuma- 
cia -arent 33,4 ; in explorando per- 
tinaci diligentia -are 5,3 ; optant in 
homine -are 21,10. v. persto. 

perspicio. et -es eius claritatem 
[sc. dei) 18,10 ; cum caelo terraque 
-as providentiam, ordinem, legem 
18,4; quae singula ... sentiri, -i, 
intellegi sine summa sollertia et 
ratione non possunt 17,6. 

perspicuus. quod ... etiam -ae 
veritatis condicio mutetur 14,3 ; 
quid enim potest esse tam apertuni; 
tam confessum tamque -um ? 17,4. 

persto. in pulcro genere vivendi 
et -at (praestat P) et perseverat 
suus3i;7 (gloss. videtur esse). 

persuasio. nisi -nis civilis non- 
numquam sordesceret Platonis de 
deo oratio 19, 14 ; inepta nescio qua 
-neq,3. 

pertinax. in explorando -ci dili- 
gentia perseverare 5^3. 

pertineo. quod -eat ad summam 
quaestionis 40,2. 

perversus. exercentes in his 
-samquaestionem, non quae verum 
erueret, sed quae mendacium coge- 
ret 28^3. 

pes. -dum celeritate liberas 
17,10; quod {sc. mare) adpulsum 



nostris -dibus adluderet fluctus 3,3; 
satis est pro -dibus (Ta -po twv 
TTOowv) aspicere 12,7 ; -dibus Mer- 
curius alatis, Pan ungulatis, Satur- 
nus compeditis 23 (22)^5. 

pestifer. cum tabe -a caeli trac- 
tus inficitur 5,10. 

peto. placuit Ostiam -ere 2,3 ; 
qui ad nutum ... daemonis vel decli- 
nabat negotia vel -ebat Socrates 
26,9 ; primo deliberationi diem -iit 

I3;4- 

petra. modo in istis ... in altum 
procurrentibus -arum obicibus resi- 
damus 4,5. 

Phalaris. nunquam mereretur 
-is et Dionysius regnum 5;I3. 

Phariae Isidis 21^1. 

cp!.X'.7:7r{^£'.v Pythiam querebatur 
Demosthenes 26,6. 

philosophia. de qua ... usque 
adhuc ipsa -a deliberat 5,4 ; num- 
quam ... simulatae -ae nomine 
atque auctoritate pollebunt 8,2. 

philosophor. in eandem senten- 
tiam et Persaeus -atur 21,2 ; quo 
genere -ari et caute indocti possunt 
et docti gloriose I3;3; si -andi libido 
est 13,1. 

philosophus. vides -i principa- 
lis nobiscum penitus sententiam 
consonare 19,4 ; non -i sane stu- 
diO; sed mimi convicio digna ista 
sententia est 34,7 ; eos spiritus dae- 
monas esse poetae sciunt, -i disse- 
runt 26^9 ; ut pistorum praecipuus^ 
ita postremus -orum 14, l ; exposui 
opiniones omnium ferme -orum 
20, 1 ; recenseamus, si placet, disci- 



plinam -orum 19,3 ; cum -orum 
suorum sententiisrefellatur antiqui- 
tas 20,2 ; -orum supercilia contem- 
nimus 38^5 ; quod malevolos isdem 
illis, quibus armantur, -orum telis 
retudisset 39^ i ; ut ostensum magis 
ac -is 27,1 ; aut nunc Christianos 
-os esse aut -os fuisse iam tunc 
Christianos 20;i ; ipsos etiam -os 
... habitos esse plebeios, indoctos, 
seminudos 16,5 ; -os eadem dispu- 
tare quae dicimus 34,5. 

Phryx. -gas Matrem colere 6,1. 

physiologicus. Zenonemquein- 
terpretatione -a in Hesiodi ... car- 
minibus imitatur 19,11. 

piaculare flagitium est 22,8 

(24.3). 

piaculum. quae {sc. coniuratio) 

... non sacro quodam^ sed -o foede- 

ratur 8,4. 

Picus deus vernaculus Roma- 
7iorum 25^8. 

pietas. cum non tam virtute 
quam religione et -te pollerent 25,1. 

pignero. hac conscientia sceleris 
ad silentium mutuum -antur 9^5. 

pilleatus. incedunt -i {Salii) 
22,8 (24,3J. 

Pllumnus deas vernaculus Ro- 
manorum 25^8. 

pinna. aut pedum celeritate li- 
beras aut elatione -arum 17,10. 

piscis. sacra instituta ... -ibus 
28,8. 

pistor. ut -um praecipuus, ita 
postremus philosophorum i4;i. 

placeo. adulterum suum infeli- 
citer -itum 23 (22)^4. 



placet. si -et ut ... cum eo dispu- 
tem 4;4 ; recenseamus, si -et, doc- 
trinam philosophorum 19,3 ; -uit 
Ostiam petere 2,3. 

placo. quomodo deum violat, 
qui hoc modo -at ? 22,9 (24,4) ; ut 
averteretur imminens ira aut iam 
tumens et saeviens -aretur 7,2. 

plaga. desinite caeli -as . . . rimari 
12,7. 

planctus. invenies luctus atque 
-us miserorum deorum 23 (22)^1. 

plango. Isis perditum filium ... 
luget; -it, inquirit ih. 

plane. vos p. .. cruces ligneas 
... forsitan adoratis 29,6. 

planta. cum in ipso aequoris 
limine -as tingueremus 3,3. 

planus. eam testam -o situ digi- 
tis conprehensam 3,6. 

Plato. et -o ideo praeclare Ho- 
merum illum inclytum laudatum et 
coronatum de civitate, quam in ser- 
mone instituebat, eiecit 24 (23)^2 ; 
quid ? -o, qui invenire deum nego- 
tium credidit; nonne et angelos 
sine negotio narrat et daemonas ? 
26,12; loquitur -o partes orbis nunc 
inundare, nunc alternis vicibus ar- 
descere etc. 34,4 ; condicionem re- 
nascendi sapientium clariores, Py- 
thagoras primuset praecipuus -o .. ., 
tradiderunt etc. 34,6 ; -ni apertior 
de deo ... oratio est 19,4 ; -ni ... in 
Timaeo deus est ... mundi parens 
19,14; cf. 27,1 adnot. crit. 

plaudo. parce in eum -ere 14,2. 

Plautinus. homo -ae prosapiae 






ifcs 






— 200 — 



— 201 — 



■■!? 
« 



\ 



t 



plebeius. de somnio -i hominis 
7;3 ; philosophos ... habitos esse 
-os, indoctos, seminudos i6^;. 

plebs. asylo prima -s congregata 
est (a Romulo) 25^2 ; -em profanae 
coniuratioiiis instituunt 8,4; nec de 
ultima statim -e consistimus^ si 
31,6. 

plecto. in nobis non genitura 
-itur 36,2. 

plene, plenius. prius...quam 
utrimque -ius fuerit peroratum 
14,2: disputaturi de fato alias et 
uberius et -ius 36,2. 

plenus. -i et mixti deo vates 7^6; 
cum omnia ... deo -a sint 32^7. 

plerumque. /'. q. persaepe-. quod 
... p. obscura sit veritas 14,7 ; quod 
p. ... veritatis condicio mutetur 
14,3 ; nonne p. naturam ... deum 
loquitur Democritus ? iq,8 ; Clean- 
thes ... p. rationem deum disserit 
19,10. 

plerusque. cum subst. : sciunt 
-aque pars vestrum 27^5 ; ut -ique 
simpliciores efferantur 14,6. 

cum pron. : Aegyptii cum -isque 
vobis ... metuunt 28^9. 

cum genit. : quae aut omnia aut 
-aque omnium vera declarat 10,1. 
solum, i. q. permulti: -ique invio- 
lati corporis virginitate perpetua 
fruuntur 31^5 ; quod -ique pauperes 
dicimur 36^3 ; -osque ... optare 
34.12. 

plumbo. ecce -atur^ construitur, 
^x\g\XMx deus 22,5 (23^13). 

plures. ubi in -es una via diffin- 
ditur 16^3 ; -es totis hominibus 



deos haberemus 21,12 ; ut in -ibus 
nescias >,\\. 7ieut. gen. : quae -a 
possit adulteria numerare 22,8 
(24'3) ; qui cum multa habeat, -a 
desiderat 36,4 ; oracula efficiunt, 
falsis -ibus involuta 27,1; -ibus 
{}. q.pluribus verbis) turpe defen- 
dere est 29,1. 2. i'- it» 

plurimi. sententiis -orum 11^5 ; 
Academicorum -orum ... tuta dubi- 
tatio 13,3 ; utrum unius imperio 
an arbitrio -orum caeleste regnum 
gubernetur 18^5 ; sectarum -arum 

5.4- 

plurimum quantum. qui p. q. 
veritati ipsi sua auctoritate nocue- 
runt 24(23),! ; ego Octavio meo 
p. q. , sed et mihi gratulor 40, i . 

plus. V. multum. 

pluvias Huere 5,9. 

poculum. quod ... -a delibata 
contemnimus 38,1. 

poena. ceteris, ut iniustis, -am 
sempiternam /o///cf«///r 11,5 ; des- 
tinatam enim sibi ... -am ... per- 
horrescit luppiter 35,2 ; quamquam 
inperitia dei sufficiat ad -am 35^5 ; 
ut hostiae ad -am coronantur 37^7. 

i. q. dolor : cum cadaveribus 
omnis sepultura, si sentiunt, -a sit 
1 1,4 ; non est -a ; miUtia est 36,8 ; 
neminem esse qui aut sine ratione 
veHt -am subire 37,6. 

poenale illud incendium 35,3. 
Poenus. sic Claudi et luni non 
proelium in -os, sed ferale naufra- 
gium est 7,4. luno -a 25^9. 

poeta. eos spiritus daemonas 
esse -ae sciunt 26,9. de deorum 






natalibuS; donis, muneribus neglego 
... carmina -arum 7,5 ; has fabulas 
et errores ... elaboramus carmini- 
bus praecipue -arum 24 (23)^1 ; 
admonentur homines... carminibus 
-arum etc. 35,1. audio -as quoque 
... praedicantes 19,1. inepta sola- 
cia a -is fallacibus in dulcedinem 
carminis lusa 10,9. 

politus. multa docuit, ut Grae- 
culus et -us Saturnus 21,5 ; cum 
et -iores homines et minus creduH 
esse coeperunt 26,6. 

polleo. cum abl. : numquam ... 
simulatae philosophiae nomine at- 
que auctoritate -ebunt 8,2 ; quod 
deum nescientes ... -eant potesta- 
tibus 37; 7 ; cum non tam virtute 
quamreHgioneet pietate-erent25, i. 

pollicitatio. quam vos inritae 
-is cassa vota decipiant 12,1. 

polliceor. beatam sibi, ut bonis, 
et perpetem vitam mortuis -entur, 
ceteris; ut iniustis, poenam sempi- 
ternam 11,5. 

pompa. quoniam ratio non 
fucatur -a facundiae et gratiae 
16,6 ; non -is interestis 12,5 ; -is 
vestris ... abstinemus 37,11. 

pondero. diligenter quantum 
potest singula -emus 14,7. 

pondus. Hcet terram materia 
fundaverit -ere 5; 7 I substantiam 
... terreni -eris et caelestis levitatis 
admixtione concretam 26,12 

pono. ut semper mare etiam 
-sitis flatibus inquietum est 3,2. 

Ponticus. HeracHdes -us 19,9 ; 
Tauris -is 30,4, 



pontifex. cum -es non haberent 
Assyrii 24,12. 

populares deos multos, sed 
naturalem unum praecipuum 19,6. 

populi in se rixantis insaniam 
37,11 ; ut ... -um suum facinore 
praeceHeret Romultis 25,2. 

porrigo. cum homo -ectis mani- 
bus deum pura mente veneratur 
29,8 ; -ecta camporum 17,10. 

porro. adversative : p. difficiHus 
est 34,9 

portentum. quanta monstra, 
quae -a confingunt ! 10,5 ; Aegyp- 
tia iHa non numina, sed -a 25,9. 

portio. deus Hgneus, rogi for- 
tasse vel infeHcis stipitis -o 22,3 

(23; II). 

posco. facultates, si utiles puta- 
remus, a deo -eremus 36,7. 

possideo quae omnia ... -emus 
36,6 ; quicquid Romani tenent^ 
colunt, -ent 25^5. 

possum. I sequitur infin. activi\ 
non possum exprimere 2,2 ; non 
p. ... repensare 40,3. 

quicquid accidere potest 9,7 ; 
nemo hoc p. credere nisi qui possit 
audere 30,1 ; deus mori non p. 
21,10; deus non p. aut omnes 
obire aut singulos nosse 32,7 ; non 
vult aut non p. opitulari suis 12,2 ; 
quod nec aetas p. pati moHior nec 
cogi servitus durior 28,11 ; non p. 
propagare vitam, p. honestare miH- 
tiam 37,2 ; nobis deus nec non p. 
subvenire nec despicit 36,9 ; qui 
subvenire revivescentibus p. , viven- 
tibus non p. 12,4 ; miser videri p. 



— 202 — 



203 — 






37^3 > quid enim p. esse tam aper- 
tum ? I7;4 ; quis p. pauper esse ? 
36^4 ; nemo tam pauper p. esse 

36.5 ; a quo nullum p. esse secre- 
tum 32,9 ; quae p. esse solida 
felicitas ? 37; 8. 

quod ipsum explorare et eruere 
non possumus 17,2 ; quod eum 
sentire p., videre non p. 32,4 ; 
in solem videre non p. 32,5 ; etiam 
conscientiam solam, sine qua esse 
non p. 35,6. 

etiam nescientes, miseri^ potes- 
tis in inlicita proruere 31,4. 

quemnecostendere possuntnec 
videre 10^5; philosophari . . . p. 1 3; 3 . 

non poterat eripere 24 (23), 4 ; 
inlicere non p. 23 (22);4. 

neque enim potuerunt 
habere 25,7 ; nec invenire p. 38,6; 
quos optimos sentire p. 14,6. 

nec aspicere possis nec tenere 

32.6 ; nec p. pulchre gerere 17,2 ; 
illum luminis fontem p sustinere ? 
32,6. 

nisi qui possit audere 30,1; 
eum capere non p. 32, i ; nec singulis 
inservire p. 10^5 ; quae p. numerare 
22,8 (24^3) ; cum p. praescire 36,2; 
qui ... p. sustinere 37,6 ; quam- 
quam ... videri p. 26,7. 

ut ... eligere possimus 14^7 ; 
ut ... requiescere p. 4,5. 

ne cognitos aut imitari possint 
aut damnare non p. 27,8. 

cum ... non potuerit imitari 
nec ... non vereri 24 (23)^6. 

utique indulgere posset 36,7 ; 
p. procreare 22^9 (24;4). 



si dii creare possent^ interire 
non p. 21,12. 

nihil sibi posse perire 36,9. 

sequiiur infin. paisivi '. quod nec 
aetas potest pati mollior, nec cogi 
servitus durior 28,11. Christianus 
miser videri potest, non p. inveniri 
37,3 ; hic non videri p. ... nec con- 
prehendi ... nec aestimari 18,8. 

quia fieri non possunt 20,4; 
sentiri, perspici, intelHgi ... non p. 
17,6. 

quam ut ab homine potuerit 
inveniri 19,4. 

formam dei veri negat videri 
posse ... conprehendi omnino non 
posse 19,13 ; putas p. fieri, ut ? 
30,1 ; hominem p. denuo refor- 
mari 34,9. 

deum credi ... potuisse terre- 
num 29,3 ; hominem a deo, ut 
primum p. fingi 34,9. 

II cum accus. : quid autem isti 
dii pro Romanis possunt ? 25,7. 

III absolute : cum Octavius ... 
habeat singula, si potest, refutare 
15,1 ; dicam equidem, ut potero, 
pro viribus 16,1 ; Socraten ... 
quisque (/. q. quisquis) vestrum 
tantus est, si potuerit, imitetur 
13,1 ; naturale est ... quem metue- 
ris infestare, si possis 27,8. 

Noianda. i) putas posse fieri ut 
.. capiat ? 30,1. 

2) etiam quos optimos sentire 
potuerunt (= potuissent) 14,6. 

3) testam, quantum potest, 
inrotare 3,6 ; dihgenter quantum 
potest singula ponderemus 14,7, 






4) repetitur : qui subvenire revi- 
vescentibus potest, viventibus non 
potest 12,4. Item : 21, 12; 32,4; 
37;2; 37;3 (videnon, p. 183). 

ne cognitos aut imitari possint 
aut damnare non possint 27,8. 

hominem a deo, ut primum po- 
tuisse fingi, ita posse denuo refor- 
mari 34,9. 

5) suhaudiiur : hic non videri 
potest : visu clarior est ; nec con- 
prehendi : <tactu purior est> ; 
nec aestimari : sensibus maior est 
18,8. 

post. adverh. : multo p. 13,3 ; 
Anaximenes deinceps et p. Dioge- 
nes ... statuunt i9o. 

post. praepositio. de tempore : 
p. unum et alterum diem placuit 
Ostiam petere 2,3; nam id temporis 
p. aestivam diem in temperiem 
semet autumnitas dirigebat 2,3 ; 
p. multas epulas q,6. dum mori p. 
mortem timent 8,5 ; renasci se 
ferunt p. mortem 11^2 ; quid p. 
mortem inpendc !: 12,1 ; nisi forte 
p. mortem deos fingitis 21^9 ; 
p. mortem Amphiaraus ventura 
respondit 26,5 ; nihil se esse p. 
mortem 34,12 ; hominem nihil esse 
p. obitum 34,9 ; p. senium arbusta 
frondescunt 34,11 ; captivas eas p. 
victorias adorare 25,6. p. haec ... 
discessimus 40, i . 

postea. ut nec p. de vestra vene- 
ratione culturam sentit deus 22,4 
(23,12); illic Vulcanum facit om- 
nium principem, et p. lovis gentem 

21,3. 



posteaquam ... perdiderunt, ... 
non desinunt perditi iam perdere 
26,8. 

posteris ducibus 25,4. 

posterior : si priorum aut oblitus 
aut inscius -orum recordaris 33,2. 

postremus : ut pistorum praeci- 
puus, ita -us philosophorum 14,1. 

posteritas. ad memoriam -tis 



21,5. 



postremo. primo ... petiit, mox 
... adiunxit, postremo ... respondit 
13,4 ; nondum deus est ... nec ad- 
huc deus est ...; tunc p. deus est, 
cum ... 22,5 (23,13). 

postridie biduum prorogavit 
Simonides 13,4. 

postumus. qui inmortalitatem 
-am somnias 12,3. 

potestas. sic eorum {sc. Roma- 
noruvt) -s et auctoritas totius orbis 
ambitus occupavit, sic imperium 
suum ... propagavit 6,2; cuius adeo 
nulla vis nec -as est {sc. dei ludae' 
orum) 10,4 ; metu suae -tis {sc. 
Alexandri) 21,3 ; ad honorem eme- 
ritae -tis 21,9; tu in caelo summam 
-tem dividi credas 18,7 {v. app. 
crit.)\ adsignat unam -tem IQ,9 ; 
de una -te consentiunt 18,11 ; prae 
nimia et incredibili -te dei 19,14. 

pro... eloquentiae-te 14,3. cum 
dimitti praesertim haberent in sua 
-te 37,4. quod ... honoribus flo- 
reant, poUeant -tibus 37,7. licen- 
tiae -tis {i. e. eorum qui summa 
rerum potiuntur) 37,7. 

potius. l) solum poniiur : cum 
belli ardore saevitur^f meUores p. 



il 



m 



•31 



W 



w 



I 






— 204 — 



occiiinbere 5;io; haec enim p. de 
vestris gentibus nata sunt 31,2. 
2) seqiiitur quam : consulte p. 
quam profane de divinitate dispu- 
tantem 8,3 ; fruuntur p. quam glo- 
riantur 31,5. 

utrum ... an p. ly^i. 
potus. delibatos altaribus -us ab- 
horretis 12,5. 

prae. quem et invenire diflficile 
p. nimia et incredibili potestate 
{sc, deitm) 10,14. 

praebeo. quoniam nulla huius- 
modi fabuHs -etur adsensio 21,11 ; 
cum et praeclaro viro honor verius 
et optimo amor dulcius -eatur 

2Q,5. 

praeceptum. quamdiu -is salu- 
bribus obtemperaverunt 33,3. 

praecello. ut ipse Romulus ... 
populum suum facinore -eret 25,2. 

praecerpo. vates futura -unt 
7;6 ; -tos cibos et delibatos altaribus 
potus 12,5. 

praecipue. in illo p. sermone 
eius mentis meae resedit intentio 
1,5 ; ipsa p. formae nostrae pul- 
chritudo ... fatetur 17,11 ; has fa- 
bulas ... elaboramus, carrainibus p. 
poetarum 24 ( 23), i . p. cum a feris 
beluis hoc differamus, quod 17,2. 

praecipuus. ut pistorum -us, ita 
postremus philosophorum 14,1 ; 
populares deos multos, sed natura- 
lem unum -um IQ.7. hic enim {sc. 
Homeriis) -us bello Troico deos ves- 
tros ... in hominum rebus et acti- 
bus miscuit 24 (23)^3 ; Pythagoras 
primus et -us Plato ... tradiderunt 



34,6. quodCaeciliusadserereinter 
-a conisus est 17,1. 

praeclarus.cum et-oviro honor 
verius ... praebeatur 29,5. 

praeclare. et Plato ideo p. Ho- 
merum ... de civitate eiecit 24 
(23). 2. 

praecurro. non respuit comi- 
tem {sc.se), sed ... praecucurrit 
1,4. 

praeda. quicquidKomanitenent 
.... audaciae -a est 2>,^. 

praedico, is. ignes, quos et -itis 
et timctis 12,4; -ta ... de oracuHs 
fata 7,5 ; quod non sit his ante -tum 

33;4- 

praedico, as. deum numquam 
publice, nisi interrogati^ -amus 
19^15; omnes vestri viri fortes^ quos 
in exemplum -atis 36,8. quid aliud 
et a nobis deus quam mens et ratio 
et spiritus -atur? iq,3; audio poetas 
quoque unum patrem divum atque 
hominum-antes^ et talem esse mor- 
talium mentem, qualem 19,1. 

praedictio. de divinis -nibus 
prophetarum 34,5. 

praefandus. v.praefor. 

praefero. nos^ qui non habitu 
sapientiam, sed mente -imus 38^6. 

praeficio. interim mundo deum 
-\t Aristoteles 19,9. 

praefor. derim in publicum di- 
cere inpossibile -atur P/ato 19,14; 
maxime nefaria et honore -anda 

9;3- 

praemico. fulmina -are 5,9. 
praemium. sic defunctis -um et 
futuris dabatur exemplum 20^6 ; 



. 



— 205 



nemo -um percipitante experimen- 
tum 37,2. 

praeparo. quae cruciatibus ae- 
ternis ata 35,1. 

praepono. universis <se> esse 
-situm 13,2. 

praescio. qui {sc. deus) cum 
possit -ire materiam 36,1. 

praescius destinatam enim sibi 
... poenam -us perhorrescit 35,2. 

praesens. pariter -s ubique in- 
terest deus 32^8 ; adflatu suo aucto- 
ritatem quasi -tis numinis conse- 
quuntur 27,1 ; fide -tis eius {sc.dei) 
maiestatis 38,4; discurrentem scili- 
cet atque ubique -tem deum 10^5 ; 
virtutem eius (sc. dei) semper -tem 
aspicimus 32,4; altius moveor, non 
de -ti actione, sed de toto genere 
disputandi 14,3. spernunttormen- 
ta -tia 8,5 ; numinibus incolis, 
-tibus, inquilinis 7;5. Tiresias cae- 
cus futura videbat, qui -tia non 
videbat 26,5 ; nec saltem de -tibus 
capitis experimentum 12^1. 

praesentia. cum augeret maxi- 
me laetitiam meam amicissimi ho- 
minis inopinata -a 2,2 ; deorum 
-am 7,4. in praesentiarum 5,1. 

praesertim. non nullis p. ves- 
trum adsistentibus 27,2. cum di- 
mitti p. haberent in sua potestate 

37;4- 

praestans. aliquod numen -tissi- 
mae mentis 17,4. 

praesto. qui nativitatem omni- 
bus -et 18,7; mutua sibi patrocinia 
-are 22,io(24;5) at nos pudorem 
non facie, sed mente -amus 31,5. 



praestigias edunt magi 26,10. 

praestringo. opinio et mens 
imperitorum ... auri fulgore -itur 
22,1 (23,9). 

praesum. -esse ei (^sc. domui) 
crederes domiimm 18,4. 

praetereo. multa -eo consulto 
lo^i. in -ita redire 1,1. 

pravitas. utrum sit eorum de- 
testanda -s an optanda felicitas 5,11: 
adgrediar ... fontem ipsum erroris 
et -tis ... aperire 26,7 ; errorem -tis 
infundere 26,8. 

pravae religionis obscuritas 10,1; 
inductis -is religionibus 26,8. 

premo. malo pressus et victus 
28,4. /. q. imprimo : manum ori 
admovens osculum labiispressit2,4. 

i. q.deprimo : incerta nobis veritas 
occultatur et -itur 5,13. 

primo deliberationi diem petiit, 
postridie ...,mox ... postremo 13,4. 

primum. hominem adeo, ut p. 
potuisse fingi, itaposse denuorefor- 
mari 34,9. 

primus . Democritus quamvis 
atomorum -us inventor 19,8; in -is 
parentibus 21,9; asylo -a plebs con- 
gregata est 25,2 ; haec-a sunt aus- 
picia religiosae civitatis ib. sit 
Thales Milesiusomnium -us, qui -us 
omnium de caelestibus disputavit 
19,4; eorum magorum et eloquio 
et negotio -us Hostanes 25,11; 
Pythagoras -us et praecipuus Plato 
... tradiderunt 34,6. 

princeps. Socraten, sapientiae 
-ipem 13,1; qui lovem -ipem vo- 
lunt 18, II; Saturnum enim -ipem 



-:*i- 



'M 



i 



I 






— 206 



. «- 
't, 



huiusgeneris et examinis 21,4; illic 
V^ulcanumfacit omnium-ipem2i^3. 

-ipibus et regibus ... blanditur 
29,5 ; libertatem suam adversus 
reges et -ipes erigit 37,1. 

principalis. j^hilosophi -is ... 
opinionem (sc. Thaletis) I9;4. 

principatus. Persas de equorum 
hinnitu augurantes -um 18,6; menti 
divinae tribuens -um [Theophratus) 

IQ;IO. 

principio. sint p. omnium se- 
mina ... densata 5,7; p., ait, caelum 
ac terras spiritus intus alit {Ver^., 
A., 6^725) 19,2; nec dissimulabo p. 
ita Natalis mei ... lubricam nutasse 
sententiam 16^1. 

principium. deum nec -um ha- 
bere nec terminum 18,7 ; rationem 
vult omnium esse -um [Zenon) 
19,10. 

prior. cuni subst. .- vel qui -r 
ffuitj Diagoras MeHus 8^2 ; ergo 
homo novus nascitur, non -r ille 
reparatur 1 1.7. solum: -ibus credere 
(/. q. maioribus) 6,1. /;. gen. : si 
-um aut oblitus aut inscius poste- 
riorum recordaris 33,2. 

prius quam. p. se debere deum 
nosse q. colere 22,7 (24,2) ; p. eos 
deseruisse ... q. esse desertos 33,5. 
quos p. taedescit impudicitiae suae 
q. pudescit 28,10. neque enim p. 
exultare te dignum est ... q. 
utrimque plenius fuerit peroratum 
14,2 ; philosophos ... p. q. sollertia 
mentis parerent nominis claritatem, 
habitos esse plebeios 16,5. 
pro. interiectio : p. mira stultitia 



et incredibilis audacia ! 8,5 ; pro 
nefas 9,5 ; 28,11. 

pro. praepositio. i) de loco : satis 
est p. pedibus (Ta 7:00 twv Troooiv) 
aspicere 12,7. 

2) de commodo : quid isti dii p. 
Romanis possunt, qui nihil p. suis 
adversus eorum arma valuerunt ? 

3) loco alicuius : deus qui ante 
mundum fuerit sibi ipse p. mundo 
18,7 ; Euphrates Mesopotamiam p. 
imbribus pensat 18,3. 

4) de mercede : summo suppHcio 
p. facinore punitum 9,4. 

5) de ratione : quod plerumque 
p. disserentium viribus et eloquen- 
tiae potestate etiam perspicuae 
veritatis condicio mutetur 14,3 ; 
dicam equidem, ut potero, p. viri- 
bus 16,1 ; deus p. meritis et quali- 
tatibus singulorum etiam fata deter- 
minat 36,2 ; ac de fato satis dixi- 
mus ... p. tempore 36,2. 

probatio. /". q. demonstratio : 
fidem confessae -nis 14,7. 

probo. comprobare, confirmare : 
quae adventu suo ... -avit matro- 
nae castitatem {sc. Mater Tdaea) 
7,3 ; fabulas istas ... numquam vel 
investigari vel -ari 28,2 ; una veri- 
tate confirmata -ataque 16,4. 
quae fieri non crederemus, nisi de 
vobis -aretis29, i . in primis paren- 
tibus -ata mortahtas 21,9. 

approbare : nec singulas audet 
ehgere {sc. vias), nec universas -are 
16,3 ; ea quae recta sunt eligere, 
-are, suscipere 14,7. 






207 



procreo. cum si eunuchos deus 
vellet, posset -are, non facere 22,9 
(24,4) ; omnes homines ... sensus 
capaces et habiles -atos {esse) 16^5 ; 
vos enim video -atos fiHos ... expo- 
nere 30,2 ; cupiditate -andi 31,5. 

procul est ab eius simpHcitate 
subtiHs urbanitas 16,2. 

Proculus. nisi forte ... perie- 
ante -o deus Romulus est 21,9. 

procupidinem. 26, 1 2*. v. adnot. 
crit, 

procurro. cuius testa et -eret 
longius 3,6 ; in altum -entibus 
petrarum obicibus 4,5« 

Prodicus adsumptos {esse) in 
deos loquitur, qui ... 21,2, 

prodigus. malumus nos bonos 
esse quam -os 36,7. 

proditor. confluxerant perditi, 
facinerosi, ... -es 25,2. 

prodo. metu suae potestatis 
-itum esse sibi ... a sacerdote secre- 
tum 21,3 ; quae omnia in hoc -ita^ 
ut ... 24 (23),7. 

Terrae enim vel CaeH fiHus pro- 
ditus est Saturnus 21,7 ; idem 
etiam daemonas -idit terrenos esse 
25,11 ; Saturnum omnes scriptores 
... hominem ^55^ -iderunt 21,4. 

qui -itum iri se ob monile ab 
uxore nescivit 26,5 ; nec tanto 
tempore aliquem existere qui -eret 
28,2. 

proelium. sic Claudi et luni 
non -um in Poenos, sed ferale nau- 
fragium est 7,4. 

profane. i. q. impie : consulte 
potius quam p. de divinitate dispu- 



tantem Protagoram 8,3. v. profa' 
nus. 

profanus. opp. sacer: sine di- 
lectu tangunt loca sacra et -a 5,9. 

impius : plebem -ae coniuratio- 
nis instituunt 8,4; nisi -us nemo de- 
Hberat 35,4 ; non -us nielius esset 
quam sic religiosus 22,9(24,4). 

expers : studiorum rudes, Htte- 
rarum -os, expertes artium 5,4. 

profecto. iam p. intelleget 4,4. 

profero. propagare : isti sciHcet 
a'// adversus ceteros ... Romanorum 
imperium protulerunt 25,9. 

edere : hostias et victimas deo 
offeram, quas in usum mei protuHt? 
32,2. 

promnitiare : ne non tam ex 
nostris disputationibus nata senten- 
tia quam ex tuis sensibus prolata 
videatur 5^,1 ; id quod criminaris 
in commune conpendium protuH 

absolutc : si quicumque de divi- 
nis quaerat, sentiat, proferat 16,6. 

profugus. Saturnus Creta -us 
21,=;. translate : Christianus ibi 
nuHus, nisi aut reus suae religionis 
aut -us (/. q. apostata) 35,6. 

profundus. hiatum -ae vora- 
ginis coaequavit 7,3 ; caelumque 
-um (Verg., G., 4,222) 19,2. quae 
infra terram -a demersa sunt 5,5. 
cum ... de tenebrarum -o in lucem 
... emergerem 1,4. 

progredior. sensim ... tran- 
quiHeque -ssi 3,4. -iar ulterius4,3. 

prohibeo. vos enim adulteria 
-etis et facitis 35,6. 



— 208 — 



'I 



1 



I 



proicio. in terram proiecti homi- 
fies 5,6. 

proinde. p. ... luillum negotium 
est patefacere 5,2. p. desinite ... 
rimari 12,7. p. Socrates ... viderit 
38,5. nos p. soUiciti ... ponderemus 
14.7. 

prolixe. at ego ... -ius omnium 
nostrum vice gaudeo 40,3. 

prolixus. -ior de sideribus ora- 
tio 17,6; in scaenicis etiam liidis ... 
turpitudo -ior 37,12. 

promisce. se p. appellant fratres 
et sorores q,2 ; dum V^enerem p. 
spargitis 31,4 

promptius. de quibus crastino 
. . p. requiremus 40,2. 

pronus. illa -a in terramque 
vergentia 17,2. 

propago. sic eorum potestas et 
auctoritas ... imperium suum ultra 
solis vias ... -avit 6,2. non potest 
-are vitam imperator 37,2. 
prope. ut p. dixerim 32^9. 
propensus. nec in alteram par- 
tem -us incumbas 5^1. 

propheta. de divinis praedicfeio- 
nibus-arum 34^5 ; de oraculis -arum 
35»i- 

propinquum sanguinem fudit 
Romnltis 25,3. 

propitio. illum unum -ant 29,4; 
qui fraudibus abstinet, -at deum 
32,3. 

propositio. ut -nis incerto in- 
certior responsionis nostrae inten- 
tio fundaretur 16,2. 

propositum. sed ad -um satis 
est34,8. 



propriis appellationum insigni- 
bus 18^ 10. 

propter hanc fabulam Galli 
eam ... colunt 23 (22), 4. 

propudium. haec et huiusmodi 
-a 29,1. 

propudiosus. meretrices -ae 
25.8. 

prorogo. biduum -avit 13,4. 

prorsus. eruenda p. haec et 
execranda consensio 9,1. 

proruo. in inlicita -ere 3i;4. 

prosapia. homo Plautinae -ae 
14,1. 

prosequor quae vero et quanta 
de oracuHs -ar ? 26,5. Hostanes ... 
verum deum merita maiestate -itur 
25^11. 

prospicio. quod illa ... nihil 
nata sunt prospicere nisi pabulum 
17.2. 

prosto. apud quos sexus omnis 
membris omnibus -at 28^10. 

prosum. qui ... utiUtati homi- 
num profuerunt 21,2. ita ut noti- 
tia dei prosit ad veniam 35,5. sed 
ludaeis nihil profuit, quod ... 
coluerunt 33,2. 

prosterno. at quos - raverant, 
detriumphatos colere coeperunt 
25^7 [v. adn. crit.) ; Paulus apud 
Cannas cum maiore reipublicae 
parte -ratus est 26,3. 

Protagoras. cum Abderiten 
-am Athenienses viri ... expulerint 
suis finibus et in contione eius 
scripta deusserint 8,3. 

protego. deos, quos facitis -itis 
22,7 (24,2) ; quibus Romana civi- 



— 209 -- 



tas et -itur et ornatur 7,5. ut me ex 
tribus medium lateris ambitione 
-erent 4^6. 

Protesilaus. quis unus ullus ab 
inferis vel -i sorte remeavit ? 1 1,8. 

provenio. ut fecundius nequiora 
-iunt 9^1. 

providentia. iam -ae quantae 
(fnit) ... inserere ! I7;8 ! cum caelo 
terraque perspicias -am, ordinem, 
legem 18,4. z. q. dei providentia : 
quod si mundus divina -a ... rege- 
retur 5; 12; quoniam de -a nulla 
dubitatio est 18,5 ; ad unitatem 
-ae omnes revolvuntur 19^10 ; quod 
si -a mundus regitur 20^2 ; de -a 
fateor 40^2. 

provideo. nobis -endum est^ ne 
odio identidem sermonum omnium 
laboremus 14^6. 

provincia. per universa impe- 
ria, -as, oppida b, i ; deorum sepul- 
cra dinumerat et per -as monstrat 
Evhemerus 21,1. quae extra is- 
tam orbis -am sunt 32^7. 

provoco. quis non miles ... 
audacius periculum -et ? 37^2 ; 
lacrimas vestras vanis gestibus et 
nutibus -at m/;;/«5 37^12. canis ... 
iactu offulae ultra spatium Hneae 
... ad impetum et saltum -atur 
9,6 ; a tirunculo farris superficie 
quasi ad innoxios ictus -ato 9,5. 

prout infida suspicio spargitur, 
ita eius dubia opinio dissipatur 
16,3 ; vel exihunt statim vel eva- 
nescunt gradatim daemones, prout 
fides patientis adiuvat aut gratia 
curantis adspirat 27^7. 



proximus. utrisque -us 4,6 ; 
non tantum nobis -us, sed infusus 
est deus 32,7 ; civitates -as evertere 

25;4- 

de proximo : Christianos de -o 
fugitant; quos longe in coetibus 
per vos lacessebant daemones 27,7. 

proxime. nonne apertius, -ius, 
verius ait ... ? 19,2. 

prudens. ut ... beati satis satis- 
que -es iure videamur 5,5. 

prudentia. ita confessae inperi- 
tiae summa -a est 13^2 ; testimo- 
nium meruit -ae singularis 13^2 ; 
nostrates pauperes et commentos 
esse -am et 16,5 ; tamque inreli- 
giosa nescio qua -a tumescentem 
8,1. 

publice. imagines consecratas 
vulgus orare et p. colere 22^1 
(23,9); deum ... numquam p. nisi 
interrogati praedicamus 19,15 ; si 
audire nos p. aut erubescitis aut 
timetis 31,6. 

publicus. Paulus apud Cannas 
cum maiore rei -ae parte prostratus 
est 26,3 ; quorum cibo ... res -a 
summa regeretur 25,12; convivia 
-a absque vobis 12,5 ; -um (/. q, 
vulgarem) errorem 19^10. 

cum honesta semper -o gaudeant 
10,2. in -um muta, in angulis gar- 
rula natio 8,4 ; deum in -um dicere 
inpossibile praefatur Plato 19,14 ; 
quos in -um excurrere videtis 27,3. 

pudescit. quos prius taedescit 
impudicitiae suae quam -it 28,10. 

pudet. Cybelae Dindyma -et 
dicere 23 (22)^4 ; ne quis <nos> 






— 2io -^ 



— 211 -^ 



f } 



IIm 



I 

i 
I 



existimet ... nostrae religionis -ere 
38,1 ; nisi illud, quod colunt et in- 
terprimunt; aut puniendum est aut 
-endum 10^2. strepitus per -enda 
corporis expressos 28^9. 

pudicitia. ut gloriam -ae defor- 
mis infamiae aspersione macularet 

pudicus. ut nonnullis rubori sit 
etiam -a coniunctio 3i;5 ; reginam 
-am 20,6 ; convivia ... -a 31, S- 
subst. : ea enim de castis tingitis et 
-is 29; I. 

pudor. nos -em non facie, sed 
mente praestamus 31^5 ; nos, qui 
moribus et -e censemur 37,11. 

puer. -i et mulierculae nostrae 
37,5 ; corrumpuntur ingenia -orum 
24(23)^8; -os videmus ... ludere 
3,5 ; is se in -is victorem ferebat 
3;6. 

pulcher. quam -crum spectacu- 
lum deo 37^1 ; in -cro genere 
vivendi 31,7. dominum paren- 
temque ipsis sideribus et totius 
mundi partibus -chriorem 18^4. 
pulchre gerere rem ci vilem 17,2. 
pulchritudo. ipsa formae nos- 
trae -o I7;i 1. 

pullus. -orum solistimum tri- 
pudium 26,2 ; -os cavea reclusos 
25,12. -os edaces habuit et Paulus 
26,3- 

pulvis. corpus omne^ sive are- 
scit in -erem, sive 34,10. 

punio. vos scelera admissa -itis 
35,6 ; qui sortem in hominibus -iat, 
non voluntatem 11, 6. in nobis non 
genitura plectitur, sed ingenii 



natura -itur 36,2 ; quorum ali- 
quem deum si quis occiderit, etiam 
capite -itur 28,8. hominem sum- 
mo suppUcio pro facinore -itum 
9,4. nisi ilkid, quod colunt et 
interprimunt, aut -endum est aut 
pudendum 10,2. 

purgo. quasi ... iam omnia facta 
sua illa negatione -aret 28,4. 

purpura. fulgere -a, mente sor- 
descere37,io ; honores et -as de- 
spiciunt 8,4 ; si honores vestros et 
-as recusamus 31,6 ; fascibus et -is 
gioriaris 37,10. 

purus. bonus animus et -a mens 
et sincera sententia 32,2 ; cum 
homo deum -a mente- veneratur 
29,8 ; <tactu -ior est> deus 18,8. 
putO. I adso/. inseritur : ut -atis 
13,8. 

sequitur acc. cunt inf. : ni forte 
... inquirendum -as 18,5 ; -as posse 
fieri, ut ...?30;i; magnitudinem 
dei qui se -at nosse 18,9 ; qui -atis 
deum credi ... meruisse noxium 
29,2 ; -atis autem nos occultare 
quod colimus ? 32, i ; hos nec au- 
diendos in totum -abamus 28,3 ; 
tripudium expectandum non -ave- 
runt 26,2 ; -es eos iam revixisse 
11,2. 

seq. acc. duplex : ab his, quos 
bonos -averunt 14,6; facultates, si 
utiles -aremus 36,6. 

Pyrrho et omnis Academico- 
rum multitudo deHberet 38,5. 

Pyrrhus. de Pyrrho Ennius 
ApoHinis Pythi responsa confinxit 
26,6. 






Pythagoras. sic etiam condi- 
cionem renascendi, -as primus et 
praecipuus Plato ... tradiderunt 
34,6 ; -ae deus est animus per uni- 
versam rerum naturam commeans 



19,6. 

Pythia. Demos thenes ... cpt.XiTr- 
7:u£'.v Pythiam querebatur 26,6. 

Pythius. de Pyrrho Ennius 
Apollinis -i responsa confinxit 20^6. 



Q, 



f 



quaero. sequitur accusat. : dum 
undique hospites deos -unt et suos 
faciunt 6,2 ; nec nomen deo -as 
18,10 ; formam dei veri ... -i non 
oportere 19,13 ; humi -ere quod in 
sublimi debeas invenire 17,2 ; quod 
illi summa intentione -siverunt nec 
invenire potuerunt 38,6. 

seq. de cum ahl. : id, de quo 
cum maxime -imus 5,1 ; si qui- 
cumque (= quivis) de divinis -at 
16,6. 

seq. interrog. ohliqua : cum de 
eo, quid et quales arbitraretur deos, 
ab Hierone tyranno -eretur 13,3. 

quaestio. quod pertineat ad 
summam -nis 40,2 ; in summis 
-nibus tuta dubitatio 13,3. exer- 
centes in his perversam -nem [sc. 
iudiciariam) 28,3. 

qualis. talem esse mortalium 
mentem, -eni parens omnium diem 
duxerit iq,i. cum de eo, quid et 
-es arbitraretur deos^ ... quaerere- 
turi3,3. 

qualitas. pro meritis et -tibus 
singulorum etiam fata determinat 
deus 36,1. 

quam. I in exclamatioyie : riden- 
da q. multa, <q. multa > etiam 
miseranda sunt ! 22,8 (24,3); q. 



pulchrum spectaculum deo, cum ... 
37,1 ; caelum ipsum vide : quam 
late tenditur, quam rapide volvitur 
17^5 J quicquid arborum est vide : 
quam e terrae visceribus animatur 

17;9. 

II in interrog. obJiqua : vide adeo, 

q. ... omnis natura meditetur 
34, 1 1 . C7tm adiectivo : non pos- 
sura exprimere sermonibus, quanto 
quamque i m p a t i e n t i gaudio exul- 
taverim 2,2 ; iam scies, q. sit in eo 
... mira et divina Hbratio 17,5 ; 
nec ... capitis experimentum q. vos 
... cassa vota decipiant 12,1 ; q. 
autem inicum sit .., credite 28,1. 

III in comparatione 1) respondet 
tam: fabula tam detestanda q.nota 
est 9,5 ; tam times q. timeris 37,9; 
quid potest esse tam apertum ... q. 
esse aliquod numen ? 17,4 ; nemo 
tam pauper potest esse q. natus est 
36,5 ; ne non tam ... nata q. ... 
prolata videatur 5, 1 ; cum non tam 
virtute q. religione et pietate polle- 
rent 25,1. 

2) nihil aliud quam : quid 
aliud et a nobis deus q. mens ... 
praedicatur ? 19,3 ; nihil aliud q. 
« deum » dicunt 18,11 ; signa ... 
quidaliud q. inauratae cruces sunt ? 






t'.- 



ai2 — 



— 2l3 



i 

t. 



29^7 ; quid enim aliud est fatum 
quam quod ... ? 36,2. 

3) antecedii comparativus : m agi s 
sunt augusta ... q. opulentay^f; 
magis aurum suspicere q. caelum 
16,5 ; ubi magis q. a sacerdotibus 
inter aras et delubra conducuntur 
stupra ? 25,11; magis omnia veri- 
similia q. vera 5,2 ; non magis Isi- 
dem q. ceparum acrimonias metu- 
unt, nec Serapidem magis q. stre- 
pitus ... contremescunt 28,9; magis 
optare q. credere 34,12. 

huius erroris non minorem ad 
te quam ad ipsum infamiam redun- 
dare 3,1; cum detim ... non minoris 
sceleris sit ignorare quam laedere 

35.4- 

difficilius est ... incipere, q. ... 
iterare 34,9 ; facilius esse disputare 
q. conserere 4^4 ; quae tacilius est 
sentire q. dicere 39,1 ; tlagrantius 
q. in adulteras soleat, cum lunone 
concumbere 24(23)^4 ; frequentius 
q. 7,4; 25,11 ; non profanus me- 
lius esset q. sic religiosus ? 22,9 
(24^4) ; est eis tutius ... q. 29;5. 

potius q. : cuilibet opinioni 
temere fpotiusj succumbere q. ... 
perseverare 5,3 ; consulte potius q. 
profane «,3 ; fruuntur potius q. 
gloriantur 31,5. 

malo : ut ... malint omnia sus- 
pendere q. . . iudicare 14^5 ; fieri 
malunt...q.sibicredere22,7(24,2) ; 
malunt enim extingui q. . . reparari 
34,12 ; contemnere opes malumus 
q. < non > continere 36,7 ; malu- 
mus nos bonos esse q. prodigos ib. 



ante, prius, t. ante 6,1 ; 24 
(23)^6 ; 27,8, et prius 14,2 ; 16,5 ; 
22,6 (24,2); 28,10; 33,5. 

IV quam ut : esto altior et su- 
blimior ... ratio q. ut ab homine 
potuerit inveniri 19,4. 

quamdiu enim eum caste, in- 
noxie religioseque coluerunt, q. 
praeceptis salubribus obtempera- 
verunt 33,3. 

quamlibet sis multo comitatu 
stipatus, adpericulum tamen solus 
es37,9. 

quamquam. cum coni. : q. tibi 
... non sit ambiguum, inpraesentia- 
rum tamen ita tibi informandus 
est animus 5,1; q. me tua delectarit 
oratio, tamen altiu? moveor 14,3 ; 
q. videri possit industriam casus 
imitatus, adgrediar tamen 26,7 ; 
et q. imperitia dei sufficiat ad poe- 
nam ..., tame n 35,5. 

/". q. attamen^ iftitio enuntiati 
primarii : q. ... Socraten imitetur 
I3;i ; q., etsi iustos darem, culpam 
tamen ... fato tribui novi ii,:;. 

quamvis. i cum co?ii. : cum om- 
nium gentium de dis inmortalibus, 
q. incerta sit vel ratio vel origo, 
maneat tamen firma consensio 8,1. 

2) cumindic. : q. in nonnullis dis- 
ciplina nostra minor est, multo 
tamen vobis meUores deprehende- 
mur35,5. 

3) cum sfihst. : Democritus, q. 
atomorum primus inventor, nonne 
... ? 19,8. 

cum adi. : q. diversa 16,4. cum 
adv. : q. varie 19^9. 



quando. interrogatiiwn : q. um- 
quam regni societas cum fide coe- 
pit ? 18,6; q. igitur hic nascitur ? 
22,5 (23,13). 

quantus. adi. i) relativum : soli 
sibi tantus, -us est^ notus 18,8 ; 
tantum sanclitatis tribuere con- 
suevit^ -um adstruxerit vetustatis 

6,3. 

2) ifiterrogativum : quae vero et 
-a deoraculis prosequar?26,5. non 
possum exprimere sermonibus, -o 
quamque inpatienti gaudio exulta- 
verim 2,2. 

3) exclamativum : -a monstra, 
quae portenta confingunt ! 10,5 ; 
iam providentiae -ae {est) ... inse_ 
rere ! I7;8. -o venerabilius ac me- 
Uus {est) ... excipere ! 6, i ; quanto 
verius ... iudicant ! 22,6 (24,1) ; -o 
magisdeus ... tenebris interest32,9. 

iocutioties : eam testam ... -um 
potest, super undas inrotare 3,6 ; 
diligenter -um potest, singula pon- 
deremus 14,7. 

Octavio meo plurimum -um, sed 
et mihigratulor 40, i ; qui plurimum 
-um veritati ... nocuerunt 23,1. 

adverb. relat.: eius contemplatio 
(= imago) -um subtracta est oculis^, 
tantum pectori meo... inplicata 
est 1^2 ; quod sibi, -o inquisitio 
tardior pergeret, tanto veritas fie- 
ret obscurior 13,4 ; cuius {sc. dei) -o 
iudicium tardum, tanto magis 
iustum est 34,12. 

quare. hominem nosse se et cir_ 
cumspicere debere, quid sit, unde 
sit, q sit 17,1. 



quasi. I /';/ emmtiato, seq. con- 
junct.: q, ... aeternusordo turbetur 
II, I ; q. non omne corpus ... in 
terram resolvatur ... nec intersit 
utrum . . an 11,4; q. et aversus in- 
cedat lanus 23 (2 2), 5 ; q. eierato 
nomine iam omnia facta sua illa ne- 
gatione purgaret 28,4 ; q. Chris- 
tiani monstra colerent, infantes 
vorarent, conviviaincesta miscerent 
28,2. 

II cum nom. : si mihi q. novus 
aliqui et q. i g narus partis utrius- 
que considas 5,2 ; sacerdotis q. 
parentis sui adorare naturam 9,4; 
auctoritatem q. praesentis numi- 
nis consequuntur 27,1 ; a tirunculo 
q. ad innoxios ictus provocato 
9,5; deus interest cogitationibus 
nostris, q. alteris tenebris 32,9. 

quatenus. /". q. quoniam : q. 
ultra humilitatis nostrae terminos 
evagamur 5,6. 

quatio. cuni periculo eris 12,3. 

que. coLLocATio : in terramque 
17,2; magisq. 5,2; satisq. ^,'^-^ 
tamq. 8,1 ; 17,4 ; circaq. 17,4 ; ho- 
dieq. 30^4 [v. hodieque) ; interdumq. 
19 10. 

coniunguniur membra A) bi)ia 
\\ subsianiiva : auctorem suum pa- 
rentemq. 17,7; bonorummalorumq. 
fata mixta 5,10; omnia caelestia 
terrenaq. 32,7 ; caelestium terreno- 
numq. fabricator 19,14; caelo terra- 
q. (caelum terramque P) 18,4 ; do- 
minum parentemq. 17,7 ; gentes 
nationesq. 33,1 ; hominum pecu- 
dumq. genus {Verg., A., 6,728) 

14 



fi ! 

,1 t- 



I.; 
r 



I f 



— 2l4 — 



19^1 ; insontium nocentumq. 5,10 ; 
perditis sceleratisq. 9,4 ; ritus suos 
moresq. 20,6 ; timorem omnem ... 
venerationemq. 8,2. 

2) adiectiva : beati satis satisq. 
prudentes ^,'^\ caecis occultisq. vul- 
neribus 9,5; non canis spumosisq. 
fiuctibus 3,2 ; crispis tortuosisq. ... 
erroribus 3,2 ; scriptores ... Graeci 
Romaniq. 21,4 ; laeti hilaresq. dis- 
cessimus 40,3 ; substantiam inter 
mortalem inmortalemq ... me- 
diam 26,12 ; prona in terramq. 
vergentia 17,2. quanto quamq. in- 
patienti gaudio 2,2 ; tanta audacia 
tamq. inreligiosa nescio qua pru- 
dentia 8,] . 

^) participia : una veritate confir- 
mata probataq. 16,4; quibus densa- 
tis coactisq. 5,9. 

4) gerund. : arandi metendiq. 
tempus 17,6. 

5) adverbia : quae sunt infra cir- 
caq. I7;4; sensim itaque tranquil- 
leq. progressi 3,4. 

6) acc. cum inf. : angelos dei 
sedem tueri eiusq. venerationi ... 
adsistere 25,11. 

7) enuntiata : Chrysippus credit 
Zenonemq. imitatur I9;ii; ritus 
fuit ... hodieq. ... colitur 30,4 ; 
nobis ... nec videre fas (^5/) nec 
audire, tantumq. ... cavemus 30,6 

repetitur adverbium : beati satis 
satisq. prudentes ^,^. cf. quanto 
quamq. 2,2 ; tanta tamq. 8,1; tam 
... tam. . tamq. 17,4. 

B terna. a b c q : in Hesiodi, Ho- 
meri Orpheiq. carminibus i^^ii ; 



tam apertum, tam confessum, 
tamq. perspicuum 17,4; caste , 
innoxie religioseq. 33,3. 

a q.b q. C q. : per omnes terrasq 
tractusq. maris caelumq. profun- 
dum [Verg., G., 4,222) 19,2. 

naturalem legem atque divinam 
et aethera interim interdumq. ra- 
tionem 19,10. 

C. quaterna. a b C d q. : templis, 
aris, victimis caerimoniisq 10,4 ; 
dubia, incerta, suspensa, magisq. 
omnia verisimiUa quam vera 5 2 ; 
imperant, regnant, fruuntur orbe 
toto vestrique dominantur 12,5. 

quemadmodum. interrog. : ego 
vos in hoc magis miror, q. tribuatis 
38,3. re/at. : eloquar q. sentio 
18,9 ; dicam q. sentio 36,5. 

qxxerella.. cum gen. obiect. : cul- 
pam iudicis transferunt ad incerti 
-am 14,5. 

queror. Demosthenes ... '^0.'.t.- 
T:'il^£'.v Pythiam -ebatur 26,6. nec 
avocanda, quod -eris, diutius inten- 
tio 15,1. 

qui. pron. relat. A ponitur in 
ejiuntiato secundario I pertinet ad 
pronomefi 2i) personale : tu, qui ... 
somnias, ... nondum condicionem 
tuam sentis ? 12,3 ; nos, quibus 
vultus erectus, quibus suspectus 
in caelum datus est 17,2 ; nos, qui 
moribus et pudore censemur, abs- 
tinemus 37,11 ; nos, <qui> {pm. 
P) non praeferimus, ... non eloqui- 
mur, gloriamur 38,6 ; vos plane, 
qui ligneos deos consecratis, ... 
adoratis 2Q,6. 



— 2l5 — 



Notandum: sibi mortuis extinc- 
tis, qui sicut nascimur et inte- 
rinius, aeternitatem repromittere 

b) demonstrativum : circumve- 
niuntur ab his, quos bonos putave- 
runt 14,6 ; dum nihi! ex his, quae 
timent, norunt 22,7 (24,2) ; nam et 
haec nimis multa sunt, quae aut 
omnia aut pleraqueomnium vera 
declarat 10,1 ; haec nobis tamen 
nata sunt quae omnia ... posside- 
mus 36,5. 

is, cuius testa procurreret longius 
3,6; ei qui sacrisinbuatur 9,5; abeo, 
quo extructa est 34,5; eorum, apud 
quos prostat 28,10 ; eos, qui deum 
nesciunt 35,4 ; ut id colant, quod 
merentur q,4 ; id quod criminaris 
15,2 ; divinum autem id est, quod 
nec ortum habet nec occasum 

21.10 ; id mali facinoris, quod 

28.11 ; id, quod non sit, incipere 
quam id, quod fuerit, iterare 34,9 ; 
ea quae iani transacta et decursa 
sunt 1,1 ; ea vero quae recta sunt 
eUgere 14,7 ; ea quae fieri non cre- 
deremus 29,1 ; ea, quae facilius est 
sentire 39; i. 

iUe, qui . . . adversum nos fabulatur 
28,10; iUe, qui ceteris deus est 
29,4 ; sic apud nos religiosor est iUe 
qui iustior 32,3 ; magis pauper iUe 
est, qui ... plura desiderat 36,4 ; 
quis autem iUe qui dubitat ? 38,2 ; 
ne iUe miserabiUs, cuius ... spes 
omnis innititur 2q,2 ; iUum, qui 
dicit 30, 1 ; iUos, quos facitis prote- 
gitis22,7 ; (24,2) ; illud, quod co- 



lunt 10,2 ; Ula, quae paulo ante tibi 
dicta sunt 27,4. 

ipsi, qui adversum se sententiam 
dixit, insuUat 37,1. 

eadem die, qua fecerant 7,3 ; 
eadem congregati quiete, qua sin- 
guU 31,0 ; eadem tranquiUitate, 
qua vivimus 38,4 ; quod oraculum, 
idem ipse persensit I3,2;eadem 
fere et ista {sunt), quae nostra sunt 
19,5; eadem sensisse et egisse, quae 
sentitis et geritis 28,5 ; philosophos 
eademdisputare quae dicimus 34,5; 
isdem iUis, quibus armantur, phi- 
losophorum teUs 3^,1. 

c) indefinitum : nec tanto tempore 
aliquem existere qui proderet 
28,2 ; aliqua consuhsidunt, de 
quibus crastino ... requiremus^o,^; 
nec quidquam accidisse, quod non 
sit his ante praedictum 33,4 

d)' interrogativum : quis potest 
pauper esse qui non eget, qui non 
inhiat alieno, qui deo dives est ? 

36;4. 

n pertinet ad adiectivum : n e m o 

hoc credere potest nisi qui possit 

audere 30,1 ; neminem fero ... 

qui ... nitatur8,i ; neminem esse 

qui veUt 37,6; nihil in homine 

membrorum est, quod non ... sit 

18,1 ; moritur omne quod nascitur 

21,10; etsi omne quod nascitur 

nuUoopere corrumpitur 38,1 ; om- 

nia quae orta sunt occidere, quae 

facta sunt, interire 34,2 ; cum om- 

nibus quae caelo continentur 34,2; 

adversus ceteros {deos), qui in 

gentibus colebantur 25,9. 



1 



2l6 



— 217 — 



III pertinet ad siibstantivum a) 
uniim i) nomen propr . : Amphiaraus, 
qui iiescivit 26,5 ; Curtius^ qui 
coaequavit 7^3 ; Cybelae, quae ex- 
secuit 23 (22), 4 ; vel qui prior Dia- 
goras Melius 8,2 ; Epicurus ille qui 
fingit 19,8 ; mater Idaea, quae pro- 
bavit 7^3 ; Mucium Scaevolam, qui 
perisset 37,3 ; Plato, qui credidit 
27^12 ; Socrates, qui declinabat 
26^9 ; Thales, qui primus disputa- 
vit 19,4; Tiresias; qui videbat 26,5. 
2) 7iomen appell. : aequoris^ quod 
. . adluderet 3,3 ; animus, ex quo 
.. carpatur 19,6; auditorum, qui... 
adsentiuntur 14,4 ; canis, qui can- 
dclabro nexus est 9,6 ; conscien- 
tiam solam, sine qua essenon possu- 
mus 35,6 ; de civitate, quam insti- 
tuebal 24 (23), 2 ; Christianos, quos 
lacessebant 27,7; daemoniis, quibus 
hbatum est 38,1 ; deo^ qui solus est 
18^10; deum, cuius adeo nulla vis 
10,4 ; soli deo, cuius est 37,1 ; dei, 
cuiusiudicium ... iustum est34,i2 ; 
quem colimus deum 32,4 ; dei, a 
quo 32,9 ; 40,3 ; deos, quos 6, i ; 2 ; 
7^6; 12,5; deos, adversus quos25,7; 
elementorum, in quae 5,8 ; homi- 
num fama, quae alitur; ... consumi- 
tur 28^6 ; equestrium fratrum. qui 
nuntiaverunt 7,3 ; furentes, quos 
videtis 27^3 ; homines, quos 28^10; 
hominem sibi, quem colant, eligunt 
29,4 ; ignes, quos et praedicitis et 
timetis 12,4 ; imperia terrena, qui- 
bus exemplo utique de caelo 18,5 ; 
iniquumiudicem fingitis^ quipuniat 
1 1,6 ; lineae, qua vinctus est 9,6 ; 



moles ista^ qua continetur ii,i; 
naturam, quae fundat 1 9,8; nebulas, 
quibus densatis 5^9; numen, quo 
omnis natura inspiretur 1 7,4; oratio^ 
qua in te invectus obiurgavit 4,3 ; 
oratio, quaeesset 19,14; philosopho- 
rum, quibus inlustrior gloria est 
20,1; philosophorum, quos ... novi- 
"i"s 38^5; plebem, quae foederatur 
8,4; puUos, quorum cibo . . . regeretur 
25,12 ; poetarum, qui nocuerunt 23 
(24),! ; prioribus, qui meruerunt 
6^1. quaestionem, non quae ... sed 
quae ... 28,3 ; pro Romanis^ qui 
nihil ... valuerunt 2^,7 ; in solem, 
qui videndi omnibus causa est 32^5 ; 
substantiam, ex qua 26,12; mira 
subtiHtas, quae ... imitetur 14,7 ; 
tempestates, quibus volutatur 5,10; 
perpetuus venerationis tenor, qui 
non infringitur 6,3 ; timorem om- 
nem, quo humanitas regitur 8,2 ; 
vim animalem, qua omnia regan- 
tur 19,7 ; vetera, quae multa sunt 

7;5- 

plura : caelo et astris, quae sic 
relinquimus 11,3; illius ignei Hu- 
minis et . . . ardoris, quae cruciatibus 
aeternis praeparata ... tradiderunt 

35.1 ; hostias et victimas, quas 

32.2 ; maxime indoctis inpolitis, 
rudibus agrestibus, quibus non est 
datum 12,7 ; memoriae et tragoe- 
diae vestrae, quas 31,3 ; sermo et 
ratio, per quae deum adgnoscimus 
17,2 ; de summa rerum ac maies- 
tate, dequa 5,4 ; templis ac delu- 
bris deorum. quibus 7,5 ; malis 
voluptatibus et pompis vestris et 



spectaculis, quorum . . originem 
novimus 37,11. serpentibus, croco- 
diUis, beluis ceteris et avibus et 
piscibus, quoruni aliquem deum si 
quis occiderit 8,9. 

c) suhstantivo adhacret pronomen 

demonstr. vel ifidcfifi. : in illo prae- 

cipue sermone eius, quo ... refor- 

mavit 1,5 ; illos rudes et veteres, 

qui meruerunt 19,4 ; deus ille, qui 

I2;4 ; deum illum suum, quem 

10,5 ; unde autem vel quis ille aut 

ubi deus ..., quera ? 10,3 ; illius 

ignei fluminis et ... ardoris, quae 

... tradiderunt 35,1 ; Epicurus ille 

qui I9;8 ; cf. 8^2. ipsam animam 

tuam, qua vivificaris et loqueris 

32,6. eam mentem quae formaverit 

I9;4. isti dii, qui 25,7. animal 

omne, quod nascitur 5,8 ; timorem 

omnem, quo humanitas regitur 

8,2 ; omnium ferme philosophorum 

quibus 20,1 ; ceteri reges, qui con- 

secrantur 21,9 ; omnes vestri viri 

fortes, quos praedicatis 36,8. 

V pronomini relativo adhaerct 
substantivum : at enim quem coH- 
mus deum, nec ostendimus nec 
videmus 32,4; quo genere philoso- 
phari et caute indocti possunt et 
docti gloriose 13,3 ; vel qui prior 
Diagoras Melius 8,2. 

VI pronomen relativum absolute 
ponitur ita, ut enuntiatum pars 
orationis sit i) subiectum : 

(z^os^^w/^erratis.qui putatis 29,2. 

{is) qui : et qui fabulatur, ... 
tribuit 9,4 ; ut, qui rectam viam 
nescit, haeret 16,3 ; magnitudinem 



dei qui se putat nosse, minuit ; qui 
non vult minuere, non novit 18,9 ; 
homo igitur utique qui fugit, homo 
utique qui latuit 21,7 ; quomodo 
deum violat, qui hoc modo placat ? 
22,9 (24,4) ; qui sanguine suo Ubat 
..., non ... esset ? ib. ; qui inno- 
centiam coHt, deo suppHcat ; qui 
iustitiam, deo Hbat ; qui fraudibus 
abstinet, propitiat deum ; qui homi- 
nem periculo subripit, deo optimam 
victimam caedit 32,3 ; ut, qui viam 
terit^ eo feUcior quo levior incedit 
36,6 ; qui paupertate se sublevat, 
non ... suspirat 36,6 ; vicit enim 
qui, quod contendit, obtinuit 37,1. 
{ea) quae : magna reHgione con- 
quiritur quae plura possit adulteria 
numerare 22,8 (24,3). 

(is) cuius : indulgere posset aH- 
quantum, cuius est totum 36,7. 

(/■5) cui: cui testa sunt... de- 
messa, quomodo deum violat ... ? 
22,9 (24,4). 

[id) de quo : quamquam tibi, de 
quo ... quaerimus, non sit ambi- 
guum 5,1. 

{id) quod : quod supra nos, nihil 
ad nos 13,1 ; quid aliud est fatum 
quam quod ... deus fatus est ? 36, i . 
[ii) qui : mihi videntur, qui . . 
volunt, ... non habere 17^3 ; qui 
lovem principem volunt, faUuntur 
in nomine 18^11 ; non dissimiles 
isunt) et qui ... devorant 30,6. 

[eae) quae : sunt quae ... originem 
futuri hominis extinguant et parri- 
cidium faciant, antequam pariant 

30;2. 



- 2l8 



219 — 



(ea) quae : quae sunt dubia, ut 
sunt, relinquenda suiit 13,5 ; sacra 
facta sunt quae fuerant adsumpta 
solacia 20,5 ; vel quae non sunt 
videri, vel quae sutit non videri 
26,10; cuni omnia caelestia terre- 
naque etquae extra istam orbis pro- 
vinciani sunt, deo plena sint 32,7. 
2) obiectum : {eum) qui : odisse 
quem timeas et quem melueris 
infestare 27^8, 

eos qui: adsumptos {esse) in deos, 
qui profuerunt 21,2. 

{eam) quam sciunt 27,2. 
[eos) quos optimos sentire potue- 
runt 14,6 ; at quos prostraverunt, 
colere coeperunt 25,7. 

{id) quod : humi quaerere quod 
in sublimi debeas invenire 17,2 ; 
vel perdere quod iiiveniunt, vel 
invenire quod perdunt 23 (22), i ; 
vel lugere quod colas, vel colere 
quod lugeas ib., 2 ; quod sunt elo- 
quuntur 27,6 ; inde est quod audire 
te dicis 28.7 ; nos occultare quod 
colimus 32,1 ; vicit enim qui, quod 
contendit, obtinuit 37,1 ; quod non 
habet. non dat 37,2 ; nos consecutos 
quod illi .. quaesiverunt 38,6. 

(ea) quae : quae nesciebamus 
2^3 ; neque quae supra nos ... 
sublata sunt, neque quae ... de- 
mersa sunt 5^5 ; redarguam ... 
quae dicta sunt 16.4; quae sunt 
infra circaque 17^4 : adorare quae 
manu ceperis 25,6 ; in nos conferre 
quae sua sunt 28, 10. 

(//5) quae : remissis quae con- 
strinxerant 27,2 



VII pertinet ad totum, cui inter- 
ponitur, cnnntiatum : sed^ quod est 
gloriosius, praecucurrit i,4;quod 
est in liberis amabilius 2,1 ; aut, 
quodmagiscredendum est 5, 13; nec 
avocanda, quod quereris^ diutius 
intentio 15,2 ; quod Caecilius ad- 
serere ... conisus est 17,1; et, quod 
magis mirum est, eadem figura 
omnibus 18,1 ; et, quod gravius 
est, ... elaboramus 23 (24),! ; quod 
facitis28,i ; et, quod Saturni filio 
dignum est, ... saginatur 30,4; sic 
nos mutuo, quod doletis, amore 
diligimus 31,8 ; sic nos, quod invi- 
detis, fratres vocamus 31,8. 

B ponitur initio tiovi cmmtiati : 

1) cum suhstantivo : quo in ad- 
ventu eius 2,2 ; qui Simonides 
petiit 13,4 ; qui ordo facile turba- 
retur 17^7. 

2) solum 2i) pertinet ad suhstanti- 
vum : qui ... plebem profanae 
coniurationis instituunt 8,4 ; qui 
(deus) cnm possit ... determinat 
36,2 ; cuius (ApoIIo) cautum illud 
... defecit oraculum 26,6 ; cui 
(Caecilius) ego 4,2 ; quem (deus) 
si patrem dixero 18,10; quorum 
{sc. Romanorum) ritus si percenseas 
22,8 (24,3) ; quorum (plerosque) 
error augetur 34,12. 

b) pertinet ad totum enuyitiatum : 
quod ne fiat ulterius 16,4 ; quod 
ipsum explorare et eruere 17,2 ; 
quod ipsum ... aperire 18,5 ; quae 
singula non modo ut crearentur ... 
eguerunt 17,6; quae si essent facta, 
fierent 20,4 ; quae omnia in hoc 



. 



prodita sunt, ut 24 (23), 7. 

C Adnotatio i ) si moles ista ab 
eo, quo exstructa est, destruatur 

34.5- 

2) qui uterque (=- quorum uter- 

que) sustulerunt 8,2. 7'. ififra, 5. 

3) plura ad unum substantivum 
vel pronomen enuntiata relativa po- 
tiuntur 3) bina : nos, quibus ... qui- 
bus 17,2; deum qui .. qui 18,7. 
b) terna : quis potest pauper esse 
qui ... qui ...qui 36,4. c) quaterna : 
eorum, apud quos ... apud quos ... 
qui ... qui 28,10. 

4) pronomen repetitur : neque quae 
.. neque quae 5; 5 I Q^i [quater) 
32,3. non repetitur: qui non habitu 
sapientiam, sed mente praeferimus, 
non eloquimur magna sed vivimus 
38,6. 

5) sit licet ille Theodorus Cyre- 
naeus, vel qui prior Diagoras Me- 
lius, cui atheon cognomen adposuit 
antiquitas, qui uterque nullos deos 
adseverando timorem omnem, quo 
humanitas regitur, venerationem- 
que penitus sustulerunt 8,2. 

6) apertior de deo ... oratio et 
quae tota esset caelestis I9;i4. 

7) /V/ prop. condicionali : quorum 
aliquem deum si occiderit 28,8. 

8) infinitivus cum accusativo : 
quae ... testatus es et paenitenter 
omissa et observata feliciter 26^1 ; 
quae cruciatibus aeternis praepa- 
rata ... tradiderunt 35^1 ; quem et 
invenire difficile .. praefatur 19,14; 
ex qua monet etiam nos amorem 
informari 26,12. 



q) abl. abs. : quibus densatis 
coactisque nubes altius surgere 5^9. 

10) enuntiata relativa inter se 
oppommtur (ijl£v ... oi) : deum, qui 
nativitatem omnibus praestet, sibi 
perpetuitatem 18,7 ; fama, quae 
semper insparsis mendaciis alitur, 
ostensa veritate consumitur 28,6 ; 
nos consecutos quod illi quaesive- 
runt nec invenire potuerunt 38,6. 

11) in emmtiato relat. legitur 
coniunctivus : 

a) setisu fifiali : hominem sibi, 
quem colant, eligunt 29,4. 

b) sensu causa/i : iniquum iudi- 
cem fingitis, qui ... puniat 11,6; 
qui ... praestet, qui fuerit 18,7 ; 
ut quae ... se miscuissent 25,10. 

c) adponitur ei, qui sacris inbua- 
tur (6; av) 9,5. 

d) hoc, quod sciam 11,7 ; quod 
pertineat ad summam quaestionis 
40, 2 ifidicativus : quod ad me est 

e) sensu condiciotiali : quos alius 
iam sprevisset iratos 6,2 ; quae tota 
esset caelestis, nisi ... sordesceret 
19^14; quae fieri non crederemus, 
n i si de vobis probaretis 29, i ; nemo 
hoc potest credere^ nisi qui possit 
audere 30, i . 

f) sensu consecutivo : neminem 
fero tanta audacia ... tumescentem 
qui . . nitatur 8,1 ; nihil in homine 
membrorum est, quod non ... sit 

18.1 ; magna religione conquiritur 
quae plura possit 22,8 (24,3) ; nec 
... aliquem existere qui proderet 

28.2 ; exercentes in his perversam 



\-. 



— 220 — 



— 221 



quaestioneni, non quae verum eru- 
eret, sed quae mendacium cogeret 
28,3 ; necquidquam accidisse quod 
non sit his ante praedictum 33,4 ; 
neminem esse qui velit aut possit 

sunt quae ... extinguant 30.2. 

Notandn^ indicativus : quis autem 
ille qui dubitat ? 3'H,2. 

g) sensti potentiali « on » : nonne 
ridiculum est vel lugere quod colas 
vel colere quod lugeas? 23 (22)^2 ; 
adorare quae manu ceperis 25,6. 

h) /// orat. obliqua : is se victorem 
ferebat, cuius testa et procurreret et 
exsihret 3,6 ; quo omnis natura 
inspiretur 17,4 ; quae formaverit 
19,4; qi^iae fundat tq^S ; id quod 
non sit incipere, quani id quod 
fuerit iterare 34; Q. 

i) legituf tum coniunctivus tum 
mdicativus: qui praestet.qui fuerit: 
qui iubet, dispensat^ consummat 
iH,7. 

qui. pronomeu ifiterrog. I /// ///- 
terrog. directa : a) solum : quae vero 
et quanta de oracuHs prosequar ? 
26; 5. b) cum substantivo : quae 
superstitioest? 1,^-^ quaepotest esse 
solida felicitas ? 37,«; quod enim 
simulacrum deo fincram ? ^3.2 : 
templum quod ei extruam ? ib. ; et 
quae lovis, sacra sunt ? 23 (22), 3 ; 
quae portenta confingunt ? 10,5. 
II in interrog obliqua : vellem 
tamen sciscitari ... corporibus qui- 
bus ... resurgatur 11,7; quodsi in 
animum quis inducat, tormentis 
quibus et quibus machinis ... for- 



roetur 22,2 (23,10). 

qui. pronom indefiJiitum : si qui 
infirmior ... Christianum se negas- 
set 28,4 ; si qui ahi artium reper- 
tores in memorias exierunt i6;5. 

quia. q. viam nescit, haeret 
anxius 16,3 ; q. fieri non possunt, 
ideo nec facta sunt 20,4. 

quicumque. relativ. : qui uni- 
versa, quaec. sunt; verbo iubet 18,7. 
indefinit., i. q. quivis : si quic. de 
divinis quaerat 16,6. 

quidam. i cum subst. : quaedam 
unicuique hniamenta deflexa sunt 
i8;i ; quaedam fana ..., quaedam 
(fana), quibusdam caerimoniis 22,8 
(24,3). so/um : quidam eriguntur 
37; 7 ; audere quosdam 5,4. 

2) « une sorte de » : quaedam 
auctoritas 24 (23)^7 ; velut quae- 
dam hbidinum religio9;2; non sacro 
quodam, sed piaculo 8,4 ; frustis 
quibusdam 17,3. 

quidem. ut argutias q. laudare, 
ea vero quae recta sunt, eligere ... 
possimus 14,7. 

quies eadem congregati -te qua 
singuli 31,6. /. q. somnus : per 
-tem 7,6 ; operis et -tis alterna re- 
paratio 17,6. 

quiesco. subductae naviculae... 
a terrena labe -ebant 3,5. 

quietus. -i. modesti 38,4. 

quilibet. cuiHbet opinioni te- 
mere succumbere 5,3. 

quin ipsos etiam philosophos ... 
habitos esse 16,5. 

Quintus. Q. (om. P) CaeciHum 



t 



1 



1.5 



quippe. q. antiquitas ... con- 
suevit 6; 3. q. cum amicitia pares 
semper accipiat aut faciat 4,6. 

quis, quid. pron. interrog. 

\)cum substantii^o: quis hic auctor 
deus ? quis deus machinator ? 5,7 ; 
quis non miles ... audacius pericu- 
lum provocet ? 27,2. 

2) cum gen. : quis enim sapien- 
tium dubitat, quis ignorat? 34,2. 

3) cum adi. : quis u n u s u 1 hi s ... 
remeavit ? 1 1,8. 

4) solum a) />/ i?iterrog. directa : 
unde autem vel quis aut ubi deus 
unicus? iO;3 ; quis ergo dubitat ? 
22; I (23,9) ; quis non intellegat ? 
22,10(24,5) ; quis tam stultuS; ut 
hoc colat ? quis stultior ut hoc coH 
credat ? 28,7 ; quis tam stultus aut 
brutus est, ut ? 34,9; quis non hor- 
reat ? 38,2; quis potest pauper esse, 
qui non eget ? 36;4. 

quid I cum adi.: quid aHud et a 
nobis deus ... praedicatur ? 19,3 ; 
quid aHud ... sunt? 29,7; quid enim 
aHud est fatum quam? 36; 2 . v. alius. 

II solmn i) in interrog. directa : 
a) subiect. : quid hoc est rei ? 4,2 ; 
quid inreHgiosiuS; quid audacius. 
quid ... tutius ? 25^4 ; quid enim 
potest esse tam apertum ? i7;4. 

b) obiect.: quid autefn isti dii pos- 
sunt ? 25,7. 

c) adverbium i. q. cur : a) quid 
festinas ut ...? 34,12 ; quid ingrati 
sumus, quid nobis invidemus, si ..? 
38; 6. quid tempestates loquar ? 
5; 10 ; quid dicam ... vices ? 17,6 ; 
quid loquar? cum accus. 17,10 {bis)] 



-4 (23);7 ; quid illas aniles fabulas 
[sc. loquar) ? 20,4. 

3) absolute quid ? sequitur inter- 
rog. recta : quid ? Simonidis ... 
nonne admiranda [est) ... cuncta- 
tio ? 13,4 ; quid ? cum ordo ... dis- 
tinguitur^nonne .. testatur? 17,7; 
quid ? cupido generandi nonne a 
deo data est ? 18,2; quid ? Mantua- 
nus Maro nonne ...? I9;2;quid? for- 
mae ipsae .. nonne arguunt ? 23 
(22); 5; quid? qui ... supplicat; non 
... esset ? 22; 7 (24,2); quid? Demo- 
critus ... nonne ... loquitur ? iq,8; 
quid ? Reguhis nonne .. ? 26,3; 
quid? Plato...nonne? 26.12; quid ? 
ipsum solis artificem ... possis sus- 
tinere? 32,6. quid igitur ? ut qui ... 
sic ... 16,3. sineverbo: quid nas- 
cendi ratio ? 18,2 ; quid ipse luppi- 
ter vester ? 23 (22), 6 

quid? quod ... minantur ? 
1 1 , 1 ; quid quod . . . habeo ? 1 8; 11 . 

in epanalepsi : quid ? homines ... 
homines, inquam 8; 3. 

2) />/ interrog. obliqua : quid post 
mortem inpendeat ... aestimate 
I2;i ; hominem circumspicere de- 
bere quid sit, unde sit, quare sit 
17,1 ; cum de eo quaereretur; quid 
et quales arbitraretur deos 13^4. 

nescio quis, nescio quid; 
nescio qua {abl.). v. nescioYW. 

quis. pronomen ifidcfinitum : 
quodsi in animum quis inducat 
22;2(23;io);quorum aliquem deum 
si quis occiderit28;8; si quid sapien- 
tiae vobis aut verecundiae est I3;i; 
si quid ... subtrahitur 34; 10; ne 



'"1 



U 



— 222 — 



qiiis ... existimet 38^1. 

quisquam. nec de fato quisq. 
solacium captet 36,1 ; nec quidq. 
accidisse 33,4. 

quisque. /. q. qidcumque quis- 
quis : quisq. vestrum tantus est ..., 
imitetur 13,1. 

quisquis, quicquid. quicquid 
cum ^enetivo : q. arborum est^ vide 
17^9 ; q. daemonum colitis, elo- 
quuntur 27,6 ; q. miraculi ludunt, 
per daemonas faciunt ma^i 2b,\o. 

cum adi. : q. aliud animalium 
19,2; q. aliud in floribus blandi 
coloris et odorisest^S^^; abscondere 
q. illud colunt 10, i . 

solum : adpetiturq. accidere po- 
test 9,7 ; q. agimus, vos deo a^i 
dicitis 11,6 ; q. famae licet fingere, 
illis erat libenter audire 20,3 ; q. 
Romani tenent ..., audaciae praeda 
est 2 > , "N . 

quivis. ut quivis arbitretur 20, i . 

quo. relat. \ ) est quo, seq. indica- 
tivus : est quo viro non licet [adire) 
22,8 (24,3). 

2) quo — eo : quo saepius ... 
credunt, eo frequentius a peritiori- 
bus arguuntur 14.4 ; eo felicior quo 
levior incedit 36,6. 

quo — hoc : quo imperitior ser- 
mo, hoc inlustrior ratio est 16,6 

quo magis : quo magis mirum est 
nonnullos ... succumbere 5,3 ; quo 
magis mihi videntur ... non habere 

17,3. 

quod. I i'i causali i) sequitur 

indicativus : ut Christianus reus ... 

unum solummodo, q. non ante 



fuerit, paeniteret 28,2 ; ideo exer- 
citus perdiderunt q. ... non puta- 
verunt 26,2; ex hoc deum credi- 
mus q. eum sentire possumus, vi- 
dere non possumus 32,4 ; q. iam 
sol occasui declivis est 40,2. 

2) sequitur co7iiunctivus : altius 

moveor ... q. ... veritatis condicio 

mutetur 14,3 ; nos ... solliciti q. ... 

disseratur 14,7 ; cum a feris beluis 

hoc difTeramu5, q. illa ... nata sint 

. ., nos ignorare nec fas nec Hcet 

17,2; latebram suam^ q. tuto la- 

tuisset, vocari makiit Latium 21,5 ; 

Terrae vel Caeli fiUis. q. apud Ita- 

los esset ignotis parentibus, prodi- 

tus [est) 2i;7 ; Demosthenes, q. 

sciret responsa simulata, ... que- 

rebatur 26,6; nisi forte vos decipit 

q. deum nescientes divitiis afluant 

..., floreant, polleant37,7 ; gaudeo 

q. etiam mihi Octavius vicerit 40,3; 

laeti hilaresque discessimus^ Caeci- 

Husq.crediderit.Octaviusq. vicerit^ 

ego etq. hic crediderit et hic vicerit 

40,3. placuit Ostiam petere, q. 

esset 2,3 ; respondit ille (causas tan- 

tae morae esse) q. ... fieret 13,4 ; 

Stoicis constans opinio est (mun- 

dum in vim ignis abiturum), q. con- 

sumpto umore mundus hic omnis 

igncscat 34,2; magnitudine admi- 

rationis evanui. q. ,. adornasset, et 

q. ... retudisset, ostendisset etiam 

nonquod — ■ sedquod: id- 
circo universisse essepraepositum, 
non q. omnia comperisset, sed q. 
nihil se scire didicisset 13,2 ; Ro- 






' 






223 — 



mani non ideo tanti, q. religiosi^ 
sedq. inpune sacrilegi 25,6 ; philo- 
sophos eadem disputare quae dici- 
mus, non q. nos simus subsecuti, 
sed q. illi ... imitati sint 34,5. 

vel quod — vel quod /. q. 
sivc sive : quam rapide volvitur 
caclum, vel quod in noctem astris 
distinguitur, vel q. in diem sole 
lustratur 17,5 ; relinquenda ... 
astrologis prolixior de sideribus 
oratio, vel q. regant cursum navi- 
gandi, vel q. . . inducant 17,6. 

q u i d ? q u o d in transitu : 1 1 ^ i ; 
18,11. 

nisi quod 28,7. 

II « ce fait que, quant a ce que»: 
q. ... adscribitis, longe de vicinia 
veritatis erratis 29,1 ; q. in dies nu- 
merus nostri augetur^ non est cri- 
men erroris^ sed 31,7; ludaeis nihil 
profuit, q. ... coluerunt 33,2 ; q. 
plerique pauperes dicimur, non est 
infamia nostra, sed 36,3 ; q. corpo- 
ris humana vitia sentimus et pati- 
mur, nonest poena, militiaest36,8; 
q. vero . . . contemnimus, non confes- 
sio erroris est, sed 38, i ; sane q. ca- 
put non coronamus, ignoscite 38,2. 

III quodsi. seq. indicativus : 
5,12; 20,2; seq. coniunctivus : 18^4; 
22,2 (23^10). V. si. 

quodammodo. ut ipse q. mihi 
viderer in praeterita redire 1,1. 

quomodo deunx violat, qui hoc 
modo placat ? 22,9 (24,4). 

quondam. haec tamen Aegyptia 
q., nunc et sacra Romana sunt 23 
(2 2); 2 ; et eadem vobiscum quon- 



dam ... sentiebamus 28,1. 

quoniam. pariter incesti, q. voto 
universorum adpetitur ... 9,7 ; q. 
meus frater erupit, sciat 16,5 ; q. 
non fucatur ratio pompa facundiae 
16,6 ; ni forte, q. de providentia 
nulla dubitatio est,putas 18,5 ; nec 
de mortuis dii, q. deus mori non 
potest, nec de natis, q. moritur 
omne quod nascitur 21,10 ; an 
ideo cessavit ista generatio, q. 
nulla ... praebetur adsensio?2i,i I ; 
adulterum suum infeliciter placi- 
tum, q. ... non poterat 23 (22), 4 ; 
filium^ q. morti non poterat eri- 
pere, flere 24 (23)^4 ; sic <nos> 
mutuo amore diligimus, q. odisse 
non novimus 31^8. 

quoque. ponitur post suhst. : 
Arcesilas q. et Carneades et Pvrrho 
et omnis Academicorum multitudo 
38^5 ; Herachdes Ponticus q. 19,9; 
Straton q, et ipse naturam deum 
loquitur 19,8 ; erga deos q. 20,5 ; 
caelum q. ... desinere 34,2 ; magi 
q. 26,9; poetas q. \oi,\. post profi.: 
horum q. 19,5. post adi. : mea q. 
opinione 13,5. 

quot. rclativum : tot sunt lovis 
monstra q. nomina 23 (22), 6 ; tot 
de diis spoha q. de gentibus et 
tropaea 25,6. exclamat. : q. ex 
nostris ... pertulerunt I 37,4. 

quotiens. totiens ergo Romanis 
impiatum est^ q. triumphatum 
25,6. eius viri, q. de caelestibus 
rogabatur, nota responsio est 13,1 ; 
haec omnia sciunt ipsos daemonas 
... confiteri^ q. ... exiguntur 27,5. 



m 



— 224 



225 — 



R 



radiis solis acies submovetur 

rado. ut illud iaculum ... dor- 
sum maris -eret 3^6. 

rapide. quam r volvitur caelum 
I7;5. 

rapio. mulierculas sine more 
-uit 25^3; deos, adversus quos arma 
-uerunt 25,7. non nos debet anti- 
quitas ... ad errorem mutui -ere 
consensus 20,2. 

ratio. « raison » : omnes homi- 
nes ... -nis et .sensus capaces et 
habiles procreatos csse 16,5 ; sermo 
et -o, per quae deum adgnoscimus 
17,2 ; quo imperitior sermo, hoc 
inlustrior -o 16, 6 ; qui hunc mundi 
totius ornatum non divina -ne per- 
fectuni vokmt 17,3 ; quae singula 
non modo ... summi opificis et per- 
fectae -nis eguerunt, verum etiam 
... intellegi sine summa soUertia et 
-ne non possunt 17,6 ; qui ordo 
facile turbaretur, nisi maxima -ne 
con.sisteret 17,7 ; qui uuiversa ... 
-ne dispensat 18,7 ; quid aliud et a 
nobis deus quam mens et -o et 
spiritus praedicatur ? 19,3 ; Clean- 
thes ... plerumque -nem deum 
disserit 19^10; -nem \\x\x. Zejion 
omnium esse principium 19,10 ; 
quibus et -nis et vetustatis adsistit 
auctoritas 20,2 ; si -o, non instiga- 
tiodaemonis, iudicaret 28,5. 

« systeme » : aquae et spiritus -o 
19,4. 

« essencC; nature d'une chose » : 



quamquam incerta sit vel -o vel 
origo [sc. deorum) 8,1 ; ut nisi 
divinitatis rationem diligenter ex- 
cusseris^ nescias humanitatis 17,2. 
« maniere d'etre » : quid nascendi 
-o ? 18,2 ; -o naturalis (= ?iatura) 
29,8. 

« motif raisonnable » : neminem 
esse qui sine -ne velit poenam 
subire 37,6. 

rationalis. -em naturam ... 
deum credit Chrysippus 19,11. 

ratus. oppQsit. irritus : et Decio- 
rum devotio -a testis est 7,3. 

recenseo.-eamus ... disciplinam 
philosophorum 19^3 ; Octavi ... 
memoriam -enti 1,1. 

reciprocus. refluit -is aestibus 

Occanus 17; 9. 

recludo. pulloscavea -sos 25,12. 

recognosco. nec fratres vos nisi 

sane ad {)arricidium -itis 31^8 ; 

eadem mecum -es 2 1 , i . 

recordatio. ea quae iam trans- 
acta et decursa sunt, -ne revocare 
1,1. 

recordor. si priorum aut oblitus 
aut inscius posteriorum -aris 33,2. 
recreo. circumHuentis maris te- 
pore -2i\.ux Brita7inia 18,3. 
recte si r. existimes 32,1. 
rector. Romulus imperator et 
-r {sc. popnli) 25,2 ; in armentis -r 
unus 18^7. cum sit deus omnium -r 
et amator suorum 36,9. 

rectus. qui -am viam nescit 
16,3. ea vero quae -a sunt 14,7. 



-i regula sustinetur ratio 10,6 ; 
<regula > -i sententiam tempere- 
mus 38,6 {v. adfi. critS). nec a -is 
falsa secernunt I4;4. quid loquar 
apte disposita -a montium ? 17,10. 

recurro. necesse est in vestros 
-ere, in filios inerrare 31^4. 

recurso. quid tenebrarum et 
luminis dicam -antes vices? 17,6. 

recuso. si honores vestros et 
purpuras amus3i,6. cum ifififi. i. 
q. nego : nec -o, quod Caecilius 
adserere conisus est, hominem 
nosse se debeie 17,1. 

redarguo. convincam et -am 
quamvis diversa, quae dicta sunt 
16,4. 

redeo. astra labuntur et -unt 
34,11 ; quid festinas ut revivescat 
et -eat corpus ? 34, 12. in praeterita 
-ire 1,1. in pecudes ... hominum 
animas -ire 34^7. 

redivivus. illis pavorem fallax 
spes solacia -a blanditur 8,5. 

redundo. non minorem ad te 
quam ad ipsum infamiam -are 3,1. 

refello. cum philosophorum suo- 
rum sententiis -atur antiquitas 20,2. 

refercio. his fabulis idem dae- 
mones inperitorum aures adversus 
nos -serunt 28,6. 

reficio. illic sapiens ignis mem- 
bra urit et -it 35,3. 

refluo. Ocea?ius -it reciprocis 
aestibus 17^9 ; in fontem -unt ... 
omnia 5,8. 

reformido. sic -atis deos quos 
negatis 12,5. 

reformo. hominem a deo ut 



primum potuisse fingi, ita posse 
denuo -ari 34,9. CaeciHum .. ad 
veram reHgionem -avit 1,5. omnia 
ista figmenta ... a vobis in deum 
vestrum -ata sunt 11,9. • 

refuto. singula ... -are 15,1. 

reginam pudicam sexu suo for- 
tiorem 20,6. 

regno. nonnc Romani sine deo 
vestro imperant, -ant ? 12,5. cum 
gen. : luppiter Cretae ... -avit 21,8. 

regnum. numquam mereretur 
Phalaris et Dionysius -um 5,12 ; 
Romani -a meruerunt 6,3 ; diu -a 
tenuerunt Assyrii, Medi, Persae, 
25,12 ; ob pastorum et casae -um 
18,6. -i societas 18,5. utrum 
unius imperio an arbitrio plurimo- 
rum caeleste -um gubernetur 18,5 ; 
reges -i sui ... universa noverunt 
33,1 ; deus ludaeorum ..., queni 
non gens Hbera, non -a ... noverunt 

10.3. 

rego. quod si providentia mun- 
dus -itur 20,2 ; vim animalem, qua 
omnia -antur 19,7 ; quod si mundus 
divina providentia ... -eretur 5,12; 
quorum [sc. pullorum) cibo vel 
fastidio res pubHca summa -eretur 
25,12. timorem omnem, quo hu- 
manitas -itur 8,2 ; sortes -unt luites 
27,1 ; quod -ant cursum navigandi 
sidera 17,6. 

regula. recti -a sustinetur ratio 
16,6 ; <regula> recti sententiam 
temperenms 38,6 {v. adn. crit.). 

Regulus. quid? -us nonne augu- 
ria servavit et captus est ? 26,3 ; 
viroscum ... Regulocomparo? 37,5. 



— 226 — 



— 227 



reicio. ut -am ei {sc. aeo) suum 
munus 32,2. 

relabens ac vestigia retrahens 
cieqtior 3,3. 

relatio. cura iam ... quae nescie- 
bamus, -ne alterna comperissemus 

2;3. 

relaxo. indignationis eius tumo- 
rem etYusae orationis impetus -axe- 
rat 14; I ; feriae iudiciariam curam 
-averant 2,3. 

relego. scripta eorum -e 33,4. 

religio. n. smfrnlaris : vera -o 
38,0 ; Caecilium ad veram em 
reformavit 1^5 ; -ni nostrae 2q,2 ; 
nostrae -is 38,1 ; vestra -o 2q,8 ; 
suae -is 35^6 ; ne aut anilis induca- 
tur superstitio aut omnis -o des- 
truatur 13,3 ; ipsius pravae -nis 
obscuritas lo^i ; digna et nata -o 
talibus moribus 9^3 ; cultu -nis 
armati 6,2 ; hanc -nem tam vetus- 
tam, tamutilem. tam salubrem 8,1; 
cum non tam virtute quam -ne et 
virtute pollerent Romani 2^,\. 

quaedam Hbidinum -o 9,2. 

Mancinus -nem tenuit 26,3. 
unde haec -o^ unde formido, quae 
superstitio est? 5^7. magna -ne con- 
quiritur tnnlier, quae 22,8 (24,3). 

71. plnriilis, de religionibus falsis : 
ritus omnium -um 7,2 ; -nes tra- 
ditas colere 6^1 ; inductis pravis 
-nibus 26;8 ; victis -nibus servire 

de rebns sacris : urbem muniunt 
sacrorum -nibus 6,2. 

religiose. dum reges suos co- 
lunt r. 20,5 ; eosdem asinos cum 



Iside r. devoratis 28,7 ; quandiu 
eum [sc. denm) caste, innoxie reli- 
gioseque coluerunt Indaei 33,3 ; 
luppiter per torrentes ripas iurat r. 

religiosus. cnm subst. : haec 
sunt prima auspicia -ae civitatis 
25,2 ; virtutem -am 6,2. homines 
noxios feriunt ( fulmina) et saepe 
-os 5;9. 

decedis ... officio iudicis -i i5;i- 

solnm \ non profanus melius 
esset quam sic -us ? 22^9 (^24,4) ; 
Romani non ideo tanti sunt, quod 
-i 25^6 ; apud nos -ior est ille qui 
iustior 32,3 ; ut neque ... aut scire 
sit datum aut ruspari -um 5,5- 

relinquo. caelo et astris, quae 
sic -imus, sicut invenimus 11.3 ; 
inmensum sui desidcrium nobis 
-iquit 1,2 ; ad memoriam uterque 
posteritatis -iquerunt 21,5 ; -cta 
domo, coniuge, Uberis 2,1 ; -enda 
... astrologis prolixior de sideribus 
oratio 17,6 ; quae sunt dubia, ut 
sunt, -enda sunt 13,5. 

reliquiae. quod vero sacrificio- 
rum -as ... contemnimus 38,1. 

remeo. quis unus ullus ab inferis 
... -avit ? 1 1,8. 

remitto. in saeculo libertate -a 
{a deo) 27,2. -ssis quae constrinxe- 
rant daemones 27,2. 

remordeo. me Octavi nostri 
angit et -et oratio4;3. 

remuneror. passive : ut -aretur 
divina indulgentia 7,2. 

renascor. -i se ferunt post mor- 
tem 11^2 ; condicionem -endi {i. q. 



resnrrectionem) 34^6. Hydram feli- 
cibus vulneribus -entem 20,3. v. 
nascor. 

renideo. sic Caecilius et reni- 
dens . inquit 14,1. 

renitor. ne ante brumam in 
Africam navigia transmitteret, au- 
guriis et auspiciis -entibus 26,4. 

reparatio. operis et quietis al- 
terna -o 17,6. 

reparo. reparari — resnrgere : 
ergo novus homo nascitur^ non 
prior ille -atur [ 1,7 ; sicut de nihilo 
Ucere -ari homifiem 34,9 ; ad sup- 
pUcia -ari 34,12. v. reformare. 

repenso. meritum eius verbo- 
rum laudibus -are 40,3. 

repertor. aUcuius muneris vel 
artis -em 20,6 ; artium -es 16,5 ; 
frugum ipsarum -es 21,2. 

repeto. ut luppiter ludos -eret 
ex somnio 27,4 ut Parthos signa 
-amus 7,4. 

repromitto. sibi mortuis extinc- 
tis ... aeternitatem -ere 11,3. 

repudio. utpote cum diUgenter 
in utroque genere vivendi versatus, 
-aris aUerum, - aUerum> compro- 
baris 5,1. 

repugno. cnm. ijif.-. ut audeat 
-are, hominem a deo ... posse 
denuo reformari 34,9. si ... in 
contrariis ac -antibus iactetur^ 
aestuet, fiuctuetur 16,4. 

requiesco. ut -ere de itinere 
possimus 4,5. 

requiro. cnm acc. : Antoni 
luUani de ludaeis scripia -e 33,4 ; 
cum sit veritas obvia^ sed -entibus 



{sc. eam) 24 (23)^8. 

de aliqna re\ sunt aUqua^ de qui- 
bus crastino ... promptius -emus 
40,2. 

i. q. desiderare \ cur ... illam 
oculorum etiam in seriis hilarita- 
tem -o ? 4^2 

i. q. cxigere \ cum non disputan- 
tis auctoritas, sed disputationis ip- 
sius veritas -atur 16^6. 

res. iUis bonis rebus muUo me- 
Uorem 18,4; pulchre gerere rem 
civilem 17^2 ; res pubUca summa 
25,12 ; cum maiore reipubUcae 
parte 26,3 ; caput asini rem nobis 
esse divinam 28,7. in homiimm 
rebus et actibus miscuit deos 24 
(23), 3 ; omnia in rebus humanis 
dubia 5,2. rerum vocabula esse, non 
deorum 19,12. 

etsi sermonibus variis, ipsis 
tamen rebus 19^3; dum verboru m 
lenocinio a rerum intentionibus 
avocantur 14^4; non eloquentiae 
tumore, sed rerum ipsarum solidi- 
tat,e 15 I ; et rebus ipsis et nomi- 
nibus 19,14. 

de toto integro mihi cum Octa- 
vio res est 4,3. 

quid hoc est rei ? 4,2. 

/. q. mnndus iotus \ rerum ini- 
tium 19,4 ; de summa rerum ac 
maiestate 5.4 ; rerum omnium im- 
petus 5,10 ; animus per universam 
rerum naturam commeans 19,6. 
de rebus caelestibus 16,5. 
reservatis unguenta funeribus 
12,6 i. q. conscrvo \ corpns omne 
deo elementorum custodia -atur 



— 228 — 



— '>.>r\ — 



229 



34,10; vera religio -etur 38^6. 

resido. in illo praecipue sermone 

eius mentis meae -edit intentioi,5 ; 

iii istis ... petrarum obicibus -amus 

residui. /. q. reliqni \ in -is 
virgmibus [opp. \w pluribus) 25^10. 

resolvo. quasi non omne corpus 
... in terram -atur \\,\. v. solvo. 

resorbeo. quod {sc. aequor) ... in 
sese resorberet Jluctns 3,3. 

respondeo. -it ille 13,4; Am- 
phiaraus ventura -it 26,5. v. respon- 
snm. 

responsum. de Pyrrho Ennius 
ApoUinis Pythi -a continxit 26,6; 
quod sciret -a simulata 2b,t. 

responsio. eius viri nota -o est 
13; i; cum ... liceat-nemlanuarinos- 
tri ... audire 15,1 ; -nis nostrae 
intentio 16,2. 

respuo. non -it se comitem 1.4. 

resurgo. sic et beati -imus et 

38,4; itanec-itis, miseri^ nec inte- 

rim vivitis 12,6 ; corporibus quibus, 

ipsisne an innovatis, atur 11,7 

resurrectionem futuram 34, 1 1 . 
V. renascor. 

retorqueo. /. q. forqueo, detor- 
qneo : ad -endam veritatem 34,7. 

retraho. vestigia -ens aeqnor 
3.3. 

retundo. quod malevolos isdem 
illis ... philosophorum teHs -udisset 
3^,1. 

revertor. per vestigia sua anni 
-entis 17,8. 

revinco. publicum arguit gra- 
viter et -it errorem iQ,io. 



reviresco. semina non nisi cor- 
rupta -unt 34,11. 

revivesco. flores occidunt et 
-unt 34,11 ; ut cruda adhuc hieme 
-at corpns 34, 1 2 ; putes eos iam 
-xisse 11,2 ; deus ille, qui subve- 
nire -entibus potest, viventibus 
non potest 12,4. 

revoco. ea quae iam transacta 
suntrecordatione-are 1,1. 

revolvo. ita in fontem reflu- 
unt et in semet omnia revolvuntur 
5,8 ; ad unitatem providentiae 
omnes -untur ig, 10. 

reus. ut Christianus -us nec eru- 
besceret nec timeret 28,2 ; -us suae 
religionis 35,6. 

rex unus apibus 18,7 ; ipse rex 
Iuppiter35,2 ; rex es ? 37,9; est 
eis tutius per lovis genium peierare 
quam -is 29,5 ; ut factum Aegyptio 
-i 22,4 (23.12) ; (ieum si -em dixero 
18,10 ; Mucius, cum errasset in 
regem [Porsennam) 37,3 ; et divi 
ceteri reges2i,q; reges regni sui 
universa noverunt 33,1 ; de ser- 
vientibus r^gQs facti Indaei 33,3 ; 
cum Romulo regibus ceteris ... 
disciplina communis est 25,4 ; 
principibus et regibus ... blanditur 
29,5 ; deos vel faciles habere vel 
reges 6, i ; dum reges suos colunt 
20,5 ; cum libertatem suam adver- 
sus reges et principes erigit C/iris- 
tianus 37,1. 

rideo. neque de contentione 
-ere 4,1 ; ent sacra 8,4 ; -enda 
quam multa 22,8 {24,3). 

ridiculus. nonne -um est lugere 



quod colas? 23 (22), 2. 

rigidus. status -us, vultus erec- 
tus hominis 17,11. 

rig"0. Indus flumen et serere 
Orientem dicitur et -are 18,3. 

rimor. mundi fata et secreta -ari 
12,7. 

ripas. luppiter per torrentes -as 
... iurat religiose 35,2. 

ritus. videmus singulos sacro- 
rum -us gentiles habere 6,1 ; eos 
initiasse -us omnium religionum 
7,2 ; antequam gentes -us suos 
moresque miscerent 20,6 ; quorum 
{sc. Romanorum) -us si percenseas 
22,8 (24,3). Aegyptio Busiridi -us 
fuit hospites immolare 30,4. 

rixor. populi in se -antis insa- 
niam 37, 1 1 . 

roboro. fortitudo infirmitatibus 
-atur 36,8. 

robur. ubi subductae naviculae 
substratis -oribus quiescebant 3,5. 
adusque summae aetatis -ur adoles- 
cunt 24 (23), 8. 

rodo. mures, hirundines, milvi 
... rodunt {deos), inculcant; insident 
22,6 (24,1). 

rogo. quotiens de caelestibus 
-abatur Socrates 13,1. 

rogus. deus ligneus -i fortasse 
vel infelicis stipitis portio 22,3 
(23,11) ; et execrantur -os et dam- 
nant ignium sepulturas i 1,4. 

Romam contenderat Octavius 
2,1. 

Romanus. adiect..2i6. illaauspicia 
et auguria -a 26,1 ; -a civitas 7,5 ; 
-is hominibus (nominibus P) 10,4 ; 



insig!iis et nobilis iustitia -a 25 , i ; -i 
... sacrificii ///// vivcntes obruere 
30,4 ; sacra -a 23 (22). 2 ; scrip- 
tores vetustatis Graeci -ique 21,4 ; 
-a superstitio 10.3 ; 22,7 124,2). 

snbstafit. : Romani 12,5 ; 25,5 ; 
25,6 ; -orum sanguine 7.4 ; -orum 
vernaculos deos 25,8 ; inter morbos 
-orum et deos com})utandae ib. ; 
-orum imperium 25,0; -is {dat ) 
25,1 ; 6 ; numina universa -os 
colere 6,1 ; pro -is 25.7 ; si -is {scrip- 
toribus) magis gaudes 33,4. 

Romulus. nisi forte ... pcrie- 
rante Proculo deus -us 2I,q ; ut 
ipse -us imperator et rector poj)u- 
lum suum facinore praecelleret, 
parricidium fecit 25,2 ; -us, Picus, 
Tiberinus etc. dii [Romanorum ver- 
naculi) 25,8 ; damnis aUenis et 
suis sceleribus adolt-sceie cum -o 
regibus ceteris ... discipHna com- 
munis est 25,4. 

ros. ut tener fetus ubertate 
lactei roris adolescat 18,2. 

rosa. cum carpamus et -am veris 
et Hlium 38^2. 

rotor. sic insaniunt, sic bac- 
chantur, sic -antur 27,3. 

rubor. ut nonnulHs -i sit etiam 
pudica coniunctio 31,5. 

rudis. -es iHos homines et 
agrestes 21,5 ; omitto iHos -es et 
veteres {philosophos^, qui IQ,4 ; 
indoctis inpoHtis rudibus agrestibus 
12,7. inprovidi creduH -i simpU- 
citate crediderunt 20,5. studio- 
rum -es, Utterarum profanos, ex- 
pertes artium etiam sordidarum 

i5 



'-1 

* * 



.»! 



3-^ 



— 23o — 



lf - 



5,4. illiim -em sanguinem novelli 
et vixdum hominis 30,1 ; adhuc -i 
saeculo in ipsius mundi natalibus 
6,1. 

ruina. toto orbi ... -am moliun- 
turii,i ; F^picureis ... de mundi 
-a eadem ipsa sententia est 34^3 ; 
de -is urbium 25,5. 

rumor. ab ipsis enim -r falsus et 
serituret fovetur 28,6. 

rumpo -pto elementorum om- 
nium foedere 1 1,1. 

runcino. deus ligiieus suspen- 
ditur, caeditur, dolatur, -atur 22,3 
(23,11)- 



rursus. rursum. eandem emensi 
viam lursus versis vestigiis tereba- 
^^^ ?>)S ; i'i solem adeo rursus 
intende 32,8 ; in quae (sc. ele- 
menta) rursum homo et animal 
omne dividitur^ solvitur^ dissipatur 

ruspor. ut neque ... aut scire sit 
datum aut -ari (stuprari P) religio- 

sum 5^5. 

Rutilius. numquam -us aut 
Camillus exiHum mereretur 5,12 

rutilare fulgora, fulmina prae- 
micare 5,g. 



sacer. ciun siihst. -. -a certamina 
... abhorrttis 12,5 ; sine dilectu 
tangunt loca -a et profana 5,q ; 
intercessione -i nominis {sc. fratres 
et sorores) q,2. 

Soliim i. q. ciiltiis dei vel deorumy 
ritus et caerimoniae \ quae non ^o 
quodam,sed piaculo foederatur 8,4. 

haec nostra sacriticia. haec dei -a 
sunt 32,3 ; et quae lovis -a sunt ? 

23 (22). 3. 

haec tamen Aegyptia quondam 
nunc et -a Romana sunt 23 (22), 2 ; 
ut de inpiatis-is...faterentur28,5 ; 
occultis ac nocturnis -is adposita 
suspicio 0,4. 

haec -a sacrilegiis omnibus tae- 
triora Q,5 ; dum universarum gen- 
tium -a suscipiunt 6,3 ; et ipsis -is 
suis humanitatis arguitur luppiter 
21,8 ; Aegyptiorum -a instituta ser- 



pentibus 28,8 ; ista inpudicitiae 
eorum forsitan -a sint, apud quos 
28,10. ' 

deos despuunt; rident -a 8,4 ; 
-a facta sunt quae fuerant adsumpta 
solacia2o,5 ; considera denique -a 
ipsa et ipsa mysteria 23 (22), i ; 
haec iam non sunt -a, tormenta 
sunt 23 (22),4 ; et nonimlla absque 
feminis -a sunt 22,8 (24,3) ; dum 
urbem muniunt -orum religionibus 
6,2 ; singulos -orum ritus gentiles 
habere6,i ; instituendis -is ... ope- 
ram navaverunt 7,1 ; ei qui -is 
inbuatur q, 5 ; spectaculis abstine- 
mus, quorum et de -is originem 
novimus et 37, 1 1 . res sacrae, deo- 
rum simulacra : alia -a coronat 
univira 22,8 (24.3). 

sacerdos. ipsius antistitis ac -tis 
colere genitalia q,4 ; de adoratis -tis 



-X^.-^:^ 



•gr^r-:' 



SOL: 



281 



virilibus 28,10 ; proditum sibi de 
diis hominibusa -te secretum 21,3; 
exultant -tes Isidis 23 (22),] ; dum 
urbem muniunt ... multis honori- 
bus ac nomi!iibus -tum 6,2 ; mise- 
rentur miseri (si fas est) -tum 8,4 ; 
de caedibus -tum 25,5 ; Isis perdi- 
tum filium cum Cynocephalo suo 
et calvis -otibus luget 23 (22),] ; 
ubi magis quam a -tibus inter aras 
et delubra conducuntur stupra ? 
25,11. 

sacrarium. ac iam ... per uni- 
versum orbem -a ista taeterrima 
adolescunt Q, i. 

sacrificium. Romani Graecum 
et Graecam, (jallum et Gallam -ii 
( fuit) viventes obruere 30,4. haec 
nostra -a, haec dei sacra sunt 32,3; 
quod vero -orum reliquias et pocula 
dclibata contemnimus 38, 1 . 

sacrilegium. nam adorare quae 
manu ceperis, -uni est consecrare 
25,6 ; sacrilegii vel maxime instar 
est. humi quaerere quod in sublimi 
debeas reperire 17,2 ; haec sacra 
-iis omnibus taetriora 8,5. 

sacrilegus. quod inpune -i siuit 
25,6 ; cum -os aliquos et incestos, 
parricidas etiam defendendos susci- 
piebamus 28,3. 

saeculum. -a innumera fluxe- 
runt 11,8 ; tot omnibus -is 5,4. 
tempora mundi, nnmdus hic [opp. 
aeternitas) : adhuc rudi -o in ipsis 
mundi natalibus 6,1 ; in -o liber- 
tate remissa 34, 12; ita corpus in 
o, ut arbores in hiberno 34, 1 1 . 

^diei^e. fulmina homines noxios 



feriunt et s. religiosos 5,9 ; incestum 
penes vos s. deprehenditur 31,4. 

saepius : quo s., eo frequentius 
14,5. ut s. factum Aegyptio regi 
22,4 (23,12) ; an'mas ... in alia 
nova corpora s. commeare 3^,6 ; de 
Stygia palude s. ambientis ardoris 

35.1 ; calamitas s. disciplina virtu- 
tis est 36,8. 

saepio. alias dentibus -ptas {a?ii- 
7nantes) 17,10. 

saevio. in mutua odia -itis 31,8. 
ahsol. : nonnumquam ... crudelius 
-iebamus 28,3 ; cum belli ardore 
-itur5,io; natu filii -ientis 21,5 ; 
ut aut iam tumens et -iens tra pla- 
caretur 7,2. 

sagax fama 9,3. 

sagino. mali et noxii hominis 
sanguine -atur luppiler latiaris 
30,4 ; hi ut victimae ad supplicium 
-antur 37,7 ; hostiis |)ecudum -ati 

27.2 ; feras ... membris hominis et 
viscere -atas 30,6. 

Salios. cum -os ... non habe- 
rent Assyrii 25,12. 

saltem. vel hunc errorem s. non 
vanis et formidulosis opinionibus 
implicemus 5,7 ; horarum s. per- 
misso commeatu 11,8 ; quem non 
gens libera, non regna, non s. 
Romana superstitio noverunt 10,3; 
nec s. de praesentibus capitis expe- 
rimentum 12,1. 

saltus. ad impetum et -um pro- 
vocatur ca^iis q,6 ; dum adsiduo -u 
sublevatur testa 3,6. 

saluber. hnnc religionem tam 
vetustam, tam utilem tam -rem 






— 232 



dissolvere 8,1 ; quamdiu praecep- 
tis -ribuh obteinperaverunt 33,3- 

Samia. luno nunc Argiva, nunc 
-a, nunc Poena 25,9. 

sanctitas.quippe antiquitas cae- 
rimoniis atque fanis tantum -tis 
tribuere consuevit 6^3. 

sanctUS. vir eximius et -us 1,3. 

sane. a /. q. profecto : signum s. 
crucis naturaliter visimus in navi 
29,8. sane et ^- sane eliam : s. et 
ad vindeniiam feriae iudiciariam 
curam relaxaverant 2,3 ; s. et Acca 
Larentia el F^lora ... inter morbos 
Romanorum et deos computandae 

2 5 ; 8 . 

b; « d la verite, mais » adhaeret 
sed : non philosophi s. studio, sed 
mimi convicio digna ista sententia 
est 34,7. /Vow/tY' : ut ... in lapides 
eum patiaris inpingere effigiatos s. 
et unctos et coronatos 3,1 ; Vesta 
s. nesciente 25,10; Aegyptii s. 
liomincm sibi quem colant, eligunt 
29,4 ; nec fratres vos nisi s. ad 
parricidium recognoscitis 31,8. 

cum imperativo : s. quod caput 
non coronamus. ignoscite 38,2. 

sanguis. huius ysc. infafitis) 
sitienter -em lambunt 9,5 ; qui ini- 
tiari nos ... credit de caede infantis 
et -e 30, 1 ; illum rudem -em noveUi 
et vixdum hominis ib. ; ut Trasi- 
menus Romanorum -e et maior 
esset et decolor 7^4 ; qui -e suo 
Ubat 22,9 (24,4) ; propinquum -em 
fudit 25,3 ; mah et noxii hominis 
-e sacrinatur ^0.4; -nis foedere coniu- 
rare 30,5 ; comitialem morbum ho- 



minis -e sanare 30,5 ; tantumque 
ab humano -e cavemus, ut nec edu- 
hum pecorum in cibis -em noveri- 
mus 30,6. 

sanus. male -ae opinionis 11^9 ; 
male -os et vanae et perditae men- 
tis in ista desipere 22,10 (24,5). 

sano. comitialem morbum homi- 
nis sanguine, id est morbo gra- 
\'\om, -are 30,5. 

sapiens. cjim snbst. : ilHc -ns 
ignis membra urit et reficit 35,3. 
secundum illud vetus -is oraculum 
(56". Socratis) 5^5 ; qui de suis dictis 
-tes esse meruerunt iu,4; scripta 
-tium 21,1 ; quis enim -tium dubi- 
tat ? 34,2 ; -tium clariores 34,9 ; 
-tes vestros 34,8. 

sapientia. si quid -ae vobis aut 
verecundiae est 12^7 ; Socraten, 
-ae principem 13,1; omnes homi- 
nes ... natura insitos esse -am 16,5 ; 
nos, < qui ; non habitu -am, sed 
mente praeferimus 38,6. conse- 
rere -am 4,4. /. q. relis^io chris- 
tiana : cum .. in hicem -ae et 
veritatis cmergerem 1^4. 

sapio. si omnes unum bonum 
-inms3i,6. 

Sarpedo. lovem narrat ... -em 
tihum, quoniam morti non poterat 
eripere, cruentis imbribus flere 24 

f23),4- 

satis. eundi spatium s. iustum 

3^5 ; ut beati s. satisque prudentes 

iure videamur 5,5. ac de fato s. 

{iiiximus) 36,2. sed ad propositum 

s. est, etiam in hoc sapientes ves- 

tros nobiscum ... consonare 34^8 ; 



233 — 



s. est pro pedibus aspicere maxime 
indoctis 12,7. 

Saturnia. urbem -am, indito de 
suo nomine ... ad memoriam ... 
posteritatis reliquit Satumus 21,5. 

Saturnus Creta profugusltaham 
... accesserat etc. 21,5 ; -us compe- 
ditis pedibus 23 (22). 5 ; ipse -us 
27,5 ; -us fihos suos non exposuit, 
sed voravit 30,3 ; quod -i fiUo di- 
gnum est 30,4 ; -um enim princi- 
pem huius generis et examinis om- 
nes scriptores ... prodiderunt 21,4. 
V. Saturnia. 

sauciavit Venei em Homerus 24 

'23), 3- 

saxum. nisi forte nondum deus 

-um est 22,5 (23,13). 

Scaevola. Mucium -am, qui 

cum eriasset in regem, perisset in 

hostibus, nisi dexteram perdidisset 

37;3. 

scalpo. lapideus < deus> cae- 

ditur^ -itur 22^4 (23,12). 

sceleratus. congruentia perditis 
-isque tribuit altaria 9,4. 

scelus. hac conscientia -is 9^5 ; 
nonne in ortu suo -e coUecti ... 
creverunt ? 25,2; quid ipsa -is conti- 
dentia tutius ? 25,3; cum ... non 
minoris -is sit ignorare quam lae- 
dere deum 35,4; cum honesta sem- 
per pubUco gaudeant, -a secreta 
sint 10,2; vos -a admissa punitis 
34,6 ; vana et demens superstitio 
-ibus gloriatur 9^2 ; suis -ibus ado- 
lescere 25,4. 

scaenicus. in -is ludis 37,12. 

scilicet. VI affirmaiiva de eo quod 



ab altera partc obicitur : Clodius s. 
etFlaminiusetlunius ideoexercitus 
perdiderunt, quod 26^2 ; isti s. ad- 
versus ceteros deos Romanorum 
imperium protulerunt 25,9. vi 
explicativa, ironice : discurrentem s. 
atque ubique praesentem deum 
10,5 ; ut deum s. faceret eunuchum 
23 (22), 4. 

scindo. tu in caelo summam j)o- 
testatem (Uvidi credas et -i veri 
iUius ac divini imperii totam maies- 
tatem ? 18^7. 

scio. sequitur accusativus i. q. 
nosse : niagi non tantum sciuntdae- 
monas 26,9 ; ut et nescientes since- 
ram veritatem et quam sciunt . . . non 
confitentes {sc. daemones) 27,2 ; 
scit hoc Nepos et Cassius in his- 
toria 21^4 ; ut neque quae supra 
nos caelo suspensa sublata sunt, 
neque quae ... demersa sunt, aut 
scire sit datum aut 5^5 ; quod nihil 
se scire didicisset 13.2 ; nihil se 
scire confessus 38,5. cupiditate 
procreandi aut unam scimus aut 
nuUam 31,5. ^eq. acc. cum liif. : 
cum scias ... infanUam redundare 
3,1 ; sciat omnes homines ... pro- 
creatos (esse) 16,5 ; quos et natos 
legimus et mortuos scimus 21,12 ; 
milvi non sentire eos sciunt 22,6 
(24,1) ; quod sciret responsa simu- 
lata [esse) 26,6 ; eos spiritus dae- 
monas esse poetae sciunt 26^9; haec 
omnia sciunt pleraque pars vestrum 
ipsos daemonas de semetipsis con- 
fiteri 27,5. iam scies .. eos me- 
ruisse 33,4. seq. intcrrog. obliqua : 






•i 
i I 



%\ 






- 234 — 



iam ?cies, quam sit in eo ... mira 
et tlivina libratio 17 fS- absohiie : 
quod sciam i 1,7. 

sciscitor. cnm accitsat. : usque 
ad extreniam mortem voluntatem 
hominis -2iX.wx dcns 36,9. cnm mter- 
rofr. obliqna disi. : vellem tamen 
-ari utrumne ... an 1 1.7. 

scortum. qui -orum licentiae 
invident 2S,io. 

scribo. Alexander ... insigni vo- 
lumine ad matrem suam -psit ... 
proditum sibi esse ... secretum 21^3. 

scriptor. omnes -es vetustatis 
Gracci Homanique 21,4. 

scriptum. eius [sc. Protairorae^ 
-a 8,3 ; lege historicorum -a vel -a 
sapientium 21,1 ; -a eorum rclege 

33,4- 

scrupulosus . ut examine -o 
nostram sententiam libremus i ^,2. 

scrutor. aut scrutari lut scru- 
tare P) permissum 5,5 ; v. adn. cr. 

sculpo. eccefunditur, fabricatur, 
-\t\\r deus 22,5 (23^13). 

scurra. Socrates, -a Atticus^.S.r. 

SCUtum. -a vetera circumferunt 
(sc. Sa/ii) 2 2,S (24,3). 

Scyllam multiplicem 20,3. 

secerno. nec a rectis falsa -unt 

14.4. 

secretus. cum honesta semper 
publico gaudeant. scclera -a sint 
10,2 ; a quo (sc. deo) nullum potest 
esse -um 32,9. snbst. : proditum 
sibi de diis hominibus ... -um 21^3; 
mundi fata et -a rimari 12,7. 

secta. sic -ae vestrae non spon- 
taneos cupere ii^b; de -ae iam 



nostrae sinceritate consentio 40^2 ; 
ut ipsius -ae homo cum eo dispu- 
tem 4,4 ; de qua ... -arum plurima- 
rum usque adhuc ipsa philosophia 
deliberat 5^4. 

sector. Simonidis melici nonne 
admiranda omnibus et -anda cunc- 
tatio ? I3;4. 

secundum illud vetus sapien- 
tis oraculum ^fS' 

securus. dei nostri liberalitatt -i 
38,4. nihil sibi posse perire us 
(dens) 36, q. 

sed set : 14,2 ; 37,0. I «0« r^s- 
pondet negationi i opponnntnr sin- 
gnla niembra : telis inermes, sed 
metu rcligionis armati 6,2 ; popu- 
lares deos multos, sed naturalem 
unum {)raecipuum IQ,7 ; caelo ad- 
fixus, at terris omnibus sj^arsus est 
32,8 ; ego Octavio meo |)Iurimuni 
quantum , sed et mihi gratulor 40, i . 

Notanda : unum et ipsi deum^ 
sed palam, sed templis... coluerunt 
10,4; misericordia digni, sed nos- 
trorum deorum 12,6 ; cum sit veri- 
tas obvia, sed rcquirentibus 24 
(23),8. 

2) opp. sin^nla ennntiata: eadem 
figura omnibus est, sed quaedam 
unicuique liniamenta deflexa 18,1 : 
Britannia sole deficitur, sed ... re- 
creatur 18,3 ; falluntur in nomine, 
sed de una potestate consentiunt 
18,11 ; sunt et ipsi mulliformes, 
sed ad unitatem providentiae om- 
nes revolvuntur 19,10; par et in 
illis instigatio daemonis, sed argu- 
mentum dispar furoris 27,3 ; multi 






— 235 — 



nobis videmur, sed deo admodum 
pauci sumus 33, i ; subducitur nobis^ 
sed deo ... reservatur 34,10. 

3] in transitione : 3,5 ; 5,6 ; 12,4; 
16,2 ; 34,8 ; 36,7. 

4) /;/ refntatione : 1 1 ,7; 37,9 (3/5) . 

5) /. q. at enim « mais dira-t-on » 
sed 33,2 ; sed enim 32,7. 

II respondet negationi i tion, nec : 
non respuit [se) comitem, sed prae- 
cucurrit 1,4 ; nihil intendere neque 
... ridere, sed tacens ... fatebatur 
4,1; nec hoc obsequi fuit ..., sed ... 
ut segregarem 4,6 ; nec de numini- 
bus ferre sententiam, sed prioribus 
credere 6,1 ; qui longa aetate non 
infringitur, sed augetur 6,3 ; Claudi 
et luni non proelium in Poenos, 
sed ferale naufragium est 7,4 ; non 
sacro quodam, sed piaculo foedera- 
tur 8,4; sic sectae vestrae non spon- 
taneos cupere, sed electos ii;6; 
et iam non adorandae sed subeundae 
cruces 12,4 ; non laudi, sed veritati 
14,2 ; non de praesenti actione, sed 
de totogenere dis|)utandi 14,3; non 
eloquentiae tumore, sed rerum ip- 
sarum soliditate 15,1 ; ingenium 
non dari facultatibus ... sed ...ge- 
nerari 165; nec fortuna nanctos, 
sed natura insitos esse sapientiam 
16,5 ; cum non disputantis aucto- 
ritas, sed disputationis ipsius veri- 
tasrequiratur i6,t>; non fucatur ..., 
sed ... sustinetur 16,6; non divina 
ratione perfectum .. , sed frustis 
quibusdam ... conglobatum 17,3 ; 
non ad fidem numinis, sed ad ho- 
norem emeritae potestatis 21,9 ; 



Aegyptia illa non numina, sed por- 
tenta 25,9 ; non castitas tutior, sed 
inpudicitia felicior 25,10; filios suos 
non exposuit, sed voravit 30,3; pu- 
dorem non facie, sed mente prae- 
stamus 31,5 ; nec enim indulgemus 
epulis ..., sed ... temperamus 31,5; 
non est crimen erroris, sed testi- 
monium laudis3i,7 ; non notaculo 
corporis, sed iimocentiae ac modes- 
tiae signo 31,8; nec ... cum deo suo 
captos, sed a deo ... desertos 33,5 ; 
non philosophi sane studio, sed 
mimi convicio digna34,7; nec time- 
mus, sed frequentamus 34,10 ; non 
damnis ardentium pascitur, .sed in- 
exesacorporum laceratione nutritur 
3^,3 ; in nobis non genitura j)lec- 
titur, sed iugenii natura punitur 
36,2 ; non est infamia nostra, sed 
glorja 36,3 ; nec non potest subve- 
nire nec despicit, sed ... explorat 
35,0 ; non instruitur, sed ornatur 
37,9 ; non confessio timoris est, 
sed verae libertatis adsertio 38, i ; 
nec adnectimus ..., sed ... sustine- 
mus 38,4; qui non habitu sapientiam 
sed mente praeferimus, qui non 
eloquimur magna, sed vivimus 
38,6 ; non obstrepentia veritati, sed 
perfectae institutioni necessaria 
40,2. 

2) ?ion qui — sed qni : })erversam 
quaestionem, non quae verumerue- 
ret, sed quae mendacium cogeret 
28,3. 

3) non quod — sed quod : non 
quod omnia comperisset, sed quod 
nihil se scire didicisset 13,2 ; non 



l! 

ij 

*j 

1 j 



— 236 — 



— 237 — 



r' 
l. 



ideo tanti quod religiosi, sed quod 
iiipune sacrilegi 25,6 ; non quod 
nos sinius eorutn vestigia sub^ecuti, 
sed qnod illi ... iniitati sint^-^^.f. 

4) /ifj/i 7it — sed iit : non ut dif- 
fiterentur ..., sed ut ... fattrentur 
2H,5 ; non ut niagnis et electis 
viris, sed ut deis 20,5 ; non ut ad- 
tirniator testinionium fecit, sed con- 
viciuni ut orator adspersit 31 .2. 

5) Jio/i solnm — sed : 33,1 ; 37,4. 

6) uec solummodo — sed et : iH,^. 

7) non taiitum — sed et : 5^11 ; 
31,5 ; 32,9. 

8) non tantum — sedetiam : 26,10. 

9) non tantum — sed : 32,7. 

\0) non tantummodo — sed et : },q. 

sedes. angelos ... dei sedem tu- 
eri 25,11. 

seges. ecce iam -es cana 5;i3. 

segrego. ut ... disceptantes duos 
medius -arem 5,7 ; nec desinunt 
daemones ... alienati a deo ... a 
deo -are 2b,8. sed tacens, anxius, 
-atus 4, 1 . 

semel. quaedam fana s. anno 
adire permittunt 22,8 (24,3). 

semen. -ina non nisi corrupta 
revirescunt 34,11. /'. q. atomi : sint 
principio omnium -a natura in se 
coeunte densata 5,7 ; congregatis 
ignium -inibus 5,q. 

seminudus. honores et purpu- 
ras despiciunt ipsi -i 8,4 ; ipsos 
philosophos ... habitos esse ple- 
beios, indoctos, -os 16,5. 

semivir.GalU eam {sc.Cybelam] 
et (= etiam) -i sui corporis suppU- 
cio colunt 23 (22), 4. 



semper. cum et ipse tanto 
nostri s. amore fiagraverit 1,3 ; ut 
s. mare ... inquietum est 3,2 ; 
quippe cum amicitia pares s. aut 
accipiat aut faciat 4,6 ; soles alios 
atque alios s. splendere 5,q ; nebu- 
las s. adolescere ib. ; cum honesta 
s. pubHco gaudeant; scelera secreta 
sint 10,2; eunt s. exercitis lapsibus 
fiuvii i-] ,^) ; ab his fabulas istas s 
ventilari et numquam vel investi 
gari vcl probari 28,2 ; farna, quae 
s. insparsis mendaciis alitur 28,6 ; 
incestum penes vos sae})e depre- 
henditur. s. admittitur 31,4. perti- 
uct ad adiect.: s. adulescentis Apol- 
Hnis filius 23 (22). 5 ; virtutem eius 
s. praesentem 32,4 ; s. adversus 
sua vitia facundos 38,5. 

sempiternus.ceteris, ut iniustis, 
poenam --icm pollicentur i 1,5. 

senesco. nisi forte iam luppiter 
-uit 21.1 1. 

senex. Heri se deos metuunt; 
etsi iam -es nolunt 21,10. 

senium. post -um arbusta fron- 
descunt 34,11. mensem vide, ut 
hnia auctu, -o. labore circumagat 
17,5. 

sensim itaque tranquillequepro- 
gressi 3,4. 

sensus. amorem ... -um movere 
et adfectus tingere 26,12. -us ca- 
paces et habiles 16,5 ; mentem, 
-um, oculos denique ipsos non 
habere 17,3. ingerentem sese oculis 
et -ibus nostris caelestem clarita- 
tem 17,2 ; ocuH ... et omnes ceteri 
-us velut in arce compositi 17,11 ; 



I 



eius contemplatio (^- iuiago) ... 
pectori meo ac paene intimis -ibus 
impHcata est 1,2 ; -ibus maior est 
deus 18,8 ex tuis -ibus prolata 
sententia 5,1. 

sententia. '. q- opinio : culpam 
vel innocentiam fato tribui -is pki- 
rimorum 1 1,5 ; ut examine scrupu- 
loso nostram -am Hbremus 15,1 ; 
Natalis niei errantem, yagam, ki- 
bricam nutasse -am 16.1 ; eos ... 
in kanc unam coire et conspirare 
-am iQ,3 ; cum pkilosophorum 
suorum -is refeHatur antiquitas 
20,2 ; in eandem -am et Persaeus 
pliilosophatur 21,2 ; et Epicureis 
de elementorum conflagratione et 
mundi ruina eadem ipsa-a est 34,3 ; 
non philoso})hi sane studio, sed 
mimi convicio digna ista -a est 
34,7 ; fruamur bono nostro et recti 
-am temperemus 38,6; pura mens et 
sincera -a 32,2. 

iudicis : ne non tam ex nostris 
disputationibus nata-a quam ex tuis 
sensibus })rolata videatur 5,1 ; de 
numinibus ferre -am 6, i ; nec auda- 
citer in alteram partem ferenda -a 
est 13,5 ; et victor ipsi. qui adver- 
sum se -am dixit, insultat 37,1 ; 
nec expecto -am 40, 1 . 

sentio. absolute : cum cadaveri- 
bus onmis se}xdtura, si -unt, }ioena 
sit, si non -unt, ... medicina 11. 4 ; 
quemadmodum tribuatis exanimi 
aut -enti facem aut non -enti coro- 
nam 38,3 ; milvi non -ire eos [sc. 
deos) sciunt 22,6 (24,1). 

sequitur. accusativus : nondum 



condicionem tuam -is ? 12,3 ; }oer 
quae deum adgnoscimus, -imus, 
imilamur 17,2 ; ex hoc deum cre- 
dimus, quod eum -ire }>ossumus, 
videre non }X)ssumus 32,4 ; nec -it 
suae nativitatis iniuriam, ita ut nec 
}X)stea de vestra veneratione cultu- 
ram 22,4 (23,12) ; uterque maies- 
tatem dei intellegendi des})eratione 
senserunt 19,13 ; quod corj^oris 
humana vitia -imus et })atinmr 
36,8 ; quae singula . -iri, })erspici, 
intellegi ... non }wssunt 17,6 ; ea 
quae facilius est -ire quam dicere 

39;i. 

duo acc. : etiam quos o}itimos 

-ire potuerunt I4;6. 

7. q. opinari : eadem vobiscum 
quondam ... -ebanms 28, 2 ; eadem 
nos sensisse et egisse, quae -itis et 
geritis 28.5. 

eloquar quemadmodum -io 18, q; 
dicam tamen quemadmodum -io 

360. 

seq. de cum ablat. : si quicumque 

(^- quiHbet)de divinis quaerat, iat, 

})roferat 16,6. 

sepulcrum. adhuc antrum lovis 
visitur et -um eius ostenditur 21,8 ; 
deorum natales, patrias, -a dinume- 
rat Kvhemerus 21,1 ; coronas etiam 
-is denegatis 12,6. 

sepultura. damnant ignium -as 
1 1,4 ; cum cadaveribus omnis -a, si 
sentiunt, poena sit ib. ; nec ... 
ullum damimm -ae timemus34, 10. 

sequor. ut cingulum matronae 
navicula -eretur 27,4. 

Serapis. ipse Saturnus et -is et 



i 



— 238 - 



¥ 









luppiter ... quod sunt eloquuntur 
27,6 ; ?imulacro -idis denotato 2,4; 
inanem tui -idis sive Osiris tumu- 
lum 22,10*; nec -idem magis quam 
strepitus per pudenda corporis ex- 
pressos contremescunt 28, q. 

serenat. cum tonat, fulgurat, 
fulminat, cum -at 32,4. 

series. totam -em generis istius 
explicare 21,9. 

serius. ut et in ludicris et -is 
pari mecum voluntate concineret 
1,3; illam oculorum etiam in -is 
hilaritatem 4,2. 

sermo. i. q. oratio ^facultede 
parler-» : nos quibus suspectus in 
caelum datus est, -o et ratio 17,2. 

g;ctm$ dicendi : quo imperitior -o, 
hoc illustrior ratio est 16,6 ; vulgi 
iste naturalis -o est an Christiani 
coutitentis oratio ? 18,11 ; casto 
-ne, corpore castiore 31, 5- 

« un mot » : ut comicus -o est 
« Venerem sine Libero et Cerere 
frigere» fTerent., Eun., 733) 21,2. 

dialogiis « comfersation, echange 
de paroles » : iii illo praecipue -ne 
eius ..., quo Caecilium ... ad ve- 
ram religionem reformavit 1,5 ; 
cum hoc -ne eius medium spatium 
civitatis emensi 3,2 ; ubi eundi 
spatium satis iustum cum -ne con- 
sumpsimus 3,5 ; iieque ... dignum 
est concinnitate -nis 14,2 ; ne odio 
identidcm -um omnium laboremus 
14,6. de civitate, quam in -ne 
instituebat Plato 24 (23), 2. 

n. pluralis, i. q. verha : non 
possum exprimere -ibus 2,2 ; eos 



etsi -ihus variis. ipsis tamen rebus 
in hanc unam coire et conspirare 
sententiam 10,3. 

sero, sevi. dum passim liberos 
-itis 31,4. Indus flumen et serere 
Orientem et rigare dicitur 18,3. ab 
ipsis enim rumor falsus et -itur 
et fovetur 28,6 ; odium nostri -unt 
occulte per timorem 27,8. 

serpens. Ceres facibus accensis 
et -te circumdata 23 (22), 2; Aes;yp- 
tiorum sacra instituta -tibus 28,8. 

serpentibus in dies perditis mo- 
ribus q, I . 

sertum. et -is moUibus colla 
complectimur 38,2. 

servio. victis religionibus ( = 
deis) -ire 25,6 ; de -entibus reges 
facti ludaei 33,3. 

servitus. /. q. servi : quod nec 
aetas potest pati molHor nec cogi 
-us durior 28,1 1. 

servo. nonne auguria -avit et 
captus est Regulus ? 26,3. 

servus. etiam -o quibusdam 
caerimoniis interesse piaculare fla- 
gitium est 22,8 (24,3). 

sexus. apud quos -us omnis 
membris omnibus prostat 28,10; 
muHeribus creduHs -us sui facilitate 
labentibus 8,4; -us omnis homines 
et omnis aetatis q,6 ; sine dilectu 
aetatis, -us, dignitatis 16,5 ; regf- 
nam pudicam -u suo fortiorem 20,6, 

si. I cum ifidicaiivo a praesentis : 
quae omnia, si non concupiscimus, 
possidemus 36,5 ; nec de ultima 
sta tim plebe co nsistimus, si lio- 
nores vestros et purpuras recusa- 



239 - 



mus, nec factiosi sumus, si omnes 
unum bonum sapimus eadem con- 
gregati quiete qua singuli, nec in 
anguHs garruH. si audire nos pu- 
blice aut erubescitis aut timetis 
31,6 ;tu perire et deo credis, si 
quid ocuHs nostris hebetibussubtra- 
hitur 34,10; nec enim conscientiam 
suam decipit, si faUit alienam 
29,4 ; si Romanis magis gaudes, 
Antoni luHani de ludaeis scripta 
requi re 33,4; pu tatis autem nos 
occultare quod coHmus, si delubra 
et aras non habemus ? 32,1 ; igno- 
rantia laberis, si ... recordaris 
33,2 ; cum Octavius habeat sin- 
gula ..., si potest, refutare 15,1 ; 
si placet, ... intelleget 4,4 ; re- 
censeamus, si placet iq,3 ; quod 
si providentia mundus regitur ..., 
non nos debet 20,2 ; cum cadave- 
ribus omnis sepultura, si sentiunt, 
poena sit, si non sentiunt, .. me- 
dicinaii,4; miserentur miseri^ 
si fas est, sacerdotum 8,4 ; si ])hilo- 
sophandi Hbido est, Socraten ... 
imitetur 13,1 ; si quid sapientiae 
vobis aut verecundiae est, desinite 
... rimari 12,7. 

cum r crbo ajfcctus ( quod) : nec 
mireris, si deum non vides 32,5. 

b) perfecti: ac de fato satis (dixi- 
mus), vel si pauca (diximus) 36,2 ; 
vel si qui alii artium repertores in 
memorias exierunt 18,5; cur enim, 
si nati sunt, non hodiequenas- 
cuntur? 21,11 ; quid nobis invi- 
demus, si veritas divinitatis nostri 
temporis aetate maturuit ? 38,6. 



c) futuri exacti : si deus dederit 
18,11 ; quem si patrem dixero, 
carnalem opineris ; si regem. terre- 
num suspiceris ; si dominum, intel- 
leges utique mortalem 18,10 ; So- 
craten, quisque (= quisquis) ves- 
trum tantus est, si potuerit, imi- 
tetur 13,1. 

II cuvi co7iiu?ictiz'o di) praesentis : si 
mihiquasinovusaHquiconsidas. nul- 
lum negotium est patefacere 5,2 ; 
si vobiscum Christiani comparemur, 
... multo ... vobis meliores depre- 
hendemur 35,5; cum, si recte 
existimes, sit dei homo ipse simu- 
lacrum 32,1 ; si diutius inspicias, 
omnis visus extinguitur 32,5 ; quo- 
rum ritus si ])ercenseas, ridenda 
quam multa ... sunt ! 22,8 (24,3) ; 
naturale est enim et odisse quem 
timeas, et quem metueris infes- 
tare, si possis 27,8. 

C7im verbis ajfect^is (= q7iod) : 
nihil mirum est, si ista moles ... 
destruatur 34,5 ; nihil itaque indi- 
gnandum vel dolendum, si qui- 
cumque ( -^ q^nlihet) de divinis 
quaerat, sentiat, proferat 16,6; nul- 
lum itaque miraculum est, si 
CaeciHus identidem iactetur, aes- 
tuet, fluctuetur 16,4. 

b) perfecti : ut . . satis prudentes 
iure videamur, si nosmet ipsos 
familiarius noverimus 5,5 ; quorum 
aliquem deum si quis occiderit^ 
etiam capite punitur. 

/w orat. obliq7ia : 34,2. 

c) itnperfecti: cum, si ratio ... 
iudicaret, <;essent> {pm. P) ur- 



— 240 



If 






gueiidi magis ut fatLreutur 28,5 ; si 
dii creare possent, interire non pos- 
sent^ plures totis hominibus deos 
haberemus 21.12; et tamen fa- 
cultates, si utiles putaremus, a deo 
posceremus 36,7 ; quod si mundus 
divina providentia regeretur. num- 
quam mereretur Phalaris regnum 
5,11 ; homines malae Hnguae, 
etiani si tacerent 28,10; cam. si 
eunuchos deus vellet, posset pro- 
creare, non facere 2 2,Q (24,4). 

in oratio7ic obliqna : iam scies ... 
nec quidquam iis accidisse, quod 
non sit his, si perseverarent^ ante 
praedictum 33.4. 

d) plns qnam perfcdi : quae si 
essent facta, tierent20,4; quod si 
... vidisses. utique crederes 18,4. 

cic actio7ic rcpetita : si qui ... 
Christianum se negasset. favebamus 
ei 28,4. 

Adnot. \) si non 36,5; si sen- 
tiunt ... si non sentiunt 1 1,4; ?'. nisi. 

2) si quis 28,8; si quid sapien- 
tiae 12,7. 

loco cnnntiati relativi : et si qui 
ahi artium repertores ... exierunt 
16,5 ; si qui infirmior ... negasset 
28,4; si q uid .. subtrahitur 34,10, 

3) quod si 5,12 ; 18,4 ; 20,2 ; 
23 (22), 2. 

4) quae si 20^4; quorum si 
22,8 124,2); 38,8. 

5) etiam si 28,10. 

6) vel si ( - etiam si) pauca 
(diximus) 36,2. 

7) si = qnia : nec de ultima 
statini plebe consistinius, si ... 



recusamus ; nec factiosi sumus, si 
... sapimus ... ; nec in angulis gar- 
ruh, si ... timetis 31,6 ; putatis 
autem nos occultare quod coHmus, 
si delubra et aras non habemus 
32,1. 

8) non rcpctitur verhum : si 
regem ...sidominum 18,10. 

q) no7i cxprimitur vcrhum enun 
tiati principalis : homines malae 
linguae, etiam si tacerent 28,10. 

1 o) in ajitithcsi : si dii creare 
possent, interire non possent 21,12. 

sic. I solum ponitur \) pcrtinct ad 
ca quac antcccduut {saepius anapho- 
rice) : a) de modo « ainsi » : sic 
CaeciUus {sc. locutus cst) 14,1 ; 
ausim interim et ipse concedere et 
sic meUus errare 7,1 ; sic everso et 
extincto lumine 9,7 ; qui sanguine 
suolibat..., non profanus meUus 
esset quam sic reUgiosus ? 22.Q 
(24,4). 

« ainsi, de meme » : sic ... si^les 
aUos atque aUos semper splendere, 
sic ... nebulas semper adolescere 
;,q; sic AUia «infaustum nomen», 
sic Claudi et luni ... ferale naufra- 
gium est 7,4 ; sic et defunctis prae- 
mium et futuris dabatur exemplum 
20,6 ; sic occnpant animos 27,8 ; 
vates et ipsi absque templo, sic 
insaniunt, sic bacchantur, sic ro- 
tantur 27,3 ; sic de isto et tuus 
Fronto ... convicium uL orator 
adspersit 31,2 ; sic nos ... dinosci- 
mus ; sic nos ... mutuo. quod 
doletis, amore diUgimus ; sic nos, 
quod invidetis; fratres vocamus 



— 241 — 



\ 



31,8 ; sic etiam ... tradiderunt 

b) dc consequcntia, i. q. igitur, 
itaquc : sic reformidatis deos quos 
negatis 12,5 ; sic adsidue temeri- 
tate decepti culpam iudicis transfe- 
runt ad incerti querellam 14,5 ; 
sic nec dubitandum ei de cetero 
erit nec vagandum 16,4 ; sic et 
similes univer.^i videmur et 18,1 ; 
sic in auro et argento avaricia con- 
secrata est, sic statuarum inanium 
consignata forma, sic nata Ro- 
mana superstitio 22,7 (24,2) ; sic 
Cliristianos de proximo fugitant, 
quos 27,7 ; sic et deos coUtis inces- 
tos 31,3 ; sic incesti fabulam necti- 
tis3i,4; sic apud nos reUgiosior 
est iUe qui iustior 32,3 ; sic Chris- 
tianus miser videri potest, non 
potest inveniri 37,3 ; sic honiici- 
dium in vero flagitatis, in mendacio 
fletis 37,12 ; sic et beati resurgimus 
et futuri conteniplatione iam vivi- 
mus 38,4. 

/. q. nam : sic solus in amoribus 
conscius [sc. erat) 1,4; sic sectae 
vestrae non spontaneos cupere, sed 
electos 11,6 ; sic a caelo deorsum 
gravant 27,2 ; sic eorum numen 
vocant 2Q,5. 

2) pcrtinet ad ea quae sequuntur: 
tum sic CaeciUus exorsus est 5, i . 

II ponitur in comparatione ires- 
pondet ut) : quae sic reUnquimus, ut 
invenimus 11,3; ut qui rectam 
viam nescit ... haeret, sic cui non 
est veri stabile iudicium ... eius 
dubia opinio dissipatur 16,3 ; ut 



aurum ignibus, sic nos discrimini- 
bus arguimur 36,9. 

III respondct ut consecutivum : 
sic ... deserere, ut ... in la})ides 
eum patiaris inpingere 3,1. 

IV responde t dum : sic ... occu- 
pavit, sic ... propagavit, dum 
(sexties) 6,2; sic, dum universarum 
gentium sacra suscipiunt, etiani 
regna meruerunt 6,3 ; sic eum 
dione aestimamus, dum inaesti- 
mabilem dicimus 18,8. 

sicarius. confluxerant perditi, 
facinerosi, incesti, -ii, proditores 
25,2. 

siccitas. Aegypti siccitatem 

temperare Nikis amnis solet 18,3. 

sicco. -andis umoribus de mari- 

nis lavacris blanda et adposita cura- 

tio 2,3. 

sicut. ponitjir sohun : s. fas est 
2Q,; ; equestrium fratrum in lacu, 
s. se ostenderant, statuae conse- 
cratae 6,3. 

seqjiiljir ita : s. ignes fuhninum 
corpora tangunt nec absumunt, s. 
icrnes Aetnaei montis flagrant nec 
erogantur : ita poenale illud incen- 
dium non damnis ardentium pasci- 
tur, sed nutritur 35,3 ; s. de nihilo 
nasci Ucuit, ita de nihUo Ucere 
reparari homijiem 34,9. 

seqjiitjir et (= etiajn) : qui s. 
nascimur et interimus 1 1,3. 

sidus. caelum ipsum et ipsa -a 
audaci cupiditate transcendimus 
5,6 ; -a Ucet ignis accenderit 5,7 ; 
ipsi mundo cum -ibus suis minan- 
tur incendium ii,i ; reUnquenda 



ii^,,. 



2^2 — 






i ' 



n 
11 ' 



vero astrologis prolixior de -ibus 
oratio 17,6; crede esse universitatis 
domirium parentemque ipsis-ibuset 
totius nmndi partibus pulchriorem 

18,7. 

signo. nummos -are dociiit Sa- 
tnrnus 21^5. 

signum. sic nos non notaculo 
corporis, sed innocentiae ac modes- 
tiae -o facile dinoscimus 3i,H ; -um 
crucis 2Q,H ; crucis -um est /A. ; o 
crucis //>. ut Parthos -a repetamus 
7,4 ; et -a ip>a et cantabra et 
vexilla castrorum 2^,7. 

silentium. hac conscientia sce- 
leris ad -um mutuum pignerantur 
9^5 ; ad -um stupefacti 3^,1 ; cum 
toto -o Hceat responsionem ... 
audire 15,1 

similis. sic et -es universi vide- 
mur et inter se singuH dissim i les 
invenimur 18,1 ; horum quoque is 
de divinitate consensio est 19,5 ; 
sommo -is felicitas 37,8. 

similiter. <erraverunt> erga 
deos quoque maiores nostri 20,5 ; 
ignem esse Vulcanum, et ceteros s. 
vulgi deos elementa esse mons- 
trando tq.iO. 

Simonides. quid ? -is mehci 
nonne admiranda omnibus et sec- 
tanda cunctatio ? qui -es, cum de 
eo, quid et quales arbitraretur deos, 
ab Hierone tyranno quaereretur 
etc. 13,4 ; -es etiam in perpetuum 
conperendinet 38,5. 

simplicitas. isti igitur spiritus, 
posteaquam -tem substantiae suae 
... perdiderunt 26^8. procul est 



ab eius -e subtilis urbanitas 16^2 ; 
inprovidi creduH rudi -e credide- 
runt 20,5 

simplex. non tantum -icis cru- 
cis faciem^ verum et adtixi hominis 
20,7. ut in execrationem et odium 
hominum plerique -iores eflferantur 
14,6. 

simulacrum. quibus machinis 
-um onuie formetur 22,2(23,10); 
quod -um deo fingam, cum ... sit 
dei homo ipse -um ? 32,1 ; -o Sera- 
pidis denotato 2,4 ; cur nuUas aras 
habent, templa nuHa, nuHa nota 
-a ? 10,2. 

simulatae philosophiae nomine 
8,2 ; quod sciret responsa Apolhfiis 
-a 26,6 ; -is doloribus 37,12. 

sinceritas. de sectae iam nos 
trae -te consentio 40,2. 

sincerus. bonus animus et pura 
mens et -a sententia 32,2 ; ut et 
nescientes -am veritatem et quam 
sciunt, ... non contitentes 27,2. 

sine. conscientiam solam, s. qua 
esse non possumus 35,6 ; s. corpore 
resiir^itiir^i 11,7 ; quando umquam 
regni societas . .. s. cruore discessit ? 
18,6 ; s. vestro deo imperant, 
regnant Romani 12,5 ; qui ... tor- 
menta s. deo possit sustinere 37,6 ; 
s. dilectu tangunt loca sacra et pro- 
fana 5,9 ; s. dilectu adsentiuntur 
dictis omnibus 14,4 ; s. dilectu 
aetatis, sexus, dignitatis 16,5 ; 
totum corpus uri cremari s. uHis 
eiulatibus pertulerunt 37,4 ; s. 
discrimine omnes deperire 5,10; 
s. universitatis inquisitione 17,2 ; 






— 243 — 



s. laboris exercitatione 36,8 ; Vene- 
rem s. Libero et Cerere frigere 
(Terent., Eun., 733) 21,2 ; mulier- 
culas s. more ( Verg , .4.8,635 ) rapuit 
25,3 ; nonne et angelos s. negotio 
narrat Plato ? 26,12 ; aves s. patri- 
monio vivunt 36,5 ; qui s. ratione 
veHt poenam subire 37,6 ; quae 
singula inteHegi s. summa soHertia 
et ratione non possunt 17,6. 

singularis. testimonium meruit 
prudentiae -aris 13,2. 

singuli. sic et similes universi 
videmur et inter se -i dissimiles 
invenimur 18,1 ; eadem congre- 
gati quiete qua -i 31,6. 

quoniam voto universorum 
adpetitur quid(}uid accidere potest 
in actu -orum g,7 ; pro meritis et 
quaHtatibus -orum etiam fata deter- 
minat dgus 36,2 ; ingenium -orum 
pericuHs pensitat deus 36,9. 

otiosum est ire per -os \sc. deos) 
2i,Q ; per universa imperia, pro- 
vincias, oppida videmus -os ritus 
gentiles habere 6, i ; cum per -os 
proj)riis appeHationum insignibus 
multitudo dirimenda est 18,10; 
de us now potest aut omnes obire 
aut -os nosse 32,7 ; nec -as {sc. i'ias) 
audet eHgere nec universas pro- 
bare 16,3. 

cum nec -is inservire possit per 
universa districtus, nec univer- 
sis sufficere in -is occupatus {sc. 
deus) 10,5 ; -a ponderemus 14,7 ; 
4 cum Octavius ... habeat -a ... refu- 
tare 15,1; quae -a ... ut crearentur 
17,6 ; longum est ire per -a 18,1. 



sinus. sed in -u rt^(?z'vivimus33,i. 

siquidem adstat factis omnibus 
deus 10,5. 

sistrum Isidis 22,10*. 

sitienter sanguinem {sc. infan- 
tis) lambunt 9,5. 

situs. testam plano -u digitis 
comprehensam 3,6. 

sive. Serapidis s. Osiris 22.10*. 
corpus omne s. arescit in pulverem, 
s. in umorem solvitur, vel in cine- 
rem comprimitur, vel in nidorem 
tenuatur 34,10. 7k vel. 

sobrius. convivia non tantum 
pudica coHmus, sed et -a 31,5. 

socer. generi et -i {sc. Caesari 
et Pompei) bella toto orbe diffusa 
sunt 38,6 ; cum -is suis beHum mis- 
cuit Romulus 25,3. 

societas. quando umquam regni 
-s aut cum lide coepit aut sine cru- 
ore discessit ? 18,6. 

SOCius. ipse-usin erroribus 1,4. 

Socrates. immquam -es vene- 
num tnereretur ^,\2 ] eos spiritus 
daemonas esse ... -es novit 26,q ; 
-en, sapientiae principem 13,1; eius 
viri, quotiens de caelestibus roga- 
batur, nota responsio est etc. ib. ; 
proinde -es scurra Atticus viderit, 
nihil se scire confessus {cf. 13,1-2), 
testimonio Hcet fallacissimi daemo- 
nis gloriosus [cf. 26,9) 38,5 

Socraticus Xenophon IQ^13. 

sol demergit et nascitur 34,11 ; 
quod iam sol occasui decHvis est 
40,2 ; ultra -is vias 5,2 ; vide et an- 
num, ut -is ambitus faciat 17,5 ; 
ipsum -is artiticem 32,6 ; in solem 



:f- 



244- 



k. 



F 



adeo ... videre noii possumus 32,5 ; 
in solem adeo rursus intende fsc. 
a/i/mum) 32,8; quod in diem e lus- 
tratur caelum 17,5 ; Britannia -e 
deficitur 18,3; -es alios atque alios 
semper splendere 5,Q. 

solacium calamitatibus daut va- 
tes 7.6 ; ad -um calamitatis suae 
26,8 ; in -uni nostri 34,1 1 ; nec de 
fato quisquam aut -um captet aut 
3b^i ; illis pavorem fallax spes -a 
rediviva blanditur 8,5 ; inepta-a a 
poetis fallacibus in dulcedinem car- 
minis lusa 11,8; sacra facta sunt 
quae fuerunt adsumpta -a 20,5. 

soleo ut vulgus superstitiosus 
-et 2.4; Aegypti siccitatem tempe- 
rare (temperat P) Nilus amnis solet 
(colet P) 18,3 ; -emus haurire 38,2; 
quam in adulteras eat {sc.facere 
Juppiter) 24 (2 3), 4. 

soliditas. nostram sententiam 
non eloquentiae tumore, sed 
rerum ipsarum -e libremus 15,1. 

solidus. absque enim notitia 
dei. quae potest esse -a felicitas, 
cum mors sit ? 37;8. 

solistimum. pullorum solem- 
nisinmin P\ tripudium 20,2. 

solitarius. deus unicus, -us, de- 
stitutus 10,3. 

solemnis. ad epulas -i die coeunt 
Q,6 ; ieiuniis -ibus 8,4. 

soUertia. priusquam -a mentis 
parerent nominis claritatem 16,5 ; 
quae ... intellegi sine summa -a et 
ratione non possunt 17,6. 

SoUicitus. suspensi ... atque -i 
12^5 ; nos proinde -i^ quod ... disse- 



ratur ..., ponderemus 14,7 ; Libe- 
ram anxia et -a vestigat Ceres 23 
(22), 2. 

solubilis. nmndum ... ipsi arti- 
tici deo soli et -em et esse mortalem 

solum. non enitn s. in ocuHs eius, 
sed in sinu vivimus 33,1 ; non dex- 
tram s., sed totum corpus uri .. 
pertulerunt 37,3. 

solummodo. et unum s., quod 
nonante fuerit I C//mV/<^////5), paeni- 
teret 28^2 ? nos uxoribus nostris s. 
virinascimur 35.6 nec universitati 
s. deus, sed et partibus consulit 

18,3. 

solus. sic -us in amoribus con- 
scius 1,4; deo, qui -us est 18^10 ; 
ad periculum tamen -us es 37, Q ; 
ne hiems -a glacie ureret aut -a 
aestas ardore torreret 17,8 ; inmen- 
sus et -i sibi tantus^ quantus est. 
notus 18,8 ; deo -i et solubilem et 
esse • mortalem {mundum) 34,4 ; -i 
deO; cuius est, cedit 37,1; citra 
-um Capitohum capti Ro7nam b,2 ; 
per deum verum et -um 27,7 ; vos 
conscios timetis, nos etiam con- 
scientiam -am 35,(3 ; omnes pari 
sorte nascimur, -a virtute distin- 
guimur 37,10; corporibus dissolutis 
as animas volunt et perpetuo ma- 
nere et 34, t>. J. q- desolatus, de- 
stitutus : ludaeorum -a et misera 
gentiUtas 10,4. 

solvo. /. q. dissolvo : in quae 
{sc. elementa) rursum homo et ani- 
mal omne dividitur, -itur, dissipa- 
tur ^,'^ ; corpus omne .. sive in 



— 245 — 



umorem -itur 34, 10. animus enim 
ut luxu -itur, ita 36,3. -uta legi- 
bus fortuna 5,13. his {sc. Jiori- 
bus) et sparsis utimur et -utis et 
sertis molUbus coUa complectimur 
38,2. 

somnio. tu, qui imnortaUtatem 
postumam -as 12,3. 

somnium. ludorum offensi lovis 
de -o plebei hominis iteratio 7,3 ; 
ut luppiter ludos repeteret ex -o 
27,4 ; -o simiUs felicitas 37,8. 

somnos inquietant daemones 
27,2. 

sordesco. nisi persuasionis civiUs 
nonnumquam admixtione -eret 
[Platonis de deo oratio) IQ, 14 ; ful- 
gere purpura, mente -ere 37^10 

sordidus. expertes artium etiam 
-arum 5,4. 

soror. se promisce appeUant fra- 
tres et -es q,2 ; deos coUtis incestos, 
cum matre, cum fiUa, cum -e coni- 
iunctos 31,3; ad epulas coeunt cum 
omnibus liberis, -ibus, matribus q,6; 
Aegyi)tiis et Athenis cum -ibus le- 
gitima conubia 31,3. 

sors. per incertum -tis 9,7 ; qui 
-tem in hominibus puniat, non vo- 
luntatem 11,6 ; quis unus uUus ab 
inferis vel Protesilai -te remeavit? 
11,8 ; omnes tamen pari -te nasci- 
mur 37,10. sit -s (sortis P) fortu- 
nae, mens tamen Ubera est 36,1. 
-tes regunt daemones 27,1. 

spargo prout infidasuspicio-itur 

16.3. dum Venerem promisce -itis 

31.4. terris omnibus -sus est sol 
32,8; -sismembris Serapidis 21,10*; 



his [sc. floribus) enim et -sis utimur 
ac solutis 38,2. 

spatium. medium -um civitatis 
einensi 3,2; ubi eundi -um satis 
iustum emensi cum sermotie con- 
sumpsimus 3,5 ; ultra -um Uneae, 
qua vinctus est, ad itnpetum et 
saltum provocatur r/////6^ Q,6. 

spectaculum. quam pulchrum , 
-um deo, cum 37,1 ; cum omnes 
hac -i voluptate caperemur^, i . non 
-a visitis, 12,5; non pomi^is inte- 
restis 12,5 ; pompis vestris et -is 
abstinemus 37,1 1. 

specto. -a de Ubris memoriam 
7,2. 

specula. ocuU in summo velut 
in -a constituti 17,11 

speculator. deus auctor om- 
nium ac -or omnium 32, q. 

sperno -unttormenta praesentia 
8,5 ; sprevit auguria Flaminius 7,4; 
auguriis et auspiciis renitentibus, 
sprevit (C. Caesar) 26.4 ; quos {sc. 
deos) aUus iam sprcvisset iratos 6,2. 

spes. ita iUis pavoretn faUax -s 
solacia rediviva blanditur 8,5; cuius 
in homine mortaU -soinnis innititur 
29,3 ; ut -i coheredes {Christiani) 
31,8 ; -m adflictis dant vates 7.6 ; 
-m futurae felicitatis 38,4. 

Speusippum vim animalem, 
qua omnia regantur^ deum nosse 

19,7- 
spicatas aculeis animantes 1 7 > i O- 
spiritus. caelum ac terras ..., 
« spiritus intus aUt et infusa mens 
agitat» ... (Verg., A., 6,726), idem 
aUo loco [G., 4,221) mentem istam 

iG 



— 246 - 



Hl' 



et -um deum nominat IQ;2 ; quid 
alivid et a nobis deus quam mens 
et ratio et -us praedicatur ? i9;3 i 
aquae et -us ratio iq,4 ; esse sub- 
stantiam ... inter corpus et -um 
mediam 26,12. dc daemonibus : 
-us sunt insinceri, vagi etc. 26,8 ; 
eos -us daemonas esse poetae sciunt 
etc. 26,q ; isti igitur -us ... non 
desinunt perditi perdere 26,8 ; isti 
igitur impuri -us 27,1 : occulte, 
ut -us tenues, morbos fingunt 
27,2. 

splendeo. soles alios atque alios 
semper -ere 5,9. 

spolia. tot de diis -a quot de 
gentibus et tropaea 25,6;templa 
omnia ... de -is deorum 25,5. 

spontaneus. sic sectae non -os 
cupere, sed electos 11^6. 

spumo. -antibus equis atque 
fumantibus 7^3. 

spumosus. etsi non canis -isque 
fluctibus exibat ad terram j;/^/r^ 3,2. 

stabilis. cui non est veri -e iudi- 
cium ib,3 ; -i varietate 17,7- 

stabulum. totos asinos in -is 
cum vestra vel Epona consecratis 
28,7. 

Statim. vel exiliunt s. dnemones 
vel evanescunt gradatim 27,7 ; 
nec de ultima s. plebe consistimus, 
si honores vestros et purpuras recu- 
samus 31,6 (7-. si\ Adn., 7). 

Statua. equestrium fratrum in 
lacu -ae consecratae 7,3 ; sic -arum 
inanium consignata forma 22,7 
(24.2) ; dum gestiunt eorum {sc. 
regum) raemorias in -is detinere 



20,5 ; sub -is et imaginibus conse- 
cratis delitiscunt daemofies 27^1. 

Statuo. modo inberbis -itur lup- 
piter 23 (22)^6. aera deum -unt 
intinitum et inmensum I9;5- 
Status rigidus hominis I7;ll- 
Stercus. Hercules -ora egerit 24 

(23)0- 

sterno. velut -eret ambulacro ha- 

renas 3,2. 

Stipatus. quamvis sis multo co- 
mitatu -us 37;9. 

stipes. infelicis -itis portio 22^3 

(23; II)- 

Stoicus. x^^riston -us IQ;I3 >' 
<mundum> in vim ignis abitu- 
rum -is constans opinio est 34; 2. 

stomachor. aegre se ferre, -ari, 
indignari^ dolere inHteratos ... de 
caelestiJDUs disputare 16,5. 

Straton quoque et ipse naturam 
deum loquitur 19^8. 

strepitus. -um mortis 37,1 ; -us 
per pudenda cor[)oris expressos 289. 

stringo. lege litoris -itur mare 

I7;9. 

structor nec mercedem operis 

infelix -r \sc. Neptunus) accepit 24 

(23); 5- 

studium. ingenium non dari 

facultatibus nec -o parari 16,5 ; 

non philosophi sane -o ... digna 

ista sententia est 34,7 ; et hoc 

-orum rudes, Utterarum profanos 

5,4 ; has fabulas et errores ... ipsis 

-is et discipUnis elaboramus 24 

(23),i- 

stultitia. pro mira stultitia et 

incredibilis audacia 8^5. 



247 - 



■ Stultus. quis tam -us^ ut hoc 
colat ? quis -ior^ ut hoc coli credat ? 
28,7 ; quis tam -us aut brutus est^ 
ut audeat ...? 34,9. 

stupefactus. nos ad silentium -i 

39; I. 

stuprum. non insolens -um 9^2; 

ad -um inlicere 23 (22)^4 ; in 

Ganymeden lovis -um 24 '23)^7 ; 

conducuntur -a 25,11 ; de incestis 

-is 28,5 ; deos vestros^ induendo 

[sc. eis) -a., suspiria^ odia dedecorat 

histrio 37^12. 

Stygius. de -a palude saepius 
ambientis ardoris 35^1 ; cf. 35;2. 

sub. I cum accus. : s. iugum 
missus est et deditus 26^3. 

II cum abl. : non s. divitiarum 
onere suspirat 36,6 ; non tantum 
s. illo (sc. deo) agimus^ sed et cum 
illo ... vivimus 32^9 ; s. ocuUs 
tamen non venit ventus et flatus 
32^5 ; quis non miles s. ocuUs 
imperatoris audacius periculum 
provocet ? 37^2 ; s. statuis et ima- 
ginibus consecratis deUtiscunt dae- 
mofies 27, 1. 

subduco. utrura ferae diripiant 
... an humus contegat; an ilarama 
-at 6-or/«5 1 1;4 ; corpus omne ... 
-itur nobis, sed deo ... reservatur 
34,10. -ctae naviculae 3^5. 

subeo. qui sine ratione veUt 
poenam -ire 37,6 ; iara non adoran- 
dae, sed -eundae cruces 12,4. 

sublevo. duniadsiduosaUu -atur 
iesta 4;6 ; qui paupertate se -at 
36,6. 

sublimis. esto altior et -ior 



aquae et spiritus ratio quam ut 
IQ,4. humi quaerere, quod in -i 
debeas reperire 17,2. 

submoveo. solis radiis acies ocu- 
lorum -etur 32,5. 

subpeto. multa ad haec -unt, ni 
festinet oratio 11,5. 

subripio. qui hominera pericuio 
-it 32,3 ; -eptara et corruptam 
Liberara 23 (2 2), 2. 

subruo. quasi raoles ista, qua 
contineturetcingitur mnndus, -atur 
II;I. 

subsequor. non quod nossiraus 
eorura vestigia -cuti 34,5. 

subsido. ut ... raoHi vestigio 
cedens harena -eret 2,4. 

subsisto. nisi -eret veritas 9,3. 

substantia. siniplicitatem -ae 
suae perdiderunt daemones 26,8 ; 
-am inter mortalem inmortaleraque 
raediani 26,12. 

substerno ubi subductae navi- 
culae -ratis roboribus ... quiesce- 
bant ^,=; 

subtilis urbanitas 16,2 ; -i varie- 
tate orationis 14,3. 

subtilitas. raira-s 14,7. 

subtraho. avido patri [sc. Sa- 
tur?io) -itur infans 23 (22);3 ; si 
quid ocuUs nostris hebetibus -itur 
34,10; etsi Uaraniis -atur corpus 
11,4 ; ita eius conleniplatio {i. e. 
imago), quantuni -cta est oculis, 
tantum ... 1,2. 

subvenio. qui -ire revivescen- 
tibus potest 12,4; et nobis deus 
nec non potest -ire nec despicit 

36;9- 



— 248 



249 — 



!' 



H % 



[^ : 



Successio. ipso ordine -is 2i,q. 

succinctus. Diana interini est 
alte -a venatrix 23 (22), 5. 

succumbere. cuilibet opinioni 
temere -ere 5,3. 

sufficio. quamquam inperitia 
dei -at ad j)ocnam 35^5 ; nec uni- 
versis -t.re in singulis occupatus 
I o, =: . 

sui. sibi, se. sui: imniensum 
s. desideiium nobis reliquit 1,3 ; in 
perditionem s.non confitentes 27, i ; 
ut ad cultum s. cojj^ant ib. ; nec 
utique in turpitudinem s. mentiun- 
tur ih. 

s i b i l pcrtiuct ad siihicctum eius- 
dcni cnuutiiiti i ) ddpouitur 2'crbis : 
beatam s. ... vitam mortuis poHi- 
centui 11,5; qui n:itivitatcni onnii- 
bus praestet.s. perpetuitatem iM.y ; 
qui ante mundum fuerit s. ipse 
pro mundo it). ; bominem s qnem 
colant eligunt 2q,} ; at ille. qui 
ceteris deus, s. certe bomo est 2^,4. 

quam s. credere 22,7 (24,2) ; s. 
mortuis extinctis ... aeternitatem 
repromittere 11,3 ; ipsam erran- 
tium turbam mutua s. patrocinia 
praestare 22,10 (24,5^ 

2) adpouitur adicctiins vcl parti- 
cipiis : et soli s. tantus, quantus 
est, notus 18,8 ; qui ad nutum ... 
adsidentis s. daemonis vel declina- 
bat negotia vel petebat 2b,q ; desti- 
natam s ... poenam praescius per- 
horrescit 35,2. 

II pcrtiuct ad suhicctum enuutiati 
rcj^entis : a) infin. : scripsit, ... pro- 
ditum s. ... secretum 21,3 ; scisci- 



tatur. nibil s. posse perire securus 
36,q. 

b) cofii. : quod s. ... veritas fieret 
obscurior 13,4. 

se, sese accus. I subiectum iu 

acc. c. iuf : renasci se ferunt 11,2; 

interim deos credere, interim se 

dcliberare variavit 16, 2 ; quoniam 

meus frater erupit aegre se ferre 

\<^,'^ ; universis <se> esse prae- 

positum ... quod nibil se scire 

didicisset 13,2 ; qui se putat nosse 

iH,f) ; fieri se deos metuunt 21,10; 

erubescet timere se materiem 22,2 

{23,10); non cogitat j)rius se debere 

deum nosse 22,7 (24,2) ; qui pro- 

ditum iri se ... nescivit 26,5 ; nihil 

se esse post mortem magis optare 

quam crcdere 34,12 ; nihil se scire 

confessus 38,5. 

is se in pueris victorem ferebat 
3,6 ; si qui ... Cliristianum se 
negasset 28,4 ; uon ut diffiterentur 
se Christianos 28,5. 

\\ periifict ad snbiectum ciusdcm 
cnuntiati \ ) adponitur lerbis a) so- 
lum : sicut ' se> ostenderant 7,3; 
occultis se notis et insignibus nos- 
cunt et amant mutuo 9,2 ; ac se 
promisce appellant fratres etsorores 
ib. ; Iiominem nosse se ... debere 
17.1; ingerentem sese oculis ... cla- 
ritatem 17,2 ; qui paupertate se 
sublevat 36,6. 

b) in temperiem semet autumni- 
tas dirigebat 2,3. 

2) adpofiitur pracpositionibus : 
adversus sese tutelam 17,10; vesti- 
gia retrahens in se (mare) 3^4 ; 






.1 



f 



natura in se coeunte 5,7 ; in semet 
omnia revolvuntur 5,8 ; id in se 
mali facinoris admittunt 28,11 ; 
inter se singuli dissimiles inveni- 
mur 18,1 ; populi in se rixantis 
insaniam 37,1 1. 

III pcrtinet ad subicctum cnun- 
tiati rcgcfitis : ipsi, qui adversum 
se sententiam dixit, insultat 37,1. 

se abl. : ipsos daemonas de 
semetipsis confiteri 27,5 ; de se 
verum confitentibus 27,7. 

Notabilia : i) ut sit Romanis 
hominibus cum sua sibi natione 
captivus 10,4. 

2) sibi mortuis extinctis, qui 
sicut nascimur et interimus, 
aeternitatem rej)romittere 11,3 ; 
inter se singuU dissimiles inveni- 
m u r 18,1. 

3)^'o«. reciprocuffi : mutua sibi 
patrocinia praestare 22,10 (24,5) ; 
occultis se notis et insignihus nos- 
cunt et amant mutuo ... ac se 
promisce appellant fratres etsorores 
g,2 ; quidve animantium loquar 
adversus sese tutelam nmltifor- 
mem ? 17^10; inter se ... dissimiles 
18,1. 

4) sibi ipse 18,7 ; sese 17,2 ; 10 ; 
in semet 5,8 ; de semetipsis 27,5. 

5) destinatam sibi cum cultori- 
bus suis poenam 35,2. 

sum. A Terbum substafitnnm. 
I absolute « exister, se trouver, avoir 
Iteu, vcfiir de » ; est, sunt « ily ai> 
subiecta sunt ^)substafitiva vel voces 
quae eo loco sufit : esse universitatis 
dominum 18^4 ; quoniam nulla 



duhitatio est 18,5 ; quae potest 
esse sohda fehcitas ? 37,8 ; cum 
aut fortuna certa aut incerta natura 
sit 6,1 ; malum adeo non esse, ut 
28,2 ; tot sunt lovis monstra quot 
nomina 23 (22), 6 ; sic Claudi et 
luni non proelium in Poenos, sed 
ferale naufragium est 7,4 ; esse ali- 
quod numen 17,4 ; crucis signum 
est 29,8 ; spiritus sunt 26,8 ; quae 
superstitio est ? 5,7 ; sit licet ille 
Theodorus 8,2. 

ridenda quam multa, - quam 
multa> etiam miseranda sunt ! 
22,8 (24,3); id quod non sit inci- 
pere 34,9 ; id quod fuerit iterare 
ib. ; quae non sunt videri, vel 
quae sunt non videri 26,10; quae 
cumque sunt 18,7 ; quicquid arbo- 
rum est 17,9. 

b) cuufitiata rclativa y.) scq. cofi- 
iufictivus: sunt quae ... extinguant 
30,2 ; neminem esse qui aut ... 
velit, aut ... possit 37,6 ; nihil in 
homine membrorum est, quod non 
... sit 18,1. 

[i) seq. ifidicatiinis : est quo viro 
non licet iadirc) 22,8 (24,3). 

c) additur ubi vel ufidc sit aliquis 
vel aliquid : procul est ab eius 
simphcitate suhtilis urbanitas 16,2; 
quae extra istam orbis provinciam 
sunt 32,7 ; quam sit in eo ... mira 
et divina lihratio 17,5 ; quod supra 
nos [est]^ nihil ad nos 13,1. 

quod non et necessitatis causa sit 
et decoris 18,1. 

Notafidujft. cufu praep. de, sae- 
pius subauditur verbiwi subst., vel 



rtr-^^nsmme^Viim 



230 



25 1 






nlind verbnm {onri)\ quibus exeiu- 
pla utique de caelo 1X^5 ; de homi- 
nibusaves 20,4; nec de niortuis dii 
nec de natis 21,10 ; templa omnia 
de manubiis 25,5 ; de i{)sis daeino- 
nibus etiani illa 27,4. 

d) addilnr adverbinm y.) /oci : 
hinc sunt et turentes 27,3 ; inde 
est quod audire te dicis 2^,7 ; quae 
sunt intra circaque 17,4 ; unde 
eniin deus longe est ? 32,7 ; unde 
sit //omo 17,1. 

jj) interrogatiinm : quare sit /lomo 

17.1- 

e) additnr datii^ns : Diogeni dis- 
ciplina est exponendi IQ,I2 ; Pla- 
toni a{)ertior de deo ... oratio est 
19,14 ; et Epicureis ... eadem ipsa 
sententia est 34,3 ; quod esset cor- 
pori meo ... curatio 2,3 ; deo ... 
dei vocabulnm totum est iH,io. 
cui non est veri stabile iudicium 
16^3 ; quibus inkistrior gloria est 
20,1 ; ut sit nobis ... reparatio 
17^6 ; >i quid sapientiae vobis . . 
est 12,7 ; si philosophandi libido 
est [vobis) 13,1. 

mihi cum Octavio res est 4,3. 

deoindiciis opus non est 33,1. 

fj quicquid famae licet fingere, 
ilUs erat libenter audire 20,3. 

^ verbnm copn/atiz nm. I praedi- 
catnm est substantivnm i > snbiectnm 
est snbstantivnm : r) aut nunc 
Christianos philosophos esse aut 
philosophos fuisse iam tunc Chris- 
tianos 20,1 ; homo et animal 
omne .. concretio est 5,8 ; eos 
spiritus daeraonas esse 26^9 ; defen- 



sio communis furoris est furentium 
multitudo 22,10(24,5;; nondum 
deus saxum est ... nondum deus 
est ... nec adhuc deus est ... tunc 
postremo deus est 22,5 (23,13); 
calamitas saepius disciplina virtutis 
est 36,8 ; vulgi deos elementa esse 
iQ.io; cum sit litabilis hostia bonus 
animus et pura mens et sincera 
sententia 32,2 ; ignem esse Vu\- 
canum iq.io; cum fama ... sit et 
negotium daemonum 28,6 ; deus 
nomen est 18.10; nutrix capella 
est 23 (2 2), 3 ; rationem omnium 
esse principium iQ,io; cum dens 
sit et omnium rector et amator 
suorum 36,9; rex es ? 37,9 ; cum 
sit dei homo ipse simulacrum 32,1 ; 
Deciorum devotio rata testis est 
7,3 ; Diana ... est alte succincta 
venatrix 23 (22), 5 ; ut Virgo ... sit 
Krigone 23 (2 2), 7. 

b) additnr dativns re/atio7iis : 
Pythagorae deus est animus 19,6 ; 
Platoni deus est ... mundi parens 
IQ.14; caput asini nobis esse rem 
divinam 28,7. 

nisi forte ... luba Mauris volen- 
tibus deus est 2i,q. 

cum cadaveribus omnis sepultura 
... poena sit ... medicina 11,4; ille 
sibi certe homo est 2Q,4 ; deo una 
domus est mundus hic totus 33,1 ; 
qui videndi omnibus causa est 32,5. 

2. snbiectnm est pronomen : a) eos 
esse daemonas 27,7 ; homines illos 
fuisse 21,12 ; qui ... sapientes esse 
meruerunt 19,4 ; vult (eam) esse 
substantiam 26,12 ; ut ille mei 



victor est, ita ego triumphator 
erroris 40, i ; et hoc genus cetera 
rerumvocabulaesse 19,12. 

h) pronomen cum praedicato con- 
gruit : et haec vestra consensio est 

haec tamen Aegyptia quondam 
nunc et sacra Romana sunt 23 
(2 2), 2 ; haec sunt Eleusinia, ib. ; 
haec iam non sunt sacra, tormenta 
sunt ib., 4 ; haec prima sunt auspi- 
cia religiosae civitatis 25,2 ; haec 
nostra sacrilicia, haec dei sacia sunt 
32,2. 

vulgi iste naturalis sermo est ? 
18,11 ; ista enim inpudicitiae ... 
forsitan sacra sint 28,10. 

c) neg/ecta attractiofic : hoc neque 
mens neque animanecvita est 11,7. 

3) subiectum est efiuntiatnm a) 
re/ativum: quicquid Romani tenent 
..., audaciae praeda est 25.5. 

b) quod ... augetur, non est 
crimen erroris, sed testimonium 
laudis 31,7 ; quod ... dicimur, non 
est infamia nostra, sed glpria 36,3 ; 
quod ... patimur, non est poena, 
militia est 36,8 ; quod ... contem- 
nimus, non confessio timoris est, 
sed verae libertatis adsertio 38,1. 
V. quod. 

c) si : nullum miraculum est, si 
... iactetur 16,4. 

d) infifiitivus ve/ acc. cum injini- 
tivo : etiam servo quibusdam caeri- 
moniis interesse piaculare flagi- 
tium est 22,8 (24^3) ; si fas est 
{sc. misereri) 8,4 ; ius est ... mis- 
ceri 3 1 ; 3 ; is lusus est ... legere 3,6 ; 



necesse est ... [vos) recurrere 31,4 ; 
nullum negotium est patefacere 
5,2 ; ut comicus serino est « Vene- 
rem ... frigere » 21.2 ; Tauris ... 
ritus fuit hospites immolare 30,4 ; 
mnndnm in vim ignis abiturum, 
Stoicis constans opinio est 34,2. 

4) subiecti /ocum obtinet adver- 
binm : sicut fas est 29,5. 

II praedicatum est pronomen : 
(id) quod sunt 27,6. 

quid hoc est rei ? 4,2 ; quae 
lovis sacra sunt ? 23 (22), 2 ; quid 
aliud quam inauratae cruces sunt ? 

29.7 ; quid enim aliud est fatum ? 
36,2 ; quid sit /lomo 17,1. 

idem eniin oinnium deus est 
33,3; et nos enim idein fuimus 28,1; 
eadem fere et ista quae nostra sunt 

1Q,I5. 

haec enim cius verba sunt 19,2 
nihil se esse 34,12 ; iiihi! esse 
{/lominem) ... nihil fuisse 34,Q. 
tantus quantus est deus 18,8. 

III praedicatum est adiectivum 
i) subiectum est adiectivnm ve/ pro- 
nomen : vetera, quae multa sunt 
7,5 ; et haec nimis multa sunt 10, i ; 
[ea) quae sua sunt 28, 10 ; talem esse 
mortalium mentem 19,1 ; quisque 
(^ quisqnis) vestrum tantus est 

2) nobis ... pectus augustum est 

18.8 ; quid enim potest esse tam 
apertum, tam confessum tamque 
perspicuum ? 17,4 ; nos bonos esse 
36,7 ; quae tota esset caelestis 
19,14; quod non ante fuerit (Chris- 
tianus) 28^2 ; sol occasui declivis 



iSr^ 






'■~..;^5^^^SS^/ . 



f. 



I ' 



— 252 



- 253 — 



t; 



U-: 



est40;2 ; miini convicio digna ista 
sententia est 34,7 ; qui deo dives 
est 36,4 ; dives es ? 37,9 ; divinum 
autem id est, quod 21,10; quae 
dtibia sunt 13,5 ; tam facilis ... fides 
fuit 20,3 ; nec factiosi sumus 31^6 ; 
nobilitate generosus es ? 37,10 ; 
quamvis incerta sit vel ratio vel 
origo 8,1 ; testimonium ... infir- 
mum est 40,3 ; quid ingrati sumus ? 
38^6; ut semper mare ... inquietum 
est 3;3 ; ita aut invalidus aut ini- 
quus est i2,2;cuiusquanto iudicium 
tarduni; tanto magis iustum est 
34,12 ; mens tamen libera est 36,1; 
deus magnus est 18,11 ; ut ... et 
maior esset et decolor 7,4 ; sunt et 
ipsi multifnrmes IQ,I0 ; tam detes- 
tanda quam nota est 9,5 ; quod ... 
obscura sit veritas 14,7 ; cum sit 
veritas obvia 24 (23)^8 ; admodum 
pauci sumus 33,1 ; nemo tam pau- 
per potest esse quam natus est 
36,5 ; quis potest pauper esse qui 
non eget ? 36,4 ; cum omnia ... 
deo plena sint 32^7 ; quae recta 
sunt 14,7 ; cum scelera secreta sint 
10,2 ; a quo nullum potest esse 
secretum 32,9 ; horum ... similis 
... consensio est 1^,5 ; ipsi artifici 
deo soli et solubilem et esse morta- 
lem 34,4 ; qui solus est 18,10 ; ad 
periculuin tarnen solus es 37,9 ; 
quis tam stultus aut brutus est ut ? 
34, q ; deus verus est 18,11. 

finitimos agro pellere ... cum 
Romulo regibus ceteris ... disci- 
plina communis est 25,4. 

ut sit Romanis hominibus ... 



captivus 10,4. 

gradu comparativo : esto altior 
et sublimior aquae et spiritus ratio 
quam ut 19,4 ; magis sunt augusta 
... quam opulenta 7,5 ; visu clarior 
est deus i8;8 ; hoc inlustrior ratio 
est, quo 16,6 ; ut et maior esset et 
decolor 7,4 ; sensibus maior est 
18,8 ; illis bonis rebus multo esse 
meliorem ( ■o^///>/7/;«) 18,4; quamvis 
disciplina nostra minor est 35,5 ; 
cum et politiores homines et minus 
creduH esse coeperunt 26,6 ; <tactu 
purior est> 18,8 ; sic apud nos 
rehgiosior est ille qui iustior32,3 ; 

quod est ... amabilius 2,1 ; quod 
Saturni fiHo dignum est 30.4 ; quod 
est gloriosius 1,4: quod est gravius 
24 (23), i; quod magis mirum est 
18,1. 

gradu superlativo : memoria no- 
tissima est 18,6 ; admodum pauci 
sumus33,i ; sitThales... onniium 
primus 10,4. 

additur advcrbiurn : non profanus 
m e 1 i u s esset , quam s i c reHgiosus ? 

22. Q (24,4). 

praedicatum est participium : cum 
itacohaerentia, conexa, concatenata 
sint 17.2; sint ... semina ...densata 
5,6 ; deus nobis infusus est 32,7 ; 
caelo adfixus^ sed terris omnibus 
sparsus est so/ 32,8. Etc. 

fui sse divisam 1,3. 

(ea) quae fuerant adsumpta so- 
lacia 20,5. 

2) subiectum est enuntiatum a) 
relativum : quamquam tibi, {id) de 
quo cum maxime quaerimus, non 



\ 



\ 



sit ambiguum5,i; magis pauper 
iUe est qui ... plura desiderat 36,4. 

b) si : nihil mirum est, si ... de- 
struatur 34,5. 

c) subi. est infinitivus vel acc. cum 
inf. : faciHus esse ... disputare 4,4 ; 
quae faciHus est sentire quam di- 
cere 39 ; ingratum est (^t:. reicere) 
32,2 ; longum est ire per singula 
18,1; unde manifestum est homines 
ihos fuisse 21,12 ; otiosum est ire 
per singulos 21,9 ; neque ... exul- 
tare te dignum est concinnitate 
sermonis 14, 2 ; periniurium est 
vires te ... infringere I5;i ; diffici- 
Hus est ... incipere 34,9 ; nonne 
ridiculum est vel lugere ... ? 23 
(2 2), 2 ; quo magis mirum est non- 
nuHos ... succumbere 5,2; est eis 
tutius ... peierare 29,5 ; naturale 
est enim et odisse ... 27,8 ; quam 
autem inicum sit ... iudicare 28,1 ; 
etiam pkiribus turpe defendere est 

29,1. 

3) et de convivio notum est 
9,6. 

IV^ praedicatum est infinitivus : 
hoc insultare et inludere est ... 
servire ..., adorare 25,6; adorare ... 
sacrilegium est consecrare 25,6 ; 
apud nos et cogitare peccare est 

\ praedicatum est adverbium i) 
modi : cum palam sit [cum acc et 
inf.) 18,7 ; satis est {id.) 12,7 ; 
34,7 ; sacrilegii vel maxime instar 
est .. quaerere 17,2 ; quae dubia 
sunt; ut sunt, reHnquenda sunt 
13; 5 ; ut est {ratio) 16,6. 



b) temporis : cum . . longe ante 
fuerint 24 (23)^6. 

VI praedicati locum obtinet i ) f^e- 
fietivus a) qualitatis : quicquid 
aHud ... blandi coloris et odoris est 
38,2 ; non credere vulgaris erroris 
est 34,1 ; quod ipsum non est multi 
laboris aperire 18,3; nec hoc obse- 
qui fuitaut ordinis aut honoris 4,6; 
cum non minoris sceleris sit ignorare 
deum quam laedere 35,4 ; non boni 
viri est ... deserere 3,1. 

confessae inperitiae summa pru- 
dentia est 13,2. 

b) possessionis : sit sors fortunae 
36,1 ; haec fabulae erant Octavi 
disserentis 3,4; cuius est totum {sc, 
deus) 36,7; soH deo, cuiusest, cedit 
37,1 ; cuius adeo nuHa vis nec po- 
testas est, ut 10,4. 

2) dativus finalis : ut nonnuHis 
rubori sit etiam pudica coniunctio 

3i;5. 

3 ablat. qualitatis : quod apud 
Italos esset ignotis parentibus 21,7. 

4) subst. cum praep. co?iiitnctum : 
nonnuHa absque feminis sacra sunt 
22,8 (24,3) ; quod ad me est 39 ; 
qui fuerit sibi ipse pro mundo 18,7; 
conscientiam solam, sine qua esse 
non possumus 35,6. 

C verbum auxiliare. l) cum part, 
per^. pass. vel dep. : passim (sae- 
pissime subauditiu'). 

2 ) cum geru7idio et gcrtindivo : ut 
sit nobis ambigendum 16,1 ; quod 
magis credendum est 5,13 ; ulrum 
siteorum detestanda pravitas anop- 
tanda feHcitas 5^11; fabula tam de- 



! 



i« V 



— o^/; 



254 



- 255 - 



••'' 



"'. 



' :;■ 



testanda quam nota est 9,5 ; indi- 
gnandum omnibus, indolescendum 
est 5,4; informandus est 5,1 ; nisi 
illud ... aut puniendum est aut pu- 
dendum 10,2; relinquenda sunt 
13^5. saepiiis subaiidiinr : eruenda 
9,1 ; nihil itaque indignandum vel 
dolendum 16,6 ; relinquenda vero 
... oratio 17^6; computandae isunt) 
25,8; cum <essent;: urguendi28,4 

D. futurus 1 1 adiect. : sunt quae 
... originem -i hominis extinguant 
30,2; spem -ae felicitatis fide prae- 
sentis eius maiestatis animamus 
38,4 ; resurrectionem -am 34,11 ; 
spernunt tormenta praesentia, 
dum incerta metuunt et -a 8,5 

2) subst. : et -i contem{)lati()ne 
iam vivimus 38^4; sic et defunc- 
tis praemium et -is dabatur exem- 
plum 20,6 ; vates futura praecer- 
punt 7,6 ; Tiresias caecus futura 
videbat, qui praesentia non vide- 
bat 26,5. 
* E. id est : 25,3; 5; 11; 26,12; 

2Q,5; 30,5- 

F. Notandnm est saepissime ver- 
bum «esse» /W snbstantii^nm, lel 
copnlativum, vel auxiliare per e'lip» 
sim omitti. Vide Octavii^ quem ad 
usum scholarnm edidimus, partem 
alteram ( Partie du raaitre), II, 

§ i^l- 

summa. certum aliquid de -a re- 

rum ac maiestate decernere 5,4 ; 

quod pertineat ad -am quaestionis 

40,2. 

summus. adusque -ae aetatis 

robur 24 (23)^8 ; -is fluctibus tunsis 



3,6 ; quod illi -a intentione quaesi- 
veiuiit 38,6 ; -o labore collecta 
26^1 ; -am potestatem 18^7 ; quam 
sit in eo -i moderatoris mira et di- 
vina libratio 17,5 ; -i opificis (/. e. 
dei) 17,6 ; ita confessae inperitiae -a 
prudentia est 3,2 ; in -is quaestio- 
nibus tuta dubitatio 13,3 ; res pu- 
blica -a regeretur 25,12 ; sine -a 
sollertia et ratione 17,6 ; -o suppli- 
cio ... punitum 9,4. subst. : oculi 
in -o velut in specula constituti 
17,11. 

super. eam testam ... s undas 
inrotare 3,6. 

supercilium. philosophorum -a 
contemnimus 38,5. 

superficies. a tirunculo farris -e 
quasi ad innoxios ictus provocato 

9;5- 

superpono. Epicurus ille, qui 
deos aut otiososfingitaut nullos, na- 
turam tamen -it IQ,8. 

superstitio. unde haec religio, 
unde formido, quae -o est ? 5,7 ; 
Romana -o 10,3 ; 22,7 (24,2) ; ista 
ipsa -o 25,1 ; haec alumna urbis 
istius -o 25,8 ; eorum (56'. Clristia- 
tiorum) vana et demens -o 9,2 ; ani- 
lis -o [3,5 ; deum aris atque tem- 
pUs maxima -one coluerunt Indaei 
33,2. -nis audaciam 6,2 ; cohi- 
beatur -o, impietas expietur, vera 
religio reservetur 38,6. 

superstitiosus. ut vulgus -us 
solet 2,4; -is vanitatibus etiamnuiic 
inhaerentem 1,5. 

supplicium. hominem summo 
-o ... punitum 9,4 ; Galli eam .. 






• 



sui corporis -o cokmt 23 (22), 4 ; ut 
victimae ad -um saginantur 37,7 ; 
ecce nobis minae, -a, tormenta 
12,4 ; ad -a reparari (/*. e. resnrgere) 
34,12 ; cum adversum minas et -a 
et tormenta componitur 37,1 ; om- 
nes -orum terriculas ... inkidunt 

37;5. 

supplico. qui innocentiam colit, 
deo -at 3 2, 3 . ad imagines {sc. prin- 
cipum) -ant 29,5. quisanguinesuo 
Hbat et vuhieribus suis -at 22,9 

(24.4)- 

supra. quae s. nos caelo suspen- 

sa sublata sunt 5,5 ; quod s. nos, 

niliil ad nos 13,1. 

surgo. Aesculapius, ut in deum 
-at, fukninatur 23 (22) 7; nubes al- 
tius-ere 5,9. 

suscipio. dum universarum gen- 
tium sacra -unt Romafii 6,^ ; ut ... 
ea quae recta sunt eHgere, probare, 
-ere possimus 14.7 ; cum sacrilegos 
aHquos et incestos, parricidas etiam 
defendendos et tuendos -ebamus 
28,3. impetum -eptae actionis H- 
berius exerentem 8,3. lani -eptus 
hospitio 23,5. 

suspectus. nos ..., quibus -us in 
caekmi datus est 17,2. 

suspendo. deus enim Hgneus ... 
-itur, caeditur, dolatur, runcinatur 
22,3 (23,11) ; araneae ... de ipso 
capite {sc. dei) sua fila -unt 22,6 
(24,1); caekim Hcet sua materia 
-erit 5,7 ; Erigone -sa de laqueo est 
23 (^22), 7. trafislate, in i?icerto relin- 
querc: utmaHnt universa -ere quam 
de faUacibus iudicare 14^5. 



suspensus. subductae naviculae 
substratis roboribus a terrena labe 
-ae quiescebant 3,5 ; quae supra 
nos caelo -a sublata sunt 5,5. trans- 
late: omnia in rebushumanisdubia, 
incerta, -a 5,2 ; vos vero -i interim 
atque soUiciti 12,5. 

suspicio. divites ... magis au- 
rum -ere consuesse quam caelum 
16,5. iam -ectis omnibus {sc. ho- 
minibus) 14,6. 

suspicio. subst.: occuUis ac noc- 
turnis sacris adposita -o 9,4 ; prout 
infida o spargitur 16,3. 

suspicor. deum siregem dixero, 
terrenum -eris 18,10. c/. app. crit. 
ad 5,5. 

suspirium. deos vestros, indu- 
endo ' sc. eis) stupra, -a, odia, dede- 
corat histrio 37,12. 
. suspiro. non sub divitiarum 
onere -at [sc. Christianus) 36,6. 

sustineo. iUum luminis fontem 
possis -ere ? 32,6 ; qui tormenta 
sine deo possit -ere 37,6 ; sed, ut 
est, recti regula -etur {ratio) 16,6. 

/. q. expectare: sed a deo aeternis 
floribus vividam coro7iam -emus 

38,4- 

sequitur acc. cum part. praes. : 

-ebitis enim me impetum susceptae 

actionis Hberius exerentem 8,3. 

SUUS. ponitur cum substantivo 

I ) pertinet ad subiectum eiusdem 

enuntiati : sic eorum potestas et 

auctoritas ... imperium suum pro- 

pagavit 6,2 ; mendaciis suis invi- 

cem credunt 11,2; nonne auctorem 

suum testatur ver aeque cum suis 



256 - 



^ ■■! 



floribusetaestas cum suis messibus? 
17,7 ; deus est ipso suo numine 
mundi parens 19^14; unaquaeque 
natio conditorem suum ... venera- 
batur 20.6; Alexander . . . ad matrem 
suam scripsit 21,3 ; ipsis sacris suis 
humanitatis arguitur 21,8 ; Isis ... 
cum cynocephalo suo ... luget 23 
(22),! ; Galli eam ... sui corporis 
supplicio colunt 2}, (22), 4 ; nec sen- 
tit suae nativitatis iniuriam 22.4 
/^23, 12); sua fila suspendunt 22^6 
(24^1); nonne in ortu suo scelere 
collecti et muniti immanitatis suae 
terrore creverunt? 25^2 ; cum soce- 
ris suis beUum miscuit 25,3; neque 
eos adversum suos homines dei iu- 
verunt 25,0 ; ad solacium calamita- 
tis suae non desinunt ... perdere 
26,8 ; et in Symposio etiam suo ... 
coniti.tur 26,12; adtiatu suo auctori- 
tatem ... consequuntur 27,1 ; nec 
enim conscientiam suam dccipit, si 
fallit alienam 2^,4; tilios suos non 
exposuit 30.3 ; Christianus ibi nul- 
lus nisi aut reus suae reHgionis aut 
profugus35,6; aerumnis suis inclyti 
fioruerunt 36,8. 

quae adventu suo ... liberavit 
7,3 ; qui de dictis suis ... meruerunt 
IQ,^ ; qui ... ipsi sua auctoritate 
nocuerunt 24(23).! ; qui sanguine 
suo Ubat et vulneribus suis suppli- 
cat 22, q (24,4) ; quae adulterum 
suum ... exsecuit 23 (22). 4; quos ... 
taedescit inpudicitiae suae 28,10. 

cum libertatem suam ... erigit 
37,1 ; dum reges suos colunt 20,5 ; 
posteaquam simplicitatem substan- 



tiae suae ... perdiderunt 26^8. 

quasi parentis sui adorare natu- 
ram 9^4 ; divites facultatibus suis 
inligatos .. consuesse 16,5 ; nequi- 
tia sua hanc eos meruisse fortunam 
33,4; nec ... cum deo suo captos 
(esse ludaeos) 33^5. 

antequam gentes ritus suos mo- 
resque miscerent 20,6. cum ... 
Athenienses viri ... expulerint suis 
tinibus 8^3 ; cum philosophorum 
suorum sentcntiis refellatur (ifiii- 
qiiitas 20,2. quasi omnia facta sua 
... purgaret 28,4. ut ipse Komulus 
... p'>{)ulum suum facinore praecel- 
leret 25,2. 

mulieribus sexus sui faciUtate la- 
bentibus 8^4 ; per vestigia sua amii 
revertentis 17,8; antiquitas ... fa- 
beUis suis delectata 20^2 ; semper 
adversus sua vitia facundos 38^5. 

2) pcrtinet ad ^tibiectiiui cjiimtinti 
re^cntis : a) in acc. c. inf. : Chris- 
tiani confingnnt dQum illum suum 
... inquirere 10,5 ; Alexander ... 
scripsit, metu suae potestatis pro- 
ditum csse sibi ... secretum 21,3 ; 
latebram suam ... vocari maluit La- 
tium 21,5 ; damnis alienis et suis 
sceleribus adolescere cum Romulo 
regibus ... disciplina communis est 

25,4- 

b) i?i abl. abs. : indito de suo no- 

mine ... reliquerunt 21^5. 

3) pertinct ad casnm a) dativnm : 
ipsi mundo cum sideribus suis i i;i; 
ut reiciam ei suum munus 32^2. 

b) accns. : caelum licet sua mate- 
ria suspenderit; licet terram funda- 



s^ 



2^7 — 



verit pondere {sc. sna maieria) 5^ 7 5 
reginam ... sexu suo fortiorem 20^6; 
Centauros equos suis hominibus in- 
plexos 20,3. 

II ponitnr solnm : hospites deos 
quaerunt et suos faciunt 6,2 ; aut 
non potest opitulari suis 12,12 ; qui 
nihil pro suis ... valuerunt 25,7 ; 
temptat in nos conferre quae sua 
sunt 28,10 ; in pulcro genere viven- 
di perseverat suus et adcrescit alie- 
nus 31^7 ; cum sit omnium rector 
et amator suorum 36,9. 

Notanda i) ut sit Romanis homi- 
nibus cum sua sibi natione capti- 



vus [sc. dens Indaeornni) 10,4. 

2) destinatam sibi cum suis culto- 
ribus (^ et suis cultoribus) poenam 
praescius perhorrescit Inppiter 35,2. 

3) add. ille : deum illum suum 
10,5. ipse: ipso suo nomine 19^14; 
ipsi sua auctoritate 24 (23),!. 

4) opp. alienns: 25,4; 29,4; 31^7. 

5) sensn reciproco: mendaciis suis 
invicem credunt 11,2. 

Symposium et in o etiam suo 
naturam daemonum exprimere co- 
nititur Plato 26,12. 

Syrus. Astarten -os colere 6,1. 



T 



tabes. cum -e pestifera caelitrac- 
tus inficitur 5^10. 

taceo. homines malae linguae; 
etiam si -erent 28^10 ; sed -ns, 
anxius, segregatus 4,1 ; dum istaec 
. . . apud me -itus evolvo 40, i . 

tactus. <tactu purior est> (om. 
P) 18,8 

taedescit. quos prius -it impu- 
dicitiae suae quam pudescit 28,10. 

taedium. -o investigandae peni- 
tus veritatis 5,3. 

taeter. haec sacra sacrilegiis om- 
nibus -riora 9^5 ; sacraria ista -rima 
inpiae coitionis 9^1. 

talis. -em qualem 19^1 {v. talis); 
digna et nata religio -ibus moribus 

9;3- 

tam. I solnm, adponitiir adiec- 
tizns : quid enim potest esse t. aper- 
tum^ t. confessum tamque perspi- 



cuum? 17,4; t. luculento die 3;i; t. 
magni imperii ... fortuna 18,6 ; t. 
molle, t. parvulum corpus 30,1 ; 
hanc religionem tam vetustam , 
<tam> {pm. P) utilem, tam salu- 
brem 8,1. 

II respondet i) quam : 5^1; 9,5; 
25^1; 36^5; 37,9. V. quam, p. 211. 

2)ut : quis t. stultus, ut hoc 
colat ? 28,7 ; quis t. stultus aut bru- 
tus est^ ut audeat repugnare? 34, q ; 
maioribus enim nostris t. facilis in 
mendaciis fides fuit, ut temere cre- 
diderint 20,3. 

3) qu i : tanta audacia tamque in- 
religiosa nescio qua prudentia tu- 
mescentem, qui ... nitatur8,i. 

tamen. I antecedit ennntiatum 
concessivum : a) pullos edaces ha- 
buit et Paulus, apud Cannas t. ... 
prostratus est 26^3 ; parentes tuos 



i^-r: 






.'A->i)l(»Vg.i^ 



*il 






- 258 - 






il 



1 ■ 



iaudas ? omnes t. pari sorte nasci- 
mur 37,10; Aristoteles variat et ad- 
signat t. unam potestatem 19,9 ; 
ventoet flatibus omnia impelluntur 
... et sub oculis t. non venit ventus 
et flatus 32^5 ; Epicurus ille, qui 
deos aut otiosos fingit aut nullos, na- 
turam t. superponit 19,^; sit sors 
fortunae, mens t. libera est 36,1. 

b) sit licet ille Theodorus ... : 
numquam t. pollebunt 8^2. 

etsi, tamen 3,3 ; 9^7 ; ii;4 ; 
5 ; I9;3; 24 (23);3; 18,1. v. etsi. 

quamquam, tamen 5,1 ; 14^3; 
26^7; 25,5.2/. quamqiuim. 

quamvis, tamen 8,1; 35;5. v. 
quamvis. 

quamlibet, tamen 37; 9. v. 
quamlibet. 

cum, tamen 34,4. v. cum. 
II non antecedit enuntiatum con- 
cessivum. nos t. . . putabamus 28,3; 
haec t. Aegyptia quondam nunc 
et sacra Romana sunt 23 (22), 2 ; 
dicam t. quemadmodum sentio^b,^; 
vellem t. sciscitari 11,7. * 

sequitur enunt. concessivum : re- 
ges t. ... noverunt : deo indiciis 
opus non est 33,1. 

at tamen « mais, dira-t-on » 
25; i; at nonnumquam tamen 
26,7. V. at, p. 68. 

et tamen ii;8; 25,12; 35; i ; 

36,4; 36,7 ; et haec nobis t. 36,5 ; 

et imperator t. 37,2. v. et, p. 116. 

nec tamen 7,1 ; 28,6 ; 40,3. 7-. 

neque, p. 178. 

etiam nunc t. aliqua consub- 
sidunt 40;2. 



tango. sine dilectu -unt fulmina 
loca sacra et profana 5,9; sicut ignes 
fuhninum corpora -unt nec absu- 
munt 35;3. at nonnumquam ta- 
men veritatem vel auspicia vel ora- 
cula tetigerunt 26; 7. 

tantus. cum substantivo : et ta- 
men -a aetas abiit ii;8; vim ae 
maiestatis {sc. dei) 32,1 ; causas -ae 
morae 13,4; nec o tempore existere 
aliquem qui proderet 28,2 ; tot ac 
-is viris dehberantibusi3,5;quisque 
(= quisquis) vestrum -us est, si po- 
tuerit, \\\\\^it\.\\x Socraten 13,1 ; Ro- 
mani non ideo -i, quod ... 25; 6. 

sequitur q u a n t u s : 1 8, 8 . z;. quan- 
tus. 

sequitur ut : utpote cum et ipse 
-o nostri semper amore flagraverit, 
ut ... concineret 1,3 ; mihi ... -a 
dulcedo et adfectio hominis inhae- 
sit ut mihi ... viderer 1,1. 

sequitur qui : -a audacia ... tu- 
mescentem, qui nitatur 8,1. 

tantum, tanto i) pronomina : 
alterum -um adiunxit 13,4. 

seq. quantum : -um sanctitatis, 
... quantum vetustatis 6,3. v. quan- 
itts, p. 213. 

2) adverbia a) q u a n t u m ... t a n- 
tum 1,2 ; qu a n t o, t an t o 13,4 ; 
34,12. V. quantus, p. 213. 

b. sequitur ut : -um ab humano 
sanguine cavemus, ut nec ... nove- 
rimus 30.6 ; -um denique abest 
[sc. a nobis) incesti cupido, ut non- 
nulhs rubori sit ... 31,5 ; cum -um 
absit ab exploratione divina hu- 
raana mediocritas, ut 5,5. 



— 2^9 — 






c) non -um ... sed 32,7; non 
-um, sed et 5;ii ; 310; 32;9; iiori 
-um, sed etiam 26;io. v. sed, 
p. 236. 

non -um, verum et 29,7; non 
-um, verum etiam 28^2. v. ve- 
rum. 

tantummodo. ostendisset etiam 
veritatem non t. facilem, sed et 
favorabilem 39; i. 

tardus. cuius (sc. dei) quanto 
iudicium -um^ tanto magis iustum 
est 34; 12 ; quanto inquisitio -ior 
pergeret, tanto I3;4- 

Tatius. Cloacinam -us et invenit 
et coluit 25;8. 

Taurios Dianam co/^r^ 6,1. 

Tauris etiam Ponticis ... ritus 
fuit hospites immolare 30,4. 

telum -is inermes^sed cultu reU- 
gionis armati 6,2. philosophorum 

-is39;i- 

temere. cuilibet opinioni t. suc- 

cumbere 5; 3; nec tamen t. ... maio- 

res nostri aut observandis auguriis 

operam navaverunt 7;i; nec ... t. et 

audaciter ... ferenda sententia est 

13,5; frustis quibusdam t. cohaeren- 

tibus {sc. atomis) 17,3; ut t. credi- 

derint 20,3. 

temeritate decepti 14.5. 

temperamentum. autumni et 
veris inserere medium -um i7;8. 

temperies. post aestivam diem 
in -em semet autumnitas dirigebat 

2,3. 

tempero. gravitate hilaritatem 

-amus 3i;6 ; recti sententiam -emus 

38,6; Aegypti siccitatem -are (-at 



P) Nilus amnissolet (colet P) 18,3. 

tempestas. quid -tes loquar va- 
rias et incertas? 5,10. 

templum quod ei [sc. deo) ex- 
truam? 32^1 ; vates et ipsi absque -o 
27,3; cur nullas aras habent; -a 
nulla ? iO;2 ; -a omnia de manubiis 
(sunt) 25,5; intende -is ac delubris 
deorum 7^5 ; -a ut busta despiciunt 
8,4; unum et ipsi deum, sed palam, 
sed -is . . , coluerunt /7/c/<^i^/ 1 0,4; quod 
unum et ipsi deum aris atque -is 
coluerunt 33,2; civitates proximas 
evertere cum -is et altaribus 25,4. 

tempto. adhuc dimidiata verba 
-antibus {sc. liberis\ 2,1. cum inf. 
-at in nos conferre quae sua sunt 
28,10. 

tempus. id -oris ... in temperiem 
semet autumnitas dirigebat 2,3 ; si 
yeritas divinitatis nostri -oris aetate 
maturuit 38,6 ; arandi metendique 
-us 17,6 ; nec tanto -ore ahquem 
existere qui 28,2 ; ac de fato satis 
{diximus) ... pro -ore 36,2. ordo 
-orum ac frugum 17,7. 

temulentus. iam -a vindemia 
imbre corrumpitur 5,13. 

tendo. cum ad caelum manus 
-unt 18,11 ; harenas extimas ... 
lenis unda -ebat 3,3 ; quam late 
-itur caelum 17,5. 

tenebrae. inpudentibus -is9,7 ; 
-arum et hicis recursantes vices 
(/. e. noctis et diei) 17,6 ; dcus -is 
interest;interest cogitationibus nos- 
tris, quasi alteris -is 32;Q. 

translate : cum discussa caUgine 
de -arum profundo in lucem sapien- 



Ii 



n 






I 



— 260 — 



tiae et veritatis emergerem 1,4. 

teneo. I proprie : quicquid Ro- 
mani -ent, colunt; possident 25,5 ; 
diu regna -uerunt Assyrii 25,12. 
iam liberum litus -ebamus 3,2. ut 
libram -eas aequissimi iudicis 5,1. 

sequittir acc diiplex : nos ... in- 
tentos vultus -ebamus 39,1. 

II translate : antequam -etur^ 
elabitur /i7/i;//^5 37,8 ; cum ipsam 
animam tuam ... nec aspicere possis 
nec -ere 32,6; Mancinus religionem 
-uit (/'. e. sen'a2'it) 26,3. 

tener. ut -er fetus ubertate lactei 
roris adolescat 18,2. 

tenor. hinc perpetuus venera- 
tionis -r mansit 6^3. 

tenuis. ut spiritus -es (sc. dae- 
mones) 27,2. 

tenuo. corpus omne ... in nido- 
rem -atur 34,10. 

tepor. circumfluentis maris -re 
recreatur Britantiia 18,3. 

teres. testam tem iactatione 
fluctuum levigatam 3,6. 

tergeo. vos -etis, mundatis, ra- 
ditis deos 7'es/ros 22,7 (24,2). 

terminus. nec tormentis aut 
modus ullus aut -us 35,3 ; deum 
nec principium habere nec -um 
18,7. quatenus ... ultra humili- 
tatis nostrae -os evagamur 5,6. 

tero. qui viam -it 36^6 ; eandem 
viam rursus versis vestigiis -ebamus 

3; 5. 

terra. ut iam eos (sc. deos) nec 
caelum contineret nec aer caperet 
nec-a gestaret 21,12 ; exhalatis -ae 
vaporibus 5,9 ; quam e -ae visce- 



ribus animatur 17,9 ; ut ... igno- 
biles et ignotos -ae filios nomina- 
mus 21,7 ; exibat ad -am mare 3,3 ; 
quae infra -am profunda demersa 
sunt 5,5 ; in -am proiecti homiyics 
5,6 ; licet -am fundaverit pondere 
(sc. sna materia) 5,7 ; quasi non 
omne corpus ... in -am (/. e. in 
puherem) resolvatur 11,4; prona 
in -amque vergentia (sc. afiima/ia) 
17,2 ; cum caelo -aque (caeknn 
terramque P) perspicias providen- 
tiam 18,4 ; caelum ac -as 19,2 ; per 
omnes -asque tractusque maris iq,2 
(Verg., G., 4,421) ; -is omnibus 
sparsus est sol 32,8. 

ubique -arum 35,3. 

Terrae enim vel Caeli filius 
(Saturnus) 21,7. 

terrenus. ubi subductae navicu- 
lae ... a -a labe suspensae quiesce- 
bant 3,5. 

opp. cae/estis : imperia -a, qui- 
bus exempla utique de caelo 18,5 ; 
si regem (dixero deum), -um suspi- 
ceris 18,10 ; caelestlum -oruinque 
fabricator 10,14; cum omnia cae- 
lestia -aque ... deo plena sint 32,7; 
idem etiam daemonas prodidit -os, 
vagos25,ii ; a caelesti vigore -is 
labibus et cupiditatibus degravati 
26,8 ; substantiam ... -i ponderis 
et caelestis levitatis admixtione 
concretam 26, 12. 

sjibst. : qui putatis deum credi 
... potuisse -um 29,2. 

terrent mentes daemones 27,2 ; 
et nutu ipso et vultu domini -iti 
25,11. 



t-^*^- 



, 



261 



terricula. omnes suppliciorum 
-as ... inludunt 37,5. 

terror. muniti immanitatis suae 
-e 25,2 ; ut ... homines a nobis -e 
infandae opinionis averteret 36,1. 

testa. -am teretem legere de 
litore, eam -am ... super undas 
inrotare 3,6 ; cuius -a et procurre- 
ret longius et frequentius exsiliret 
3; 6 ; -arum in mare iaculationibus 
ludere 3,5 ; cui -a sunt obscena 
demessa 22, q (24,4). 

testimonium. non est crimen 
erroris, sed -um laudis 31,7 ; -um 
et hominis et unius infirmum est 
40,3 ; non ut adfirmator -um fecit 
Fronto 31,2 ; de oraculo -um meruit 
prudentiae singularis 13,2 ; -o licet 
fallacissimi daemonis gloriosus So- 
crates 38,5. 

testis. -is Mater Idaea, quae ... ; 
-es equestrium fratrum ... statuae 
consecratae, qui ... ; -is ludorum 
... iteratio ; et Deciorum devotio 
rata -is est ; -is et Curtius, qui ... 
7,3 ; ipsis -ibus eos esse daemonas 
credite 27,7. 

testor. id etiam Cirtensis nostri 
-atur oratio 9,6 ; nonne auctorem 
suum parentetnque -atur ver? 17,7; 
auguria Romana, quae -atus es et 
paenitenter omissa et observata 
feliciter 26,1. 

Thales. sit -es Milesius omnium 
primus, qui primus omnium de 
caelestibus disputavit. Is autem Mi- 
lesius -es rerum initium aquam di- 
xit, deumautem eam mentem,quae 
ex aqua cuncta formaverit 19,4. 



Thallus ac Diodorus hoc Jo- 
quuntur {sc. Saturnum esse /lomi- 
nem) 21,4. 

Thebanorum par, mortuam fa- 
bulam 18,6. 

Theodorus. sit Ucet ille -us 
Cyrenaeus, vel qui prior Diagoras 
Melius ..., qui uterque nullos deos 
asseverando etc. 8,2. 

Theophrastus etiam variat , 
aUas mundo, aUas menti divinae 
tribuens principatum 19,10. 

Thracius. Mars -us 25,9. 

Tiberinus deus vernacu/us Ro- 
manorum 25,8. 

Timaeus. Platoni itaque in -o 
deus est ... mundi parens etc. i ), 1 4 

timeo. 1 absolute : ut Christia- 
nus reus nec erubesceret nec -eret 
28,2 ; rex es ? set tam -es quam 
-eris 37,9. 

2, cum acc. : deos, quos a paren- 
tibus ante inbutus es -ere quam 
nosse 6, i ; ignes etiam quos et 
praedicitis et -etis 12,4 ; erubescet 
-ere se materiem ab artifice .. inlu- 
sam 22,2 (23,10) ; deos, quos facitis 
protegitis, et -etis 22,7 (24,2) ; 
dum nihil ex his quae -ent, norunt 
ib. ; naturale est enini et odisse 
quem timeas et quem metueris 
infestare 27,8 ; nec ... uUum dam- 
num sepulturae -emus 34 10 ; vos 
conscios -etis, nos etiam conscien- 
tiam solam 35,6. 

3) cum infin. : duni mori post 
mortem -ent, interim niori non 
-ent 8,5 ; si audire nos publice aul 
erubescitis aut -etis 31,6. 

17 






V 



— 262 — 



I 



timor. non confessio -is est 3^,1; 
-em omnem, quo humanitas regitur 
venerationemque penitus sustule- 
runt 8,2 ; odium nostri serunt 
occulte per eni 2 7,<S. 

tinguo. cum in ipso aequoris 
limine plantas eremus 3,3. 

tinnitus. et Corybantum cym- 
balis, ne pater audiat, tinnitus 
eliditur 23 (22), 3. 

Tiresias caecus futura videbat^ 
qui praesentia non videbat 26,5. 

tirunculus. infans a -0 ... occi- 
ditur 9,5 ; de initiandis -is fabula 



Q^5 



tollo. miseri in hoc altius -untur, 
ut decidant altius 37,7 ; quae supra 
nos caelo suspensa sublata sunt 5;5 i 
cum oculos in caelntn sustuleris 
17.4. timorem omnem. quo hu- 
manitas regitur. venerationemque 
penitus sustulerunt ^,2. 

tonat. cum -at, fulgurat, fuhni- 
nat 32,4. 

tonitrua. nimbis conhdentibus 
-a mugire 5,9. 

tormentum. /. q. supplicia : 
ecce vobis minae, supphcia^ -a 12,4; 
haec iam non sunt sacra. -a sunt 
23 (22),4 ; nec -is aut modus uhus 
aut terrainus 35.3 ; spernunt -a 
praesentia, dum incerta metuunt 
et futura 8,5 ; cum adversum minas 
et supphcia et a componitur Chris- 
tianus '^"1 ,\ ; pueri et mulierculae 
nostrae cruces et -a ... inhidunt 
37,5 ; qui ... -a sine deo possit sus- 
tinere 37,6. 

/'. q. machina : -is quibus et qui- 



bus machinis simulacrum omne for- 
metur 22,2 (23,10). 

translate : quotiens a nobis -is 
verborum et orationis incendiis de 
corporibus exiguntur 27,5« 

torosus crispis torosisque erro- 
ribus 3,3. scdv. tortuosus. 

torpesco. vires et mentisetcor- 
poris sine laboris exercitatioue -unt 
36,8. 

torqueo. eos autem merito -eri, 
qui deum nesciunt 35,4. 

de quaestione : ut -eremus confi- 
tentes ad negandum 28,3. 

torreo. ne hiems sola glacie 
ureret, aut sola aestas ardore -eret 
17,8 ; luppiter per -ntes ripas ... 
iurat 35,2. 

tortuosus crispis -isque (toro"' 
sisque P) ibidein erroribus [i.e. 
flnctibus) delectati 3,3. 

tot. cum subst. : de qua t. omni- 
bus saecuhs ... ipsa philosophia 
dehberat 5,4; t ac tantis viris deh- 
berantibus 13.5 ; Apollo t. aetati- 
bus levis 23 (22), 5. 

sequitur quot : t. sunt lovis 
monstra quot nomina 23 (22), 6 ; t. 
de diis spoha, quot de gentibus et 
tropaea 25,6. 

totiens Romanis inpiatum est, 
quotiens triumphatum 25,6. 

totus. Forma dativi : toto orbi 
ii,i. i ) cum subst. : nisi quod et 
totos asinos in stabulis cum vestra 
vel Epona devoratis 28,7 ; -um ... 
eius auxihum cum homine extincto 
finitur 2q,3 ; -um corpus uri cremari 
37,4 ;de -o genere disputandi 14^3; 



- 263 



-us hic mundus 32,1 ; mundus hic 
-us33,i ; -ius mundi membra 5,7 ; 
hunc mundi -ius ornatum 17,3 ; 
-ius mundi partibus pulchriorem 
18,4; oratio Platonis , quae -a 
esset caelestis 19,14 ; -ius orbis 
ambitus 6,2 ; -o orbi et ipsi mundo 
cum sideribus suis ii,i ; fruuntur 
orbe -o 12,5 ; generi et soceri beha 
-o orbe diffusa sunt 18,6 ; divini 
imperii -am maiestatem 18,7 ; -am 
seriem istius generis exphcare 21,9. 

cum -o silentio hceat responsio- 
nem ... audire 15,1. 

i. q. omnis : plures -is hominibus 
deos haberemus 21,12 ; apud quos 
-a inpudicitia vocatur urbanitas 
28,10. 

2) deo, qui solus est^ dei voca- 
bulum -um est 18,10. 

3) subst. : indulgere posset ah- 
quantum, cuius est -um 36,7. de -o 
integrro mihi cum Octavio res est 
4,3 ; ut de -o congruentes 40,2. 

4) adverb. : quaedam fana in 
-um nefas visere 22,8. (24,3) ; hos 
nec audiendos in -um putabamus 
28,3. 

tracto. ubi autem magis ... -an- 
tur lenocinia ? 25,11. 

tractus. cum tabe pestifera caeh 
-us inficitur 5^10 ; per omnes ter- 
rasque tractusque maris(F>r^., G., 

4^221) 19,2. 

trado. nostrates pauperes -idisse 
ceteris disciphnam 16,5 ; sic etiam 
condicionem renascendi sapientium 
clariores ... corrupta et dimidiata 
fide -iderunt 34^6 



cumacc. etinf. : Xenophanen ..* 
omne infinitum cum mente deum 
-ere 19,7 ; quae cruciatibus aeter- 
nis prae{)arata ... -iderunt 35,1. 

rehgiones itas colere 6^ i . a deo 
-itum 19,4. 

tragoedia. memoriae et -ae ves- 
trae incestis gloriantur 31,3. 

tranquille. sensim ... tranquil- 
leque progressi 3,4. 

tranquillitas. at enim nos exse- 
quias adornamus eadem -te qua 
vivimus 38,4. 

transcendo. caelum ipsum et 
ipsa sidera audaci cupiditate -imus 
5,6. 

transeo. /. q. praetermitto : The- 
banorum par, mortuam fabulam, 
-eo 18,6 ; ut -eamus veteres 33,4. 

transfero. culpam iudicis -unt 
ad incerti querelam 14,5. 

transfuga. disciphuae -as 33,5. 

transigo. ea quae iam -acta et 
decursa sunt 1,1. 

transilio. praedicta etiam de 
oracuhs fata -o 7,5. 

transitus. ut ... anni reverten- 
tis occuUi et innoxii -us laberentur 

I7;8. 

transmitto. ne ante brumam in 
Africam navigia -eret 26,4. 

Trasimenus. ut -us Romano- 
rum sanguine et maior esset et 
decolor, sprevit auguria Flaminius 

7,4- 

trepidus. pahidi, -i 12,6. 

tres.ita ut me ex tribus medium 

lateris ambitione protegerent 4,6. 

tribuo congruentia perditis sce- 



) 



— 2(;i — 



leratisque -it altaria 9,4 ; quemad- 
moduni -atis exatiinii aut sentienti 
facem aut non sertienti coronani 
3X^3 ; antiuuitas caerimoniis atque 
fanis tantum sanctitatis -ere consue- 
vit quantum .. 6.3 ; culj)am ve! 
innoce!iti?m novi ; fato trilnii 
senlentiis j)lurimorum 11,5 ; alias 
mundo, alias pienti divinae -ens 
principatimi iQ,io. 

tripudium. [^ullorum solistimum 
-um 26.2. 

tristis. exitus -es, fata et funera 
deonttn 23 (22), i . 

triumphator. cum -or et victor 
ipsi, qiii adversnm se sententiam 
dixit^ insultat 37,1 ; ut ille mei vic- 
tor est, ita tt ego -01 erroiis sinti 
40,1. 

trmmpho. totiens Romanis in- 
piatum est quotiens -atum 25,6. 
Troicus. bello -o 24 (23), 3. 
tropaeum. tot de diis spolia 
quot de gentibus et -a 25,6 ; -a 
vestra victricia ... crucis faciem . . 
imitantur 2^,7. 

tu, tui. tibi. te, vos. vestri. 
vestrum, vobis. vos, vobis. 

tu : scquitur Tcrbnm : tu, qui ... 
somnias, nondum condicionem tu- 
amsentis? 12,3; tu in caelo sum- 
mam pote-tatem dividi credas? 18,7; 
tu perire et deo credis, si 34.10. 
tibi : quamquam tibi ... non 
sit ambiguuin 5.1 ; ita tibi infor- 
mandus est animus, ut 5,1 ; adni- 
tendum tibi mecum est 1 6, i quae 
paulo ante tibi {/. c. a te dicta 
sunt 27.4. 



te : ad te redundare 3,1 ; in te 
invectus 4.3. exultare te 14,2 ; 
teinfringere 15,1 ; audire te 28.7. 
cum te... avertas32,6. 

vos : /;; autithcsi : mures, hirun- 
dines, milvi non sentire eos {sc. 
dcos) sciunt ... ; vos tergetis, mun- 
dati.-^. eraditis 22.6-7 (24^1-2) ; vos 
... [)unitis, apud nos . 35,6; vos ipsi 
37,3 ; sic nos ... vos enim 31,8 ; 
vos enim .... nos ... ; vos ..., apud 
nos ... ; vos .... nos 35,6 ; vos 
plane 2q,6 ; nonne Romani ..., vos 
vero 12,5 ; ut alii fato, ita vos deo 
dicitis 11,6; quas vos 31,3; nisi 
quod vos 28^7. 

vestri : fruuntur orbe toto ves- 
trique dominantur 12,5. 

vestrum: ecce pars v. 12^2; 
pleraque pars v. 27,5 ; quisque 
(-= quisquis) v. 13,1 ; unusquisque 
V. 22,7 (24), 2 ; nonnullis v. 27,6. 
vobis : ne V. antiquitas nimium 
fabulosa videatur 7,5 ; ecce v. mi- 
nae^ supplicia, tormenta 12,4; si 
quid sapientiae v. aut verecundiae 
est 12,7. 

vos : quam v. decijiiant 12, i ; 
V. video filios exponere 30^2 ; nec 
fratres v. recognoscitis 31^8 ; nisi 
forte v. decipit 37,7 ; ego v. miror 
38,3 ; penes v. 31,4 ; per v. 27,7. 
vobis: V. meliores 35,5; cum 
plerisque V. 28,9 ; a v. nimirum 
credulis ii,q ; absque v. 12,5 ; nisi 
de V. probaretis {ea fieri) 2Q,i ; 
vobiscum 28,2 ; 35,5. 

tueor. angelos ... dei sedem -eri 
26^11. cum ... parricidas etiam 



■ '^^^^^SfJi^': 



265 — 



defendendos et -endos suscipieba- 
mus 28^3. 

tum. t. ille (inquit) 4,3 ; t. sic 
Caecilius exorsus est 5,1. 7-. tunc 

tumeo. cum velis -entibus vehi- 
tur navis 2Q,-S. ut ... iam -ens et 
saeviens placaretur ira 7,2. 

tumesco. tanta audacia tamque 
inreligiosia nescio qua prudentia 
-entem 8,1. 

tumor. indignationis eius -em 

14.1 ; eloquentiae e i=;,i. 
tumulus. inanem tui Sera})idis 

sive Osiris -um 22.10*. 

tunc. t. Octavius ait 3,1. iam 
tunc 20,1 {opp. nunc ; v. uuuc). 

cum ... tunc 23 (22), 6 ; tunc ... 
cum 22^5 (23,13); 26;6. V. cmn, 
p. 87, I, I et 2. 

tundo. deus aerpns vel argenteus 
... -itur malleis 22,4 (23,12); ut 
illud iaculum summis fiuctibus tun- 
sis emicaret, emergeret 3,6. 

turba. ipsam errantium -am 
22^10 (24,5). 

turbo. vitam -ant dacmoucs 

27.2 ; quasi ... aeternus ordo -etur 
ii^i ; qui ordo facile -aretur 17,7 , 
utrum ' Yafritia> ata sit scntcn- 
tia Natalis 16,1. 

turpis. -issimae pecudis caput 
asini q,3 ; etiara pluribus -e defen- 
dere est 2q,i. 

turpiter. omnia ista figmenta 



... a vobis ... in deum vestrum t. 
reformata sunt il,Q ; principibus 
et regibus, ... ut deis, t. adulatio 
falsa blanditur 2Q, ^. 

turpitudo. in scaenicis ludis -o 
prolixior 37.12 ; nec utique in 
-ineni sui .. mentiuntur 27,0. 

tutela. in istis ad -am balnearum 
iactis ... petrarum obicibus 4,5 ; 
quidve anim:nriuni loquar adver- 
sus sese -ani multiformem 17,10. 

tutus. Academicorum ])lurimo- 
rum in ^ummis quae-tionibus -a 
dubitatio 1 -.3 ; castitas -ior 25,10 ; 
quid ipsa sceleiis contidentia -ius ? 

25.3 ; est eis ius per lovis Genium 
peierare quam legis 2^^,^. 

tuto. quod t. latuisset Saturnus 
21.5. 

tUUS. -i Ser:ipidis 22,12* ; ex -is 
sensibus 5,1 ; quamquam ... me -a 
delectarit oratio 14,2. alacritatem 
-am illam et illam ... hilaritatem 
4,2 ; condicionem -am 12,3 ; ipsam 
animam -am 32.6 ; lateri -0 inhae- 
rentem 3,1 ; parentes -os laudas? 

-us Fronto 31,2. v. Tneus, noster, 

tyrannus. qui Simonides, cum 

de eo ab Hieroiie -0 quaereretur 

13.4 ; cum causas tantae morae -us 
inquireret 13,4; quos [sc. philoso- 
phos) corruptores et adulteros novi- 
mus et -os 38,5. 



V 

vacillo. utrum <vafritia> (tua vafritia. v. vacillo. 

eruditio P) turbata sit, an -averit vagitus. ne pater audiat -us 

per errorem (sc. Natalis sententia) 23 (22)^3 ; osculo comprimente -um 

l6;l. 30,3. 






»- ■; 



- 266 



— 267 — 



> 



: "-i^ 



vagus. spiritus sunt insinceri, -i 
(S6". daemones) 26,8 ; Hosianes 
daemonas prodidit terrenoS; -os 
25,11. ita Natalis mei errantem, 
-am, lubricani nutasse sententiam 
16,1. 

vagor. sic nec dubitandum ei 
de cetero est nec -andum 16,4. 

valeo. qui nihil pro suisadversus 
eorum arma -uerunt (sc. dii pere- 
grini) 25.7. 

valetudo. morbi et malae -ines 

25.8. 
vanitas . superstitiosis -tibus 

etiam nunc inhaerentem 1,5. 

vanus. -us error hominis 37, 10; 
Christianorum -a et demens super- 
stitio 9,2 ; raale sanos et -ae et per- 
ditae mentis 22,10 (24,5); -is et 
formidulosis opinionibus 5,6 ; -is 
gestibus et nutibus histrionis 37,12. 

vapor. exhalatis terrae -ibus5,9. 

varie. HeracHdes mundo divi 
nam mentem quamvis v. adscribit 
19, Q. 

varietas. quamquam me subtili 
-te tua delectarit oratio 14,3 ; cum 
ordo temporum ac frugum stabili 
-te distinguitur 17,7. 

vario. Aristoteles -at et adsi- 
gnat ... io,Q ; Theophrastus etiam 
-at ... tribuens iq.q. 

seq. acc. et inf. : interim deos 
credere, interim se deliberare -avit 
Natalis 16,2. 

varius. tempestates -as et incer- 
tas 5; 10 ; -is et hibricis casibus for- 
tuna dominatur 5,13 ; etsi sermo- 
nibus -is^ ipsis tamen rebus 19^3. 



vasculum. deus aereus vel ar- 
genteus de immundo -o ... confla- 
tur 22,4 (23,12). 

vatis. pleni et mixti deo -es 
futura praecerpunt ^/t:. 7,6 ; -es et 
ipsi absque templo {sc. furentes) 
27,3 ; dum ins{)irant interim -ibus 
[sc. daemones) 27,1. 

uber. ut -a partu maturescente 
lactescant 18,2. 

uberius. disputaturi alias et 
uberius (verius/-*) et plenius 36,2. 

ubertas. ut tener fetus -te lactei 
roris adolescat 18^2. -te dicendi 

I4;7. 

ubi. 1 adv. interrog. : unde au- 
tem vel quis ille aut u. deus uni- 
cus ? 10^3 ; u. deus ille qui ? 12^4 ; 
u. magis quam a sacerdotibus 
inter aras et delubra conducuntur 
stupra ? 25,1 1 . 

2 adv. relativiim : cum ad id loci 
ventum est, u. subductae naviculae 
... quiescebant 3,5. 

3 coninnctio : seqnitiir indicat. 
a) praesentis : u. in plures una {sc. 
via) diffinditur 16^3. b) perfecti: 
u. convivium caluit et ... fervor 
exarsit Q,6 ; u. eundi spatium satis 
iustum cum sermone consumpsi- 
mus 3.5. 

ubique. u. praesentem denm 
10,5 ; u. non tantum nobis proxi- 
mus. sed infusus est deus 32,7 ; 
pariter praesens u. interest deus 
32^8 ; ignes ardentium u. terra- 
rum 35,3. 

-ve. quid loquar apte disposita 
recta montium . . ? quidve animan- 






2^-^' 



tium loquar adversus sese tutelam 
multiformem? i7.io;auram bonam 
floris naribus ducere, non occipitio 
capillisve solemus haurire 38,2. 

vegeto. ut aura adspirans leni- 
ter membra -aret 2,4. 

veho. cum vehs tumentibus 
-itur navis 29,8. 

vel. I « ou bien) i semel ponitur. 
disiu7iguntur a) bi^ia substantiva : 
cibo V. fastidio 25,12 ; culpam 
tamen v. innocentiam 11,5 ; viros 
cum Mucio v. cum AquiHo aut 
Regulo comparo ? 37,5 ; alicuius 
muneris v. artis repertorem 20. (^ ; 
nidore altarium v. hostiis pecudum 
saginati 27^2 ; nullo ordine v. 
examine 5,10 ; quin ipsos etiam 
philosophos, v. si qui alii reper- 
tores in memorias exierunt 16,5 ; 
rogi fortasse v. infehcis stipitis por- 
tio 22^3 (23,11) ; lege historicorum 
scripta v. scripta sapientium 
21^1 ; Terrae v. Caeh fihus 21,7 ; 
Theodorus Cyrenaeus v. qui prior 
Diagoras Melius . . . sustulerunt 8, 2 . 

b) bifia adiectiva vel participia : 
deus aereus v. argenteus ... confla- 
tur 22,4 (23,12) ; humanas v. in- 
humanas victimas caedere 30,4 
(7'. II) ; delectata vel capta 20,2 
[v. II) ; inhtas et infectas cruore v. 
membris hominis et viscere sagina- 
tas 30,6. 

c) bifia ififinitiva : eadem velle v. 
nollei,3 ; isdem labentibus pluvias 
fluere ..., v. nimbis conlidentibus 
tonitrua mugire 5,9. 

d) bifia gerundia : nihil indignan- 



dum V. dolendum 16,6. 

e) adv. et pron. : unde v. quis ille 
aut ubi deus unicus ? 10.3. 

2) bis ponitur. disiungufitur a) 
bifia substafitiva : v. auspicia v. 
oracula 26,7; v., ut transeanms 
veteres, Flavi Josephi, v., si Ko- 
manis magis gaudes, Antoni Juliani 
scripta 33,4 ; equitis sui v. mole v. 
honore 7,3 ; v. ratio v. origo S,i. 

b) subst. et adicct. : dcos v. faci- 
les habere v. reges 6.1. 

c) terfia snbst. : saxum v. lignum 
V. argentum 22,4 (23,12). 

d) bina ifipnitiva : et numquam 
V. investigari v. probari has fabulas 
28,2 ; V. lugere quod colas, v. colere 
quod higeas 23 (22), 2 ; v. perdere 
quod inveniunt, v. invenire quod 
])erdunt ib., 1 . 

€)bifia enufitiata prifftaria : et v. 
exiliunt statim v. evanescunt gra- 
datim 27.7 ; nunc enim mimus v 
exponit adulteria v. monstrat, nunc 
enervis histrio ... infligit 37,12. 

f) bifia efiufitiata secundaria : 
corpus omne, sivearescit in pulve- 
rem, sive in umorem solvitur, v. 
in cinerem comprimitur, v. in 
nidorem tenuatur subducitur nobis 
34.10. ut illud iaculum v. dor- 
sum maris raderet. enataret.... v. 
summis fluctibus toiisis emicaret, 
emergeret 3,6 ; vel ut remunera- 
rctur divina indulgentia, vel ut 
averteretur inmiinens ira aut iam 
tumens et saeviens placaretur 7,2 ; 
qui ... V. decUnabat negotia, v. 
petebat 26,9; v. quae non sunt 



1 



.■■'^., -.=... -^* *■.- 



— 268 



, 









videri, v. quae siint non videri 
2b,io ; quani rapide volvitur cae- 
him, v. quod in noctem astris 
distinguitur, v. quod in diem sole 
lustratur 17,5 ; relinquenda vero 
a>tro!ogis prolixior de sideribus 
oratio, v. quod regant cursum 
navigandi, v. quod arandi meten- 
dique tempus inducant 17^6. 

3 sexies ponitiir : v. Mars Thra- 
cius V. luppiter Creticus v. luno 
n u n c Argiva, n u n c Samia, n u n c 
Poena, <vel Diana Taurica v. 
Mater Idaea v. Aegyptia illa non 
numina, sed portenta 25,9. 

II /. q. 1'cl potius : humanas v. 
inhumanas victimas 30,4 ; delectata 
V. capta 20,2. 

III. ctiam « inemCy dn moins » : 
V. hunc errorem sallem non vanis 
et formidulosis opinionibus impH- 
cemus ! 5,6 ; quis unus ulkis ab infe- 
ris V. Protesihii sorte remeavit, 
horarum saltem permisso com- 
meatu, v. ut exeniplo crederemus? 
ii,q; sacrilegii v. maxime instar 
est 17,2 ; nisi quod vos et totos 
asinos in slabulis cum vestra v. 
Iside devoratis 28,7 ; ac de fato 
satis [dixtmus), v. si pauca pro tem- 
pore (=^ etsi pauca diximus 36^2. 
Notandum : varietatis causa pro- 
miscuc pofiuntur aut et vel : unde 
autem vel quis ille aut ubi deus ? 
10,3 ; viros cum Mucio vel cum 
AquiUo aut Kegulo comparo? 37;4. 
sive ... sive et vel ... vel 34,10. 

velum. cum -is tumentibus ve- 
hitur ?iavis 29,8. 



velut. I pertiriet ad singula 
membra : ocuH in summo v. in 
specula constituti et omnes ceteri 
sensus v. in arce compositi 17,11. 
accedit quidam : passim etiam 
inter eos v. quaedam hbidinum 
reHgio miscetur 9,2. 

II pertinet ad enjintiatum : hare- 

nas extimas, v. sterneret ambulacro, 

perfundens lenisunda tendebat 3,2. 

vena. manant venis perennibus 

fontes 17.Q. 

venatrix. Diana interim est 
aUe succincta-x 23 (22), 5. 

venenum. numquam Socrates 
venenum mereretur 5,12. 

venerabilis. quanto -ius ac me- 
Uus ... excipere 6, i . 

veneratio. hinc perpetuus -is 
tenor mansit 6,3 ; eiusque {sc. dei) 
-i novit adsistere angelos 25,11 ; 
timorem omnem ... -emque penitus 
sustulerunt 8,2 ; de vestra -e cuUu- 
ram 22,4 (23^12). 

veneror. numina victa -antur 
Romani 6,2 ; cum homo porrectis 
manibus deum pura mente -atur 
29,8; unaquaeque natio conditorem 
suum ... -abatLir ut civem bonae 
memoriae 20,6 ; eos ... caput asini 
consecratum inepta nescio qua per- 
suasione -ari 9,3. 

venia. facti -am consecuturum 
28,2; ita ut notitia a^^/prosit ad -am 

35.5- 

venio. cum ad id loci -tum est 
3,5. sub ocuHs tamen non -it ven- 
tus et flatus 32,5. iam enim -0 ad 
iUa auspicia et auguria Romana 



— 269 



=-*/ 



26,1. Amphiaraus -tura respondet 
26,5. 

ventilo. ab his fabulas istas sem- 
per -ari 28,2. 

ventus. fiare -os 5,9 ; -o et flati- 
bus omnia impeHuntur, vibrantur, 
agitantur, et sub ocuHs tamen non 
venit -us et fiatus 32,5. 

Venus. sauciavit -rem Homcrus 
24 (23), 3 ; loro -ris inlectum lovem 
ib., 4; quid loquar Martis et -ris 
aduUerium deprehensum 1 ib., 7. /. 
q. amor : ut comicus sermo est 
« Venerem sine Libero et Cerere 
frigere» (Terent ,Eun., 733) 21,2; 
dum -rem promisce spargitis 31,4. 

ver. nonne auctorem suum pa- 
rentemque testatur -r aeque cum 
suis floribus? 17,7 ; autumni et -ris 
inserere medium temperamentum 
17,8 ; cum carpamus rosam -ris et 
liHum 38,2. trafisiate : expectan- 
duni nobis etiam corporis -r est 
34; 12. 

verax. verborum -cium flumine 
16,1. 

verbum. qui universa, quae- 
cumque sunt, -o iubet 18^7. haec 
enim -a sunt [sc. Vergilii) 19,2 ; 
-orum veracium ffumine 16,1 ; dum 
-orum lenocinio a rerum intentio- 
nibus avocantur 14,4; quotiens a 
nobis -orum tormentis et orationis 
incendiis de corporibus exiguntur 
daemo7ies 27,5 ; nec possum meri- 
tum eius -orum laudibus repensare 
40,3 ; adhuc dimidiata -a temptan- 
tibus liberis 2,1 ; in omnium mores, 
actus omnium, verba denique et oc- 



cuUas cogitationes diHgenter inqui- 
rere deut?i 10,5. 

verecundia. si quid sapientiae 
vobis aut -ae est 12,7. 

vereor. cum ... fiammas veri 
fuhninis nec Cyclops potuerit imi- 
tari nec ipse luppiter non -eri 24 
(23).6. 

vergo. prona in terramque -entia 
afiimalia 17,2. 

verisimilis. magisque omnia -ia 
quam vera 5,2. inesse ... -e men- 
dacium 14,4. 

veritas. adeo aut incerta nobis 
-soccuUatur et premitur 5,13 ; nisi 
subsisteret -s 9,3 ; q"od ... tanto -s 
tieret obscurior 13^4; cum ... dispu- 
tationis ipsius -s requiratur 16,6 ; 
quod ... plerumque obscura sit -s 
14,7 ; cum sit -s obvia, sed requiren- 
tibus 24 (23), 8 ; si -s divinitatis nos- 
tri temporis aetate maturuit 38,6 ; 
cum ... de tenebrarum profundo in 
lucem sapientiae et -tis emergerem 
1,4 ; taedio investigandae penitus 
-tis 5,3 ; antistitem -tis 6,1 ; quod 
... etiam perspicuae -tis condicio 
mutetur 14,3; longe de viciina -tis 
erratis 29,2 ; quod ... umbram in- 
terpolatae -tis imitati sint 34,5 ; 
cum ... -ti disceptatio vestra nitatur 
14,2; qui plurimum quantum -ti ... 
nocuerunt {sc. poctac) 24(23), i ; non 
obstrepentia -ti 40,2; nonnumquam 
tamen -tem vel auspicia vel oracula 
tetigerunt 26^7; ut et nescientes 
sinceram -tem 27,2 ; ante explora- 
tam -tem 31,1 ; ad retorquendam 
-tem 34,7 ; quod ... ostendisset 



— 270 



I" s 



-teiii non tantummodo facilem sed 
et favorabilem 3Q.1 ; una -te confir- 
mata probataque 16,4 ; ostensa -te 
consumitur fama 28,6. 

vernaculus. Romanorum enim 
-os deos novimus 25,8. 

vernis indulgere nos floribus 
38,2. 

versor. in utroque vivendi ge- 
nere -atus 5,1. 

versus. cum iam ApoUo -us fa- 
cere desisset 26^6. 

versutia. in Xatali meo-am nolo 

l6;2. 

verto. eandem emensi viam rur- 
sus -sis vestigiis terebamus 3,5 

vero. adiK vi adTcrsativa: vos v. 
... abstinetis 12,5; argutias qui- 
dem laudare, ea v. quae recta sunt 
eligere 14,7 ; relinquenda v. astro- 
logis prolixior de sideribus oratio 
17,6; nobis V. 18,8; lanus v. 23 
(22),:: ; Laomedonti vero 24(23 ,5 ; 
araneae v. 22,6 (24,1) ; quae v. et 
quanta de oraculis prosequar? 26,5; 
quod V. ... conteranimus 38.1. 

verum. adv. : non modo ... v. 
etiam non 17,6; non tantum, v. 
etiam28,2; non tantum, v. et 20.7. 

verus. I c. subst. : flammas -i 
fulminis 24/^23^,6; formani dei -i 
10,13; -um deutn 25.1 1 ; adiurati 
per deum -um et solum 27,7 ; a deo 
-o ad materias avocant 27^2 ; -i illius 
ac divini imperii totam maie>ta- 
tem 18,7 ; -ae libertatis adsertio 
38,1 ; -a religio reservetur 38^6 ; ad 
-am religionem reformavit 1,5. 

II solum : magisque omnia veri- 



similia quam -a 5,2 ; quae aut om- 
nia aut pleraque omnium -a decla- 
rat 10,1 ; deus -us [■^ vcridique "}>) 
est 18,11. 

III verum. suhst. : cui non est -i 
stabile iudicium 14.3 ; inesse et 
incredibile -um et verisimile men- 
dacium 14,4; de se -um confiten- 
tibus credite 27,7 ; quaestionem, 
non quae -um erueret, sed quae 
mendacium cogeret 28,3 ; sic ho- 
micidium in -0 flagitatis^ in menda- 
cio fletis 37, 12. 

vere. ius: nonne apertius, proxi 
mius, -ius ait Maroi 19,1 ; quanto 
verius (quanta vero P\ de deis ves- 
tris animalia muta naturaliter iudi- 
cant ! 22,6 (24,1) ; cum et praeclaro 
viro honor -ius et optimo amor dul- 
cius praebeatur 29,5. 

vervex. boum capita et capita 
-cum et immolatis et colitis 28,7. 

Vesta sane nesciente 25,10. 

Vestalis. cum ... -es et augures 
non haberent Assyrii 25,12 (cf. 10). 

vester. 1 cum suhst. : et haec -a 
consensio est [1,5 ; in deum -um 
11,9; in ipso dei -i ore 22,6 (24,1); 
in deum -um 1 1,9 ; sine -o deo im- 
perant regnant 12,5 ; dedecora 
deorum -orum 23 (22)^5 ; deorum 
-orum partes 2q,6 ; de deorum 
-orum disciplina 30,3 ; deos -os 24 
(23)^3; 37,12; de diis -is 22,6(24,1); 
de -is gentibus 31,2 ; disceptatio -a 
14.2 ; lacrimas -as 37,12 ; honores 
-os et purpuras 31,6 ; cum -a vel 
Iside 28,7; ipse luppiter -er 23 
(22);6 ; malis voluptatibus et pom- 



— 271 — 



pis -is et spectacuUs 37,11 ; memo- 
riae et tragoediae -ae 31,3; -a reli- 
gio 29,8; sapientes -os 34,8 ; sectae 
-ae non spontaneos cupere 11,6; 
tropaea -a victricia 29,7 ; de -a ve- 
neratione culturam 22,4 (23,12) ; 
omnes adeo -i viri fortes 36,8. 

adiiot. : de -o numero carcer exaes- 
tuat 35,6. 

subst. : necesse est in -os recurrere, 
in filios inerrare 31,4. 

vestigium. molli -o cedens ha- 
rena 2,4; relabens ac -a retrahens 
aequor 3,3 ; versis -iis 3,4 (t/. verto)] 
per -a sua anni revertentis 17,8. 

translate: non quod nos simus 
eorum -a subsecuti 34,5. 

vestigo. Ceres ... subreptam et 
corruptam Liberam ... -at 23 (22), 2. 

Vesuvius. ignes Aetnaei mon- 
tis et Vesuvi montis 35,3. 

vetulus. quoniam et ipsa defor- 
mis et -a {sc. Cybela) 23 (22), 4. 

vetus. I cum subst. : sed -erem et 
et meHorem consuetudinem hu- 
mandi frequentamus 34,10 ; secun- 
dum illud -us sapientis oraculum 
5,5 ; scuta -era circumferunt {Sa/ii) 
22,8 (24,3). 

II subst.: omitto -era, quae multa 
sunt 7,5 ; omitto illos rudes et -eres 
(sc. septem sapientes) 19,4; ut trans- 
eamus -eres \sc. scriptores) 33,4. 

vetustas. quippe antiquitas cae- 
rimoniis atque fanis tantum sancti- 
tatis tribuere consuevit, quantum 
adstruxerit vetustatis 6,3 ; quibus 
(sc. philosophis) et rationis et -tis 
adsistitauctoritas2o,2; omnes scrip- 



tores -tis Graeci Romanique 21,4. 

vetustus. hanc reHgionem tam 
-am, tam utilem, tam salubrem 8,1. 

vexillum. signa ipsa et canta- 
bra et -a castrorum 29,7. 

via. eandem emensi -am rursus 
... terebamus 3,5 ; qui rectam -am 
nescit, ubi, ut fit, in plures una dif- 
finditur, quia -am nescit, haeret 
anxius nec singulas audet eligere 
nec universas probare 1 6,3 ; qui -am 
terit36,6. ultra solis -as et ipsius 
Oceani limites 6,2. 

viaticum. magno -o breve vitae 
iter non instruitur, sed oneratur 

37;9. 

vibro. vento et flatibus omnia 
impeHuntur, -antur, agitantur 32,5. 

vicatim. mendicantes v. deos 
ducunt 22,5 (24,3). 

vice, vices, vicibus. omnium 
nostrum -e gaudeo 40,3 ; quid tene- 
brarum et luminis dicam recursantes 
-es ? 17,6; partes orbis imnc inun- 
dare dicit Plato, nunc alternis -ibus 
ardescere 34,4. 

vicinia. longe de -a veritatis er- 
ratis 2Q,2. 

vicissim. quod (sc. aequor) v. 
nunc adpulsum nostris pedibus ad- 
luderet fluctus, nunc relabens ... in 
sese resorberet 3,3. 

victima. qui hominem periculo 
subripit. optimam -am caedit 32,3; 
hi enim ut -ae ad supplicium sagi- 
nantur, uthostiae ad poenam co- 
ronantur 37,7 ; ilH -as caedunt 28,4; 
Mercurio ... humanas vel inhuma- 
nas -as caedere 30,4; hostias et -as 



f 3 



— 272 



273 — 



I ' 



deo offeram ? 32^2; templis, aris^ -is 
caerimotiiisque coluerunt {deum) 
10,4. 

victor. cum triumphator et -r 
ipsi, qui adversum se sententiam 
dixit, insultat 37,1 ; ut ille mei -r 
est, itaegotriumphatorerroris^t). 1 ; 
is se in pueris -em ferebat, cuius 
3.6. 

adiect. : tropaea vestra -ricia 2^,7 
victoria. de Perse -am ... nun- 
tiaverunt 7,3; usurpo -am^o,! ; 
adhuc terociente -a 6,2; captivas 
eas [sc. religtoues post -as adorare 
25,6. 

videlicet. inde v. et execrantur 
rogos 1 1,4 ; ut torqueremus conti- 
tentes ad negandum, v. ne perirent 
28,3. 

video. I. (ibsolnte : proinde So- 
crates scurra Atticus -erit ^?^,^ ; in 
solem adeo, qui -endi omnibus cau- 
sa est, -ere non possumus 32,5. 

II sequitnr a) accnsat. : si deum 
non -es 32.3 ; ttiam per quietem 
deos-emus 7,6; at enim quem coU- 
mus deum, nec ostendimus nec 
-emus 32,4; Tiresias caecus futura 
-ebat, qui praesentia non -ebat 
26,5; -e fontes: manant venis peren- 
nibus 17,9; -e cetera i'S.7; deum 
illum suum, qiicm nec ostendere 
possunt nec -ere 10,5 ; dum defunc- 
tos eos desiderant in imaj-inibus 
-ere 20.5; nobis homicidium nec 
-ere fas nec audire 30,6 ; quod eum 
(sc. dejjm) sentire possumus, -ere 
non possumus 32,4; deum oculis 
carnalibus vis -ere ? 32^6. 



\ «^. 



b) in : ni solem (sole P) adeo .. . 
-ere non possumus 32,5 (z^ supra, \). 

c) acc. et iufin. : vos enim -eo 
procreatos fiHos ... exponere 30,2 ; 
-es ... opinionem consonare 19^4; 
pueros -emus ... hidere 3,5; -emus 
singulos ... habere 6,1 ; quos in pu- 
bhcum -etis excurrere 27^3. 

d) dnplex accusat. : quod si . . . om- 
nia exculta^ dispo^ita^ ornata vidis- 
ses 18,4. 

e) seq. interrog^. ohliqua l) cujn 
co7iinnctivo : -e et annum, ut soHs 
ambitus faciat, et mensem -e ut 
luna ... circumagat 17^5 ; -e adeo, 
quam resurrectionem futuram om- 
nis natura meditetur 34. 1 1 . 

f; seq. exclamatio: caelum ipsum 
-e : quam late tenditur, quam rapi- 
de volvitur 17,5; quicquid arborum 
est -e : quam e terrae visceribus 
animatur I7,Q. 

W\ passive: ut cum equis Casto- 
res - erentur 27^4; hic non -eri po- 
test {sc. deus) : visu clarior est 18^8; 
formam dei veri negat -eri posse 
19,13 ; vel quae non sunt -eri. vel 
quae sunt non -eri 26,10 ; inopina- 
to -sos 21 .7. 

videor. ij cum iujiu.: ut ipse 
quodammodo mihi -erer in praeter- 
ita redire, non . . revocare 1,1 ; 
quo magis mihi -entur ... mentem, 
sensum, oculos denique ipsos non 
habere 17,3 ; ut, remissis quae 
constrinxerant , curasse -eantur 
27,2. 

2) omittitur <(.essef>: ne ...senten- 
tia ... ex tuis sensibus prolata-eatur 






t 



5,1 ; quamquam ... -eri possit in- 
dustriam casus imitatus 26,7 

3) cnm adiectivo : sic et similes 
universi -emur 18,1 ; ut ... beati satis 
satisque prudentes iure videamur 
^,S\ ne vobis a-itiquitas nimium 
fabulosa -eatur 7,5 ; Christiainis mi- 
ser -eri potest, non potest inveniri 

37.3- 

4) multi nobis -emur 33, i. 

vigor. a caelesti -e terrenis labi- 
bus et cupiditatibus degravati spi- 
ritns 26,8. 

vincio. Martem -xit Homerus 
24 (23), 3 ; Hneae, qua -ctus est ca- 
nis 9,6. 

vinco. ahsolute : eo faciHus et 
navigavit et vicit Caesar 26,4 ; 
vicit enim qui, quod contendit, 
obtinuit 37,1 ; vicimus et ita 40,1; 
quod etiain mihi Octavius vicerit 
40,3; laeti hilaresque discessimus, 
Caecilius quod credideri', Octavius 
quod vicerit, ego et quod hic cre- 
diderit et hic vicerit 40,3. 

victns : -i dolore 27,6 ; si qui 
infirmior malo pressus et -us 28,4 ; 
numina -a venerantur 6,2 ; -is reH- 
gionibus servire 25,6. 

vinculum. unius matrimonii -o 
libenter inhaeremus 3^,5. 

vindemia iam temulenta -a 
imbri corrumpitur 5,13 ; ad -am 
feriae 2,3. 

vindico. cum paene in pluribus 
virginibus (sc. Vestalibus) sit inces- 
tum -atum 25,10. 

violo. quomodo deum -at qui 
hoc modo placat ? 22,9 (24,4) ; 



muHerculas sine more rapuit, -avlt, 
inlusit 25,3. nusquam eius [sc. 
dei) claritudo -atur 32,8 

vir. opp. femina : est quo -o non 
licet [adire, sc. fana), nonnuHa abs- 
que feminis sacra sunt 22,8 (24,3); 
-os cum Mucio . . comparo?pueri et 
muHerculae nostrae cruces ... inlu- 
dunt 37,5 . 

ut quae inconsultius se -is mis- 
cuissent {sc. Vestales) 25,10; nos 
uxoribus nostris solummodo-i nasci- 
mur 35.6. 

non boni -i est ... deserere 3,1 ; 
vos ipsi calamitosos -os fertis ad 
caehim 37 3 ; -r eximius et sanctus 
1,2 ; onmes adeo vestri -i fortes ... 
aerumnis inclyti tioruerunt 36,8 ; 
ut magnis et electis -is 29,5 ; cum 
et praeclaro -0 honor verius et op- 
timo amor dulcius praebeatur 29,5; 
eius -i ... nota responsio est 13,1 ; 
tot ac tantis -is dehberantibus i ^. ;. 

qui medios -os lambunt 28^10. 

Athenienses -i 8,3. 

virginitas. plerique inviolati 
corporis -te perpetua fruuntur po- 
tius quam gloriantur 31,5. 

virgo. ut Virgo inter astra 
ignita sit Eri^one 23 (22)^7 ; aHe- 
nas -ines iamd esponsatas, iam de- 
stinatasrapuit, violavit, inlusit25,3. 

Vestales: castis -inibus 6,2 ; cum 
in pluribus -inibus ... sit incestum 
vindicatum 25,10. 

virilis. de adoratis sacerdotis 
-ibus 28,10. V. genitalia, natura, 
obscetia. 

viror. occultant -em ariditate 



m m 11 m« ■— ■ vf ii im w 



"W l ^ i ^llPW ^ W. i | l l" Wi M I« 



fm^ 



— 274 



275 — 



mentita arbores in hiberno 34, 1 1 . 
virtus. ob merita -tis aut mune- 
ris deos habitos 21^1 ; calamitas 
saepius disciplina -tis est 36,8 ; 
dum exercent in armis -tem reli- 
giosam 6^2 ; cum non tam -te quani 
religione et pietate pollerent 25,1 ; 
omnes tamen pari sorte nascimur^ 
sola -te distinouimur 37,10. 

-tem eius {sc. dei) semper prae- 
sentem aspiciinus 32,4 ; qui uni- 
versa ... -te consummat {sc. dcus) 
18,7. 

vis. cuius {dei Indacorum) adeo 
nulla vis nec potestas est, ut 10,4 ; 
Speusippum vini animalem^ qua 
omnia regantur, deum nosse 19^7 ; 
vim divinam rationalem ... deum 
credit Chrysippus i Q, ii ; intra unam 
aediculam vim tantae maiestatis 
includam ? 32,1 ; mundum in vim 
ignis abiturum 34,2. 

vires denique et mentis et cor- 
{)oris sine laboris exercitatione tor- 
pescunt 36,8 ; vires te actionis 
meae ... infringere 15,1 ; pro disse- 
rentium viribus et eloquentiae po- 
testate 14,3 ; dicam, ut potero^ 
pro viribus 16,1. 

viscus. membris hominis et -e 
saginatas feras 30,6 ; quicquid 
arborum est vide : quam e terrae 
-eribus animatur 17,9 ; sunt quae 
in ipsis -eribus ... originem futuri 
hominis extincruant 30,2. 

viso. signum sane crucis natu- 
raliter -imus in navi 29,8 ; non 
spectacula -itis 12,5; adhuc antrum 
lovis-itur 21,8 ; quaedam faria in 



totum nefas -ere 22,8 (24,3); -endi 
mei gratia 2, i . 

visus. omnis -us extinguitur 
32,5 ; -u oXmox ^<,t deus 18,8. 

vita. hoc {sc. sine corpore resur- 
gere) neque mens, neque anima nec 
-a est 11,7; animum ..., ex quo 
etiam animahum omnium -a carpa- 
tur 19^6 ; breve -ae iter 37,9 ; 
beatam sibi ... et perpetem am 
mortuis polHcentur 11,5; -am tur- 
bant daemones 27,2 ; non potest 
propagare -am imperator 37,2. 

vitium. ut -is hominum quae- 
dam auctoritas pararetur 24 (23), 7; 
onusti et inmersi -is 26,8 ; quod 
corporis humana -a sentimus et 
patimur 36,8 ; semper adversus 
sua -a facundos 38,:;. 

vividus. a deo aeternis fioribus 
-am coronam sustinemus 38,4. 

vivifico. animam tuam, qua 
-aris et loqueris 32,6. 

vivo. a) solum : Castores alter- 
nis moriuntur ut -ant 23 (22), 7 ; 
qui subvenire revivescentibus po- 
test, -entibus non potest 12,4 ; 
Gallum et Gallam ... -entes obruere 
30.4 ; in utroque genere -endi ver- 
satus 5,1 ; in pulcro genere -endi 
31,7 ; in hoc itinere -endi 36,6. 

b) cum adi'. : dum adhuc -itis 
12,1 ; nec interim -itis 12,6. 

c) cum praep. : cum illo {sc. deo), 
ut prope dixerim, -imus32,9 ; non 
sokmi in ocuHs eius, sed in sinu 
-imus 33,1 ; aves sine patrimonio 
-unt 36,5. 

d) cum abl. : eadem tranquiUitate 






qua -imus 38,4 ; sic et beati resur- 
gimus et futuri contemplatione 
iam -imus 38,4. 

e) cu?n acc. : non eloquimur ma- 
gna, sed -imus 38,6. 

vixdum. iHum rudem sangui- 
nem noveHi et v. hominis 30,1. 

ullus. nec tormentis aut modus 
-us aut terminus 35,3; nec, ut cre- 
ditis, -um damnum sepulturae ti- 
memus 34, 10 ; non dextram solam, 
sed totum corpus uri, cremari sine 
-is eiulatibus pertulerunt 37,4. quis 
unus-us ab inferis... remeavit? 11,8. 

ulterius. itaque progrediar -ius 
4^3. quod ne tiat -ius 16,4. 

ultimus. de -a faece coHectis im- 
peritioribus 8,4 ; nec de -a statim 
plebe consistimus, si 31.6. 

ultra humiHtatis nostrae termi- 
nos evagamur 5,5 ; sic imperium 
suum u. soHs vias et ipsius Oceani 
Hmites propagavit 6,2 ; u. spatium 
Hneae ... ad impetum et saltum 
pr OYOcatur canis 9,6. 

umbra. quod ilH ... -am interpo- 
latae veritatis imitati sint 34,5. 

umor. corpus omne ... sive in 
-em solvitur 34,10; consumto -e 
34,2 {cf. adn. crit. ad. 34;i); quod 
esset corpori meo siccandis -ibus . . . 
blanda et adposita curatio 2,3. 

umquam. quando u. regni socie- 
tas aut cum lide coepit ..,? 18,6. 

unda. lenis -a 3,2; super -as in- 
rotare iestam 1,5. 

unde. I relat. : u. {sc. a deo) ho- 
minum genus et pecudes, u. imber 
et ignes (Verg., A., i;749) I9,2 ; 



fontem ipsum erroris et pravitatis, 
u. omnis caligo ista manavit 26,7. 

tniiio 710 i enuniiaii : u. apparet 
16,5; u . manifestum est 21,12. 

II inierrog. : u. haec religio, u. 
formido ? 5,7 ; u. autem vel quis 
ille aut ubi deus unicus ? 10,3 ; u. 
enim deus longe est ? 32,7. homi- 
nem nosse se et circumspicere de- 
bere, quid sit. u. sit, quare sit 17,1 . 

undique. dum u. hospites deos 
quaerunt 6,2. 

unguentum. reservatis -a fune- 
ribus 12,6. 

ungulatus. Pan -is pedibus 23 

(22), 5- 

ungulae. fundatas -is auimantes 

unguo. hij)ides, effigiatos sane 
et -ctos et coronatos 3,1. 
. unicus. deus -us, solitarius, de- 
stitutus 10,3. 

unitas. sed ad -tem providentiae 
omnes revolvuntur 19,10. 

universitas. sine -tis inquisi- 
tione 17,2; crede esse -tis dominum 
parentemque 18,4. nec -ti solum- 
modo deus, sed et partibus coii- 
suHt 18,3. 

universus. cum subst. : per -am 
convictus nostri el faniiHaritatis ae- 
tatem 1,5; per -a imperia, provin- 
cias, oppida 6,1; animus per -am 
rerum naturam commeans 19,6 ; 
< numina ;. -a Romanos colere {opp. 
deos nmnicipes) 6,1 ; per -um or- 
bem 9,1 ; dum -arum gentium sacra 
suscipiunt 6,3; nec singulas audet 
eHgere vias nec -as probare 16^ 3. 



^'■•>.| ».'»»uw. 



i liiii I .WlJil i jii..ywjLii i iymHm!i,.^ ?^ 



— 276 



— 277 - 



solum : sic et similes -i videmur 
et inter se singuli dissimiles inve- 
nimur 18,1. 

snbst. : quoniam voto -orum ad- 
petitur quicquid accidere potest 
in actu singulorum 9,7; idcirco -is 
se esse praepositum 13,2. cum nec 
singulis inservire possit per -a di- 
strictus nec -is sufficere in singulis 
occupatus 10,5 ; -a suspendere 14,5 ; 
-a^ quaecumque sunt, verbo iubet 
18,7 ; reges tamen regni sui ... -a 
noverunt 33; i. 

univira. alia sacra coronat -a, 
alia multivira 22,8 (24,3). 

unus. 1 c: S7ibst.: intra -am aedi- 
culam vim tantae maiestatis inclu- 
dam ? 32,1; si omnes -um bonum 
sapimus 31,6 ; -ius dei parentis ho- 
mines3i,8;-ius dei nutu gubernatur 
mundus 20^2; -um et ipsi deum ... 
coluerunt 10,4; 32^2; deum -um 
multis licet designasse nominibus 
20,1 ; deo -a domus est mundus hic 
totus 33^1 ; -ius matrimonio vinculo 
libenter inhaeremus 31,5; crederes 
-am mentem in duobus fuisse divi- 
sam 1,3 ; -um patrem divum atque 
hominum praedicantes 19,1 ; adsi- 
gnat tamen -am potestatem 19^9 ; 
de -a potestate consentiunt 18^11 ; 
rex -us apibus, dux -us in gregibus, 
in armentis rector -us 18,7; in hanc 
-am coire et conspirare sententiam 
19,3; -a veritate confirmata proba- 
taque 16^4. 

illum -um propitiant 29^4 ; quis 

unus -us ab inferis remeavit ? 11,8. 

post-um et alterum diem 2,3. 



2) solum : ubi in plures -a (via) 
diffinditur 16,3; utrum -ius imperio 
an arbitrio plurimorum caeleste 
regnum gubernetur 18,5; testimo- 
nium et hominis et -ius infirmum 
est 40^3; populares deos multos,sed 
naturalem -um praecipuum 19,7; 
cupiditate procreandi aut -am sci- 
mus aut nullam 31,5. 

ut Christianusreus... -umsolum- 
modo, quod non ante fuerit, {)aeni- 
teret 28,3. 

unusquisque. i cum subst.: una- 
quaeque natio 20,6. 

2) cum gefi. : de unoquoque nos- 
trum 26.2 ; unusquisque vestrum 
22,7 (24,2). 

3) solum : eadem figura o m n i b u s 
sed quaedam unicuique liniamenta 
defiexa 18^1 ; in adversis unum- 
quemque explorat deus 36,9. 

vocabulum. deo^ qui solus est, 
dei -um totum est 18,10 ; hoc 
genus cetera rerum -a esse, non deo- 
rum 19,12 ; illic -is opus est, cum 
18,4. 

vocare. seq. accusat.: eorum nu- 
men -ant 29,5. 

seq duplcx acc. : sic nos fratres 
-amus 31^8 ; apud quos tota impu- 
dicitia -atur urbanitas 28^10; late- 
bram suam ... -ari maluit Latium 
(Verg., A,, 8,322) 21,5. 

volatus. avium -us gubernant 
daemones 27,1. 

volo. I absolute : frequentius 
etiam, quam -ebamus 7,4; velit no- 
lit 29,4 ; nisi forte ... luba Mauris 
-entibus deus est 21,9. 



2) seq. acc: si eunuchos deus vel- 
let 22,9 (24,4) ; eadem velle vel 
nolle 1,2 ; cum homo illum -uit et 
dedicavit 22,5 (23,13). v. nolo. 

3) seq. duplex accus.: molestum 
illum -unt 10,5 ; qui lovem princi- 
pem -unt 18^11; qui hunc mundi 
totius ornatum non divina ratione 
perfectum -unt 17,3. 

4) seq. infin. : vellem tamen scis- 
citari ii,7; non vult aut non potest 
opitulari suis 12,2 ; magnitudinem 
dei ... qui non vult minuere 18,9 ; 
illum iam veHm convenire 30,1 ; 
deum oculis carnalibus vis videre ? 
32^6; qui ... sine ratione velit poe- 
nam subire 37,6. 

^)seq.acc. etinfin.: rationem vult 
omnium esse principium 19,10 ; 
vult enim {eam fiaturam) esse sub- 
stantiam inter mortalem immorta- 
lemque mediam 26,12; solas animas 
-unt et perpetuo manere et ... com- 
meare 34,6. 

volumen. Alexander ... insigni 
-ine ad matrem suam scripsit 21,3. 

Volumnus deus vernaciilus Ro- 
manorum 25,8. 

voluntarius. homo et animal ... 
elementorum ut -a concretio est 

voluntas. qui sortem in homini- 
bus puniat, non -tem 1 1,6; -tem ho- 
minis sciscitatur deus 36,9 ; ut pari 
mecum -te concineret 1,3. 

volvo. quam rapide -itur caelum 
17,5; cum per universam convictus 
nostri et familiaritatis aetatem mea 
cogitatio -eretur 1,5. 



voluptas. ut cum eximia -te 
molH vestigio cedens harena subsi- 
deret 2,4 ; cum omnes hac specta- 
cuH -te caperemur 4^1 ; honestis 
-tibus abstinetis 12,6 ; merito maHs 
-tibus et pompis vestris et specta- 
culis abstinemus 37,11. 

voluto. quibus nuHo ordine vel 
examine rerum omnium impetus 
-atur 5,10 

vorago. hiatum profundae -inis 
coaequavit 7,3 ; per torrentes ripas 
et atram -inem iurat ^^,2. 

voro. Saturnus fiHos suos non 
exposuit, sed -avit 30,3 ; avido pa- 
tri subtrahitur infans, ne -etur 23 
(22),3 ; quasi Christiani , . infantes 
-arent 28,2. 

votum. quoniam -o universorum 
adpetitur quicquid accidere potest 
in a.ctu singulorum 9,7; quam vos 
inritae poUicitationis cassa vota de- 
cipiant 12,1. 

urbanitas. procul est ab eius 
simpHcitate subtiHs -s 16,2 ; apud 
quos tota inpudicitia vocatur -s 
28,10. 

urbs. de ruinis -ium 25,5. /. q. 
Rofna : dum -em muniunt 6,2; -em 
metu hostiH Hberavit 7,3 ; haec 
alumna -is istius superstitio 25^8 ; 
urbem Saturniam 21,5. 

urgueo. cum <essent> -endi 
magis ut faterentur 28,5. 

uro. cum febribus ureris 12,3; 
iHic sapiens ignis membra urit et 
reficit 35,3 ; ne hiems sola glacie 
ureret 17,8; totum corpus uri, cre- 
mari 37,4. 

18 



( 



-^ 278 - 



— 279 — 



usque. de qua tot omnibus sae- 
culis ... usque adhuc ipsa philoso- 
phia deliberat 5,4 ; usque ad extre- 
mam mortem 36,0. 

usurpo. utimprobe, -ovictoriam 
40,1. 

usus. cum iam et aviditatem de- 
siderii frequens adsiduitatis -us im- 
plesset 2,3 ; quas iu -um mei pro- 
tulit deiis 32,2. 

Ut. I siiie verbo : l) exemphim vel 
exempla seqiuintur \ deoscolere mu- 
nicipes, ut Rleusinios Cererem ... 
6^ I ; calamitosos viros fertis ad cae- 
lum, <ut> Mucium Scaevolam 
37,3 ; omittitur ut 20,3 ; 21,1. 

2) causali nolione a) /. q. w^ cum 
participio : beatam sibi, ut bonis, et 
perpeteni vitam pollicentur, ceteris 
ut iniustis, poenam sempiternam 
11,5; ut improbos metuunt etiam 
quos . . 14,6 ; regibus, noii ut ma- 
gnis et electis viris .... sed ut deis 
turpiter adulatio falsa blanditur 

/. q. aT£ cum participio : rudes 
illos homines ... multa docuit, ut 
Graeculus et politus 21,5 ; deformis 
et vetula, ut multorum deorum ma- 
ter 23 (22), 4 ; falluntur et fallunt, 
ut et nescientes sinceram veritatem, 
et quam sciunt ... non confitentes 
27; 2 ; inrepentes etiam corporibus, 
ut spiritus tenues 27,2 ; vos plane 
... cruces Hgneas, ut deorum ves- 
trorum partes ... adoratis 29,6; sic 
nos, quod invidetis, fratres voca- 
mus, ut unius dei parentis homi- 
neS; ut consortes fidei, ut spei cohe- 



redes 31,8 ; a deo, ut disciplinae 
transfugas, deditos 33,5; eos au- 
tem merilo torqueri, qui deum ne- 
sciunt, ut impios, ut iniustos 35,4 ; 
etsi omne quod nascitur, ut invio- 
labile dei munus, nuUo opere cor- 
rumpitur 38,1 ; de quibus crastino 
..., ut de toto congruenteS; promp- 
tius requiremus 40,2. 

11 cum verbo i ) vi modali a) res- 
pondet ita ; v. ita I, i^ a (p. 159). 

b) respondetsic] v. sic II (p. 241). 

solum ponitur : ut vulgus su- 
perstitiosus solet 2,4 ; ut semper 
mare ... inquietum est 3^2; templa 
ut busta despiciunt 8,4 ; ut fecun- 
dius nequiora proveniunt; serpenti- 
bus iii dies perditis moribus q,i ; 
ut dicitis 12,1 ; ut potero, pro viri- 
bus 16,1 ; ut fit 16,3 ; ut est 16,6 ; 
venerabatur ut civem bonae me- 
moriae 20,6; ut comicus sermo est 
21,2 ; ut in hodiernum inopinato 
visos caelo missos ... nominamus 
21,7 ; quae sunt dubia, ut sunt, re- 
linquenda sunt 13,3 ; ut saepius 
factum Aegyptio regi 22,4 (23, 1 2) ; 
ut ostensum est magis ac philoso- 
phis 27,1; non ut adfirmator testi- 
monium fecit, sed convicium ut 
orator adspersit 31,2 ; ut putatis 
31,8; ut impie loqueris 33^5 ; ut 
creditis 34, 10 ; hi enim ut victimae 
ad suppUcium saginantur, ut hos- 
tiae ad poenam coronantur 37,7. 

2 ) vi causali « parce que » : u t 
quae inconsultius se viris miscuis- 
sent 25,10. 

3) vi finali « afin que » : ut vegc- 



taret et subsideret 2,4; ut me dissi- 
mulanter gravius argueret in- 
scientiae4,3; residamus ut possimus 
4,5; si placet, ut ... disputem 4,4 ; 
ut aures darem et segregarem 4,6 ; 
vel ut remuneraretur divina indul- 
gentia, vel ut averteretur imminens 
ira aut ... placaretur 7,2 ; ut deci- 
piat incautos 9,5; ut argutias qui- 
dem laudare possimus 14,7 ; ut ... 
libremus 15,2; ut fundaretur 16,2; 
adnitendum tibi mecum est, ut 
... diluamus 16,1; ut sit nobis ... 
reparatio 17,6 ; quae singula ... ut 
crearentur, fierent, disponerentur 
17,6; ut laberentur 17,8; nonne 
a deo datum est, et ut ubera ... 
lactescant et ut ...adolescati8,2 ; ut 
deum scilicet faceret eunuchum 23 
(22), 4 ; Erigone suspensa de laqueo 
est, ut Virgo inter astra ignita sit, 
Castores alternis moriuntur ut vi- 
vant, Aesculapiusut indeum surgat 
fulminatur, Hercules ut hominem 
exuat, Oetaeis ignibus concrematur 
23 (2 2), 7; quae omnia in hoc pro- 
dita sunt, ut ... pararetur 24 (23), 7; 
materiem ab artifice, ut deum face- 
ret, inlusam 22,2(23,10}; utipseRo- 
mulus ... praecelleret, parricidium 
fecit 25,2; membra distorquent, ut 
ad cultum sui cogant, ut . . curasse 
videantur 27,2 ; obstruunt pectora, 
utante nos incipianthominesodisse 
27,8; cum essent urguendi ma- 
gis^ non ut diffiterentur se Chris- 
tianos, sed ut ... faterentur 28,5 ; 
ut gloriam ... macularet, ut ... ho- 
mines a nobis ... averteret 31,1 ; 



qiiid festinas ut cruda adhuc hie- 
me revivescat et redeat ? 34, 1 2 ; 
miseri in hoc altius toUuntur, ut 
decidant altius 37,7 ; in hoc ... 
eriguntur, ut ... nundinentur 37,7. 

/// = qjio : ut me ... gravius ar- 
gueret 4,3. 

formulae: ut prope dixerim 32,9; 
ut transeamus veteres 33,4. 

vcl ut : vel ut exemplo credere- 
mus 1 1,8. 

4) 77" consecutiva a) respondet ita, 
V. ita 1, 2 (p. 159). 

b) respondet s\c,zK sic III(p. 241). 

c\ pendet ab adiectivo vel adverbio: 
tanta dulcedo et adfectio hominis 
inhaesit, ut ... viderer 1,1; cum et 
i pse t a n t o nostri amore flagraverit, 
ut ... concineret 1,3; cum tantum 
absit abexplorationedivina humana 
mediocritas ut !ieque...sit datum 
et ... videamur ^^s\ tantum deni- 
que abest incesti cupido, ut ... ru- 
bori sit 31,5 ; tantumque ab huma- 
no sanguine cavemus, ut ... noveri- 
mus 30.6 ; tam faciUs in mendaciis 
fides fuit, ut temere crediderint 
20,3 ; quis tam stuUus aut brutus 
est, ut audeat repugnare 34.9; cuius 
adeo nuUa vis nec potestas est, ut 
sit ... captivus 10,4 ; malum autem 
adeo non esse, ut Christianus reus 
nec ernbesceret nec timeret 28,2. 

d) pendet a pronomine : de ipsis 
etiam iUa, quae paulo ante tibi 
dicta sunt, ut luppiter ludos repe- 
teret ex somnio, ut cum equis Cas- 
tores viderentur, ut cingulum ma- 
tronae navicula scqueretur 27,4. 



I 



. — 28o — 



e) solum ponHur\ ut illudiaculum 
vel dorsum maris raderet euataret 
... vel ... emicaret emergeret 3^6 ; 
ut in pluribus nescias 5^11 ; et ut 
Trasimenus Romauorum sanguine 
et maior esset et decolor, sprevit 
auguria Flaminius, et ut Parthos 
signa repetamus^ dirarum inpreca- 
tiones Crassus et meruit et inrisit 
7,4; ut etiam non insolens stuprum 
... fiat incestumQ,2 ; ut id colant 
quod merentur 9,4; ut malint 14, : 
ut quivis arbitretur 20, i ; ut iam 
eos nec caelum contineret, nec aer 
caperet, nec terra gestaret 21,12 ; 
ut contremescant 25,11; ut torque- 
remus confitentes ad negandum 
28^3; putas posse fieri, ut...capiat 
30,1; ut reiciam ei suum munus 
32.2. 

5) qtiam ut : esto altior et subli- 
mior aquae et spiritus ratio quam 
ut ab homine potuerit inveniri 

19.4- 

6) « supposez que » : ut improbe 

{usurpem), usurpo victoriam 40,1. 

7) in interrogaiione obliqua : vide 
et annum, ut solis ambitus faciat ; 
et mensem vide, ut hnia ... circum- 
agat 17,5. 

Notabilia : ita ut cum infinitivo 
34,2 ; q, inhoc...ut: 24(23,7); 
37.7 ^bis). 

uterque. cum substantivo : quasi 
ignarus partis utriusque 5,2 ; in 
utroque genere vivendi versatus 
5,1. cum relativo : qui uterque ... 
sustulerunt 8,2. solum : uterque ... 
senserunt 19,13; uterque ... reH- 



querunt 21,5. num. plur. de duo- 
bus : utrisque proximus 5,6. 

utilis. hanc rehgionem tam ve- 
tustam, <tam> -em^ tam salu- 
brem 8^1 ; facultates^ si -es putare- 
mus 36,7. 

utilitas. qui -ti hominum pro- 
fuerunt 21^2. 

utique. quod si ingressusaUquam 
domum, ... vidisses, u. praeesse ei 
crederes dominum 18^4 ; quibus 
exempla u. de caelo [sunt) 18,15 ; 
quem si dominum (dixero), intelle- 
ges u. mortalem 18,10 ; homo 
igitur iest) u, qui fugit, homo u. qui 
latuit 21,7 ; nec u. in turpitudinem 
sui ... mentiuntur 27,6; et haec u, 
de deorum disciphna descendunt 
30,3 ; u. indulgere posset aHquan- 
tum cuius est totum^b,^. 

utor. his [sc. floribus) enim et 
sparsis -imur ac solutis 38,2. 

utpote cum ... flagraverit 1,3 ; 
u. cum ... repudiaris 5,1. 

utrimque. prius ... quam u. ple- 
nius fuerit peroratum 14,2 ; quod 
u. omni negotio disseratur 14,7. 

utrum. /;/ inierrog. obliqua : 
utrum(utrumne) ... an. v. an, p. 64. 

Vulcanus. ignem esse -um 
iQ.io ; ilHc -um facit omnium prin- 
cipem [sc. Alexander) 21,3 ; -us 
claudus deus et debiHs 23 (22), 5. 

vulgaris. hominem ... in hac 
inperitiae-is caecitate deserere 3,1; 
-is erroris est 34,1. 

vulgus. ut -us superstitiosus 
solet 2,4 ; ceteros -i deos 19, 10 ; -i 
iste naturaHs sermo est an Chris- 



— 281 



tiani confitentis oratio ? 18,11 ; 
audio -us 18,11 ; imagines conse- 
cratas -us orare et pubHce colere 
22,1 (23,9). 

vulnero. Martem vinxit, -avit, 
fugavit Homerus 24 (23)^3. 

vulnus. is infans ... caecis occul- 
tisque -eribus occidilur 9,5 ; Hy- 
dram feHcibus -eribus renascentem 
20,3 ; qui sanguine suo Hbat et 
-eribus suppHcat 22,9 (24,4). 

vultus. nos, quibus -us erectus. 



quibus suspectus in caelum datus 
est 17^2; status rigidus, -us erectus 
17,11 ; nutu ipso et -u domini 
territi 25,11 ; leonum et canum 
vultu deos {sc, mixtos, cf. misceo) 
28,7 ; intentos -us tenebamus 39,1. 
uxor. cum lunone -e concum- 
bere 24 (23^,4 ; qui proditum iri se 
ob monile ab -e nescivit 26,5 ; nos 
-ibus nostris solummodo viri nasci- 
mur35,6. 



X-Z 



Xenophanen notum est omne 
infinitum cum mente deum tradere 

19.7. 

Xenophon. Socraticus -on for- 
mam dei veri negat videri posse et 
ideo quaeri non oportere I9;I3. 

Zenon et Chrysippus et Clean- 



thes sunt et ipsi multiformes, sed 
ad unitatem providentiae omnes 
revolvuntur. Etc. 19,10 ; -on, eius- 
dem magister ib. ; -onemque inter- 
pretatione physiologica ... imitatur 
Chrysippus 19,11. 



ii 



\i 



■ II ii ). ii .iiiiMm.. i i. i nii i , i >ii 



^"if^n^-^fmmtmii 



De Octavio eiusdem haec scripta sunt : 

i.Notes sur quelques passages de Minucius Felix (1,4: 2,2; 13,46134,2). 
Mtisee Belge. 1907 et 1908. 

2. M. Minucii Felicis Octarius. In usum lectionum suarum edidit .1. P. Walt- 
zing. Texterevu, precede d'une Bibliographie raisonnee, etc, accompagne d'un 
apparat critique complet et suivi d'un /«i^.v r^?rM;« explicatif. Louvain, Charles 
Peeters, 1903. 10 fr. 

3. Octavius de M. Minucius Felix. Dialogue entre un paien et un chretien. Tra- 
duction litterale. Louvain, Charles Peeters, 1903. 2 fr. 50. 

4. Studia Minuciana. litudes sur Minucius Felix. Musee lielge, 1905 et 1906. A 
part, chez Peeters, a Louvam, 1906. 3 fr. 50. 

5. Octavius de M. Minucius Felix, par J. P. Waltzing. 
Edition A • Introduction, texte revu et commentaire. 3 fr. 
Edition B: Introduction et texte revu. i fr. 25. 

(Auteurs chretiens et paiens. Collection de classiques latins compares, publiee 
sous la direction de M. le Chanoine L. Guillaume. Bruges, Desclee, de Brouwer 
et Cie, 1909). 

6. Memeouvrage. I^artiedu maitre. L Traduction, revue et corrigee. IL Langue 
et syntaxe de Minucius Felix. III. Appendice critique. Lettre ouverte au R. P. 
Verest. 5 fr. 

(Meme collection, 1909). 

7. Minucius Felix. Le Codex Parisinus 1661. MusSe Belge, t. XI, 1907, pp. 
319-322. 

8. Asinos cum Iside devoratis . Minucius Felix, 28,7. Musee Belge, t. XIII, 
1909, pp. 65-68. 






i 



/^A k 



NOV 30 1910 



.m^'^' 






■^<{.-'^'^. 









r><4 










■rv.--. 









* - — ^- 







•f 






















'-■"■,-- -> •; ■■' I •'?S^iit ' 












>K' :' 









i:t^3>-:v. 









i|ct:^v _ 




'?%;...-t ..-. • 








'W:;:- 




■%;4-^ ■> 'v- 


• . 




1 






^^^ 

.'•.** 



-.O 



^^*» 






.-><^'<^- 

:*)»; 



^,'^7.<i. 



** 



ii- 



fi 





i*^^;^ 






^^^